Aansprakelijkheid van de besloten vennootschap: hoe zit het eigenlijk? Alles wat je moet weten

Als je voor een besloten vennootschap kiest, lijkt de belofte van beperkte aansprakelijkheid heel aantrekkelijk. Toch is die bescherming niet altijd zo absoluut als veel BV-eigenaren hopen.

Veel ondernemers denken dat hun privévermogen volledig veilig is bij bedrijfsschulden. Maar eerlijk gezegd, dat klopt niet altijd.

De BV is een zelfstandige rechtspersoon die in principe zelf aansprakelijk is voor haar schulden. Toch kunnen bestuurders soms persoonlijk aansprakelijk worden gesteld.

Persoonlijke aansprakelijkheid ontstaat bijvoorbeeld bij wanbeheer, het negeren van wettelijke verplichtingen of het schenden van de statuten.

Begrip van aansprakelijkheid bij een besloten vennootschap

Een besloten vennootschap beschermt ondernemers tegen persoonlijke aansprakelijkheid voor bedrijfsschulden. De BV fungeert als een juridische buffer tussen jou en je privévermogen.

Wat betekent aansprakelijkheid?

Aansprakelijkheid betekent dat je verantwoordelijk bent voor het betalen van schulden of het vergoeden van schade. Bij bedrijven kan die verantwoordelijkheid bij verschillende mensen liggen.

Twee hoofdvormen van aansprakelijkheid:

• Persoonlijke aansprakelijkheid: De ondernemer draait zelf op voor de schulden.
• Beperkte aansprakelijkheid: Alleen het bedrijf zelf is verantwoordelijk.

Bij een eenmanszaak ben je als ondernemer volledig persoonlijk aansprakelijk. Schuldeisers mogen dan je huis, auto en spaargeld opeisen.

Een BV werkt anders doordat het een rechtspersoon is. Juridisch gezien staat de vennootschap los van de eigenaar.

Beperkte aansprakelijkheid: het fundament van de BV

Beperkte aansprakelijkheid is vaak de belangrijkste reden om een BV op te richten. Dit principe beschermt je eigen vermogen tegen risico’s van het bedrijf.

Hoe werkt beperkte aansprakelijkheid?

• De BV is zelf verantwoordelijk voor haar schulden.
• Schuldeisers kunnen zich enkel richten op het vermogen van de BV.
• Jouw privévermogen blijft buiten bereik.

Gaat de BV failliet? Dan stopt het verhaal bij de vennootschap zelf. Schuldeisers kunnen niet bij je persoonlijke bezittingen komen.

Maar let op: bij wanbeheer kunnen bestuurders alsnog persoonlijk aansprakelijk zijn.

Bescherming van het privévermogen

Je privévermogen blijft gescheiden van het bedrijfsvermogen in een BV. Dat geeft rust en zekerheid, toch?

Wat valt onder privévermogen:

• Woonhuis en ander onroerend goed
• Spaargeld en beleggingen
• Auto’s en waardevolle spullen
• Pensioenopbouw

De BV kan alleen beschikken over haar eigen geld en middelen. Denk aan het gestorte kapitaal, de winsten en bedrijfsmiddelen van de BV.

Wanneer valt die bescherming weg?

• Als je persoonlijke garanties afgeeft aan banken
• Bij ernstige fouten als bestuurder
• Als je wettelijke verplichtingen negeert

Voorzichtigheid met persoonlijke garanties is dus echt aan te raden. Daarmee zet je je privévermogen alsnog op het spel.

Wie is mogelijk aansprakelijk binnen de BV?

In een besloten vennootschap hebben mensen verschillende rollen en verantwoordelijkheden. Bestuurders lopen het grootste risico op persoonlijke aansprakelijkheid, terwijl aandeelhouders meestal beschermd zijn door de beperkte aansprakelijkheid.

Rolverdeling: aandeelhouders, bestuurders en commissarissen

Een BV kent meerdere partijen met elk hun eigen taken. De bestuurder regelt het dagelijks beheer en neemt grote beslissingen namens de BV.

Aandeelhouders zijn de eigenaren via hun aandelen. Ze stemmen mee over belangrijke besluiten, maar besturen niet actief.

