Gepubliceerd op 24 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Vreemdgaan heeft in Nederland weinig juridische gevolgen. Overspel is niet strafbaar en geen aparte grond voor echtscheiding: de rechter scheidt alleen op duurzame ontwrichting (artikel 1:151 BW). Financieel kan het wel doorwerken, bijvoorbeeld bij ongebruikelijke giften aan een derde zonder toestemming (artikel 1:88 BW) of als uw ex-partner gaat samenwonen (artikel 1:160 BW).
Hieronder leest u wat overspel betekent voor de scheiding, de alimentatie, de verdeling van het vermogen en de afspraken over de kinderen. De artikelen staan in Boek 1 BW.
| Onderwerp | Speelt vreemdgaan een rol? | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Strafrecht | Nee, overspel is geen strafbaar feit | Wetboek van Strafrecht |
| Echtscheidingsgrond | Nee, alleen duurzame ontwrichting telt | Art. 1:151 BW |
| Partneralimentatie | In beginsel niet; alleen bij uitzonderlijk grievend gedrag | Art. 1:157 BW |
| Einde alimentatie door nieuwe relatie | Ja, als de ontvanger samenleeft als waren zij gehuwd | Art. 1:160 BW |
| Giften aan een derde | Ja, ongebruikelijke giften zonder toestemming zijn vernietigbaar | Art. 1:88 en 1:89 BW |
| Gezag en omgang | Alleen als het doorwerkt in de opvoedsituatie | Belang van het kind |
Inhoudsopgave
Vreemdgaan is niet strafbaar
Het Wetboek van Strafrecht kent geen delict overspel. De wet verplicht echtgenoten wel tot getrouwheid, hulp en bijstand (artikel 1:81 BW), maar schending daarvan levert geen straf op. Alleen als er ander strafbaar gedrag bij komt, zoals mishandeling, bedreiging of belaging, kan het strafrecht een rol spelen. De gevolgen van ontrouw zitten dus vooral in het civiele recht.
Geen aparte echtscheidingsgrond
De rechter spreekt een echtscheiding uit op de enkele grond van duurzame ontwrichting (artikel 1:151 BW). Wie schuld heeft, doet er niet toe. Overspel kan de aanleiding zijn, maar u hoeft het niet te bewijzen. Het levert ook geen voordeel op: de scheiding gaat er niet sneller of makkelijker door.
Partneralimentatie: schuld telt niet, grievend gedrag soms wel
Overspel beïnvloedt het recht op partneralimentatie op zichzelf niet. De hoogte en duur hangen af van behoefte en draagkracht. U verliest uw aanspraak niet door vreemd te gaan, en u betaalt ook niet meer omdat uw ex is vreemdgegaan.
Alleen in uitzonderlijke gevallen kan grievend gedrag de alimentatie beëindigen of verlagen. Hoe hoog die lat ligt, liet de rechtbank Den Haag op 30 januari 2026 zien (ECLI:NL:RBDHA:2026:4088). De rechtbank overwoog dat de lotsverbondenheid tussen ex-echtgenoten alleen bij uitzonderlijke feiten eindigt, als betaling in redelijkheid niet langer kan worden gevergd. Enkel grievend gedrag is niet genoeg, en emoties bij een scheiding zijn gebruikelijk. Het beroep van de man op grievend gedrag werd afgewezen.
De nieuwe relatie na de scheiding: artikel 1:160 BW
Gaat de ontvanger van partneralimentatie na de scheiding samenleven met een nieuwe partner als waren zij gehuwd of als hadden zij een geregistreerd partnerschap, dan eindigt de alimentatie definitief (artikel 1:160 BW). Zij herleeft niet als de nieuwe relatie strandt. De betaler moet het samenleven stellen en bewijzen. De rechter kijkt onder meer naar samenwonen, een duurzame affectieve relatie en zorg voor elkaar. Dat geldt ook als de nieuwe partner de persoon is met wie tijdens het huwelijk werd vreemdgegaan.
