Activa-passiva transactie: de asset deal stap voor stap

Gepubliceerd op 24 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Bij een activa-passiva transactie, ook wel asset deal genoemd, koopt u niet de aandelen maar alleen de bezittingen en schulden die u uitkiest; wat u niet overneemt, blijft bij de verkoper. De belangrijkste uitzondering is het personeel: bij een overgang van onderneming gaan de werknemers van rechtswege mee (artikel 7:662 e.v. BW).

Bij een aandelentransactie koopt u de vennootschap zelf, met alles wat daarin zit: bekende en onbekende verplichtingen, lopende procedures, fiscale claims uit het verleden. Bij een activa-passiva transactie koopt u alleen de bestanddelen die u wilt hebben. Dat maakt de asset deal aantrekkelijk voor de koper, en juist daarom vaak minder aantrekkelijk voor de verkoper.

Asset deal of share deal: waarin verschillen ze?

Een activa-passiva transactie is alleen mogelijk als er een onderneming is die los van haar juridische huls kan worden overgedragen. Bij een eenmanszaak of vof is het zelfs de enige route, want daar zijn geen aandelen. Bij een bv kan het allebei.

De koper kiest doorgaans voor de asset deal, omdat hij daarmee de bestaande schulden en het verleden van de vennootschap buiten de deur houdt. De verkoper heeft juist belang bij een aandelenoverdracht: hij is dan in één keer van alles af, inclusief de lege vennootschap. Waar die twee belangen botsen, wordt het verschil vaak in de prijs of in de garanties opgelost. Meer over de bredere keuze staat in ons artikel over de bedrijfsoverdracht.

Welke activa en passiva neemt u over?

Het uitgangspunt is dat u selecteert. Alles wat niet uitdrukkelijk in de koopovereenkomst staat, gaat niet mee. Die selectie moet daarom uitputtend zijn; een vergeten bestanddeel is na de levering niet zomaar alsnog overgedragen.

Aan de activazijde gaat het doorgaans om de bedrijfsinventaris en machines, de voorraad, het wagenpark, onroerend goed, vorderingen op afnemers, intellectuele eigendomsrechten zoals merken, domeinnamen en software, en de goodwill: de klantenkring, de handelsnaam en de reputatie die niet op de balans staan maar wel waarde vertegenwoordigen.

Aan de passivazijde is de hoofdregel juist dat u niets overneemt tenzij u dat afspreekt. Wilt u een schuld wél overnemen, dan is dat een schuldoverneming in de zin van artikel 6:155 BW, en die werkt alleen als de schuldeiser daarmee instemt. Zonder die toestemming blijft de verkoper aansprakelijk, hoe de koopovereenkomst ook is geformuleerd.

Hoe worden de activa geleverd?

Elk vermogensbestanddeel wordt apart geleverd, volgens de regels die daarvoor gelden. Anders dan bij een aandelenoverdracht is er geen leveringsakte die alles regelt, en op dit punt gaat een activa-passiva transactie in de praktijk het vaakst mis.

• Roerende zaken zoals inventaris en voorraad worden geleverd door bezitsverschaffing (artikel 3:90 BW), in de regel door feitelijke overhandiging of door een verklaring als de zaken al bij de koper staan.
• Een onroerende zaak vraagt een notariële akte en inschrijving in de openbare registers (artikel 3:89 BW).
• Vorderingen gaan over door cessie (artikel 3:94 BW): een akte plus mededeling aan de debiteur. Zonder die mededeling kan de debiteur bevrijdend aan de verkoper blijven betalen.
• Merken en octrooien worden overgedragen bij akte en moeten worden ingeschreven in het betreffende register om tegen derden te werken.

Voor de transactie als geheel volstaat een onderhandse akte. Alleen als er registergoederen bij zitten, is tussenkomst van de notaris vereist. Bij een aandelenoverdracht in een bv is de notaris wel altijd nodig (artikel 2:196 BW).

Hoe neemt u lopende contracten over?

Lopende overeenkomsten met leveranciers, afnemers, de verhuurder en de bank gaan niet automatisch mee. Een bestaande overeenkomst wordt overgedragen door contractsoverneming (artikel 6:159 BW), en dat kan alleen met medewerking van de contractspartij. Weigert die, dan blijft de overeenkomst bij de verkoper.