Commissarissen houden toezicht op het bestuur. Zij kijken of de bestuurders hun werk goed doen.

De wet maakt een duidelijk verschil tussen deze rollen. Elk heeft zijn eigen rechten en plichten binnen de BV.

Eén persoon kan trouwens meerdere rollen tegelijk hebben. Bijvoorbeeld: een bestuurder kan ook aandeelhouder zijn.

Aansprakelijkheid van de bestuurder

Bestuurders zijn meestal niet persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van de BV. De rechtspersoon zelf draait daarvoor op.

Wanbeleid verandert dat. Bij ernstig verkeerd handelen kan een bestuurder persoonlijk aansprakelijk zijn.

Voorbeelden van risicovol gedrag:

• Verplichtingen aangaan terwijl de BV niet kan betalen
• Administratie niet op orde houden
• Persoonlijke belangen laten voorgaan
• Fiscale regels negeren

Interne aansprakelijkheid betekent dat de BV zelf schade op een bestuurder kan verhalen. Externe aansprakelijkheid houdt in dat derden (zoals schuldeisers) de bestuurder persoonlijk kunnen aanspreken.

Elke bestuurder is apart verantwoordelijk voor zijn eigen deel van het bestuur.

Aandeelhouders en hun risico’s

Aandeelhouders hebben beperkte aansprakelijkheid. Ze riskeren alleen het geld dat ze in hun aandelen hebben gestoken.

Toch zijn er uitzonderingen. Als een aandeelhouder zich feitelijk als bestuurder gedraagt, kan hij aansprakelijk worden gesteld.

Bij onterechte uitkeringen in moeilijke tijden loopt een aandeelhouder ook risico. Zeker als de BV daardoor haar verplichtingen niet meer kan nakomen.

Niet-volgestorte aandelen brengen een verplichting met zich mee. De aandeelhouder moet dan alsnog het ontbrekende bedrag betalen.

Passieve aandeelhouders die zich niet bemoeien met het bestuur blijven meestal gewoon beschermd door de beperkte aansprakelijkheid.

Wanneer geldt persoonlijke aansprakelijkheid bij een BV?

Bestuurders van een BV kunnen soms persoonlijk aansprakelijk zijn voor schulden van het bedrijf. Dat gebeurt vooral bij onbehoorlijk bestuur, nalatigheid of bij een faillissement als er ernstige fouten zijn gemaakt.

Onbehoorlijk bestuur en ernstig verwijt

Onbehoorlijk bestuur ligt aan de basis van bestuurdersaansprakelijkheid in een BV.

Een bestuurder handelt onbehoorlijk als hij z’n taken niet goed uitvoert.

Voor persoonlijke aansprakelijkheid heb je een ernstig verwijt nodig.

Gewone bedrijfsfouten zijn niet genoeg voor aansprakelijkheid.

Voorbeelden van onbehoorlijk bestuur zijn:

• Slecht financieel beheer voeren
• Geen administratie bijhouden
• Verplichtingen aangaan zonder betaalmogelijkheden
• Waarschuwingssignalen negeren

De rechter kijkt of er echt sprake is van een ernstig verwijt.

Hij neemt alle omstandigheden mee in zijn oordeel.

Selectieve betalingen aan bepaalde schuldeisers kunnen ook tot aansprakelijkheid leiden.

Dit gebeurt vooral vlak voor een faillissement.

Bij kennelijk onbehoorlijk bestuur draait de bewijslast om.

De bestuurder moet dan aantonen dat hij wel goed heeft gehandeld.

Nalatigheid, fraude en wanbeleid

Nalatigheid ontstaat als een bestuurder iets nalaat wat hij eigenlijk had moeten doen.

Dat kan persoonlijke aansprakelijkheid tegenover derden opleveren.

Fraude door bestuurders maakt altijd persoonlijk aansprakelijk.

Denk dan aan het wegsluizen van geld of bewust misleiden van schuldeisers.

Wanbeleid betekent dat bestuurders bewust schade veroorzaken aan de BV of haar schuldeisers.

Dat gaat dus verder dan gewoon slecht beleid.

