Scheiden in Nederland: hoe verloopt de echtscheidingsprocedure per fase?

Gepubliceerd op 27 juli 2026 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Scheiden in Nederland gaat altijd via de rechtbank: een advocaat dient het verzoek in, de rechter spreekt de echtscheiding uit en u bent pas gescheiden als de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:163 BW). Die inschrijving moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is gebeurd; anders verliest zij haar kracht en begint u opnieuw.

De enige grond is duurzame ontwrichting van het huwelijk (artikel 1:151 BW). Hoe lang de procedure duurt, hangt vooral af van de vraag of u het samen eens bent over kinderen, alimentatie en verdeling. Algemene informatie staat ook bij de Rijksoverheid.

Op welke grond kunt u scheiden?

Alleen op grond van duurzame ontwrichting: het huwelijk is zo verstoord dat voortzetting niet meer van u kan worden gevergd. U hoeft geen schuld aan te tonen.

Stelt u dat het huwelijk duurzaam ontwricht is, dan wijst de rechter het verzoek in de praktijk vrijwel altijd toe. Een partner die de scheiding niet wil, kan haar dus niet tegenhouden, wel verweer voeren over de gevolgen.

Kiest u voor een gezamenlijk of een eenzijdig verzoek?

Bent u het eens, dan dient één advocaat namens u beiden een gemeenschappelijk verzoek in (artikel 1:154 BW). Werkt uw partner niet mee, dan dient uw advocaat een eenzijdig verzoek in.

• Gemeenschappelijk verzoek: beide partners ondertekenen; de afspraken staan in een echtscheidingsconvenant en, bij minderjarige kinderen, een ouderschapsplan. Een zitting is vaak niet nodig.
• Eenzijdig verzoek: het verzoekschrift wordt door een deurwaarder aan uw partner betekend. Die kan een verweerschrift indienen, in de regel binnen zes weken. Daarna volgt meestal een mondelinge behandeling.

Fase 1: welke stukken verzamelt u?

Uw advocaat heeft de stukken nodig om het verzoek en de afspraken op te stellen. Begin daar vroeg mee; ontbrekende financiële gegevens zijn de meest voorkomende oorzaak van vertraging.

• Een geldig identiteitsbewijs en de huwelijksakte of een uittreksel daarvan.
• Gegevens van minderjarige kinderen.
• Inkomensgegevens: loonstroken, jaaropgaven en aangiften inkomstenbelasting.
• Hypotheek- of huurstukken en een taxatie van de woning.
• Pensioenoverzichten, bijvoorbeeld via mijnpensioenoverzicht.nl.
• Huwelijkse voorwaarden, als die zijn gemaakt.

Bij een gemeenschappelijk verzoek stelt u in deze fase het convenant op, met afspraken over partneralimentatie, kinderalimentatie, de verdeling van de woning en andere bezittingen, en het pensioen. Bij minderjarige kinderen is een ouderschapsplan verplicht (artikel 815 lid 2 Rv).

Fase 2: hoe wordt het verzoek ingediend?

Alleen een advocaat kan een echtscheidingsverzoek indienen. Hij doet dat bij de rechtbank die volgens de wet bevoegd is, in de regel die van de woonplaats van een van u.

Bij een eenzijdig verzoek kan uw partner verweer voeren en zelf verzoeken doen, bijvoorbeeld over alimentatie of de woning. Heeft u op korte termijn een regeling nodig over de kinderen, de woning of alimentatie, dan kan uw advocaat voorlopige voorzieningen vragen (artikel 822 Rv).

Fase 3: wat gebeurt er op de zitting en daarna?

Op de zitting hoort de rechter beide partijen over de punten waarover zij het oneens zijn. Bij een gemeenschappelijk verzoek beoordeelt de rechter het ouderschapsplan en kan het convenant in de beschikking worden opgenomen.

Daarna volgt de beschikking. Tegen die beschikking kan binnen drie maanden hoger beroep worden ingesteld. Wilt u die termijn niet afwachten, dan kunt u allebei een akte van berusting tekenen; de beschikking wordt dan direct onherroepelijk.

Fase 4: wanneer bent u officieel gescheiden?

Pas als de onherroepelijke beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Uw advocaat zorgt voor die inschrijving, die binnen zes maanden moet gebeuren (artikel 1:163 lid 3 BW).

Rechters zijn streng met die termijn. Het Gerechtshof Amsterdam oordeelde op 31 mei 2022 dat een beschikking haar kracht had verloren omdat het verzoek tot inschrijving te laat was gedaan (ECLI:NL:GHAMS:2022:1639). Er was daardoor geen echtscheiding meer, en het hoger beroep van de man over de partneralimentatie werd niet behandeld. Ook een te vroege inschrijving helpt niet. Op 30 juli 2024 oordeelde hetzelfde hof dat een inschrijving vóór het onherroepelijk worden van de beschikking geen gevolg had; omdat daarna niet opnieuw tijdig was ingeschreven, verviel de beschikking met het convenant (ECLI:NL:GHAMS:2024:2146). Het hof wees een beroep op overmacht af. Controleer daarom zelf of en wanneer de inschrijving is gedaan.

• Het huwelijk is ontbonden en een gemeenschap van goederen wordt verdeeld volgens het convenant of de beslissing van de rechter.
• Afgesproken of opgelegde alimentatie moet worden betaald.
• De termijn voor de melding van de pensioenverdeling begint te lopen.

Wat geldt voor gezag, zorg en kinderalimentatie?

Na de scheiding blijft het gezamenlijk gezag in beginsel bestaan (artikel 1:251 lid 2 BW). De rechter kent het gezag alleen aan één ouder toe als het kind anders klem of verloren dreigt te raken tussen de ouders zonder uitzicht op verbetering, of als dat om een andere reden in het belang van het kind nodig is (artikel 1:251a BW).

