Gepubliceerd op 29 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Een aansprakelijkstelling is de schriftelijke mededeling waarmee u een ander aansprakelijk houdt voor schade en vergoeding vordert. De wet schrijft geen vorm voor, maar een goed geformuleerde brief stuit de verjaring (artikel 3:317 BW) en dwingt de wederpartij en diens verzekeraar een standpunt in te nemen. De belangrijkste uitzondering: gaat het om een overeenkomst, dan heeft u meestal ook een ingebrekestelling nodig (artikel 6:82 BW).
Inhoudsopgave
Wat doet een aansprakelijkstelling, en wat niet?
In de brief doet u drie dingen: u beschrijft wat er is gebeurd, u noemt de juridische grondslag waarop de ander moet opdraaien, en u vordert vergoeding van uw schade. De wet kent geen verplichte opmaak en geen standaardzinnen.
Toch is de brief geen formaliteit. Hij legt uw lezing van de feiten vast terwijl die nog vers is, en hij dwingt de wederpartij en haar aansprakelijkheidsverzekeraar te reageren. Bovendien stuit een goed geformuleerde brief de verjaring. Dat is vaak het belangrijkste effect, en juist daar gaat het in zelfgeschreven brieven mis.
Wat de brief niet doet, is aansprakelijkheid vestigen. Aansprakelijkheid volgt uit de wet en de feiten, niet uit uw mededeling. Zonder brief staat u dus niet automatisch met lege handen, maar u loopt wel het risico dat uw vordering verjaart en dat bewijs verdwijnt.
Wanneer kunt u iemand aansprakelijk stellen?
U kunt iemand aansprakelijk stellen als de wet de schade bij die persoon of onderneming legt. Er zijn drie routes:
| Route | Wettelijke basis | Wat u moet aantonen | Ingebrekestelling nodig? |
|---|---|---|---|
| Onrechtmatige daad | Art. 6:162 BW | Onrechtmatigheid, toerekenbaarheid, schade, causaal verband, relativiteit | Nee, verzuim treedt direct in (art. 6:83 onder b BW) |
| Wanprestatie | Art. 6:74 BW | Tekortkoming in een overeenkomst, toerekenbaarheid, schade | Meestal wel (art. 6:82 BW) |
| Risicoaansprakelijkheid | Art. 6:169-6:185 BW | Dat de situatie onder de wettelijke regeling valt; geen verwijt nodig | Nee |
Bij risicoaansprakelijkheid gaat het onder meer om de werkgever voor fouten van ondergeschikten (artikel 6:170 BW), de opdrachtgever voor niet-ondergeschikten in zijn bedrijf (artikel 6:171 BW), de bezitter van een gebrekkige roerende zaak (artikel 6:173 BW), de bezitter van een gebrekkige opstal zoals een gebouw of weg (artikel 6:174 BW) en de producent van een gebrekkig product (artikel 6:185 BW). Zie ook ons artikel over wanneer u naar de rechter kunt voor schadevergoeding.
Welke route u kiest, maakt verschil voor de voorwaarden en de bewijslast. Bestond er al een overeenkomst, dan ligt de contractuele route voor de hand, al sluiten beide grondslagen elkaar niet altijd uit. Het onderscheid tussen wanprestatie en onrechtmatige daad bepaalt welke stellingen u inneemt en welke verweren u kunt verwachten.
Wie spreekt u aan?
Bij een onderneming is dat de rechtspersoon die de overeenkomst sloot of wiens gedraging de schade veroorzaakte, niet zonder meer de bestuurder of de handelsnaam op de gevel. Controleer het uittreksel uit het handelsregister van de KVK voordat u de brief adresseert. Een brief aan een handelsnaam die geen rechtspersoon is, of aan een ontbonden vennootschap, mist doel. Zijn er meerdere mogelijke aansprakelijke partijen, zoals een hoofdaannemer en een onderaannemer, spreek hen dan allemaal aan.
Welke voorwaarden gelden bij een onrechtmatige daad?
Voor een geslaagd beroep op artikel 6:162 BW moeten vijf voorwaarden tegelijk vervuld zijn:
- onrechtmatigheid: een inbreuk op een recht, strijd met een wettelijke plicht of strijd met wat in het maatschappelijk verkeer betaamt;
- toerekenbaarheid: de daad is te wijten aan schuld of komt krachtens wet of verkeersopvattingen voor rekening van de dader;
- schade: er is werkelijk nadeel geleden;
- causaal verband tussen de gedraging en de schade;
- relativiteit: de geschonden norm strekt tot bescherming tegen schade zoals u die heeft geleden (artikel 6:163 BW).