Bestuurders kunnen aansprakelijk worden voor:

• Het verduisteren van bedrijfsgeld
• Bewust frustreren van verhaalsmogelijkheden
• Handelen in strijd met het belang van de BV
• Misleiden van crediteuren over de financiële situatie

De Beklamel-norm is hierbij belangrijk.

Bestuurders mogen geen nieuwe verplichtingen aangaan als ze weten dat de BV deze niet kan nakomen.

Faillissement en de gevolgen voor bestuurders

Bij faillissement van een BV neemt het risico op bestuurdersaansprakelijkheid flink toe.

De curator onderzoekt of bestuurders hun taken hebben verzaakt.

Artikel 2:248 BW bepaalt wanneer bestuurders bij faillissement aansprakelijk zijn.

Dit gebeurt bij bewuste fouten of als ze belangrijke zaken hebben nagelaten.

Er geldt een vermoeden van kennelijk onbehoorlijk bestuur wanneer:

De curator kan bestuurders persoonlijk aanspreken voor het tekort in de boedel.

Dit gebeurt vooral bij kennelijk onbehoorlijk bestuur dat het faillissement heeft veroorzaakt.

Bestuurders zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de gehele schade.

Iedere bestuurder kan dus voor het volledige bedrag worden aangesproken.

Soorten bestuurdersaansprakelijkheid bij de BV

Bestuurders van een BV kunnen op verschillende manieren aansprakelijk worden gesteld.

De wet maakt onderscheid tussen aansprakelijkheid tegenover de vennootschap zelf en tegenover derden, zoals schuldeisers.

Interne bestuurdersaansprakelijkheid

Interne bestuurdersaansprakelijkheid betekent dat de bestuurder tegenover de BV zelf aansprakelijk is.

Dit gebeurt als de bestuurder fouten maakt bij het uitvoeren van zijn taken.

Wanneer ontstaat interne aansprakelijkheid:

• Schending van wettelijke verplichtingen
• Overtreding van de statuten van de BV
• Grove nalatigheid bij bestuurstaken
• Handelen buiten de bevoegdheden

De algemene vergadering van aandeelhouders kan namens de BV actie ondernemen tegen de bestuurder.

Individuele aandeelhouders mogen dit ook doen als ze minimaal 10% van de aandelen bezitten.

Marginale toetsing geldt bij deze vorm van aansprakelijkheid.

De rechter kijkt of het handelen van de bestuurder echt buiten de grenzen valt van wat een zorgvuldige bestuurder zou doen.

Slechte bedrijfsresultaten maken een bestuurder niet automatisch aansprakelijk.

Er moet een duidelijke fout in het bestuur zijn.

Externe bestuurdersaansprakelijkheid

Externe bestuurdersaansprakelijkheid betekent dat derden de bestuurder direct kunnen aanspreken.

Dit zijn bijvoorbeeld leveranciers, klanten of andere schuldeisers van de BV.

Voorwaarden voor externe aansprakelijkheid:

• De bestuurder moet een fout hebben gemaakt
• Deze fout moet ook een onrechtmatige daad zijn
• Er moet schade zijn bij de derde partij
• De schade moet anders zijn dan de schade van de BV zelf

Externe aansprakelijkheid komt minder vaak voor dan interne aansprakelijkheid.

De wet stelt strenge eisen aan wanneer derden een bestuurder direct mogen aanspreken.

Bescherming tegen externe aansprakelijkheid is mogelijk.

De BV kan in contracten opnemen dat derden de bestuurder niet rechtstreeks kunnen aanspreken.

Dit moet wel expliciet in overeenkomsten en algemene voorwaarden staan.

Aansprakelijkheid bij onrechtmatige daad

Bestuurders kunnen ook aansprakelijk zijn voor onrechtmatige daden die ze plegen tijdens hun bestuursfunctie.

Dit gaat verder dan gewone bestuursfouten.

Voorbeelden van onrechtmatige daden:

• Opzettelijke misleiding van schuldeisers
• Bewust handelen tegen de belangen van de BV
• Schending van de zorgplicht jegens werknemers
• Milieuvervuiling door nalatigheid

Bij onrechtmatige daden geldt vaak geen marginale toetsing.

De bestuurder kan direct aansprakelijk worden gesteld als er sprake is van opzet of grove schuld.

Verzekering tegen bestuurdersaansprakelijkheid is geen overbodige luxe.

