Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026
Bent u geen EU-burger, maar wel familielid van een EU-, EER- of Zwitserse burger die in Nederland woont en hier werkt, onderneemt, studeert of voldoende middelen heeft, dan heeft u op grond van het Europese recht verblijfsrecht. De IND toetst dat en geeft u een verblijfsdocument “familielid EU/EER”, dat vijf jaar geldig is; u hoeft daarvoor niet eerst vijf jaar in Nederland te wonen.
Die vijf jaar spelen pas later een rol: na vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf kunt u duurzaam verblijf aanvragen. De belangrijkste uitzondering is de Nederlandse referent: woont uw partner als Nederlander gewoon in Nederland, dan gelden in de regel de strengere nationale regels voor gezinsmigratie.
Inhoudsopgave
Wat is het verblijfsdocument voor familieleden van EU-burgers?
Het is een bewijs van een verblijfsrecht dat u al rechtstreeks aan het Europese recht ontleent. De basis is Richtlijn 2004/38/EG over het vrij verkeer van personen, in Nederland uitgewerkt in hoofdstuk 8 van het Vreemdelingenbesluit 2000.
Omdat het recht al bestaat, heet de procedure bij de IND een “toetsing aan het Unierecht” en niet een gewone aanvraag voor een verblijfsvergunning. Het document heet “verblijfsdocument familielid van een gemeenschapsonderdaan” en is vijf jaar geldig (artikel 11 van de richtlijn). Voor EU-burgers zelf werkt het anders; zie ons artikel over verblijfsrecht van EU-burgers.
Wie geldt als familielid van een EU-burger?
De richtlijn noemt een vaste kring van “kerngezinsleden” (artikel 2): de echtgenoot, de geregistreerde partner, kinderen jonger dan 21 jaar of kinderen die ten laste komen, en ouders of grootouders die ten laste komen. Dat geldt ook voor kinderen en ouders van de echtgenoot of geregistreerde partner.
- Echtgenoot of geregistreerd partner: een geldige huwelijks- of partnerschapsakte is voldoende.
- Kinderen tot 21 jaar: geen afhankelijkheid nodig; vanaf 21 jaar moet u aantonen dat het kind ten laste komt.
- Ouders en grootouders: zij moeten feitelijk financieel afhankelijk zijn van de EU-burger of diens partner.
Voor andere familieleden en ongehuwde partners met een duurzame relatie moet Nederland de toegang “vergemakkelijken” (artikel 3, tweede lid, van de richtlijn). De IND beoordeelt dan per geval of de relatie duurzaam is, bijvoorbeeld doordat u al enige tijd samenwoont of samen een kind heeft, of dat het familielid ten laste komt of tot het huishouden behoort.
Aan welke voorwaarden moet de EU-burger voldoen?
De EU-burger moet zelf rechtmatig in Nederland verblijven op grond van artikel 7 van de richtlijn. Voor verblijf van langer dan drie maanden betekent dat: werken in loondienst, zelfstandig ondernemen, studeren, of beschikken over voldoende middelen en een ziektekostenverzekering.
Een inkomenseis van een vast percentage van het minimumloon, zoals bij gewone gezinsmigratie, geldt hier niet. Wel kan de IND uw verblijf beëindigen als het gezin een onredelijke belasting voor de bijstand wordt. Een aanvraag voor bijstand kan dus gevolgen hebben voor uw verblijf.
Wanneer is een Nederlander een EU-burger in deze regeling?
Alleen als de Nederlander gebruik heeft gemaakt van het vrij verkeer. Het gaat dan vooral om de situatie dat u samen echt in een andere EU-lidstaat heeft gewoond en daarna naar Nederland terugkeert.
Woont uw Nederlandse partner altijd al in Nederland, dan volgt u de nationale regels. Daarvoor gelden onder meer een inkomenseis en een inburgeringsvereiste; zie ons artikel over een buitenlandse partner laten overkomen.
Hoe vraagt u het verblijfsdocument aan?
U doet de aanvraag bij de IND, met formulier B10001E voor een partner of kind en B10002E voor andere familieleden. In een aantal gevallen kan de EU-burger de aanvraag ook online indienen met DigiD.
- Een geldig paspoort van uzelf en een identiteitsbewijs van de EU-burger.
- Een gelegaliseerde of geapostilleerde huwelijks-, partnerschaps- of geboorteakte, met beëdigde vertaling als dat nodig is.