Een kind uit de buitenechtelijke relatie
Bij kinderalimentatie gaat het om het verschil tussen juridisch ouderschap en verwekkerschap. Een kind dat tijdens het huwelijk wordt geboren, heeft de echtgenoot van de moeder van rechtswege als juridische vader (artikel 1:199 BW). Blijkt via DNA dat hij niet de biologische vader is, dan blijft hij juridisch vader en onderhoudsplichtig tot het vaderschap met succes is ontkend bij de rechtbank (artikel 1:200 BW). Voor die ontkenning gelden korte termijnen.
Heeft het kind alleen een moeder als juridische ouder, dan kan de verwekker als zodanig onderhoudsplichtig zijn, ook zonder erkenning (artikel 1:394 BW). De hoogte volgt de gebruikelijke normen; schuld aan de relatiebreuk speelt geen rol. Meer over de juridische kant van een relatie leest u in ons overzichtsartikel.
Geld dat aan een ander is uitgegeven
Vreemdgaan verandert de regels voor de verdeling niet. In een gemeenschap van goederen wordt in beginsel gelijk gedeeld (artikel 1:100 BW). Bij huwelijkse voorwaarden houdt ieder zijn eigen vermogen. Uitgaven aan een derde, zoals cadeaus, reizen of hotelkosten, drukken dus op de gemeenschap of op het privévermogen van wie betaalt. Er zijn wel correctiemogelijkheden:
- Gemeenschap van goederen: structurele of uitzonderlijk hoge onttrekkingen aan de gemeenschap voor een derde kunnen bij de afwikkeling leiden tot een vergoedingsvraag aan de echtgenoot die vreemdging. Dat hangt af van de omstandigheden en het bewijs.
- Huwelijkse voorwaarden: betaalt u uit privé, dan is dat in beginsel voor uw rekening, tenzij uw voorwaarden een vergoedingsregeling geven.
- Toestemmingsvereiste: voor giften die niet gebruikelijk zijn, heeft een echtgenoot toestemming van de ander nodig (artikel 1:88 BW). Ontbreekt die, dan kan de andere echtgenoot de gift vernietigen (artikel 1:89 BW).
Bankafschriften en facturen zijn het belangrijkste bewijs om een vergoeding of vernietiging te onderbouwen.
Een boete bij ontrouw in huwelijkse voorwaarden
Een boete bij ontrouw in huwelijkse voorwaarden is in Nederland in de regel niet afdwingbaar. Zo’n beding bestraft persoonlijk gedrag binnen het huwelijk en botst met de goede zeden en het uitgangspunt van schuldloze echtscheiding. Het loopt daardoor vaak vast op artikel 3:40 BW. Trouw kunt u niet contractueel afdwingen.
Wat wel kan, zijn vermogensrechtelijke afspraken: periodieke of finale verrekenbedingen, vergoedingsrechten bij onttrekkingen voor een derde en afspraken over administratie. Over de verschillen tussen de relatievormen leest u meer in samenwonen of trouwen: de juridische verschillen.
Samenwoners en dwaling
Bij ongehuwd samenwonenden speelt vreemdgaan vooral via het gewone verbintenissenrecht. Is een samenlevingscontract of een lening gesloten terwijl een affaire werd verzwegen, dan kan de vraag rijzen of de overeenkomst wegens dwaling vernietigbaar is (artikel 6:228 BW). Uitgangspunt is dat partners vrij zijn in hoeveel persoonlijke informatie zij delen. Vernietiging komt daarom alleen in beeld als de verzwegen relatie kenbaar essentieel was voor de beslissing om te tekenen. De drempel is hoog en u moet de omstandigheden concreet bewijzen.
