Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Social media-berichten, screenshots en WhatsApp-gesprekken mogen in een Nederlandse procedure als bewijs worden gebruikt. In civiele zaken mag bewijs met alle middelen worden geleverd en weegt de rechter het vrij (artikel 152 Rv). De belangrijkste uitzondering: in een strafzaak gelden wettelijke bewijsmiddelen, en daar kan de rechter onrechtmatig verkregen bewijs uitsluiten (artikel 359a Sv).
Hieronder leest u hoe de rechter de echtheid van digitaal bewijs beoordeelt, wanneer heimelijk verkregen berichten toch bruikbaar zijn, welke rol de AVG speelt en hoe u berichten van de wederpartij opvraagt onder het bewijsrecht dat sinds 1 januari 2025 geldt.
Inhoudsopgave
Civiele zaak of strafzaak: wat is het verschil?
De regels voor digitaal bewijs verschillen sterk per soort procedure. Het overzicht hieronder geeft de hoofdlijnen.
| Onderwerp | Civiele zaak | Strafzaak |
|---|---|---|
| Welk bewijs telt | Alle middelen, tenzij de wet anders bepaalt (art. 152 lid 1 Rv) | Alleen wettige bewijsmiddelen, zoals verklaringen en schriftelijke bescheiden (art. 339 Sv) |
| Waardering | Vrij, door de rechter (art. 152 lid 2 Rv) | Wettig bewijs plus overtuiging van de rechter (art. 338 Sv) |
| Onrechtmatig verkregen bewijs | Alleen uitgesloten bij bijkomende omstandigheden | Rechter kan strafvermindering geven of bewijs uitsluiten bij vormverzuimen van politie of justitie (art. 359a Sv) |
| Wie brengt het in | De partijen zelf | Meestal de politie, via een proces-verbaal |
Hoe werkt digitaal bewijs in een civiele zaak?
In een civiele procedure is bewijs met alle middelen toegestaan, tenzij de wet iets anders bepaalt (artikel 152 lid 1 Rv). De rechter bepaalt zelf hoeveel waarde hij aan het bewijs hecht (artikel 152 lid 2 Rv).
Een WhatsApp-bericht, e-mail of post is meestal een geschrift, maar geen onderhandse akte met dwingende bewijskracht, omdat het niet is ondertekend (artikel 156 Rv). De rechter weegt het daarom vrij, samen met het overige bewijs. Wie zich op een feit beroept, moet het bewijzen (artikel 150 Rv). Betwist de wederpartij het bericht niet, dan mag de rechter het als vaststaand aannemen (artikel 149 Rv).
Digitaal bewijs komt vaak voor in arbeidszaken, bijvoorbeeld in een ontslagprocedure, in familiezaken over gezag en omgang en in zaken over smaad of reputatieschade. In de dagvaarding noemt u de bewijsmiddelen waarover u al beschikt (artikel 111 lid 3 Rv).
Actueel: nieuw bewijsrecht sinds 1 januari 2025
Op 1 januari 2025 is de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht in werking getreden. Die wet legt meer nadruk op het vroeg verzamelen en delen van bewijs, en vervangt het oude inzagerecht van artikel 843a Rv door een regeling in artikel 194 en volgende Rv. Voor wie berichten van de wederpartij nodig heeft, is dat de belangrijkste wijziging.
Hoe beoordeelt de rechter of een screenshot echt is?
Zolang de wederpartij de echtheid niet gemotiveerd betwist, gaat de rechter in de regel van de screenshot uit. Wordt de echtheid wel betwist, dan moet de partij die het bewijs inbrengt aantonen dat het bericht echt en volledig is (artikel 150 Rv).
Een losse screenshot is makkelijk te bewerken of uit zijn verband te halen. Sterker bewijs is, oplopend in bewijswaarde:
- het volledige gesprek met datum, tijd en afzender, in plaats van één losse afbeelding;
- de originele chatexport of het originele bestand met metadata;
- een vastlegging door een gerechtsdeurwaarder in een proces-verbaal van constatering, vooral bij openbare posts die kunnen verdwijnen;
- een onderzoek door een deskundige naar bewerking, als de echtheid serieus ter discussie staat.
Let ook op de context. Eén bericht uit een lange discussie kan een vertekend beeld geven, en de wederpartij zal de rest van het gesprek inbrengen. Lever daarom bij voorkeur het hele relevante gedeelte aan, zodat de rechter de verhoudingen kan beoordelen tijdens de mondelinge behandeling.
Mag u privéberichten zonder toestemming gebruiken?
Berichten die aan u zijn gericht of die u in een groepsgesprek heeft ontvangen, mag u in een civiele procedure meestal gebruiken zonder toestemming van de afzender. Ook onrechtmatig verkregen bewijs wordt in een civiele zaak niet automatisch uitgesloten: volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad zijn daarvoor bijkomende omstandigheden nodig.
Zulke bijkomende omstandigheden kunnen er zijn als iemand stelselmatig en heimelijk in een privéaccount of telefoon van een ander heeft gezocht, of als het belang van het bewijs niet opweegt tegen de inbreuk op de privacy. De rechter weegt dan het belang van waarheidsvinding af tegen het recht op privéleven uit artikel 8 EVRM. Wie zonder toestemming inlogt op het account van een ander, kan zich bovendien schuldig maken aan computervredebreuk (artikel 138ab Sr).
