Smaad en reputatieschade op sociale media: wat kunt u juridisch doen?

Gepubliceerd op 8 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Wie op sociale media zwartgemaakt wordt, kan de plaatser vragen het bericht te verwijderen en, als dat niet gebeurt, via de rechter verwijdering, rectificatie en schadevergoeding eisen wegens een onrechtmatige uitlating (artikel 6:162 BW). Bij smaad, smaadschrift of laster kunt u daarnaast een klacht indienen bij de politie; die moet binnen drie maanden na ontdekking worden gedaan (artikel 66 en 269 Wetboek van Strafrecht).

Niet elke negatieve post is onrechtmatig. Kritiek en meningen zijn beschermd door de vrijheid van meningsuiting (artikel 10 EVRM); de rechter weegt die af tegen uw recht op bescherming van eer en goede naam (artikel 8 EVRM). Hieronder leest u wanneer een uitlating over de grens gaat en welke stappen u zet.

Wat is het verschil tussen smaad, laster en belediging?

Bij smaad beschuldigt iemand een ander opzettelijk van een concreet feit om dat bekend te maken; bij laster weet hij bovendien dat de beschuldiging onwaar is. Belediging gaat niet over een feit, maar over scheldwoorden en grievende uitingen.

• Smaad: opzettelijk iemands eer of goede naam aantasten door hem van een bepaald feit te beschuldigen, met het kennelijke doel daar ruchtbaarheid aan te geven (artikel 261 lid 1 Wetboek van Strafrecht). Of het feit waar is, maakt voor de strafbaarheid niet uit.
• Smaadschrift: smaad in een geschrift of afbeelding die wordt verspreid of openlijk getoond, zoals een post, tweet of video (artikel 261 lid 2 Wetboek van Strafrecht). De meeste online smaad valt hieronder.
• Laster: smaad of smaadschrift terwijl de dader weet dat het feit in strijd is met de waarheid (artikel 262 Wetboek van Strafrecht). Laster wordt zwaarder bestraft.
• Eenvoudige belediging: opzettelijke belediging die geen smaad is, bijvoorbeeld uitschelden in een openbare reactie (artikel 266 Wetboek van Strafrecht).

Smaad is niet strafbaar als de dader handelde uit noodzakelijke verdediging, of als hij te goeder trouw mocht aannemen dat het feit waar was en het algemeen belang de bekendmaking vereiste (artikel 261 lid 3 Wetboek van Strafrecht). Meer over de verschillen leest u in smaad en laster: de verschillen uitgelegd en belediging, smaad en laster.

Wanneer is een bericht op sociale media onrechtmatig?

Een uitlating is civielrechtelijk onrechtmatig als uw belang bij bescherming van uw goede naam zwaarder weegt dan het belang van de plaatser om zich vrij te uiten. Ook een uitlating die niet strafbaar is, kan onrechtmatig zijn.

De rechter kijkt onder meer naar deze omstandigheden:

• de aard van de beschuldiging en de ernst van de gevolgen voor u;
• of de beschuldiging steun vindt in de feiten die op dat moment bekend waren;
• de toon en de formulering, en of het om een feitelijke bewering of een mening gaat;
• of er een maatschappelijk belang mee is gediend en of u vooraf de kans kreeg te reageren;
• het bereik: een post met duizenden volgers weegt zwaarder dan een bericht in een kleine besloten groep.

Mag iemand een negatieve review over mijn bedrijf plaatsen?

Ja, een eerlijke negatieve ervaring of mening is in beginsel toegestaan. Een review is wel onrechtmatig als hij aantoonbaar onjuiste feiten bevat, onnodig grievend is of niet op een echte klantervaring berust.

Nepreviews door een concurrent of door een bedrijf zelf zijn daarnaast een oneerlijke handelspraktijk (artikel 6:193g BW, sinds 28 mei 2022). Meld een nepreview eerst bij het platform; de meeste platforms hebben daarvoor een meldformulier.

