Gepubliceerd op 8 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Een verstekvonnis is een uitspraak van de civiele rechter in een zaak waarin u als gedaagde niet bent verschenen. U kunt daartegen in de regel verzet instellen binnen vier weken. De belangrijkste uitzondering zit in het begin van die termijn: volgens artikel 143 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) telt pas de betekening aan u persoonlijk, een handeling waaruit blijkt dat u het vonnis kent, of de dag waarop het vonnis ten uitvoer is gelegd.
Wie op tijd verzet instelt, krijgt de kans om alsnog zijn kant van de zaak te laten horen. Wie de termijn laat verlopen, komt er meestal niet meer onderuit: het vonnis staat dan vast, met de hoofdsom, rente en proceskosten die daarin zijn toegewezen.
Inhoudsopgave
Wat is een verstekvonnis?
Een verstekvonnis is de uitspraak die de rechter doet als de gedaagde niet in de procedure verschijnt. Volgens artikel 139 Rv verleent de rechter dan verstek en wijst hij de vordering toe, tenzij die hem onrechtmatig of ongegrond voorkomt. De rechter kijkt dus nog wel naar de vordering, maar alleen marginaal. Het verstekvonnis kan een eindvonnis zijn, maar ook een tussenvonnis.
Let op het verschil tussen twee begrippen. Verstek is de situatie waarin u niet verschijnt; het verstekvonnis is de uitspraak die daarna volgt. Ook in strafzaken kan de rechter uitspraak doen zonder de verdachte, maar daar gelden eigen regels en termijnen. Dit artikel gaat alleen over het civiele verstekvonnis na een dagvaarding. Het bestuursrecht en het belastingrecht kennen eigen rechtsmiddelen, zoals bezwaar en beroep.
Wanneer verleent de rechter verstek?
De rechter verleent alleen verstek als de dagvaarding goed is uitgebracht (artikel 139 Rv):
- de dagvaarding moet volgens de wettelijke regels zijn betekend, op het juiste adres;
- de termijn tussen de dagvaarding en de eerste roldatum moet zijn gerespecteerd;
- de gedaagde is niet verschenen of heeft het verschuldigde griffierecht niet op tijd betaald.
Een verstekvonnis ontstaat vaak doordat post niet aankomt na een verhuizing, doordat iemand een dagvaarding niet serieus neemt, of doordat iemand denkt dat de zaak met een betalingsregeling al is opgelost. Dat speelt bij consumentenschulden, huurgeschillen en zakelijke incasso’s.
De wetsartikelen op een rij
| Onderwerp | Artikel |
|---|---|
| Verlenen en zuiveren van verstek | Art. 139-142 Rv |
| Verzet tegen een verstekvonnis | Art. 143-148 Rv |
| Betekening van een exploot door de deurwaarder | Art. 45-47 Rv |
| Betekening in het buitenland | Art. 55 Rv en Verordening (EU) 2020/1784 |
| Uitvoerbaarheid bij voorraad | Art. 233 Rv |
| Bewijslast | Art. 150 Rv |
| Hoger beroep tegen het vonnis in verzet | Art. 339 Rv (drie maanden) |
Wat zijn de gevolgen van een verstekvonnis?
Na een verstekvonnis bent u veroordeeld zonder dat de rechter uw verweer heeft gehoord. Meestal moet u de hoofdsom betalen, met wettelijke rente en de proceskosten. Met het vonnis als executoriale titel kan de eiser via de deurwaarder maatregelen nemen, zoals:
- beslag op loon of op een bankrekening;
- beslag op roerende zaken, zoals een auto of inventaris;
- beslag op onroerend goed, dat wordt ingeschreven in de openbare registers van het Kadaster.
Daarbij komen beslag- en executiekosten, uw bankrekening kan worden geblokkeerd en bij een huurachterstand kan een ontruiming volgen. Voor ondernemers kan een beslag ook leiden tot reputatieschade bij leveranciers en klanten.
Gaat de executie door als u verzet instelt?
Dat hangt af van de vraag of het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard. Tijdig en juist ingesteld verzet schorst de tenuitvoerlegging, tenzij het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard (artikel 145 Rv). De rechter kan die verklaring geven als de eiser erom vraagt (artikel 233 Rv). Kijk dus in het dictum van het vonnis of die verklaring erin staat.
Is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad, dan kan de eiser doorgaan met executeren, ook nadat u verzet heeft ingesteld. Wilt u de executie toch stoppen, dan is een aparte procedure nodig, bijvoorbeeld een executiegeschil in kort geding.
Welke kosten kunt u verwachten?
Naast de hoofdsom en de rente komen er vaak kosten bij: het griffierecht, de kosten van de dagvaarding, het salaris van de gemachtigde en de beslagkosten. In de verzetprocedure betaalt u opnieuw griffierecht en de kosten van uw advocaat. Verliest u ook in verzet, dan wordt u in de regel ook in de kosten van die procedure veroordeeld.
De eiser loopt ook een risico: wie executeert op basis van een vonnis dat later wordt vernietigd, kan aansprakelijk zijn voor de schade die daardoor is ontstaan.