Een D&O-verzekering (Directors & Officers) dekt de kosten van aansprakelijkheidsclaims tegen bestuurders.

De gevolgen van aansprakelijkheid kunnen groot zijn.

Bestuurders riskeren hun privévermogen wanneer ze aansprakelijk worden gesteld voor schade aan de BV of derden.

Aansprakelijkheid bij andere rechtsvormen vergeleken met de BV

De BV verschilt flink van andere rechtsvormen als het om aansprakelijkheid gaat.

Bij rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid zijn ondernemers privé aansprakelijk voor alle schulden.

Rechtsvormen met rechtspersoonlijkheid bieden juist beperkte aansprakelijkheid.

Eenmanszaak en volledige aansprakelijkheid

Een eenmanszaak biedt geen bescherming voor het privévermogen van de ondernemer.

De eigenaar is volledig aansprakelijk voor alle schulden van het bedrijf.

Dit betekent dat crediteuren beslag kunnen leggen op het huis, spaargeld en andere bezittingen van de ondernemer.

Er bestaat geen scheiding tussen bedrijf en privé.

Belangrijkste verschillen met de BV:

• Geen rechtspersoonlijkheid
• Volledige persoonlijke aansprakelijkheid
• Geen minimaal startkapitaal vereist
• Eenvoudigere administratie

De ondernemer draagt alle financiële risico’s persoonlijk.

Dat maakt een eenmanszaak vooral geschikt voor bedrijven met lage risico’s.

Bij faillissement kunnen schuldeisers alle bezittingen van de ondernemer opeisen.

Deze aansprakelijkheid is onbeperkt en kan jarenlang doorlopen.

Vennootschap onder firma en gezamenlijke aansprakelijkheid

Bij een VOF zijn alle vennoten hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap. Elke vennoot kan voor het volledige bedrag worden aangesproken.

Dit betekent dat één vennoot soms alle schulden moet betalen. Daarna kan deze vennoot proberen het geld terug te halen bij de andere vennoten.

Kenmerken van VOF-aansprakelijkheid:

• Hoofdelijke aansprakelijkheid van alle vennoten
• Privévermogen staat op het spel
• Geen rechtspersoonlijkheid
• Gezamenlijke verantwoordelijkheid

De aansprakelijkheid geldt ook voor handelingen van medevennoten. Je kunt dus aansprakelijk worden voor fouten die je niet zelf maakte.

Schuldeisers kiezen zelf welke vennoot ze aanspreken. Dat maakt de VOF risicovoller dan een BV voor individuele vennoten.

Naamloze vennootschap: overeenkomsten en verschillen

De NV lijkt sterk op de BV als het gaat om aansprakelijkheid. Beide zijn rechtspersonen en bieden beperkte aansprakelijkheid voor aandeelhouders en bestuurders.

Het grootste verschil zit in de toegankelijkheid en regelgeving. Een NV heeft strengere eisen en meer verplichtingen rond openbaarheid.

Overeenkomsten met de BV:

• Beperkte aansprakelijkheid aandeelhouders
• Bestuurders niet persoonlijk aansprakelijk
• Uitzondering bij wanbeheer
• Rechtspersoonlijkheid

Bij beide rechtsvormen kunnen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden bij onbehoorlijk bestuur. De criteria hiervoor zijn hetzelfde.

Aandeelhouders van een NV lopen hetzelfde beperkte risico als BV-aandeelhouders. Hun verlies blijft beperkt tot de waarde van hun aandelen.

Stichting en vereniging: specifieke aandachtspunten

Een stichting heeft rechtspersoonlijkheid en biedt beperkte aansprakelijkheid voor bestuurders. De stichting zelf draait op voor schulden.

Bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden bij ernstig verwijtbaar handelen. Vooral als ze verplichtingen aangaan terwijl ze weten dat insolventie dreigt.

Vereniging aansprakelijkheid:

• Rechtspersoonlijkheid sinds 2022
• Beperkte aansprakelijkheid leden
• Bestuurders kunnen persoonlijk aansprakelijk worden
• Uitzonderingen bij onbehoorlijk bestuur

Leden van een vereniging zijn meestal niet aansprakelijk voor schulden. Het bestuur kan wel persoonlijk aansprakelijk worden bij wanbeheer.

