Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Bij een reorganisatie mag een werkgever een boventallige werknemer pas ontslaan als herplaatsing in een passende functie binnen een redelijke termijn niet mogelijk is, ook niet met scholing (artikel 7:669 lid 1 BW). De werkgever moet dat actief onderzoeken en aantonen, en ook passende functies bij andere vennootschappen in het concern tellen mee, soms zelfs in het buitenland.
Het UWV toetst de herplaatsingsinspanningen bij elke ontslagaanvraag om bedrijfseconomische redenen. Schiet de werkgever tekort, dan volgt geen ontslagvergunning, of later een billijke vergoeding. Hieronder leest u wat de werkgever moet doen, welke functies meetellen en hoe de selectie van boventallige werknemers werkt. Het hele traject staat op onze pagina over reorganisatie.
Inhoudsopgave
Wat houdt de herplaatsingsplicht in?
De werkgever onderzoekt of de boventallige werknemer binnen een redelijke termijn in een andere passende functie kan worden geplaatst. Die termijn is gelijk aan de opzegtermijn die voor de werknemer geldt (artikel 9 Ontslagregeling). Het is een inspanningsverplichting: de werkgever hoeft geen nieuwe functie te creëren, maar moet wel laten zien dat hij serieus heeft gezocht.
Een lijst met vacatures doorsturen of naar het intranet verwijzen is onvoldoende. De werkgever voert een herplaatsingsgesprek, vraagt naar wensen en mogelijkheden en biedt passende functies actief aan. Meer achtergrond staat in ons artikel over de herplaatsingsplicht van de werkgever.
Hoe lang moet de werkgever zoeken?
De herplaatsingstermijn volgt de opzegtermijn van artikel 7:672 lid 2 BW, tenzij een langere termijn is afgesproken. De termijn loopt ook door tijdens de UWV-procedure en de opzegtermijn zelf: komt er in die periode een passende functie vrij, dan moet de werkgever die alsnog aanbieden.
| Duur dienstverband | Wettelijke opzegtermijn werkgever = herplaatsingstermijn |
|---|---|
| Korter dan 5 jaar | 1 maand |
| 5 tot 10 jaar | 2 maanden |
| 10 tot 15 jaar | 3 maanden |
| 15 jaar of langer | 4 maanden |
Welke functies tellen mee bij herplaatsing?
Mee tellen passende vacatures die er nu zijn of binnen de herplaatsingstermijn ontstaan. Dat geldt binnen de eigen onderneming en bij andere vennootschappen in de groep. Ook passende functies die nu door externe krachten worden vervuld, kunnen beschikbaar moeten worden gemaakt:
- functies van uitzendkrachten, oproepkrachten, ingeleend personeel, AOW-gerechtigden en zzp’ers;
- functies die vrijkomen doordat een tijdelijke arbeidsovereenkomst afloopt;
- niet: tijdelijk werk bij drukte of vervanging bij ziekte of vakantie, tenzij dat werk langer dan 26 weken duurt.
Herplaatsing in een internationaal concern: de Ineos-zaak
Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden oordeelde op 14 oktober 2024 dat Ineos Styrolution Netherlands tekortschoot. Artikel 9 Ontslagregeling geldt ook binnen een internationaal concern, dus vacatures bij buitenlandse groepsvennootschappen telden mee. De werkgever had geen herplaatsingsgesprek gevoerd en had alleen naar vacatures op het intranet verwezen.
Een vacaturestop deed volgens het hof niet af aan de herplaatsingsplicht. De werkgever had ook niet aangetoond dat Duits recht actieve herplaatsing in Duitsland in de weg stond; dat risico lag bij de werkgever. Het hof herstelde de arbeidsovereenkomst niet, maar kende een billijke vergoeding toe van € 109.723,27 bruto.
Wanneer is een functie passend?
Een functie is passend als zij aansluit bij de opleiding, kennis en ervaring van de werknemer, eventueel na scholing. Ook salaris, reistijd en arbeidsduur wegen mee bij de vraag of aanvaarding redelijk is.
Een functie op een lager niveau kan passend zijn, maar een groot verschil in niveau of beloning maakt dat minder waarschijnlijk. Of scholing van de werkgever mag worden verwacht, hangt af van de duur en de kosten van de opleiding en van de kans dat de werknemer de functie daarna kan vervullen. De werkgever maakt die afweging per werknemer en legt haar vast.
Weigert de werknemer een functie die wel passend is, dan kan dat zijn positie in de ontslagprocedure verzwakken. Vindt u een aangeboden functie niet passend, laat dan schriftelijk en met redenen weten waarom niet.
Wie wordt boventallig: hoe werkt het afspiegelingsbeginsel?