Welke stappen zet u bij smaad of een onrechtmatige post?

Leg eerst het bewijs vast en vraag daarna de plaatser en het platform om verwijdering. Pas als dat niet werkt, volgt een sommatie en eventueel een kort geding of een klacht bij de politie.

1. Maak screenshots met datum, tijd, URL en de naam of het profiel van de plaatser, en bewaar ook reacties en het aantal keer dat is gedeeld. Overweeg bij ernstige zaken vastlegging door een deurwaarder.
2. Reageer niet emotioneel in het openbaar; een felle reactie kan zelf onrechtmatig zijn of de zaak verergeren.
3. Vraag de plaatser schriftelijk het bericht te verwijderen, met een korte termijn.
4. Meld het bericht bij het platform. Online platforms moeten een meldsysteem hebben en een melding zorgvuldig en tijdig afhandelen (artikel 16 Digital Services Act).
5. Laat een advocaat een sommatie sturen met de eis tot verwijdering, rectificatie en een onthoudingsverklaring.
6. Blijft reactie uit, start dan een kort geding of doe een klacht bij de politie.

Wat kunt u bij de civiele rechter eisen?

U kunt verwijdering, een verbod op herhaling, rectificatie en schadevergoeding vorderen. Bij spoed, wat bij online uitlatingen bijna altijd zo is, gaat dat via een kort geding.

• Verwijdering en verbod: de rechter kan de plaatser veroordelen het bericht te verwijderen en niet te herhalen, meestal op straffe van een dwangsom.
• Rectificatie: bij een onjuiste of misleidende publicatie kan de rechter de plaatser veroordelen een rectificatie te plaatsen op de manier die de rechter bepaalt (artikel 6:167 BW).
• Materiële schade: aantoonbaar inkomensverlies, verloren opdrachten en redelijke kosten om de schade te beperken (artikel 6:96 BW).
• Immateriële schade (smartengeld): mogelijk als u in uw eer of goede naam bent aangetast (artikel 6:106 lid 1 onder b BW). De bedragen die rechters toekennen, zijn in de regel bescheiden.

Een uitgebreidere uitleg vindt u in onrechtmatige uitlating op social media: rectificatie en verwijdering.

Wat als de plaatser anoniem is?

Dan kunt u het platform of de hostingprovider vragen om de identificerende gegevens van de plaatser. Volgens de Hoge Raad moet de provider die gegevens onder voorwaarden afgeven (HR 25 november 2005, ECLI:NL:HR:2005:AU4019, Lycos/Pessers).

• Het is voldoende aannemelijk dat de informatie onrechtmatig en schadelijk is.
• U heeft een werkelijk belang bij de gegevens.
• Er is geen minder ingrijpende manier om de plaatser te achterhalen.
• Uw belang weegt zwaarder dan dat van de provider en de plaatser.

Hoe werkt de strafrechtelijke route?

Smaad, smaadschrift, laster en belediging zijn klachtdelicten: het Openbaar Ministerie vervolgt alleen als u een klacht indient (artikel 269 Wetboek van Strafrecht). Een uitzondering geldt voor belediging van een ambtenaar tijdens of over zijn werk.

De klacht moet binnen drie maanden nadat u van het feit kennis kreeg worden ingediend (artikel 66 Wetboek van Strafrecht). De strafzaak levert u geen verwijdering op en meestal ook geen volledige schadevergoeding; u kunt zich wel als benadeelde partij voegen. Voor snelle verwijdering is de civiele route daarom meestal effectiever.

Kunt u oude berichten uit Google laten verwijderen?

Als natuurlijk persoon kunt u een zoekmachine vragen zoekresultaten over u te verwijderen die onjuist, verouderd of niet meer relevant zijn (artikel 17 AVG, het recht op vergetelheid). De zoekmachine moet binnen een maand reageren, met een mogelijke verlenging van twee maanden (artikel 12 lid 3 AVG).