Beide rechtsvormen beschermen meer dan een eenmanszaak of VOF. Toch zijn ze minder handig voor commerciële activiteiten dan een BV.

Praktische aandachtspunten en bescherming tegen aansprakelijkheid

Het beperken van aansprakelijkheidsrisico’s vraagt om concrete maatregelen op het gebied van bestuur, verzekeringen en financieel beheer. Je kunt zowel het zakelijk als privévermogen van bestuurders beschermen door goede procedures en de juiste dekking.

Belang van goed bestuur en administratie

Zorgvuldig bestuur vormt de eerste verdedigingslinie tegen bestuurdersaansprakelijkheid. Bestuurders moeten beslissingen goed vastleggen en uitleggen waarom ze bepaalde keuzes maken.

Belangrijke bestuurspraktijken:

• Regelmatige bestuursvergaderingen met notulen
• Tijdige en correcte jaarrekening opstellen
• Naleving van wettelijke verplichtingen
• Transparante communicatie met aandeelhouders

Een besluitenregister helpt om aan te tonen dat je zorgvuldig beslist. Bestuurders moeten ook geregeld de financiële positie checken.

Twijfel je over een belangrijke beslissing? Schakel dan een externe adviseur in. Daarmee laat je zien dat je je verantwoordelijkheid serieus neemt.

Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering

Een D&O-verzekering (Directors & Officers) beschermt tegen claims vanwege vermeende fouten in het bestuur. Deze verzekering dekt de verdedigingskosten en soms schadevergoedingen.

Wat dekt een D&O-verzekering:

• Juridische bijstand bij procedures
• Schadevergoedingen tot het verzekerde bedrag
• Kosten van externe adviseurs
• Reputatieschade (afhankelijk van polis)

De verzekering geldt niet bij opzettelijk wangedrag of strafbare feiten. Schade aan de eigen vennootschap valt meestal buiten de dekking.

Check de polisvoorwaarden goed. Het verzekerde bedrag moet passen bij de omvang van het bedrijf en de risico’s.

Gevolgen voor zakelijk en privévermogen

Bij een BV blijft het privévermogen van bestuurders meestal buiten schot. Het zakelijk vermogen van de vennootschap staat wel volledig bloot aan schuldeisers.

Wanneer privévermogen toch risico loopt:

• Overtreding van wettelijke bepalingen
• Bedrieglijk handelen of opzet
• Persoonlijke garanties voor bedrijfsschulden
• Doorbraak van aansprakelijkheid door rechter

Bestuurders moeten vermijden dat ze persoonlijke garanties afgeven voor bedrijfsschulden. Dat haalt het voordeel van beperkte aansprakelijkheid onderuit.

Bij faillissement proberen schuldeisers soms bestuurders persoonlijk aansprakelijk te stellen. Goede documentatie van besluitvorming helpt bij het afweren van zulke claims.

Kapitaalvereisten en financiële waakzaamheid

Het minimumkapitaal van €18.600 bij een BV biedt weinig bescherming aan schuldeisers. Bestuurders moeten dus extra letten op de financiële gezondheid van hun vennootschap.

Financiële signalen die aandacht vereisen:

• Verlies van meer dan de helft van het kapitaal
• Structurele liquiditeitsproblemen
• Achterstallige belastingbetalingen
• Betalingsachterstanden bij leveranciers

Bij financiële problemen moet je snel handelen. Als je doorgaat terwijl faillissement onvermijdelijk is, kun je persoonlijk aansprakelijk worden.

Regelmatige financiële rapportages helpen om problemen tijdig te zien. Zo kun je nog maatregelen nemen om aansprakelijkheid te beperken.

Frequently Asked Questions

Bestuurders van een BV hebben beperkte aansprakelijkheid, maar er zijn belangrijke uitzonderingen bij wanbeheer. Aandeelhouders lopen doorgaans geen persoonlijke risico’s, tenzij ze ook bestuursfuncties hebben.

Wat zijn de kenmerken van de aansprakelijkheid van een bestuurder van een BV?

Een bestuurder van een BV heeft in principe beperkte persoonlijke aansprakelijkheid. De BV is als rechtspersoon zelf verantwoordelijk voor haar schulden.