Begin daar vroeg mee. In veel contracten staat een verbod op overdracht, en juist de belangrijkste relaties zijn vaak de lastigste. Een huurovereenkomst voor bedrijfsruimte vraagt in de regel toestemming van de verhuurder; een financiering vrijwel altijd van de bank. Maak in de koopovereenkomst duidelijk wat er gebeurt als een cruciaal contract niet overgaat: een opschortende voorwaarde, een prijsaanpassing of een ontbindingsrecht.

Vergunningen zijn een categorie apart. Die zijn doorgaans persoonsgebonden of gebonden aan de rechtspersoon, en gaan dus niet mee. Reken erop dat u ze opnieuw moet aanvragen, en houd rekening met de doorlooptijd daarvan.

Gaat het personeel mee bij een asset deal?

Alleen als er sprake is van overgang van onderneming, en dan houdt de keuzevrijheid op. Gaat er een economische eenheid over die haar identiteit behoudt, dan gaan de arbeidsovereenkomsten van rechtswege mee, met alle bestaande arbeidsvoorwaarden, en wordt de koper van rechtswege werkgever (artikel 7:663 BW).

Of de identiteit behouden blijft, beoordeelt de rechter aan de hand van alle omstandigheden. Het gerechtshof Den Haag oordeelde op 3 februari 2026 dat de overname van alleen een klantenportefeuille geen overgang van onderneming was (ECLI:NL:GHDHA:2026:255). Machines en bedrijfswagens waren aan derden verkocht, een aanzienlijk deel van de 29 werknemers kwam niet mee, en de koper werkte op een sterk afwijkende manier. De werknemer die stelde mee te zijn overgegaan, kreeg geen gelijk en moest betaalde bedragen terugbetalen.

Is er wel een overgang, dan kunt u niet selecteren welke werknemers meekomen, en ontslag wegens de overgang zelf is verboden (artikel 7:670 lid 8 BW). De verkoper blijft nog een jaar naast de koper aansprakelijk voor verplichtingen die vóór de overgang zijn ontstaan. Wat er met zieke werknemers en met het pensioen gebeurt, staat in ons artikel over overgang van onderneming.

Actueel: de Hoge Raad verduidelijkte op 6 februari 2026 dat het opzegverbod geen beletsel is voor ontslag om economische, technische of organisatorische redenen, zolang die redenen geen intrinsiek verband hebben met de overgang zelf (ECLI:NL:HR:2026:204). Hoe dichter het ontslag bij de overgang ligt, hoe beter de werkgever moet toelichten dat dat verband ontbreekt.

Wat legt u vast in de koopovereenkomst?

De koopovereenkomst is bij een asset deal zwaarder belast dan bij een aandelentransactie, omdat zij zowel de selectie als de levering moet regelen. Wat er in ieder geval in hoort:

• een uitputtende lijst van de over te dragen activa, met een sluitende omschrijving van de goodwill;
• een even uitputtende lijst van de passiva die wél worden overgenomen, met de toestemming van de betrokken schuldeisers;
• de wijze en het moment van levering per categorie, en wie de kosten van de notaris en de registerinschrijvingen draagt;
• garanties over de staat van de activa, de juistheid van de cijfers en het ontbreken van procedures, met een drempel, een maximum en een vervaltermijn;
• vrijwaringen voor bekende risico’s, en een regeling voor verborgen gebreken die pas na de closing aan het licht komen;
• een non-concurrentiebeding en een relatiebeding voor de verkoper, met een boetebeding;
• een regeling voor het personeel en voor de contracten die nog toestemming behoeven.

Over de verhouding tussen garanties en vrijwaringen, en over wie welk risico draagt, schreven wij een apart artikel.

Is due diligence bij een asset deal nodig?

Ja. Omdat de koper geen vennootschap met een verleden overneemt, lijkt onderzoek minder belangrijk, maar dat klopt niet. De koper moet weten of de activa eigendom van de verkoper zijn en vrij van beperkte rechten, of er beslagen of pandrechten op rusten, welke contracten overdraagbaar zijn, of er sprake is van overgang van onderneming en welke verplichtingen aan het personeel vastzitten, en of er bodemverontreiniging of achterstallig onderhoud speelt bij het onroerend goed.

