Groene arbeidsovereenkomst: wat mag u afspreken over reizen en thuiswerken?

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een groene arbeidsovereenkomst is een gewone arbeidsovereenkomst in de zin van artikel 7:610 BW, met afspraken die duurzaam woon-werkverkeer en thuiswerken stimuleren. U mag daarin veel regelen, maar een bestaande afspraak wijzigt de werkgever niet eenzijdig: daarvoor is instemming van de werknemer of een geldig wijzigingsbeding met een zwaarwichtig belang nodig (artikel 7:613 BW). Een milieudoel alleen is dat belang meestal niet.

In dit artikel leest u wat u kunt afspreken, waar de juridische grenzen liggen en welke rol de ondernemingsraad speelt. Wilt u eerst weten wat een werkgever in het algemeen van werknemers mag vragen, lees dan ook ons artikel over groene keuzes op de werkvloer.

Wat is een groene arbeidsovereenkomst juridisch?

Het is geen apart wettelijk contracttype. Het gaat om duurzame arbeidsvoorwaarden die u opneemt in de arbeidsovereenkomst, een personeelsregeling of de cao.

Gebruikelijke onderdelen zijn een fietsregeling, een OV-abonnement in plaats van een leaseauto, een mobiliteitsbudget en vaste thuiswerkdagen. Voor al deze afspraken gelden dezelfde regels als voor andere arbeidsvoorwaarden: titel 10 van Boek 7 BW, de Wet op de ondernemingsraden (WOR) en, voor de belasting, de werkkostenregeling.

Welke afspraken over woon-werkverkeer zijn gebruikelijk?

U kunt afspreken hoe de werknemer reist en welke vergoeding daarbij hoort. Een overzicht van de mogelijkheden en de juridische aandachtspunten:

Of een vergoeding belast of onbelast is, en tot welk bedrag, volgt uit de loonbelasting en wordt jaarlijks vastgesteld. Controleer de actuele bedragen bij de Belastingdienst of een fiscalist voordat u ze in een regeling opneemt. Wij adviseren niet over fiscale structurering.

Wat regelt u bij thuiswerken?

Leg vast op welke dagen thuis wordt gewerkt, welke voorzieningen de werkgever verstrekt en welke vergoeding daarbij hoort. Fiscaal geldt dat u voor dezelfde dag niet zowel een onbelaste thuiswerkvergoeding als een onbelaste reiskostenvergoeding geeft. Meer over de verdeling van kosten leest u in thuiswerken: wie betaalt wat.

Wil een werknemer zelf vaker thuiswerken, dan kan hij op grond van artikel 2 van de Wet flexibel werken een verzoek doen om de arbeidsplaats aan te passen. Hij doet dat schriftelijk, uiterlijk twee maanden voor de gewenste ingangsdatum, en moet minstens 26 weken in dienst zijn. De werkgever beslist uiterlijk een maand voor die datum, overweegt het verzoek serieus en motiveert een afwijzing. Een recht op thuiswerken geeft de wet niet.

De werkgever blijft ook bij thuiswerk verantwoordelijk voor een veilige werkplek volgens de Arbeidsomstandighedenwet. Zie ook onze artikelen over hybride werken en grensoverschrijdend thuiswerken.

Welke andere groene arbeidsvoorwaarden zijn mogelijk?

Werkgevers bieden soms ook een budget voor verduurzaming van de woning, extra verlof voor een vakantie per trein of een pensioenregeling met een duurzaam beleggingsbeleid. Fiscaal zijn de meeste van deze voorzieningen loon, tenzij ze in de vrije ruimte van de werkkostenregeling vallen.

Bij extra vrije dagen voor duurzaam reizen legt u vooraf vast hoe de werknemer dat aantoont, bijvoorbeeld met een treinkaartje. De keuze van het pensioenfonds is meestal geen vrije keuze: zij volgt uit een verplichtstelling van een bedrijfstakpensioenfonds of uit de pensioenovereenkomst.

Mag de werkgever een leaseauto vervangen door een groene regeling?

Niet zomaar. Een arbeidsvoorwaarde die eenmaal is afgesproken, verandert in beginsel alleen met instemming van de werknemer.

Staat er een schriftelijk eenzijdig wijzigingsbeding in de arbeidsovereenkomst, dan mag de werkgever wijzigen als hij een zo zwaarwichtig belang heeft dat het belang van de werknemer daarvoor moet wijken (artikel 7:613 BW). Zonder zo’n beding toetst de rechter aan goed werkgeverschap en goed werknemerschap (artikel 7:611 BW): was er een goede reden voor het voorstel, is het redelijk, en kon de werknemer het in redelijkheid weigeren?