De relativiteitseis wordt in zelfgeschreven brieven vaak overgeslagen, terwijl verzekeraars er graag op wijzen. Ook de omvang van de te vergoeden schade is begrensd: alleen schade die zo samenhangt met de gebeurtenis dat zij de aansprakelijke kan worden toegerekend, komt voor vergoeding in aanmerking (artikel 6:98 BW).
Waarom is een ingebrekestelling iets anders dan een aansprakelijkstelling?
Bij een tekortkoming in een overeenkomst ontstaat het recht op schadevergoeding pas als de schuldenaar in verzuim is (artikel 6:74 BW). Verzuim treedt meestal pas in na een ingebrekestelling: een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn om alsnog na te komen (artikel 6:82 BW). Een brief die alleen zegt dat u iemand aansprakelijk stelt, geeft die termijn niet en brengt de wederpartij dus niet in verzuim.
Verzuim treedt zonder ingebrekestelling in als een fatale termijn is verstreken, als de verbintenis voortvloeit uit onrechtmatige daad, of als de schuldenaar laat weten dat hij niet zal nakomen (artikel 6:83 BW). Is nakoming blijvend onmogelijk, dan heeft aanmanen ook geen zin. Zie schadevergoeding bij contractbreuk zonder ingebrekestelling.
De oplossing is eenvoudig: combineer beide. Sommeer tot nakoming binnen een redelijke termijn, stel voor het geval dat uitblijft aansprakelijk voor de schade, en behoud u uitdrukkelijk al uw rechten voor. Welke remedies bij wanprestatie daarnaast openstaan, zoals ontbinding, bepaalt u het beste voordat u de brief verstuurt.
Wat zet u in de aansprakelijkstelling?
Een brief met de volgende onderdelen is juridisch bruikbaar en laat de wederpartij weinig ruimte om zich achter onduidelijkheid te verschuilen:
- de volledige gegevens van uzelf en van de partij die u aanspreekt, met het polisnummer of de verzekeraar als u dat weet;
- datum, plaats en een feitelijke beschrijving van het voorval, zonder verwijten die u niet kunt onderbouwen;
- de juridische grondslag, met het wetsartikel waarop u zich beroept;
- een specificatie van de schadeposten, met de bedragen die vaststaan en een onderbouwde schatting voor de rest;
- de aanspraak op wettelijke rente en op redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid;
- een concrete reactietermijn en de uitdrukkelijke mededeling dat u zich al uw rechten voorbehoudt;
- de bewijsstukken als genummerde bijlagen.
Verstuur de brief zo dat u kunt bewijzen dat en wanneer hij is ontvangen, bijvoorbeeld aangetekend, of per e-mail met een ontvangstbevestiging. Een verklaring werkt pas als zij de geadresseerde heeft bereikt (artikel 3:37 lid 3 BW). Bewaar een kopie met de bijlagen. Is het risico verzekerd, schrijf dan zowel de wederpartij als haar verzekeraar aan; de wederpartij blijft uw formele wederpartij.
Verjaring en stuiting: de termijnen
Een schadevordering verjaart vijf jaar na de dag volgend op die waarop u zowel met de schade als met de aansprakelijke persoon bekend bent geworden, en in elk geval twintig jaar na de gebeurtenis die de schade veroorzaakte (artikel 3:310 BW). De korte termijn begint dus bij daadwerkelijke bekendheid, niet bij het ongeval. Dat kan later liggen, bijvoorbeeld als pas na onderzoek duidelijk wordt wie verantwoordelijk is.
Stuiting zet de klok terug. Een schriftelijke aanmaning of mededeling waarin u zich ondubbelzinnig uw recht op nakoming voorbehoudt, stuit de verjaring (artikel 3:317 lid 1 BW). Daarna begint een nieuwe termijn van vijf jaar (artikel 3:319 BW).
