Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Gaat u scheiden van een buitenlandse partner, dan bepaalt Verordening (EU) 2019/1111 (Brussel II-ter) of de Nederlandse rechter bevoegd is. Is dat zo, dan past hij op de echtscheiding zelf Nederlands recht toe (artikel 10:56 BW). Voor het vermogen, de alimentatie en het gezag over de kinderen gelden aparte regels, waardoor daar soms buitenlands recht geldt.
Heeft u een verblijfsvergunning bij uw partner, dan vervalt die niet vanzelf op de dag van de scheiding. Wel moet u het einde van de relatie melden en kan de IND de vergunning intrekken als u geen andere verblijfsgrond heeft.
| Onderwerp | Wie beslist / welk recht | Regeling |
|---|---|---|
| Bevoegde rechter echtscheiding | Rechter van een lidstaat met een aanknopingspunt | Art. 3 Brussel II-ter |
| Echtscheiding zelf | Nederlands recht, tenzij keuze voor gemeenschappelijke buitenlandse nationaliteit | Art. 10:56 BW |
| Vermogen (huwelijk vanaf 29 januari 2019) | Gekozen recht, anders eerste gezamenlijke gewone verblijfplaats | Verordening 2016/1103 |
| Vermogen (huwelijk 1 september 1992 tot 29 januari 2019) | Volgens de verwijzingsregels van het verdrag | Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978 |
| Alimentatie | In beginsel recht van het land waar de ontvanger woont | Haags Alimentatieprotocol 2007 |
| Gezag en omgang | Rechter van de gewone verblijfplaats van het kind | Art. 7 Brussel II-ter |
Inhoudsopgave
Wanneer is de Nederlandse rechter bevoegd?
De Nederlandse rechter is bevoegd als er een aanknopingspunt met Nederland is dat in artikel 3 van Brussel II-ter staat. Nationaliteit alleen is daarvoor meestal niet genoeg.
- U woont allebei in Nederland, of u woonde hier laatst samen en één van u woont hier nog.
- De andere partner (de verweerder) woont in Nederland.
- U dient samen een verzoek in en één van u woont in Nederland.
- U woont als verzoeker ten minste een jaar in Nederland direct voor het verzoek, of zes maanden als u ook de Nederlandse nationaliteit heeft.
- U heeft allebei de Nederlandse nationaliteit.
Is geen enkele rechter in de EU op grond van de verordening bevoegd, dan kan de Nederlandse rechter op grond van het nationale recht (artikel 4 Rv) toch bevoegd zijn. Meer over de procedure leest u in ons artikel over scheiden als één partner in het buitenland woont.
Welk recht geldt voor de echtscheiding zelf?
De Nederlandse rechter past op de vraag of de echtscheiding kan worden uitgesproken Nederlands recht toe (artikel 10:56 lid 1 BW). Duurzame ontwrichting van het huwelijk is dan voldoende (artikel 1:151 BW).
Hebben u en uw partner dezelfde buitenlandse nationaliteit, dan kunt u kiezen voor het recht van dat land (artikel 10:56 lid 2 BW). Dat gebeurt in de praktijk weinig, maar kan van belang zijn als u wilt dat de scheiding in uw land van herkomst wordt erkend. Na de beschikking moet de scheiding binnen zes maanden worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, anders vervalt zij (artikel 1:163 BW).
Welk recht geldt voor de verdeling van het vermogen?
Dat hangt af van de trouwdatum. Voor huwelijken vanaf 29 januari 2019 geldt Verordening (EU) 2016/1103 over het huwelijksvermogensrecht.
- Heeft u bij huwelijkse voorwaarden een rechtskeuze gemaakt, dan geldt het gekozen recht (artikel 22 van de verordening).
- Zonder rechtskeuze geldt het recht van uw eerste gezamenlijke gewone verblijfplaats na het huwelijk, dan van uw gemeenschappelijke nationaliteit, en anders het recht van het land waarmee u samen het nauwst verbonden bent (artikel 26).
- Voor huwelijken tussen 1 september 1992 en 29 januari 2019 geldt het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978.
Een voorbeeld ter illustratie: u trouwde in 2020 in Spanje en ging direct samen in Nederland wonen. Zonder rechtskeuze geldt dan Nederlands huwelijksvermogensrecht, sinds 1 januari 2018 de beperkte gemeenschap van goederen. Zie ons artikel over uw vermogen bij een scheiding.