Hoe hoog die lat ligt, blijkt uit een vonnis van de kantonrechter Amsterdam van 18 oktober 2018 (ECLI:NL:RBAMS:2018:8240). Een bank wilde de leaseauto afnemen van werknemers die weinig zakelijke kilometers reden, met twee jaar overgangstermijn of een compensatie. Milieu, imago en veranderde werkpatronen noemde de kantonrechter nastrevenswaardig, maar niet zwaarwichtig genoeg. Ook positieve adviezen en instemming van ondernemingsraden waren niet doorslaggevend, omdat een OR geen individueel afgesproken rechten kan aantasten. De werknemers mochten hun leaseauto houden.

Een overgangsregeling of compensatie maakt een voorstel dus wel redelijker, maar niet automatisch afdwingbaar. Lees meer over het wijzigen van arbeidsvoorwaarden.

Wanneer heeft de ondernemingsraad instemmingsrecht?

Vaak. Een regeling over werktijden, een beloningssysteem, arbeidsomstandigheden of de verwerking van personeelsgegevens heeft instemming van de ondernemingsraad nodig op grond van artikel 27 WOR, tenzij de cao het onderwerp al inhoudelijk regelt. Een thuiswerkbeleid raakt vaak de arbeidsomstandigheden. Of een mobiliteitsregeling onder het instemmingsrecht valt, hangt af van de inhoud: raakt zij het beloningssysteem, dan meestal wel.

Een ondernemingsraad is verplicht in ondernemingen met minstens 50 werknemers (artikel 2 WOR). Instemming van de OR maakt een collectieve regeling geldig, maar wijzigt niet vanzelf wat individueel is afgesproken; dat liet de Amsterdamse leaseautozaak zien. Bevat de cao al een regeling voor reiskosten of thuiswerken, dan gaat die voor op afspraken die voor de werknemer ongunstiger zijn.

Hoe voert een werkgever een groene regeling zorgvuldig in?

1. Controleer of de cao al regels bevat over reiskosten, leaseauto’s of thuiswerken.
2. Ga na of de regeling instemming van de ondernemingsraad nodig heeft (artikel 27 WOR).
3. Maak de regeling verplicht voor nieuwe werknemers en een keuze voor bestaande werknemers.
4. Leg wijzigingen voor bestaande werknemers vast in een ondertekend addendum, met overgangstermijn.
5. Laat de fiscale behandeling vooraf toetsen door een fiscalist of salarisadministrateur.

Wat controleert de werknemer bij een voorstel?

• Staat er een eenzijdig wijzigingsbeding in uw arbeidsovereenkomst, en noemt de werkgever een zwaarwichtig belang?
• Wat houdt u netto over in de nieuwe regeling, ook na een eventuele bijtelling?
• Is er een overgangstermijn of compensatie als u een leaseauto of vaste vergoeding inlevert?
• Wilt u meer thuiswerken, dien dan een schriftelijk verzoek in volgens de Wet flexibel werken.

Wat kunnen wij doen bij duurzame arbeidsvoorwaarden?

Onze advocaten arbeidsrecht kunnen onder meer:

• beoordelen of een voorgestelde wijziging van reiskosten of leaseauto rechtsgeldig is;
• een mobiliteits- of thuiswerkregeling opstellen die aansluit op de cao;
• het instemmingstraject met de ondernemingsraad begeleiden;
• een afwijzing van een verzoek om thuis te werken beoordelen.

Veelgestelde vragen

Mag een werkgever sancties koppelen aan duurzaamheidsdoelen?

Een lagere vergoeding bij het niet halen van een doel moet vooraf schriftelijk zijn afgesproken. Een eenzijdige korting op loon of vergoeding achteraf houdt bij de kantonrechter meestal geen stand zonder grondslag in de overeenkomst of artikel 7:613 BW.

Mag de werkgever vaste kantoordagen verplichten?

In beginsel wel, op grond van zijn instructierecht (artikel 7:660 BW), tenzij thuiswerken in de arbeidsovereenkomst is vastgelegd. Is het thuiswerken een vaste arbeidsvoorwaarde geworden, dan gelden weer de regels voor wijziging van arbeidsvoorwaarden.

Geldt een fietsregeling ook na uitdiensttreding?

Alleen als dat is afgesproken. Leg in de regeling vast of de werknemer de fiets inlevert, overneemt of een restbedrag terugbetaalt. Een terugbetalingsregeling moet vooraf schriftelijk zijn overeengekomen.