Schadevergoeding via de rechter: wanneer en hoe u uw schade vordert

Gepubliceerd op 15 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

U kunt naar de rechter voor schadevergoeding als een ander aansprakelijk is voor uw schade, door wanprestatie (artikel 6:74 BW) of een onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW), en weigert te betalen of het niet eens is over het bedrag. Wacht daar niet te lang mee: de vordering verjaart in de regel vijf jaar nadat u de schade en de aansprakelijke partij kent (artikel 3:310 BW).

Hieronder leest u welke voorwaarden de rechter toetst, welke schade voor vergoeding in aanmerking komt, hoe u de verjaring stuit, hoe een procedure verloopt en wat die kost. Letselschade valt buiten dit artikel; daarvoor schakelt u een letselschadespecialist in.

Wanneer heeft u recht op schadevergoeding?

Als er een grond voor aansprakelijkheid is, u schade heeft en die schade door de gebeurtenis is veroorzaakt. De twee belangrijkste grondslagen staan in Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek: wanprestatie en onrechtmatige daad.

Wanprestatie aantonen

U toont aan dat er een overeenkomst was, dat de wederpartij tekortschoot en dat die tekortkoming haar kan worden toegerekend (artikel 6:74 BW). Meestal moet zij ook in verzuim zijn, na een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn (artikel 6:82 BW).

Denk aan een aannemer die te laat oplevert, een leverancier die gebrekkige goederen levert of een adviseur die zijn werk niet zorgvuldig doet. Lees meer over wanprestatie van een zakenpartner en over contractbreuk.

Een onrechtmatige daad aantonen

U toont aan dat de ander onrechtmatig handelde, dat dit hem kan worden toegerekend, dat u schade heeft en dat er een causaal verband is (artikel 6:162 BW). Onrechtmatig is een inbreuk op een recht, een handelen in strijd met een wettelijke plicht of met wat volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt.

Opzet is niet nodig; ook onzorgvuldigheid kan genoeg zijn. Wel moet de geschonden norm strekken tot bescherming tegen de schade zoals u die leed (relativiteit, artikel 6:163 BW). Voor sommige situaties geldt een risicoaansprakelijkheid, zoals voor gebrekkige producten (artikel 6:185 BW) of voor werkgevers voor fouten van werknemers (artikel 6:170 BW).

Welke schade komt voor vergoeding in aanmerking?

In de eerste plaats vermogensschade: geleden verlies en gederfde winst (artikel 6:96 lid 1 BW). Daarnaast redelijke kosten om schade te voorkomen of te beperken, om de schade en aansprakelijkheid vast te stellen en om buiten rechte betaling te krijgen (artikel 6:96 lid 2 BW).

• Herstel- of vervangingskosten van beschadigde zaken.
• Extra kosten, zoals vervangend vervoer of een andere leverancier.
• Gemiste omzet of winst.
• Kosten van een expertiserapport.
• Buitengerechtelijke incassokosten.
• Wettelijke rente vanaf het verzuim: 4% voor niet-handelstransacties sinds 1 januari 2026 en 10,4% voor handelstransacties sinds 1 juli 2026 (Rijksoverheid).

Ander nadeel dan vermogensschade, zoals aantasting in de persoon of eer en goede naam, wordt alleen vergoed in de gevallen van artikel 6:106 BW. Bij een gewoon contractgeschil is dat zelden aan de orde.

Toerekening, eigen schuld en schatting

De rechter vergoedt alleen schade die zo samenhangt met de gebeurtenis dat zij redelijkerwijs aan de aansprakelijke partij kan worden toegerekend (artikel 6:98 BW). Heeft u zelf bijgedragen aan de schade, dan kan de vergoeding worden verminderd wegens eigen schuld (artikel 6:101 BW).

Is de omvang niet precies vast te stellen, dan schat de rechter de schade (artikel 6:97 BW). U moet wel aannemelijk maken dat er schade is en zoveel mogelijk gegevens aanleveren. Toekomstige schade kan ook worden vergoed als die voldoende zeker is.

Vijf stappen voordat u dagvaardt

Stel de ander schriftelijk aansprakelijk en verzamel bewijs. Een duidelijke aansprakelijkheidsstelling stuit bovendien de verjaring als u daarin ondubbelzinnig uw recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 BW).

• Stap 1: leg de schade vast met foto’s, facturen, offertes en correspondentie.
• Stap 2: stel de wederpartij aansprakelijk en geef een termijn om te reageren.
• Stap 3: meld de zaak bij uw rechtsbijstandsverzekering of laat een expert de schade begroten.
• Stap 4: probeer te schikken; leg een akkoord vast in een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 BW).
• Stap 5: overweeg conservatoir beslag als u vreest dat de wederpartij geen verhaal biedt.

Ontbreekt bewijs dat de wederpartij heeft, dan kunt u inzage in, of een afschrift of uittreksel van, bepaalde gegevens vorderen (artikel 194 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, sinds 1 januari 2025 de opvolger van het vervallen artikel 843a Rv). Ook een voorlopig getuigenverhoor of voorlopig deskundigenbericht kan vóór de procedure duidelijkheid geven.

Verjaring: termijnen en stuiting

Een vordering tot schadevergoeding verjaart vijf jaar na de dag waarop u bekend werd met de schade en de aansprakelijke persoon, en uiterlijk twintig jaar na de schadeveroorzakende gebeurtenis (artikel 3:310 lid 1 van Boek 3 BW). Dat geldt zowel bij wanprestatie als bij onrechtmatige daad.