Bestuurders kunnen toch persoonlijk aansprakelijk worden bij ernstige fouten. Dit gebeurt alleen als hun gedrag duidelijk buiten de marge valt van wat normaal voorzichtige bestuurders zouden doen.

Rechters voeren een marginale toets uit. Gewone zakelijke beslissingen die achteraf niet goed uitpakken, leiden niet tot persoonlijke aansprakelijkheid.

Bestuurders zijn hoofdelijk aansprakelijk bij schending van wettelijke regels. Ook bij opzet om te schaden of bedrieglijke handelingen vervalt de bescherming.

Hoe wordt de persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders geregeld binnen een BV bij faillissement?

Bij faillissement onderzoekt de curator het bestuur van de BV. Wanbeheer kan leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders voor belastingschulden.

Bestuurders moeten aantonen dat ze zorgvuldig hebben gehandeld. Het niet tijdig aanvragen van faillissement telt als wanbeheer.

De curator kan bestuurders aansprakelijk stellen voor het tekort in de boedel. Dit gebeurt vooral als bestuurders zijn doorgegaan terwijl faillissement onvermijdelijk was.

Schuldeisers kunnen ook direct actie ondernemen tegen bestuurders. Dit gebeurt bij kennelijk onbehoorlijk bestuur.

Welke risico’s lopen aandeelhouders met betrekking tot aansprakelijkheid in een BV?

Aandeelhouders zijn meestal niet persoonlijk aansprakelijk. Hun risico blijft beperkt tot het bedrag dat ze hebben geïnvesteerd.

Maar als een aandeelhouder ook bestuurder is, gelden de regels voor bestuurdersaansprakelijkheid gewoon.

Aandeelhouders kunnen de bestuurder aanspreken voor schade. Dit kan via de algemene vergadering of door aandeelhouders met minstens 10% van de aandelen.

Op welke wijze kan een bestuurder zich indekken tegen persoonlijke aansprakelijkheid?

Met een D&O-verzekering dek je bestuurdersaansprakelijkheid af. Zo’n verzekering betaalt de kosten van procedures en eventuele schadevergoedingen.

Contractuele uitsluitingen in overeenkomsten bieden ook bescherming. De BV kan regelen dat derden de bestuurder niet direct kunnen aanspreken.

Het is slim om deze uitsluitingen in de algemene voorwaarden op te nemen. Zo voorkom je dat klanten of leveranciers je persoonlijk aanspreken op contractuele problemen.

Een goede administratie en zorgvuldige besluitvorming zijn echt belangrijk. Bestuurders moeten kunnen laten zien dat ze hun werk netjes doen.

Hoe verloopt een procedure bij onbehoorlijk bestuur in een BV?

De curator of schuldeisers starten een procedure tegen de bestuurder. Zij moeten aantonen dat er sprake was van kennelijk onbehoorlijk bestuur.

De rechter kijkt of het gedrag buiten de normale marge valt. Gewone zakelijke risico’s leiden niet tot aansprakelijkheid.

Bestuurders kunnen zich verweren met bewijs van zorgvuldig bestuur. Goede notulen en een duidelijke onderbouwing van beslissingen helpen dan enorm.

Als wanbeheer bewezen is, kan de rechter bestuurders hoofdelijk aansprakelijk stellen. Dan moeten ze met hun privévermogen betalen.

Welke stappen kunnen schuldeisers ondernemen als zij geconfronteerd worden met de aansprakelijkheid van een BV?

Schuldeisers proberen meestal eerst hun geld te halen bij de BV zelf. Lukt dat niet, dan kunnen ze verder kijken naar de persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders.

Een advocaat bekijkt of er sprake is van wanbeheer. Niet elke zakelijke misser betekent meteen dat een bestuurder persoonlijk moet opdraaien.

Schuldeisers mogen bestuurders soms direct aanspreken als er buitencontractuele fouten zijn gemaakt. Dit geldt alleen als het om andere schade gaat dan de schade die de BV zelf al heeft geleden.

Procedures tegen bestuurders zijn vaak ingewikkeld en kosten flink wat geld. Schuldeisers moeten dus goed nadenken of ze echt een kans maken.