Hoe ontdekt u dat er een verstekvonnis is?
Meestal hoort u ervan doordat de deurwaarder het vonnis aan u betekent, of doordat er beslag wordt gelegd. Volgens de artikelen 46 en 47 Rv geeft de deurwaarder het exploot zo mogelijk persoonlijk af of aan een huisgenoot. Lukt dat niet, dan laat hij het afschrift in een gesloten envelop achter op het adres. Is ook dat onmogelijk, dan stuurt hij het per post.
Het moment van ontvangst is niet altijd het moment waarop de verzettermijn begint. Noteer direct de datum, bewaar de envelop en kijk of het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard.
Betekening in persoon: wat de Hoge Raad zegt
Wat betekening in persoon inhoudt, werkte de Hoge Raad uit in zijn arrest van 12 augustus 2016 (ECLI:NL:HR:2016:1929). Een verstekvonnis tegen de Ontvanger van de Belastingdienst was afgegeven bij een receptioniste. Dat was geen betekening in persoon, ook al mocht de receptioniste stukken in ontvangst nemen. De verzettermijn was dus niet gaan lopen en het latere verzet was tijdig. De Hoge Raad benadrukte dat de regels over betekening van openbare orde zijn: de rechter past ze ambtshalve toe.
Veelvoorkomende misverstanden
- “De termijn begint altijd op de dag dat de envelop in de brievenbus lag.” Dat klopt niet. Een betekening die niet aan u persoonlijk is gedaan, laat de vierwekentermijn van artikel 143 lid 2 Rv nog niet lopen. De termijn kan daarna wel beginnen door een daad van bekendheid of op de dag van tenuitvoerlegging.
- “Een brief van de rechtbank of van de advocaat van de eiser start de termijn.” Ook dat klopt niet. Het gaat om de betekening door de deurwaarder, een daad van bekendheid of de tenuitvoerlegging.
- “Verzet stopt automatisch het beslag.” Dat klopt alleen als het vonnis niet uitvoerbaar bij voorraad is verklaard (artikel 145 Rv).
- “Reageren op de deurwaarder heeft geen gevolgen.” Een handeling waaruit blijkt dat u het vonnis kent, kan de termijn laten beginnen. Wie in het vonnis berust, kan bovendien geen verzet meer instellen.
Hoe stelt u verzet in?
Verzet stelt u in bij exploot van dagvaarding, uitgebracht door een deurwaarder. Alleen de gedaagde die bij verstek is veroordeeld, kan verzet doen (artikel 143 Rv).
Binnen welke termijn?
De verzettermijn is vier weken en begint volgens artikel 143 lid 2 Rv op het eerste van deze momenten:
- na de betekening van het vonnis, of van een akte ter uitvoering daarvan, aan u persoonlijk;
- na een handeling van u waaruit noodzakelijk volgt dat het vonnis of de begonnen tenuitvoerlegging u bekend is (een daad van bekendheid);
- anders op de dag waarop het vonnis ten uitvoer is gelegd (artikel 143 lid 3 Rv).
Had u op dat moment geen bekende woonplaats of verblijfplaats in Nederland, maar wel een bekend adres in het buitenland? Dan is de termijn acht weken. De termijn is strikt: wie te laat is, wordt in de regel niet-ontvankelijk verklaard.
De tijdlijn hieronder geeft een indruk van het verloop. Alleen de verzettermijn zelf is een wettelijke termijn.
| Moment | Stap | Actiepunt |
|---|---|---|
| Dag 0 | Betekening in persoon of daad van bekendheid | Datum noteren en stukken bewaren |
| Eerste week | Inventarisatie | Dossier verzamelen en de uiterste verzetdatum laten berekenen |
| Binnen vier weken (acht bij buitenland) | Verzetdagvaarding | Laten betekenen door de deurwaarder |
| Eerste roldatum | Verzet aanhangig | Griffierecht betalen, reactie van de eiser afwachten |
| Daarna | Mondelinge behandeling | Mogelijke schikking of bewijsopdracht |
Stap 1: verzamel de stukken
Verzamel direct de dagvaarding, het verstekvonnis, het exploot van betekening en de relevante contracten en correspondentie. Laat beoordelen of de dagvaarding geldig is en wanneer de termijn afloopt. Wacht hiermee niet: de verzetdagvaarding moet binnen de termijn zijn uitgebracht, en de deurwaarder heeft tijd nodig om haar te betekenen.
Stap 2: laat de verzetdagvaarding uitbrengen
De verzetdagvaarding is meteen uw inhoudelijke verweer: het exploot van verzet geldt als conclusie van antwoord (artikel 147 lid 1 Rv). U zet uiteen waarom de vordering niet of niet volledig toewijsbaar is en voegt de bewijsstukken toe. Het verzet wordt gebracht bij de rechter die het verstekvonnis heeft gewezen.
De deurwaarder betekent de verzetdagvaarding aan de oorspronkelijke eiser. Daarna wordt de zaak aangebracht en betaalt u griffierecht. Een verzet dat niet tijdig of niet op de voorgeschreven wijze is gedaan, leidt tot niet-ontvankelijkheid.
