Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Op grond van de WAMCA kan een stichting of vereniging sinds 1 januari 2020 namens een grote groep gedupeerden in één procedure schadevergoeding vorderen (artikel 3:305a BW). Gedupeerden in Nederland doen automatisch mee, tenzij zij zich binnen de door de rechter gestelde termijn afmelden; gedupeerden in het buitenland moeten zich juist aanmelden.
De wet geldt voor collectieve vorderingen die op of na 1 januari 2020 zijn ingesteld en die gaan over gebeurtenissen op of na 15 november 2016. Voor oudere gebeurtenissen blijft het oude regime gelden, waarin een collectieve actie geen schadevergoeding in geld kon opleveren.
Inhoudsopgave
Wat is de WAMCA?
De Wet afwikkeling massaschade in collectieve actie (WAMCA) heeft artikel 3:305a van het Burgerlijk Wetboek boek 3 gewijzigd en de procedure toegevoegd in de artikelen 1018b tot en met 1018m van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv). Daarmee kan een belangenorganisatie niet alleen een verklaring voor recht, maar ook collectieve schadevergoeding vorderen.
Daarnaast bestaat nog de Wet collectieve afwikkeling massaschade (WCAM) uit 2005. Die regeling is geen procedure tegen een bedrijf, maar een manier om een al gesloten schikking door het gerechtshof Amsterdam verbindend te laten verklaren (artikel 7:907 BW).
Wie mag een collectieve actie instellen?
Alleen een stichting of vereniging met volledige rechtsbevoegdheid mag een WAMCA-actie instellen, en alleen als haar statuten het behartigen van de belangen van de groep als doel noemen. De rechter toetst bovendien of de organisatie voldoende waarborgen biedt (artikel 3:305a lid 2 BW):
- een toezichthoudend orgaan en een behoorlijke regeling voor inspraak van de achterban;
- voldoende middelen om de procedure te voeren, waarbij een procesfinancier geen zeggenschap over de procedure mag hebben;
- een openbare website met onder meer de statuten, het jaarverslag en de bezoldiging van bestuurders;
- voldoende ervaring en deskundigheid voor het instellen en voeren van de vordering.
De vordering moet een voldoende nauwe band met Nederland hebben, bijvoorbeeld omdat de meerderheid van de gedupeerden in Nederland woont. Ook moet de organisatie eerst hebben geprobeerd het geschil in overleg op te lossen; een termijn van twee weken na een verzoek om overleg is in de regel voldoende (artikel 3:305a lid 3 BW).
Voor een vordering met een ideëel doel en een zeer beperkt financieel belang kan de rechter een lichter regime toepassen (artikel 3:305a lid 6 BW). Zo’n vordering kan dan geen schadevergoeding in geld opleveren.
Hoe verloopt een WAMCA-procedure?
De procedure bestaat uit een ontvankelijkheidsfase en een inhoudelijke fase. Pas als de rechter de organisatie ontvankelijk heeft verklaard, komt de vraag aan de orde of het bedrijf aansprakelijk is.
| Stap | Termijn | Grondslag |
|---|---|---|
| Registratie in het centraal register voor collectieve vorderingen | uiterlijk de tweede dag na het uitbrengen van de dagvaarding | art. 1018c Rv |
| Andere organisaties kunnen over dezelfde gebeurtenis een vordering instellen | binnen drie maanden na registratie | art. 1018d Rv |
| Overleg vóór dagvaarding | in de regel twee weken na een verzoek om overleg | art. 3:305a lid 3 BW |
| Afmelden (opt-out) voor gedupeerden in Nederland | ten minste één maand, door de rechter bepaald | art. 1018f Rv |
| Afmelden na goedkeuring van een schikking | opnieuw een termijn, door de rechter bepaald | art. 1018h Rv |
Stand van de tabel: 29 oktober 2026.
Dagvaarding en registratie
Mist de organisatie de registratietermijn, dan is zij niet-ontvankelijk (artikel 1018c Rv). Er is geen centrale WAMCA-rechtbank: de zaak komt bij de rechtbank die volgens de gewone regels bevoegd is. In de praktijk worden veel zaken bij de rechtbank Amsterdam aangebracht.
Ontvankelijkheid en exclusieve belangenbehartiger
De rechter beoordeelt of de organisatie aan de eisen voldoet, of collectieve afhandeling efficiënter is dan individuele procedures en of de vordering niet op voorhand ondeugdelijk is. Bij meerdere organisaties wijst de rechter de meest geschikte aan als exclusieve belangenbehartiger (artikel 1018e Rv).
Afmelden of aanmelden
Na de aanwijzing krijgen gedupeerden in Nederland ten minste één maand om zich af te melden (opt-out) bij de griffie (artikel 1018f Rv). Wie zich afmeldt, is niet gebonden aan de uitkomst en kan zelf een procedure voeren.
