Gepubliceerd op 13 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Heeft u samen met de andere ouder het gezag, dan mag die ouder niet zonder uw toestemming met uw kind verhuizen. Gebeurt dat toch, dan kunt u de rechter vragen de verhuizing te verbieden of het kind te laten terugkeren. Heeft de verhuizende ouder alleen het gezag, dan is uw toestemming niet nodig en zijn uw mogelijkheden beperkter, maar kunt u wel een aanpassing van de omgang vragen.
Snel handelen is in beide gevallen belangrijk. Hoe langer een kind op de nieuwe plek woont, hoe meer de rechter rekening houdt met de nieuwe situatie. Hieronder leest u wat de wet zegt, hoe de rechter een verhuizing beoordeelt en welke stappen u kunt zetten.
Inhoudsopgave
Wat zegt de wet over verhuizen met een kind?
Bij gezamenlijk gezag beslissen ouders samen over belangrijke zaken, en de woonplaats van het kind is daar één van. Worden zij het niet eens, dan beslist de rechter. Volgens artikel 1:253a BW neemt de rechter dan de beslissing die hem in het belang van het kind wenselijk voorkomt.
Gezamenlijk gezag hebben ouders die getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, en ongehuwde ouders die het gezag samen hebben laten aantekenen in het gezagsregister. Na een scheiding blijft het gezamenlijk gezag in de regel bestaan (art. 1:251 lid 2 BW). Dat het kind zijn hoofdverblijf bij één ouder heeft, verandert daar niets aan. Ook de ouder bij wie het kind woont, moet dus toestemming vragen om met het kind te verhuizen.
Die regel geldt in beginsel ook binnen dezelfde gemeente. In de praktijk ontstaat over een verhuizing om de hoek zelden een procedure, omdat de omgang en de school niet veranderen. Hoe groter de afstand en de gevolgen voor het contact met de andere ouder, hoe belangrijker de toestemming wordt.
Wat geldt er bij eenhoofdig gezag?
Heeft alleen de verhuizende ouder het gezag, dan mag die ouder zelf beslissen over de woonplaats van het kind. Toestemming van de andere ouder is dan niet nodig.
De ouder zonder gezag houdt wel recht op omgang met het kind (art. 1:377a BW). Maakt de verhuizing de bestaande omgangsregeling onwerkbaar, dan kan die ouder de rechter vragen de regeling aan te passen (art. 1:377e BW). Ook kan hij de rechter vragen om gezamenlijk gezag. Een verhuizing tegenhouden lukt in deze situatie zelden.
Wat kunt u doen als achterblijvende ouder met gezag?
U kunt de rechter vragen de verhuizing te verbieden, of, als die al heeft plaatsgevonden, te bepalen dat het kind terugkeert. In spoedeisende gevallen kan dat met een voorlopige voorziening of een kort geding.
De verhuizende ouder moet uitleggen waarom de verhuizing nodig is en hoe het contact met u gewaarborgd blijft. Dat is geen formele omkering van de bewijslast, maar in de praktijk weegt het zwaar als de verhuizende ouder dat niet goed kan onderbouwen. Een ouder die eerst verhuist en pas daarna om toestemming vraagt, maakt bovendien geen goede indruk op de rechter.
Een voorbeeld ter illustratie: een ouder met gezamenlijk gezag verhuist in de zomervakantie met de kinderen naar de andere kant van het land, zonder overleg. Dient de achterblijvende ouder direct een verzoek in, dan kan de rechter nog bepalen dat de kinderen terugkeren. Zitten de kinderen na maanden al op een nieuwe school, dan weegt die nieuwe situatie zwaarder mee.
Welke rol speelt het hoofdverblijf?
De ouder bij wie het kind zijn hoofdverblijf heeft, is niet vrij om te verhuizen. Bij gezamenlijk gezag is het hoofdverblijf een afspraak tussen beide ouders, meestal vastgelegd in het ouderschapsplan. Verhuist de verzorgende ouder zonder toestemming, dan kan de rechter bepalen dat het hoofdverblijf bij de andere ouder komt te liggen, als dat in het belang van het kind is.
Hoe beoordeelt de rechter een verhuizing?
De rechter weegt alle omstandigheden van het geval. Het belang van het kind is een zwaarwegende overweging, maar niet altijd de enige: ook het belang van de ouder die een nieuw leven wil opbouwen telt mee.
Dat oordeelde de Hoge Raad op 25 april 2008 in een zaak over een moeder die zich met haar kinderen in Zwitserland wilde vestigen (ECLI:NL:HR:2008:BC5901). Het hof had haar nieuwe huwelijk, haar zwangerschap en de gevolgen voor haar nieuwe gezin onvoldoende meegewogen. Volgens de Hoge Raad mag de rechter het belang van het kind niet automatisch zwaarder laten wegen dan alle andere belangen.