Ouderschapsplan, gezag en omgang
In het ouderschapsplan draait het om het belang van het kind (artikel 815 Rv). Dat een van de ouders is vreemdgegaan, is op zichzelf geen reden voor minder zorgtijd of eenhoofdig gezag. Vreemdgaan telt alleen mee als het concreet doorwerkt in de opvoedsituatie, bijvoorbeeld bij onveiligheid, ernstige escalatie of geweld. Dan kan de rechter voorwaarden stellen of tijdelijk bijsturen.
Schadevergoeding van de partner of de minnaar
Vreemdgaan alleen levert in de regel geen onrechtmatige daad op (artikel 6:162 BW). Dat echtgenoten elkaar trouw verschuldigd zijn (artikel 1:81 BW), maakt de partner die vreemdging nog niet schadeplichtig. Aansprakelijkheid komt pas in beeld bij bijkomend gedrag dat op zichzelf onrechtmatig is, zoals mishandeling, belaging of bedreiging, of valse beschuldigingen. U moet dan concrete schade en een causaal verband aantonen. De derde is in beginsel evenmin aansprakelijk, tenzij die zelf onrechtmatig handelt. Een schadevergoeding kunt u bovendien niet zomaar in de alimentatieprocedure vragen: in de Haagse zaak uit 2026 werd zo’n verzoek niet-ontvankelijk verklaard.
Bewijs verzamelen zonder privacy te schenden
Omdat u overspel niet hoeft te bewijzen om te scheiden, is betrappen zelden nodig. Bewijs kan wel tellen bij uitgaven aan een derde (artikel 1:88 BW) of bij samenleven als waren zij gehuwd (artikel 1:160 BW).
- Wat doorgaans kan: eigen bankafschriften en facturen bewaren, correspondentie die aan u is gericht, openbaar toegankelijke informatie, agenda’s en notities, en getuigenverklaringen.
- Wat u moet vermijden: inloggen op e-mail of apps van uw partner, spyware of volgapps plaatsen, verborgen camera’s of microfoons in privéruimtes, andermans post openen, of u voordoen als uw partner. Dit kan strafbaar zijn, bijvoorbeeld als computervredebreuk (artikel 138ab Sr), en in de procedure tegen u werken.
Verwarring met het Belgische recht
Veel misverstanden ontstaan doordat Nederlandse en Belgische regels door elkaar worden gehaald. In België kan een zware fout van een echtgenoot, zoals overspel, gevolgen hebben voor het onderhoudsgeld na de scheiding. In Nederland niet. Hebt u met Belgisch recht te maken, laat dat dan door een Belgische advocaat beoordelen. Welk recht op uw scheiding van toepassing is, leest u in echtscheiding met een buitenlandse partner: welke wet geldt.
Routes naar een scheiding na vreemdgaan
- Mediation en een gezamenlijk verzoek: samen convenant en ouderschapsplan opstellen; vaak sneller en met minder conflict.
- Onderhandelen via advocaten: bij meer spanning of complex vermogen, alsnog op weg naar een regeling en een gezamenlijk verzoek.
- Eenzijdig verzoek: als de ander niet meewerkt; het verzoek wordt via een deurwaarder betekend en de ander kan verweer voeren.
Onze rol bij een scheiding na vreemdgaan
- Het verzoek tot echtscheiding indienen op grond van duurzame ontwrichting (artikel 1:151 BW), samen met uw partner of eenzijdig.
- Uitgaven aan een derde in kaart brengen en beoordelen of u een gift kunt vernietigen of een vergoeding kunt vragen.
- Beoordelen of uw ex-partner samenleeft als waren zij gehuwd (artikel 1:160 BW).
- Het ouderschapsplan en het echtscheidingsconvenant opstellen.
In het kort
- Vreemdgaan is niet strafbaar en geen echtscheidingsgrond.
- Alimentatie verandert niet door schuld; alleen uitzonderlijk grievend gedrag telt, en de rechter is daarin terughoudend (Rb. Den Haag 30 januari 2026).
- Samenleven als waren zij gehuwd beëindigt de partneralimentatie definitief.
- Ongebruikelijke giften aan een derde zonder toestemming zijn vernietigbaar.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.