Schikking of uitspraak
Na de aanwijzing geeft de rechter partijen een termijn om over een schikking te onderhandelen (artikel 1018g Rv). Een schikking moet de rechter goedkeuren, en daarna krijgen gedupeerden opnieuw de gelegenheid zich af te melden (artikel 1018h Rv).
Komt er geen schikking, dan beslist de rechter over aansprakelijkheid en kan hij een collectieve schadevergoeding vaststellen, zo nodig per categorie gedupeerden (artikel 1018i Rv). Die uitspraak bindt alle gedupeerden die zich niet hebben afgemeld.
Wat gebeurt er met de verjaring van uw eigen vordering?
Een belangenorganisatie kan de verjaring voor haar achterban stuiten. De Hoge Raad oordeelde op 28 maart 2014, op prejudiciële vragen in een zaak van de VEB tegen Deloitte, dat een organisatie als bedoeld in artikel 3:305a BW met een schriftelijke aanmaning of mededeling (artikel 3:317 lid 1 BW) de verjaring kan stuiten van de vorderingen van de personen wier belangen zij behartigt (ECLI:NL:HR:2014:766). Dat geldt ook voor vorderingen tot schadevergoeding in geld.
Let wel op als u zich afmeldt. Na een opt-out vervalt de stuiting door de collectieve actie voor u, tenzij u binnen zes maanden zelf een stuitingshandeling verricht. Dat kan bijvoorbeeld met een schriftelijke aansprakelijkstelling.
Hoe lang duurt een WAMCA-procedure?
De wet kent geen vaste doorlooptijd. Alleen al de ontvankelijkheidsfase duurt vaak langer dan een jaar, omdat het bedrijf daarover uitgebreid verweer voert en de rechter de financiering en de governance van de organisatie toetst. Na de registratie ligt de zaak bovendien drie maanden open voor andere organisaties (artikel 1018d Rv).
Een voorbeeld uit de praktijk: in de WAMCA-zaken van twee stichtingen tegen Apple over de App Store besliste de rechtbank Amsterdam op 20 december 2023 dat de procedure stil bleef liggen zolang prejudiciële vragen over rechtsmacht bij het Hof van Justitie van de EU voorlagen (ECLI:NL:RBAMS:2023:8329). Tussentijds hoger beroep werd niet toegestaan en de ontvankelijkheid kon in die periode niet worden beoordeeld. Zulke tussenstappen maken dat een WAMCA-zaak jaren kan duren. Lees meer over de doorlooptijd van een rechtszaak.
Wat doet u als gedupeerde?
- Controleer in het centraal register voor collectieve vorderingen of er een actie loopt over uw schade.
- Ga na of u in Nederland woont; zo niet, dan moet u zich binnen de termijn aanmelden.
- Beoordeel vóór het einde van de opt-outtermijn of u liever zelf procedeert.
- Verricht na een opt-out binnen zes maanden een eigen stuitingshandeling.
- Lees welke vergoeding de procesfinancier ontvangt als de actie slaagt.
Wat doet u als uw onderneming wordt aangesproken?
- Reageer op een verzoek om overleg; de rechter kijkt of de organisatie geprobeerd heeft het geschil zonder procedure op te lossen.
- Beoordeel de ontvankelijkheid: statuten, governance, financiering en de band met Nederland.
- Controleer of de gebeurtenis van vóór 15 november 2016 dateert; dan geldt het oude regime.
- Meld een dreigende claim tijdig bij uw aansprakelijkheidsverzekeraar.
- Bereid u voor op de onderhandelingstermijn die de rechter na de aanwijzing stelt.
Wat kunnen wij voor u doen bij een collectieve actie?
Onze advocaten civiel recht adviseren gedupeerden en ondernemingen over collectieve acties onder de WAMCA.
- Wij beoordelen of een lopende WAMCA-actie uw schade dekt en of afmelden verstandig is.
- Wij stellen een aansprakelijkstelling op om de verjaring te stuiten.
- Wij beoordelen voor ondernemingen de ontvankelijkheid van de eisende organisatie.
- Wij voeren verweer in de ontvankelijkheids- en de inhoudelijke fase.
- Wij begeleiden onderhandelingen over een collectieve schikking.
Voor ondernemingen die een collectieve claim verwachten, werken wij samen met onze ondernemingsrecht advocaat.
Veelgestelde vragen
Kost meedoen aan een collectieve actie geld?
Voor de procedure zelf betaalt u als gedupeerde in de regel niets. Bij succes ontvangt een procesfinancier vaak een deel van de vergoeding; de rechter toetst of die afspraak redelijk is.
Kan ik na een afmelding nog zelf naar de rechter?
Ja. U bent dan niet gebonden aan de uitkomst van de collectieve actie en kunt een eigen procedure beginnen; zie ook wanneer u naar de rechter kunt voor schadevergoeding.