In de rechtspraak van rechtbanken en hoven wordt bij verhuiszaken vaak een vaste lijst gezichtspunten gebruikt. De rechter kijkt onder meer naar:
- de noodzaak van de verhuizing, bijvoorbeeld werk, een nieuwe partner of betaalbare woonruimte;
- hoe goed de verhuizing is voorbereid, zoals een nieuwe school en opvang;
- de compenserende maatregelen die de verhuizende ouder aanbiedt, zoals extra omgang of het betalen van reiskosten;
- hoe goed de ouders met elkaar communiceren en overleggen;
- de zorgverdeling en de frequentie van het contact vóór de verhuizing;
- de reisafstand en de gevolgen daarvan voor het kind;
- de leeftijd van het kind, zijn mening en de mate waarin het geworteld is in de huidige omgeving;
- de financiële situatie van beide ouders na de verhuizing.
Geen van deze punten is op zichzelf beslissend. De rechtbank Midden-Nederland weigerde op 16 oktober 2025 een moeder vervangende toestemming om met de kinderen te verhuizen. De noodzaak was onvoldoende onderbouwd: de moeder had niet uitgelegd waarom alternatieven, zoals het aanhouden van haar woning, niet mogelijk waren. De kinderen waren geworteld, het co-ouderschap zou vervallen en de kinderen wilden zelf niet verhuizen (ECLI:NL:RBMNE:2025:5566).
Wordt uw kind gehoord?
Kinderen van twaalf jaar en ouder worden door de rechter uitgenodigd om hun mening te geven, in een gesprek of per brief (art. 809 Rv). Jongere kinderen kan de rechter ook horen als hij dat zinvol vindt. De mening van het kind weegt mee, maar het kind beslist niet. De rechter kan ook de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek en advies vragen.
Welke stappen kunt u zetten?
Probeer eerst in overleg tot afspraken te komen en leg die schriftelijk vast. Lukt dat niet of is de verhuizing al gebeurd, dan is een verzoek bij de rechtbank nodig; daarvoor heeft u een advocaat nodig.
Wat doet u vóór de verhuizing?
Hoort u dat de andere ouder wil verhuizen, maak dan meteen duidelijk dat u niet instemt, bij voorkeur per e-mail. Stel voor om samen naar oplossingen te zoeken. Bewaar alle berichten over de verhuisplannen; ze kunnen later laten zien wat er wel en niet is overlegd.
Dreigt de andere ouder toch te vertrekken, dan kan uw advocaat de rechter vragen de verhuizing voorlopig te verbieden. Bij acute dreiging, zoals een verhuizing binnen enkele dagen, kan dat met een spoedprocedure. De rechter kan een verbod versterken met een dwangsom.
Wat doet u als de andere ouder al is verhuisd?
U kunt de rechter vragen te bepalen dat het kind terugkeert naar de oude woonplaats, of dat het hoofdverblijf bij u komt te liggen. Tegelijk kunt u vragen om een voorlopige regeling voor de omgang tijdens de procedure.
Tijd werkt niet in uw voordeel. Als een kind al maanden op de nieuwe plek woont en naar een nieuwe school gaat, raakt het daar geworteld. De rechter houdt daar rekening mee, ook als de verhuizing destijds zonder toestemming was.
Wat als de andere ouder naar het buitenland vertrekt?
Neemt een ouder met gezamenlijk gezag het kind zonder toestemming mee naar het buitenland, of houdt hij het kind daar na een vakantie vast, dan is sprake van internationale kinderontvoering. Het kind kan dan via het Haags Kinderontvoeringsverdrag van 1980 worden teruggevorderd.
In Nederland verloopt dat verzoek via de Centrale autoriteit internationale kinderaangelegenheden van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het verdrag werkt alleen met landen die erbij zijn aangesloten. Is een verzoek binnen een jaar na de ontvoering ingediend, dan moet de rechter in het andere land in beginsel de terugkeer bevelen (art. 12 van het verdrag). Daarnaast kan onttrekking van een kind aan het gezag strafbaar zijn (art. 279 Sr). Doe in zo’n geval direct aangifte bij de politie.
Voor een verhuizing naar het buitenland is bij gezamenlijk gezag altijd toestemming van de andere ouder of de rechter nodig. Neem voor een vakantie in het buitenland een schriftelijke toestemmingsverklaring van de andere gezagsouder mee.
Wat gebeurt er met de omgangsregeling?
Een verhuizing is een wijziging van omstandigheden waardoor de rechter de omgangsregeling kan aanpassen (art. 1:377e BW). Het doel blijft dat het kind contact houdt met beide ouders.