Stap 3: wat gebeurt er na het verzet?
Door het verzet wordt de procedure in eerste aanleg heropend. De oorspronkelijke eiser kan schriftelijk reageren, waarna meestal een mondelinge behandeling volgt. De rechter onderzoekt dan of partijen een regeling kunnen treffen en wat er nog bewezen moet worden. Was het verstekvonnis uitvoerbaar bij voorraad, dan blijft het tot de uitspraak in verzet in beginsel uitvoerbaar.
Tegen een verstekvonnis waartegen verzet openstaat, is verzet het aangewezen rechtsmiddel (artikel 335 Rv). Is de uitspraak bij verstek in hoger beroep gewezen, dan gelden aanvullende regels.
Hoe voert u verweer in de verzetprocedure?
Begin met de formele punten:
- Is de rechter bevoegd?
- Is de termijn tussen dagvaarding en roldatum in acht genomen?
- Is de dagvaarding op de juiste manier en op het juiste adres betekend?
Een formeel gebrek kan al reden zijn om het verstekvonnis te vernietigen. Daarna volgt het inhoudelijke verweer. Ontleed de vordering in haar onderdelen, bijvoorbeeld het bestaan van een overeenkomst, de tekortkoming, de schade en het verband daartussen. Bestrijd elk onderdeel met documenten, getuigenverklaringen of een deskundigenrapport.
Volgens artikel 150 Rv bewijst in beginsel de partij die zich op een rechtsgevolg beroept de feiten waarop dat rechtsgevolg rust. In verzet is dat meestal de oorspronkelijke eiser. Uw taak is vooral de zwakke plekken in de onderbouwing te laten zien of een andere lezing van de feiten aannemelijk te maken.
Kunt u het verstek nog zuiveren?
Ja, zolang er nog geen eindvonnis is gewezen. Volgens artikel 142 Rv kan de gedaagde tegen wie verstek is verleend alsnog verschijnen of alsnog het griffierecht betalen. De gevolgen van het verstek vervallen dan, behalve de kosten die het verstek heeft veroorzaakt. De procedure gaat verder als een gewone procedure.
Welke processuele mogelijkheden heeft u nog meer?
- Heeft u bewijs nodig dat u nog niet heeft, overweeg dan een voorlopig getuigenverhoor of een voorlopig deskundigenbericht.
- Vraag tijdig om uitstel als belangrijke stukken nog moeten worden opgevraagd, en onderbouw dat verzoek.
- Heeft u zelf een vordering op de eiser, dan kunt u die in dezelfde procedure instellen met een eis in reconventie.
Maak vooraf een realistische inschatting van de kosten en uw kansen. Is de uitkomst onzeker en de vordering beperkt, dan kan een betalingsregeling of schikking verstandiger zijn.
Waar let u op als eiser?
- Controleer vóór de zitting of de dagvaarding op het juiste adres is uitgebracht.
- Vraag in de dagvaarding om uitvoerbaarverklaring bij voorraad (artikel 233 Rv).
- Laat het vonnis zo mogelijk aan de gedaagde persoonlijk betekenen, zodat de verzettermijn gaat lopen. Bij een organisatie is afgifte aan een receptioniste daarvoor niet genoeg (HR 12 augustus 2016).
- Houd er rekening mee dat u aansprakelijk kunt zijn als u executeert en het vonnis in verzet wordt vernietigd.
Onze hulp bij een verstekvonnis
Onze advocaten civiel recht kunnen:
- de uiterste verzetdatum berekenen aan de hand van het exploot van betekening (artikel 143 Rv);
- controleren of de dagvaarding geldig is uitgebracht en of de rechter bevoegd was;
- de verzetdagvaarding opstellen, die tevens geldt als conclusie van antwoord (artikel 147 Rv);
- beoordelen of een executiegeschil in kort geding nodig is als het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is;
- nagaan of u het verstek nog kunt zuiveren zolang er geen eindvonnis is (artikel 142 Rv).
In het kort
- De rechter wijst bij verstek de vordering toe, tenzij die onrechtmatig of ongegrond lijkt (artikel 139 Rv).
- Verzet kan binnen vier weken, of acht weken bij een bekend adres in het buitenland (artikel 143 Rv).
- De termijn begint pas na betekening in persoon, een daad van bekendheid of de tenuitvoerlegging; afgifte aan een receptioniste is geen betekening in persoon (HR 12 augustus 2016).
- Verzet schorst de executie niet als het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is (artikel 145 Rv).
Veelgestelde vragen
Wat als ik de verzettermijn heb gemist?
Na afloop van de termijn is verzet in beginsel niet meer mogelijk. Laat wel controleren of de termijn echt is begonnen: een betekening die niet aan u persoonlijk is gedaan, start de termijn niet.
Kan ik na verzet nog in hoger beroep?
Ja. Tegen het vonnis in de verzetprocedure kunt u binnen drie maanden hoger beroep instellen bij het gerechtshof (artikel 339 Rv), mits het belang van de zaak dat toelaat. Het hof beoordeelt de zaak dan opnieuw.
Lees ook: verzet in een civiele zaak