Dat een Nederlandse rechter buitenlands vermogensrecht toepast, is gewoon. Het Gerechtshof Amsterdam besliste op 17 maart 2026 over een stel dat in 2020 in Turkije was getrouwd en nu in Nederland woonde. Partijen waren het erover eens dat Turks recht gold. Het hof wikkelde het vermogen daarom af volgens het Turkse wettelijke stelsel van deelgenootschap van verwervingen, dat eindigt bij de indiening van het echtscheidingsverzoek.
Welk recht geldt voor alimentatie?
Voor alimentatie geldt het Haags Alimentatieprotocol 2007. Dat gaat uit van het recht van het land waar de alimentatiegerechtigde zijn gewone verblijfplaats heeft (artikel 3). Woont de ontvanger in Nederland, dan rekent de rechter in de regel volgens Nederlands recht.
Voor partneralimentatie kan een partner bezwaar maken als een ander land nauwer met het huwelijk verbonden is (artikel 5 van het protocol). De bevoegdheid volgt uit de Alimentatieverordening (EG) nr. 4/2009. Meer over de Nederlandse regels leest u in ons artikel over partneralimentatie.
Wat gebeurt er met het gezag over de kinderen?
De rechter van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft, beslist over het ouderlijk gezag en de omgang (artikel 7 Brussel II-ter). In het Nederlandse recht heet dit gezag; het woord voogdij gebruikt u alleen als geen van de ouders het gezag heeft.
Na een scheiding houden beide ouders in Nederland in beginsel samen het gezag (artikel 1:251 BW). Bij een echtscheiding met minderjarige kinderen moet u een ouderschapsplan indienen (artikel 815 Rv). Neemt een ouder het kind zonder toestemming mee naar het buitenland, dan kan teruggeleiding worden gevraagd op grond van het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980. Zie ons artikel over een kind dat zonder toestemming wordt meegenomen.
Wat betekent de scheiding voor uw verblijfsvergunning?
Een verblijfsvergunning bij uw partner vervalt niet automatisch, maar de grond ervan valt weg. Veranderingen die belangrijk zijn voor het verblijfsrecht, zoals een verbroken relatie, meldt u binnen vier weken bij de IND (zie Juridisch Loket). De IND kan de vergunning daarna intrekken.
- Na vijf jaar verblijf bij uw partner kunt u voortgezet verblijf aanvragen.
- Korter dan vijf jaar: voortgezet verblijf is mogelijk bij huiselijk geweld dat tot het einde van de relatie leidde, of bij klemmende redenen van humanitaire aard.
- Heeft u werk, dan kunt u een verblijfsvergunning voor een ander doel aanvragen, bijvoorbeeld als kennismigrant.
- Bent u ouder van een Nederlands kind, dan kunt u soms verblijfsrecht ontlenen aan artikel 20 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie.
Was uw partner een EU-burger, dan gelden de regels van Richtlijn 2004/38/EG over het behoud van verblijfsrecht. Meer leest u in ons artikel over verblijfsrecht bij echtscheiding.
Wordt een Nederlandse scheiding in het buitenland erkend?
Binnen de EU wordt een Nederlandse echtscheiding zonder aparte procedure erkend (artikel 30 Brussel II-ter). U vraagt daarvoor bij de rechtbank een certificaat aan.
Buiten de EU hangt erkenning af van het recht van dat land en van verdragen. Vraag in dat land na welke stukken nodig zijn, bijvoorbeeld een apostille. Andersom regelt artikel 10:57 BW wanneer een buitenlandse scheiding in Nederland wordt erkend; zie ons artikel over erkenning van buitenlandse echtscheidingen.
Hoe helpen wij bij een scheiding met een buitenlandse partner?
Onze scheidingsadvocaten en immigratieadvocaten werken in deze zaken samen. Wij kunnen onder meer:
- toetsen of de Nederlandse rechter bevoegd is op grond van artikel 3 Brussel II-ter en het verzoekschrift indienen;
- bepalen welk recht geldt voor uw huwelijksvermogen, aan de hand van Verordening 2016/1103 of het Haags Verdrag 1978;
- de alimentatie berekenen en beoordelen of buitenlands recht van toepassing is;
- uw verblijfspositie na de scheiding beoordelen en een aanvraag voor voortgezet verblijf of een ander verblijfsdoel voorbereiden;
- zorgen dat de echtscheiding binnen zes maanden wordt ingeschreven (artikel 1:163 BW).