In het ouderschapsplan legt u de zorgverdeling vast, bijvoorbeeld co-ouderschap of een hoofdverblijf bij één ouder met een zorgregeling voor de ander. Kinderalimentatie wordt berekend aan de hand van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders, volgens de aanbevelingen van de Expertgroep Alimentatienormen.

De onderhoudsplicht geldt voor minderjarige kinderen (artikel 1:404 BW) en loopt door tot 21 jaar (artikel 1:395a BW). Tussen 18 en 21 jaar hoeft het kind niet aan te tonen dat het behoeftig is.

Hoe lang duurt partneralimentatie?

Partneralimentatie duurt in beginsel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 BW). Dat geldt voor verzoeken die vanaf 1 januari 2020 zijn ingediend.

• Zijn er kinderen jonger dan twaalf jaar, dan loopt de alimentatie door tot het jongste kind twaalf wordt.
• Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en is de ontvanger ten hoogste tien jaar van de AOW-leeftijd verwijderd, dan loopt zij door tot de AOW-leeftijd.
• Voor wie op of vóór 1 januari 1970 is geboren, langer dan vijftien jaar getrouwd was en meer dan tien jaar van de AOW-leeftijd verwijderd is, geldt een overgangstermijn van tien jaar. Deze overgangsregeling is tijdelijk; ga na of zij op de datum van uw verzoek nog van toepassing is.

Verandert het inkomen van een van u wezenlijk, dan kan de rechter de hoogte wijzigen (artikel 1:401 BW). Verlenging na afloop van de termijn is alleen mogelijk als beëindiging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet kan worden gevergd; dat verzoek dient u in binnen drie maanden na afloop. Over de fiscale gevolgen van partneralimentatie adviseert een fiscalist.

Hoe worden vermogen en pensioen verdeeld?

Bent u op of na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen: vermogen van vóór het huwelijk en erfenissen en schenkingen blijven in beginsel buiten de gemeenschap. Trouwde u daarvoor zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de algehele gemeenschap van goederen.

Voor het ouderdomspensioen geldt de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding: de ex-partner heeft recht op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen. Meld de scheiding binnen twee jaar na de inschrijving bij de pensioenuitvoerder. Doet u dat niet, dan blijft het recht bestaan, maar betaalt de uitvoerder niet rechtstreeks aan u uit en moet u het onderling regelen.

Voor de woning zijn er drie opties: een van u neemt haar over, u verkoopt, of u houdt haar tijdelijk samen aan. Bij overname is meestal een taxatie nodig en moet de bank de achterblijvende partner ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid.

Wat als er een internationaal element is?

Welke rechter bevoegd is, volgt binnen de EU uit Verordening (EU) 2019/1111 (Brussel II-ter). Nederland neemt niet deel aan de Rome III-verordening; een Nederlandse rechter past op de echtscheiding in beginsel Nederlands recht toe (artikel 10:56 BW).

Voor de erkenning van buitenlandse scheidingen buiten de EU gelden de artikelen 10:57 tot en met 10:59 BW. Neemt een ouder een kind zonder toestemming mee naar het buitenland, dan geldt het Haags Kinderontvoeringsverdrag van 1980; daarin is snelheid beslissend. Meer leest u bij internationale echtscheidingen.

Wat regelt u als u zelf de scheiding aanvraagt?

• Verzamel financiële stukken voordat u het gesprek aangaat.
• Overweeg mediation om tot een gemeenschappelijk verzoek te komen.
• Vraag zo nodig voorlopige voorzieningen voor woning, kinderen en alimentatie.
• Controleer of de inschrijving binnen zes maanden na het onherroepelijk worden plaatsvindt, en niet eerder.

Wat doet u als uw partner het verzoek indient?

• Noteer de datum waarop u het verzoekschrift betekend kreeg; de verweertermijn loopt vanaf dan.
• Schakel tijdig een eigen advocaat in om verweer te voeren of zelf verzoeken te doen.
• Teken geen convenant voordat u de financiële gevolgen kent.
• Meld uw deel van het pensioen binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.

Hoe lang duurt een echtscheiding?

Een gemeenschappelijk verzoek zonder geschilpunten is meestal binnen enkele maanden afgerond. Een eenzijdig verzoek met geschillen over kinderen of verdeling duurt vaak aanzienlijk langer, zeker als er ook voorlopige voorzieningen of een raadsonderzoek nodig zijn. Na de beschikking komen daar nog de hogerberoepstermijn van drie maanden en de inschrijving bij.

Wat kunnen wij voor u doen bij een echtscheiding?

• Het verzoekschrift, het convenant en het ouderschapsplan opstellen.
• Als mediator met u beiden tot afspraken komen.
• Alimentatie berekenen en onderhandelen over de verdeling.
• Procederen over gezag, alimentatie of verdeling en voorlopige voorzieningen vragen.
• De termijnen voor inschrijving en pensioenmelding bewaken, via onze scheidingsadvocaat in Eindhoven en Amsterdam.

In het kort

• De enige grond voor echtscheiding is duurzame ontwrichting (artikel 1:151 BW).
• Alleen een advocaat kan het verzoek indienen; bij een gemeenschappelijk verzoek volstaat één advocaat.
• U bent pas gescheiden na inschrijving binnen zes maanden; te laat of te vroeg inschrijven laat de beschikking vervallen.
• Partneralimentatie duurt in beginsel maximaal vijf jaar; kinderalimentatie loopt tot 21 jaar.
• Meld de pensioenverdeling binnen twee jaar bij de uitvoerder.