Een gesprek waaraan u zelf deelneemt, mag u opnemen zonder dat te melden. Strafbaar is het opzettelijk afluisteren of opnemen met een technisch hulpmiddel van een gesprek waaraan u niet deelneemt (artikelen 139a en 139b Sr). Werkgevers zijn gebonden aan strengere regels bij het controleren van werknemers; zie daarover WhatsApp-berichten van werknemers lezen.
Welke rol speelt de AVG?
Het gebruik van persoonsgegevens als bewijs is toegestaan als dat nodig is voor een gerechtvaardigd belang, zoals het voeren van een procedure (artikel 6 lid 1 onder f AVG). Voor bijzondere persoonsgegevens, zoals gezondheidsgegevens, geldt een uitzondering voor de instelling of verdediging van een rechtsvordering (artikel 9 lid 2 onder f AVG).
Gebruik alleen wat nodig is voor de zaak en laat overbodige gegevens van derden weg of maak ze onleesbaar. Een overtreding van de AVG leidt niet vanzelf tot uitsluiting van het bewijs. Wel kan zij een aparte klacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens of een schadeclaim opleveren (artikel 82 AVG).
Hoe krijgt u berichten die bij de wederpartij liggen?
U kunt de rechter vragen om de wederpartij te bevelen bepaalde gegevens te laten inzien of af te geven. Sinds 1 januari 2025 staat dit inzagerecht in artikel 194 en volgende Rv, ter vervanging van het vroegere artikel 843a Rv.
- U moet aannemelijk maken dat u voldoende belang heeft bij bepaalde, concreet omschreven gegevens. Een algemeen verzoek om “alle berichten” wordt meestal afgewezen.
- De wederpartij kan weigeren bij gewichtige redenen of een verschoningsrecht.
- Vóór of tijdens de procedure kunt u ook een voorlopig getuigenverhoor of een andere voorlopige bewijsverrichting vragen.
- Een platform als Meta of TikTok is meestal niet in Nederland gevestigd. Gegevens rechtstreeks bij het platform opvragen is daardoor lastig; vaak is de wederpartij zelf de aangewezen weg.
Hoe gebruikt de strafrechter berichten van social media?
In een strafzaak mag de rechter een bewezenverklaring alleen baseren op wettige bewijsmiddelen: eigen waarneming, verklaringen van verdachte, getuigen en deskundigen, en schriftelijke bescheiden (artikel 339 Sv). Bovendien moet de rechter overtuigd zijn (artikel 338 Sv).
Screenshots en berichten komen meestal als schriftelijk bescheid of via een proces-verbaal van de politie in het dossier. Heeft de politie bij het verkrijgen van het bewijs vormvoorschriften geschonden, dan kan de rechter strafvermindering geven of het bewijs uitsluiten (artikel 359a Sv). Openbare berichten op social media gebruikt de politie geregeld als opsporingsinformatie. Het nieuwe Wetboek van Strafvordering is aangenomen, maar nog niet in werking; tot dan gelden de huidige artikelnummers.
Wat controleert u voordat u een screenshot indient?
- Heeft u het volledige gesprek met datum, tijd en afzender vastgelegd?
- Bewaart u het originele bestand of de chatexport, en niet alleen een screenshot?
- Is een openbare post die kan verdwijnen vastgelegd door een gerechtsdeurwaarder?
- Heeft u het bewijs verkregen zonder in te loggen op het account van een ander?
- Heeft u gegevens van derden die niet nodig zijn weggelaten?
Hoe verweert u zich tegen een screenshot van de wederpartij?
- Vergelijk de screenshot met het originele bericht op uw eigen toestel: is er iets weggelaten of bewerkt?
- Laat zien of de rest van het gesprek een andere betekenis geeft.
- Ga na of het bewijs is verkregen via een inbreuk op uw account of telefoon.
- Betwist de echtheid tijdig en gemotiveerd, zodat de wederpartij moet bewijzen (artikel 150 Rv).
- Verwijder zelf niets: het wissen van berichten tijdens een procedure kan tegen u worden uitgelegd.
Wat kunnen wij doen als social media een rol speelt in uw zaak?
- Wij beoordelen of uw berichten bruikbaar en voldoende sterk zijn als bewijs.
- Wij regelen een vastlegging door een gerechtsdeurwaarder.
- Wij stellen een verzoek tot inzage (artikel 194 Rv) of een voorlopig getuigenverhoor op.
- Wij betwisten de echtheid of rechtmatigheid van bewijs van de wederpartij.
- Onze advocaat civiel recht procedeert in uw zaak.
Veelgestelde vragen
Mag ik een telefoongesprek opnemen en gebruiken?
Ja, als u zelf aan het gesprek deelneemt. Alleen het afluisteren of opnemen van een gesprek tussen anderen is strafbaar (artikelen 139a en 139b Sr).
Kan de wederpartij berichten nog verwijderen?
Technisch wel, maar de rechter kan daar nadelige conclusies aan verbinden. Leg openbare berichten daarom zo snel mogelijk vast, bij voorkeur via een gerechtsdeurwaarder.
Lees ook: wat u na een scheiding over uw ex online mag zetten en smaad en reputatieschade op sociale media.