De onderzoeksplicht van de koper en de mededelingsplicht van de verkoper lopen daarbij door elkaar heen. Leg vast wat er is onderzocht en wat er is meegedeeld; dat bepaalt achteraf wie het risico draagt. Onze gids over het due diligence onderzoek zet de onderdelen en het verloop op een rij.

Welke fiscale onderwerpen spelen bij een asset deal?

Een activa-passiva transactie heeft andere fiscale gevolgen dan een aandelentransactie. Aan de orde komen onder meer de vennootschapsbelasting over de boekwinst bij de verkopende vennootschap, de overdrachtsbelasting als er onroerend goed bij zit, de btw en de vraag of de overdracht als een geheel van vermogensbestanddelen buiten de heffing blijft, en bij een eenmanszaak of vof de stakingswinst in de inkomstenbelasting. Die verschillen verklaren vaak waarom koper en verkoper een andere transactievorm willen.

Wij zijn advocaten en geen fiscalisten. Laat de fiscale kant vanaf het begin door uw accountant of belastingadviseur doorrekenen, parallel aan de juridische structurering. Algemene informatie vindt u bij de Belastingdienst.

Waar gaat een asset deal in de praktijk mis?

• Een te ruime omschrijving van de activa. “Alle bedrijfsmiddelen” is geen sluitende omschrijving. Wat niet identificeerbaar is, is niet geleverd.
• Contracten te laat aankaarten. De toestemming van verhuurder, bank en grote afnemers kost weken. Wie daar pas bij de closing aan begint, staat met lege handen.
• De cessiemededeling vergeten. Vorderingen zijn dan wel op papier overgedragen, maar de debiteur betaalt bevrijdend aan de verkoper.
• Het personeel als keuzemenu zien. De overgang van onderneming werkt van rechtswege en laat zich niet contractueel wegschrijven.
• Denken dat de verkoper van zijn schulden af is. Zonder instemming van de schuldeiser blijft hij aansprakelijk (artikel 6:155 BW), ook al staat in de koopovereenkomst iets anders.

Hoe helpen wij bij een activa-passiva transactie?

• De koopovereenkomst opstellen of beoordelen, met een sluitende lijst van activa en passiva en garanties met een drempel, een maximum en een vervaltermijn.
• De levering per bestanddeel regelen: de cessie met mededeling (artikel 3:94 BW), de akten voor merken en de afstemming met de notaris bij registergoederen.
• Tijdig de medewerking van wederpartijen en schuldeisers vragen voor contractsoverneming (artikel 6:159 BW) en schuldoverneming (artikel 6:155 BW).
• Beoordelen of sprake is van overgang van onderneming en wat dat betekent voor het personeel.

Asset deal in vijf punten

• U koopt geselecteerde activa en passiva; onbekende schulden blijven bij de verkoper.
• Elk bestanddeel wordt apart geleverd; een notaris is alleen nodig bij registergoederen (artikel 3:89 BW).
• Contracten en schulden gaan alleen over met medewerking van de wederpartij (artikel 6:159 en 6:155 BW).
• Personeel gaat alleen mee bij een overgang van onderneming; alleen een klantenportefeuille is daarvoor niet genoeg geacht (Hof Den Haag, 3 februari 2026).
• Ontslag om ETO-redenen na de overgang blijft mogelijk als het geen intrinsiek verband met de overgang heeft (HR 6 februari 2026).

Veelgestelde vragen

Hoe wordt de goodwill bepaald?

Goodwill is het verschil tussen de overnameprijs en de waarde van de afzonderlijke activa. Zij wordt in de praktijk berekend op basis van de genormaliseerde winst of de kasstroom over een aantal jaren. Leg in de koopovereenkomst vast waaruit de goodwill bestaat, want anders is onduidelijk wat er is geleverd.

Wat gebeurt er met lopende procedures?

Die blijven bij de verkoper, tenzij partijen uitdrukkelijk anders afspreken en de wederpartij daaraan meewerkt. Dat is een van de belangrijkste voordelen van de asset deal voor de koper.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.