De Hoge Raad stelde in zijn prejudiciële beslissing van 28 maart 2014 (ECLI:NL:HR:2014:766) dat de mededeling een voldoende duidelijke waarschuwing aan de schuldenaar moet bevatten dat hij rekening moet blijven houden met de aanspraak. Een brief die alleen informeert of vragen stelt, is dus niet genoeg. Schrijf letterlijk dat u de wederpartij aansprakelijk houdt en dat u zich al uw rechten voorbehoudt, ook ter stuiting van de verjaring.
Herhaal de stuiting zolang de zaak loopt en noteer wanneer de nieuwe termijn afloopt. Vertrouw er niet op dat een verzekeraar het verjaringsvraagstuk voor u bewaakt. Meer leest u over verjaring van vorderingen; de wettekst staat in Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek.
Welke schade kunt u vorderen?
Te vergoeden is vermogensschade en, waar de wet dat toestaat, ander nadeel. Vermogensschade omvat geleden verlies en gederfde winst. Daarnaast komen redelijke kosten voor vergoeding in aanmerking ter voorkoming of beperking van schade, ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid, en ter verkrijging van voldoening buiten rechte (artikel 6:96 BW). Die laatste posten worden vaak vergeten, terwijl expertise- en advieskosten flink kunnen oplopen.
Over een te laat betaald bedrag is wettelijke rente verschuldigd over de tijd dat de schuldenaar in verzuim is (artikel 6:119 BW). Tussen ondernemingen geldt bij een handelsovereenkomst de hogere handelsrente (artikel 6:119a BW). Bij een onrechtmatige daad loopt de rente in beginsel vanaf het ontstaan van de schade. Vorder de rente uitdrukkelijk in de brief.
| Soort rente | Percentage | Geldt sinds |
|---|---|---|
| Wettelijke rente (niet-handelstransacties, art. 6:119 BW) | 4% | 1 januari 2026 |
| Wettelijke handelsrente (art. 6:119a BW) | 10,4% | 1 juli 2026 |
Bron: Rijksoverheid, hoogte wettelijke rente. Het overzicht in wat een vordering is, met verjaring, stuiting en rente zet de posten op een rij.
Law & More behandelt zaken over vermogensschade, contractbreuk en bedrijfsschade. Letselschade en de afwikkeling van personenschade doet ons kantoor niet; daarvoor schakelt u een letselschadespecialist in. Voor de fiscale gevolgen van een ontvangen schadevergoeding raadpleegt u een fiscalist.
Hoe onderbouwt u het bewijs?
Wie schadevergoeding vordert, draagt in beginsel de bewijslast van de feiten waarop de vordering rust (artikel 150 Rv). U moet dus de toedracht, de geschonden norm, het causaal verband en de omvang van de schade aannemelijk maken. Verzamel vroeg: foto’s met datum, offertes en facturen, correspondentie, een proces-verbaal, een expertiserapport en verklaringen van aanwezigen.
Ligt het beslissende stuk bij de wederpartij, dan bent u niet machteloos. Sinds 1 januari 2025 geldt de Wet vereenvoudiging en modernisering bewijsrecht. Het oude artikel 843a Rv is vervangen door een regeling over inzage in en afschrift van gegevens in de artikelen 194 tot en met 195a Rv. Ook de waarheidsplicht van artikel 21 Rv geldt onverkort: partijen moeten de feiten volledig en naar waarheid aanvoeren, en de rechter kan aan schending gevolgen verbinden.
Dreigt bewijs verloren te gaan voordat een procedure loopt, dan kunt u de rechter vooraf om een voorlopige bewijsverrichting vragen, zoals een voorlopig getuigenverhoor of een voorlopig deskundigenbericht (artikel 196 en verder Rv). Getuigen verhuizen, machines worden gerepareerd en digitale gegevens worden gewist.
Wat als de wederpartij weigert of niet reageert?
Blijft een reactie uit, stuur dan een herinnering met een korte nieuwe termijn en herhaal het voorbehoud van uw rechten. Wordt de aansprakelijkheid betwist, vraag dan om een onderbouwing. Een gemotiveerde afwijzing laat zien waar het dossier zwak is: bij de onrechtmatigheid, het causaal verband of de omvang van de schade.
Levert dat niets op, dan blijft de gang naar de rechter over. Vorderingen tot en met € 25.000 behandelt de kantonrechter; zaken over arbeid, huur en consumentenkoop ook bij een hoger bedrag (artikel 93 Rv). Andere zaken boven € 25.000 gaan naar de civiele kamer van de rechtbank, waar een advocaat verplicht is. Bij de kantonrechter mag u zelf procederen. Bij spoed is een kort geding de aangewezen route.
