Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026
In het mbo bestaat sinds het schooljaar 2023-2024 geen onderwijsovereenkomst meer: uw rechten en plichten staan nu in de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) en in het studentenstatuut van uw school. In het hbo en wo heeft er nooit een onderwijsovereenkomst bestaan; daar gelden de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW), het studentenstatuut en de onderwijs- en examenregeling.
Voor de stage in het mbo sluit u wel nog een praktijkovereenkomst met de school en het leerbedrijf (artikel 7.2.8 WEB). Een wettelijke stagevergoeding bestaat niet; een vergoeding volgt alleen uit afspraken, zoals een cao of het stagepact. Op deze pagina leest u welke rechten u per onderwijsniveau heeft en hoe u opkomt tegen een besluit van uw school.
Inhoudsopgave
Wat geldt er in het mbo nu de onderwijsovereenkomst is verdwenen?
De afspraken die vroeger in de onderwijsovereenkomst stonden, zijn grotendeels in de wet en in het studentenstatuut terechtgekomen. Over het studentenstatuut heeft de studentenraad instemmingsrecht.
Daarnaast kunt u met klachten en bezwaren terecht bij de klachtenregeling van uw school. Sinds 1 augustus 2023 moet elke mbo-school een toegankelijke klachtenfaciliteit hebben, en is er een onafhankelijke klachtencommissie waar u terechtkunt als u er met de school niet uitkomt.
Wat is de praktijkovereenkomst bij een mbo-stage?
De beroepspraktijkvorming, de stage, vindt plaats op basis van een praktijkovereenkomst tussen de student, de school en het leerbedrijf (artikelen 7.2.8 en 7.2.9 WEB). Daarin staan onder meer de periode, het aantal uren, de begeleiding en de leerdoelen.
Het verschil tussen de twee leerwegen is belangrijk:
- BOL (beroepsopleidende leerweg): u volgt vooral les op school en loopt daarnaast stage. U heeft geen arbeidsovereenkomst en dus geen recht op het minimumloon.
- BBL (beroepsbegeleidende leerweg): u werkt bij een leerbedrijf en gaat daarnaast naar school. U heeft een arbeidsovereenkomst met de werkgever, met recht op loon en vakantiedagen.
Heeft u als mbo-stagiair recht op een stagevergoeding?
Nee, de wet schrijft voor BOL-stagiairs geen stagevergoeding voor. Een vergoeding kan wel volgen uit de cao van de sector, uit afspraken in het stagepact of uit de praktijkovereenkomst zelf.
Geldt er in de sector een cao met een stagevergoeding, dan moet het leerbedrijf die betalen. Controleer daarom de cao en de praktijkovereenkomst voordat u tekent. Meer over de positie van stagiairs leest u in ons artikel over de rechten van stagiairs.
Welke rechten heeft u in het hbo en wo?
In het hoger onderwijs bent u na inschrijving student; er is geen contract met de instelling. Uw rechten staan in de WHW, in het studentenstatuut (artikel 7.59 WHW) en in de onderwijs- en examenregeling van uw opleiding (artikel 7.13 WHW).
- De onderwijs- en examenregeling regelt onder meer de tentamens, herkansingen en inzage in uw beoordeling.
- Bij een negatief bindend studieadvies moet de instelling rekening houden met uw persoonlijke omstandigheden, zoals ziekte (artikel 7.8b WHW).
- Heeft u alle onderdelen gehaald, dan reikt de examencommissie het diploma uit (artikel 7.11 WHW).
Welke rechten heeft u als student met een beperking?
Scholen en instellingen moeten doeltreffende aanpassingen doen, tenzij dat een onevenredige belasting vormt. Dat volgt uit de Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte, die voor het beroepsonderwijs en het hoger onderwijs geldt.
Denk aan extra tijd bij tentamens, een aangepast rooster of hulpmiddelen. Wordt een redelijk verzoek geweigerd, dan kunt u een oordeel vragen aan het College voor de Rechten van de Mens. Dat oordeel is niet bindend, maar scholen volgen het meestal wel.
Hoe komt u op tegen een besluit van uw school?
Tegen een besluit over een examen of tentamen gaat u in het hoger onderwijs in beroep bij het College van beroep voor de examens van uw instelling (artikel 7.60 WHW), binnen zes weken. Daarna kunt u in hoger beroep bij het College van Beroep voor het hoger onderwijs (artikel 7.66 WHW).
In het mbo kunt u tegen een examenbeslissing in beroep bij de commissie van beroep voor de examens van de school. Voor andere klachten, bijvoorbeeld over begeleiding of verwijdering, gebruikt u de klachtenregeling van de school. Lees ook ons artikel over beroep tegen een examenuitslag, en over wat u kunt doen bij een conflict met de school.
Waar let u op als student?
De termijnen zijn kort; wacht daarom niet te lang.
- Lees het studentenstatuut en de onderwijs- en examenregeling aan het begin van het studiejaar.
- Controleer bij een mbo-stage of de praktijkovereenkomst is getekend door u, de school en het leerbedrijf (artikel 7.2.8 WEB).
- Meld persoonlijke omstandigheden direct bij de studieadviseur of decaan, en bewaar bewijs.
- Ga binnen zes weken in beroep tegen een examenbesluit.
Wat kunnen wij voor u doen bij een geschil met uw school?
Onze advocaten civiel recht staan studenten en ouders bij in geschillen met een school of onderwijsinstelling.
- Wij beoordelen uw positie aan de hand van de WEB of WHW, het studentenstatuut en de examenregeling.
- Wij schrijven een beroepschrift aan het College van beroep voor de examens, binnen de termijn van zes weken.
- Wij staan u bij in hoger beroep bij het College van Beroep voor het hoger onderwijs (artikel 7.66 WHW).
- Wij beoordelen de praktijkovereenkomst en de vergoedingsafspraken van een stage.
- Wij vragen namens u een oordeel aan het College voor de Rechten van de Mens als de school aanpassingen weigert.
Samengevat
- In het mbo bestaat sinds het schooljaar 2023-2024 geen onderwijsovereenkomst meer; uw rechten staan in de WEB en het studentenstatuut.
- Voor een mbo-stage geldt een praktijkovereenkomst tussen student, school en leerbedrijf (artikel 7.2.8 WEB).
- Er is geen wettelijke stagevergoeding; een BBL-student heeft wel een arbeidsovereenkomst met loon.
- In het hoger onderwijs gelden de WHW, het studentenstatuut en de onderwijs- en examenregeling.
Veelgestelde vragen
Moet ik in het mbo nog een contract tekenen?
Voor de opleiding zelf niet meer; u schrijft zich in. Voor de stage tekent u wel een praktijkovereenkomst met de school en het leerbedrijf.
Heb ik als BBL-student recht op het minimumloon?
Ja, in beginsel wel. U heeft een arbeidsovereenkomst met uw werkgever; het loon volgt uit die overeenkomst en de cao, met het wettelijk minimumloon voor uw leeftijd als ondergrens.
Kan een hogeschool mij een bindend studieadvies geven als ik ziek was?
Ja, maar de instelling moet rekening houden met persoonlijke omstandigheden die u tijdig heeft gemeld (artikel 7.8b WHW). Ging dat mis, dan kunt u in beroep bij het College van beroep voor de examens.
Ik heb een buitenlands diploma. Hoe werkt toelating?
De instelling beoordeelt zelf of uw vooropleiding gelijkwaardig is. Lees meer in ons artikel over het laten erkennen van een buitenlands diploma.