Contractuele termijnen in algemene voorwaarden kunnen korter zijn. Controleer die altijd.

Wanneer stuit een brief de verjaring?

Niet elke brief stuit de verjaring. De Hoge Raad oordeelde op 3 juni 2016 (ECLI:NL:HR:2016:1112) dat een schriftelijke mededeling alleen stuit als de schuldeiser zich daarin ondubbelzinnig het recht op nakoming voorbehoudt. De brief moet de schuldenaar ook voldoende duidelijk waarschuwen dat hij rekening moet houden met de vordering en zijn bewijsmateriaal moet bewaren.

Of een brief aan die eisen voldoet, hangt af van de formulering, de context en de omstandigheden. In die zaak telde mee dat de gemeente al eerder aansprakelijk was gesteld en een professionele partij was. Schrijf daarom uitdrukkelijk dat u de wederpartij aansprakelijk houdt en u alle rechten voorbehoudt, en bewaar bewijs van verzending.

Hoe verloopt een procedure over schadevergoeding?

U begint met een dagvaarding die een deurwaarder aan de wederpartij betekent. De dagvaardingstermijn is minimaal een week (artikel 114 Rv).

• Kantonrechter: vorderingen tot en met € 25.000, en zaken over arbeid, huur en consumentenkoop ongeacht het bedrag. U mag zelf procederen.
• Rechtbank, team handel: vorderingen boven € 25.000; een advocaat is verplicht.
• Kort geding: alleen bij spoedeisend belang; een geldvordering wordt daarin terughoudend toegewezen.

Na de conclusie van antwoord volgt meestal een mondelinge behandeling. Wie zich op een rechtsgevolg beroept, moet de feiten bewijzen (artikel 150 Rv), dus in de regel u als eiser. Vaak volgt eerst een tussenvonnis met een bewijsopdracht. Wordt u zelf gedagvaard, lees dan civiele dagvaarding ontvangen.

Schadevergoeding in een strafzaak

Is de schade door een strafbaar feit veroorzaakt, dan kunt u zich voegen als benadeelde partij (artikel 51f Sv). De strafrechter kan daarnaast een schadevergoedingsmaatregel opleggen (artikel 36f Sr), die het CJIB int.

De vordering moet eenvoudig te beoordelen zijn. Is dat niet zo, dan verklaart de strafrechter u niet-ontvankelijk en kunt u alsnog naar de civiele rechter. In bepaalde gevallen schiet de Staat het bedrag voor als de veroordeelde niet op tijd betaalt (voorschotregeling bij artikel 36f Sr).

Wat kost een procedure?

U betaalt griffierecht, de kosten van de deurwaarder en uw eigen advocaat. Het griffierecht hangt af van de hoogte van de vordering en van de vraag of u een natuurlijk persoon of een rechtspersoon bent.

Bron: Rechtspraak, griffierecht 2026. Voor onvermogenden geldt een lager tarief van € 93.

De verliezende partij wordt meestal veroordeeld in de proceskosten, maar die vergoeding is forfaitair volgens het liquidatietarief en dekt de werkelijke advocaatkosten zelden. Alleen in bijzondere gevallen, zoals IE-zaken (artikel 1019h Rv), worden de werkelijke kosten vergoed. Verliest u, dan betaalt u op dezelfde manier een deel van de kosten van de wederpartij. Een rechtsbijstandsverzekering of gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand kan de kosten beperken. Lees ook waarom schadeclaims vaak worden afgewezen.

Controlelijst als u schade vordert

• Is de grondslag duidelijk: wanprestatie, onrechtmatige daad of risicoaansprakelijkheid?
• Kunt u elke schadepost met stukken onderbouwen?
• Heeft u de verjaring tijdig en ondubbelzinnig gestuit?
• Heeft de wederpartij verhaal, of is een verzekeraar aansprakelijk?

Controlelijst als u aansprakelijk wordt gesteld

• Meld de claim direct bij uw aansprakelijkheidsverzekeraar.
• Erken geen aansprakelijkheid voordat de feiten vaststaan.
• Controleer of een exoneratieclausule of eigen schuld de vordering beperkt.
• Ga na of de vordering al verjaard is, en of eerdere brieven de verjaring wel echt hebben gestuit.

Onze hulp bij een schadeclaim

• De aansprakelijkheid en de omvang van de schade beoordelen, vanuit onze praktijk aansprakelijkheidsrecht.
• Een aansprakelijkheidsstelling of stuitingsbrief opstellen.
• Onderhandelen met de wederpartij of haar verzekeraar.
• Beslag leggen en procederen bij de kantonrechter of rechtbank, als onderdeel van onze praktijk civiel recht.

Veelgestelde vragen

Moet ik eerst aansprakelijk stellen voordat ik dagvaard?

Dat is niet altijd verplicht, maar wel verstandig. Bij wanprestatie is voor schadevergoeding meestal een ingebrekestelling nodig (artikel 6:82 BW), en de rechter verwacht dat u eerst probeert het geschil op te lossen.

Hoe lang duurt een procedure?

Bij de kantonrechter vaak enkele maanden, bij de rechtbank met bewijslevering een jaar of langer. Een verstekvonnis volgt sneller als de wederpartij niet verschijnt.

Lees ook: wat als uw leverancier zijn afspraken niet nakomt.