De grotere afstand maakt doordeweekse omgang vaak onmogelijk. De rechter zoekt dan naar praktische oplossingen, zoals langere weekenden, een ruimere verdeling van de schoolvakanties of beeldbellen als aanvulling op bezoeken. Meer leest u in ons artikel over een omgangsregeling aanpassen.
Ook de reiskosten komen aan de orde. De rechter kan bepalen dat de ouder die verhuist een groter deel van de reistijd of de reiskosten draagt, bijvoorbeeld door het kind zelf te brengen. Dat is geen vaste regel, maar ligt voor de hand als de verhuizing de omgang duurder maakt. Hogere omgangskosten kunnen ook meetellen bij de berekening van de kinderalimentatie.
Hoe past u het ouderschapsplan aan na een verhuizing?
Na een verhuizing past het ouderschapsplan vaak niet meer. Dat plan bevat afspraken over de zorgverdeling, de opvoeding, de informatie-uitwisseling en de kosten van het kind. Ouders kunnen het samen aanpassen; lukt dat niet, dan kan de rechter op verzoek een nieuwe regeling vaststellen. Leg nieuwe afspraken schriftelijk vast en laat ze bij voorkeur door de rechter vastleggen, zodat ze afdwingbaar zijn.
Hoe beschermt u uw kind tegen een loyaliteitsconflict?
Een verhuizing kan veel spanning geven bij een kind, zeker als de ouders erover procederen. Kinderen kunnen het gevoel krijgen dat zij moeten kiezen. Signalen zijn bijvoorbeeld slechtere schoolresultaten of teruggetrokken gedrag. Houd het kind zoveel mogelijk buiten het conflict; ook de rechter en de Raad voor de Kinderbescherming letten op zulke signalen.
Wat legt u vast in het ouderschapsplan om een verhuisconflict te voorkomen?
Nuttige afspraken zijn onder meer: vanaf welke afstand toestemming nodig is, hoeveel tijd vooraf de andere ouder wordt geïnformeerd, hoe de omgang na een verhuizing wordt geregeld en wie de extra reiskosten draagt. Zulke afspraken maken een conflict niet onmogelijk, maar geven wel houvast.
Wilt u zelf verhuizen, verzamel dan de stukken die laten zien dat de verhuizing doordacht is: een arbeidsovereenkomst, een huurcontract, informatie over de nieuwe school en een concreet voorstel voor de omgang en de reiskosten. Kies zo mogelijk een moment dat voor het kind weinig verstoring geeft, zoals het begin van een schooljaar. Vraag toestemming vóór u verhuist, niet erna.
Komen ouders er samen niet uit, dan kan mediation helpen. Ook tijdens een procedure kan de rechter ouders naar mediation verwijzen.
Hoe helpen wij bij een verhuizing zonder toestemming?
- vaststellen wie het gezag heeft en of voor de verhuizing toestemming nodig was;
- de rechter met spoed vragen om een verhuisverbod, terugkeer van het kind of wijziging van het hoofdverblijf (art. 1:253a BW);
- een voorlopige omgangsregeling voor de duur van de procedure verzoeken;
- een aanpassing van de omgangsregeling en de verdeling van reiskosten vragen als de verhuizing doorgaat (art. 1:377e BW);
- bij vertrek naar het buitenland een teruggeleidingsverzoek via de Centrale autoriteit voorbereiden.
In het kort
- Bij gezamenlijk gezag mag een ouder niet zonder toestemming van de andere ouder met het kind verhuizen; bij onenigheid beslist de rechter (art. 1:253a BW).
- Bij eenhoofdig gezag beslist de gezagsouder zelf; de andere ouder kan wel een aanpassing van de omgang vragen.
- De rechter weegt alle omstandigheden; het kindbelang weegt zwaar maar niet automatisch het zwaarst (HR 25 april 2008).
- Een verhuizing zonder onderbouwde noodzaak en zonder plan voor het contact met de andere ouder heeft weinig kans.
Veelgestelde vragen
Wat zijn uw rechten bij co-ouderschap als de andere ouder zonder overleg verhuist?
Bij co-ouderschap hebben ouders vrijwel altijd gezamenlijk gezag, dus is uw toestemming nodig. Een verhuizing over grotere afstand maakt co-ouderschap vaak onwerkbaar. De rechter beslist dan waar het kind zijn hoofdverblijf krijgt en hoe de omgang eruitziet. Dat de ander zonder overleg verhuisde, kan daarbij meewegen.
Hoe bespreekt u een verhuiswens het beste met de andere ouder?
Overleg tijdig en maak concrete voorstellen over de nieuwe school, de woonplek, de omgang en de reiskosten. Bied waar mogelijk compensatie aan, zoals extra vakantiedagen, en leg afspraken schriftelijk vast.
Meer over onze aanpak leest u op de pagina van onze advocaat familierecht.