Beide partijen betalen griffierecht. Een greep uit de tarieven voor 2026:
| Zaak (2026) | Natuurlijk persoon | Rechtspersoon |
|---|---|---|
| Kanton, € 2.500 tot € 5.000 | € 265 | € 529 |
| Kanton, € 5.000 tot € 12.500 | € 265 | € 559 |
| Kanton, meer dan € 12.500 | € 753 | € 1.504 |
| Rechtbank, tot € 100.000 | € 1.414 | € 3.083 |
| Rechtbank, € 100.000 tot € 1.000.000 | € 2.803 | € 7.062 |
Bron: Rechtspraak, griffierecht. Voor onvermogenden geldt een lager tarief.
Wat als u zelf ook een aandeel had in de schade?
Eigen schuld sluit een vordering niet uit. Is de schade mede het gevolg van een omstandigheid die u zelf is toe te rekenen, dan wordt de vergoedingsplicht verdeeld naar de mate waarin ieders gedrag aan de schade heeft bijgedragen (artikel 6:101 BW). De rechter kan die verdeling bijstellen als de billijkheid dat vraagt, bijvoorbeeld vanwege de ernst van de fouten.
Stel dus ook bij gedeelde verantwoordelijkheid aansprakelijk. Erken in de brief niet meer dan de feiten toelaten en noem geen verdeling voordat de toedracht vaststaat. Een te vroege erkenning is later moeilijk terug te nemen.
Wat doet u als u zelf aansprakelijk wordt gesteld?
- Meld de brief zo snel mogelijk bij uw aansprakelijkheidsverzekeraar (artikel 7:941 BW).
- Erken geen aansprakelijkheid zonder overleg met uw verzekeraar; veel polissen verbieden dat.
- Controleer of de vordering niet al is verjaard (artikel 3:310 BW).
- Ga na of u de juiste partij bent en of eigen schuld van de benadeelde meespeelt (artikel 6:101 BW).
- Leg uw eigen lezing van de feiten vast met foto’s, correspondentie en verklaringen.
Onze hulp bij een aansprakelijkstelling
Binnen onze praktijk civiel recht kunnen wij voor benadeelden en voor partijen die aansprakelijk worden gesteld:
- de juiste grondslag bepalen: onrechtmatige daad, wanprestatie of risicoaansprakelijkheid;
- de aansprakelijkstelling opstellen en waar nodig combineren met een ingebrekestelling (artikel 6:82 BW);
- de verjaringstermijn berekenen en tijdig stuiten (artikel 3:317 BW);
- de schadeposten specificeren, inclusief kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid (artikel 6:96 BW) en wettelijke rente;
- een afwijzing of schikkingsvoorstel van de verzekeraar beoordelen en zo nodig procederen.
In het kort
- Een aansprakelijkstelling heeft geen vaste vorm, maar moet een duidelijke waarschuwing bevatten om de verjaring te stuiten (HR 28 maart 2014).
- Bij wanprestatie is meestal ook een ingebrekestelling nodig (artikel 6:82 BW).
- Een schadevordering verjaart vijf jaar na bekendheid met schade en aansprakelijke, uiterlijk na twintig jaar (artikel 3:310 BW).
- U vordert vermogensschade, redelijke kosten en wettelijke rente, en u moet de feiten zelf bewijzen.
Veelgestelde vragen
Kunt u de verzekeraar rechtstreeks aanspreken?
Meestal niet. De verzekering is een overeenkomst tussen verzekeraar en verzekerde, en u staat daarbuiten. Er zijn uitzonderingen, onder meer bij schade door motorrijtuigen. In de praktijk behandelt de aansprakelijkheidsverzekeraar de zaak zodra de verzekerde die heeft gemeld.
Kunt u de brief zelf opstellen?
Bij een overzichtelijke zaak met een erkende toedracht kan dat. Bij betwiste aansprakelijkheid, meerdere mogelijke aansprakelijken, oplopende bedrijfsschade of een naderende verjaringstermijn is juridische bijstand verstandig, omdat een ongelukkig geformuleerde brief later tegen u kan worden gebruikt.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.