Weigert de zoekmachine, dan kunt u een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of naar de rechter stappen. De AVG beschermt alleen natuurlijke personen; een bedrijf kan zich er niet op beroepen, wel op de algemene regels over onrechtmatige uitlatingen. Zie ook onze uitleg over de privacywetgeving in Nederland.

Waar let u op als u bent zwartgemaakt?

• Heeft u het bericht met datum, URL en profiel vastgelegd voordat het wordt aangepast of verwijderd?
• Gaat het om een feitelijke beschuldiging of om een mening?
• Heeft u het bericht gemeld bij het platform en de reactie bewaard?
• Wilt u aangifte doen, doe dat dan binnen drie maanden na ontdekking.
• Kunt u schade aantonen, zoals opgezegde opdrachten of gemiste omzet?

Waar let u op voordat u zelf iets online zet?

• Kunt u de feiten die u noemt onderbouwen met stukken?
• Noemt u een naam of plaatst u een foto van iemand die u van een strafbaar feit verdenkt? Dat is vaak onrechtmatig, ook met goede bedoelingen; doe liever aangifte.
• Is uw toon zakelijk en blijft u bij uw eigen ervaring?
• Heeft u de ander de kans gegeven te reageren?

Wat kunnen wij voor u doen bij smaad en reputatieschade online?

Onze advocaten civiel recht en onze ICT-rechtadvocaten staan zowel betrokkenen als plaatsers bij.

• Beoordelen of een bericht onrechtmatig of strafbaar is.
• Een sommatie tot verwijdering en rectificatie opstellen en versturen.
• Meldingen bij platforms en verzoeken om identificerende gegevens onderbouwen.
• Een kort geding voeren voor verwijdering, verbod en rectificatie, of u daarin verweren.
• Een schadevergoeding onderbouwen en u bijstaan bij een klacht en voeging in de strafzaak.

Waar beide partijen een relatie willen behouden, kan zakelijke mediation een snellere oplossing zijn; lees ook hoe mediation werkt.

Samengevat

• Smaad is iemand opzettelijk van een concreet feit beschuldigen om dat bekend te maken; laster is dat terwijl u weet dat het niet klopt (artikel 261 en 262 Wetboek van Strafrecht).
• Civielrechtelijk weegt de rechter vrijheid van meningsuiting af tegen bescherming van uw goede naam.
• Leg bewijs vast, vraag verwijdering en meld het bij het platform voordat u procedeert.
• In kort geding kunt u verwijdering, een verbod, rectificatie (artikel 6:167 BW) en schadevergoeding vorderen.
• Een klacht bij de politie moet binnen drie maanden na ontdekking.

Veelgestelde vragen

Is het verspreiden van de waarheid ook smaad?

Dat kan. Voor smaad is niet vereist dat het feit onwaar is. Wel is smaad niet strafbaar als u te goeder trouw handelde en het algemeen belang de bekendmaking vereiste, of als u zich noodzakelijk verdedigde (artikel 261 lid 3 Wetboek van Strafrecht).

Hoe snel moet een platform een bericht verwijderen?

De Digital Services Act noemt geen vast aantal dagen, maar verplicht platforms meldingen tijdig, zorgvuldig en objectief af te handelen en hun besluit te motiveren. Reageert het platform niet, dan kunt u de rechter om een bevel vragen.

Kan ik schadevergoeding krijgen voor reputatieschade?

Ja, als de uitlating onrechtmatig is en u schade kunt aantonen. Naast aantoonbaar financieel verlies kan de rechter smartengeld toekennen bij aantasting van uw eer of goede naam (artikel 6:106 BW).

Mag ik een vermeende oplichter met naam en foto online zetten?

Meestal niet. Een publieke waarschuwing met naam en foto kan smaad of een onrechtmatige uitlating opleveren, ook als u het goed bedoelt. Doe aangifte en laat opsporing aan de politie over.