De herplaatsingsplicht komt pas aan de orde als vaststaat wie boventallig is. Binnen een categorie uitwisselbare functies bepaalt het afspiegelingsbeginsel wie voor ontslag in aanmerking komt (artikel 11 Ontslagregeling). De werknemers worden verdeeld over leeftijdsgroepen, en per groep valt eerst degene met het kortste dienstverband af.
| Onderdeel | Regel |
|---|---|
| Leeftijdsgroepen | 15 tot 25, 25 tot 35, 35 tot 45, 45 tot 55 en 55 jaar en ouder |
| Verdeling ontslagen | Evenredig aan de omvang van elke leeftijdsgroep |
| Volgorde binnen een groep | Kortste dienstverband eerst |
| Uitwisselbare functies | Vergelijkbaar in inhoud, niveau, beloning en benodigde kennis en vaardigheden |
| Geen selectiecriterium | Prestaties, gezinssituatie of andere sociale omstandigheden |
Voordat de afspiegeling wordt toegepast, eindigen in beginsel eerst de arbeidsrelaties met onder meer uitzendkrachten, oproepkrachten en AOW-gerechtigden in dezelfde categorie functies. Een cao kan een eigen selectiemethode bevatten; daarvoor gelden aparte voorwaarden.
Herplaatsing in zes stappen
Begin zodra vaststaat dat een functie vervalt, en leg elke stap vast. Het UWV wil in de ontslagaanvraag zien wat is gedaan en wat nog wordt gedaan binnen de herplaatsingstermijn.
- Breng alle vacatures en functies van externe krachten in kaart, binnen de onderneming en het concern.
- Beoordeel per werknemer welke functies passend zijn, met of zonder scholing.
- Voer een herplaatsingsgesprek en vraag naar voorkeuren, zoals reisafstand, arbeidsduur en werken in het buitenland.
- Bied passende functies actief en schriftelijk aan, en geef boventallige werknemers voorrang op externe kandidaten.
- Leg vast waarom een functie niet passend is of is afgewezen.
- Zet de inspanningen voort tijdens de UWV-procedure en de opzegtermijn.
Wat gebeurt er als de werkgever te weinig doet?
Dan weigert het UWV de ontslagvergunning, of wijst de kantonrechter een ontbindingsverzoek af. Is ontslag toch verleend terwijl herplaatsing wel mogelijk was, dan kan de werknemer de kantonrechter vragen om herstel van de arbeidsovereenkomst of een billijke vergoeding (artikel 7:682 BW). Zo ging het in de Ineos-zaak.
Ook na het ontslag is de werkgever niet helemaal vrij. Neemt hij binnen 26 weken iemand anders aan voor dezelfde werkzaamheden zonder de ontslagen werknemer de kans te geven terug te keren, dan kan de rechter ook dan herstel of een billijke vergoeding toekennen (artikel 7:682 lid 4 BW).
Wat regelt een sociaal plan?
Een sociaal plan is niet wettelijk verplicht, maar wordt vaak met de vakbonden of de ondernemingsraad afgesproken. Het regelt meestal van-werk-naar-werkbegeleiding, scholing en een vergoeding bovenop de transitievergoeding. Sommige sociale plannen bevatten ook een eigen herplaatsingsprocedure met termijnen en voorrangsregels.
Elke werknemer die op initiatief van de werkgever wordt ontslagen, heeft vanaf de eerste werkdag recht op een transitievergoeding van een derde maandsalaris per dienstjaar (artikel 7:673 BW). Een sociaal plan kan meer toekennen. Hoe u de vergoeding berekent, leest u in ons artikel over de transitievergoeding.
| Transitievergoeding | Maximum |
|---|---|
| 2026 | € 102.000, of een jaarsalaris als dat hoger is |
| 2025 | € 98.000, of een jaarsalaris als dat hoger is |
Bron: Rijksoverheid, hoogte transitievergoeding.
Wat controleert u als werknemer bij een herplaatsingsaanbod?
- Vraag welke vacatures in de onderneming en het concern zijn onderzocht, ook in het buitenland.
- Laat schriftelijk weten welke functies, arbeidsduur en reisafstand u acceptabel vindt.
- Controleer of de afspiegeling in uw categorie uitwisselbare functies juist is toegepast.
- Reageer schriftelijk en met redenen op een aangeboden functie die u niet passend vindt.
Wat kunnen wij doen bij herplaatsing en reorganisatie?
Onze advocaten arbeidsrecht kunnen onder meer:
- toetsen of de selectie volgens het afspiegelingsbeginsel klopt;
- het herplaatsingsdossier en de UWV-aanvraag opstellen of beoordelen;
- beoordelen of een aangeboden functie passend is;
- verweer voeren bij het UWV of de kantonrechter;
- een sociaal plan of vaststellingsovereenkomst beoordelen.
Herplaatsing in vijf punten
- Ontslag om bedrijfseconomische redenen kan pas als herplaatsing binnen een redelijke termijn niet mogelijk is (artikel 7:669 lid 1 BW).
- De herplaatsingstermijn is gelijk aan de opzegtermijn: één tot vier maanden bij de wettelijke termijn.
- Functies van externe krachten en functies elders in het concern tellen mee, soms ook in het buitenland.
- Verwijzen naar het intranet is onvoldoende; een herplaatsingsgesprek en een actief aanbod horen erbij.
- Te weinig herplaatsingsinspanning kan leiden tot een billijke vergoeding, zoals in de Ineos-zaak.