- Bewijs van het verblijfsrecht van de EU-burger, zoals een arbeidscontract, inschrijving bij de Kamer van Koophandel of bewijs van studie en middelen.
- Bij afhankelijkheid of een ongehuwde relatie: stukken die dat aantonen, zoals bankafschriften of bewijs van samenwonen.
- Inschrijving in de Basisregistratie Personen van de gemeente waar u woont.
Volgens artikel 10 van de richtlijn moet de verblijfskaart binnen zes maanden na de aanvraag worden afgegeven. Tegen een afwijzing kunt u binnen vier weken bezwaar maken; zie ons artikel over bezwaar of beroep tegen een IND-beslissing.
Mag u werken met dit verblijfsdocument?
Ja. Familieleden van een EU-burger mogen in Nederland werken in loondienst of als zelfstandige, zonder tewerkstellingsvergunning (artikel 23 van de richtlijn).
Uw werkgever moet uw identiteit en verblijfsdocument wel controleren en een kopie bewaren, zoals bij iedere werknemer. Op het document staat dat arbeid vrij is toegestaan.
Wat gebeurt er bij scheiding, overlijden of vertrek van de EU-burger?
U kunt uw verblijfsrecht onder voorwaarden behouden (artikel 12 en 13 van de richtlijn). Bij een scheiding is dat bijvoorbeeld zo als het huwelijk tot de start van de procedure ten minste drie jaar heeft geduurd, waarvan ten minste één jaar in Nederland, of als u het gezag over de kinderen heeft.
U moet dan in de regel zelf werken of voldoende middelen hebben. Meer daarover leest u in ons artikel over scheiden en uw verblijfsvergunning.
Wanneer kunt u duurzaam verblijf aanvragen?
Na vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf in Nederland bij of als familielid van de EU-burger (artikel 16 van de richtlijn). Het document voor duurzaam verblijf geeft een sterkere positie, omdat het niet meer afhangt van werk of middelen van de EU-burger.
Een afwezigheid van langer dan twee achtereenvolgende jaren kan dit duurzame verblijfsrecht weer doen vervallen. Lees ook ons artikel over verlengen en duurzaam verblijf.
Wat kunnen wij voor u doen bij een verblijfsdocument als familielid van een EU-burger?
Onze immigratieadvocaten begeleiden de toetsing aan het Unierecht van begin tot eind.
- Wij beoordelen of u onder artikel 2 of artikel 3 van Richtlijn 2004/38/EG valt en welke bewijsstukken de IND dan verwacht.
- Wij toetsen of de EU-burger aan artikel 7 voldoet, bijvoorbeeld met contracten, KvK-gegevens of bewijs van middelen.
- Wij beoordelen bij een Nederlandse partner of u echt een beroep op het Unierecht kunt doen of de nationale regels moet volgen.
- Wij stellen het bezwaarschrift op tegen een afwijzing, binnen de termijn van vier weken.
- Wij beoordelen bij scheiding of overlijden of u uw verblijfsrecht op grond van artikel 12 of 13 behoudt.
Samengevat
- Familieleden van een EU-burger met verblijfsrecht hebben zelf verblijfsrecht op grond van Richtlijn 2004/38/EG.
- Er geldt geen vijfjaarseis; die termijn geldt pas voor duurzaam verblijf.
- Het verblijfsdocument is vijf jaar geldig en geeft vrije toegang tot de arbeidsmarkt.
- Een Nederlandse referent valt alleen onder deze regels na echt verblijf in een andere lidstaat.
- De IND moet binnen zes maanden beslissen.
Veelgestelde vragen
Moet ik al vijf jaar in Nederland wonen om een verblijfsdocument te krijgen?
Nee. U kunt het document aanvragen zodra u bij de EU-burger in Nederland woont en deze hier rechtmatig verblijft. Vijf jaar is alleen de termijn voor duurzaam verblijf.
Geldt er een inkomenseis?
Niet zoals bij nationale gezinsmigratie. De EU-burger moet werken, ondernemen, studeren of voldoende middelen en een zorgverzekering hebben (artikel 7 van de richtlijn).
Mijn partner is Nederlander. Geldt deze regeling ook voor ons?
Alleen als u samen echt in een andere EU-lidstaat heeft gewoond en terugkeert. Anders gelden de nationale regels voor gezinsmigratie.
Kan ik als ongehuwde partner een verblijfsdocument krijgen?
Ja, als u een duurzame relatie kunt aantonen. De IND beoordeelt dat per geval aan de hand van bewijs, zoals samenwonen of een gezamenlijk kind.
