Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 7 september 2026
Een verblijfsvergunning verlengen moet u zelf doen, en tijdig: de Immigratie- en Naturalisatiedienst moet uw aanvraag hebben ontvangen voordat uw huidige vergunning verloopt. U kunt de aanvraag indienen zodra uw vergunning binnen drie maanden afloopt. De IND beslist binnen negentig dagen. Dient u op tijd in, dan houdt u rechtmatig verblijf zolang de IND nog niet heeft beslist.
Die laatste regel is het hele verschil tussen een routineklus en een probleem. Wie te laat is, verliest niet alleen zijn rechtmatig verblijf maar ook de opgebouwde jaren die meetellen voor een vergunning voor onbepaalde tijd en voor naturalisatie. Hieronder leest u wie moet verlengen, welke voorwaarden gelden, hoe de procedure verloopt en wat u kunt doen bij een afwijzing.
Inhoudsopgave
Wie moet een verblijfsvergunning verlengen?
Alleen wie een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd heeft. Burgers van de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland ontlenen hun verblijfsrecht rechtstreeks aan het Unierecht, in het bijzonder aan richtlijn 2004/38/EG. Zij hebben geen verblijfsvergunning nodig en dus ook niets te verlengen. Na vijf jaar ononderbroken verblijf ontstaat van rechtswege een duurzaam verblijfsrecht; een document dat dat recht bevestigt is niet verplicht, maar in de praktijk handig bij een hypotheekaanvraag of een uitkering.
Voor onderdanen van derde landen ligt het anders. Zij hebben op grond van de Vreemdelingenwet 2000 een verblijfsvergunning nodig en moeten die verlengen zolang die voor bepaalde tijd geldt. De meeste reguliere vergunningen worden voor een jaar verleend, maar afhankelijk van het verblijfsdoel kan dat oplopen tot vijf jaar. Wat de verschillen tussen de vergunningstypen precies zijn, leggen wij uit in ons artikel over tijdelijke, permanente en op EU-recht gebaseerde verblijfsvergunningen.
Een aantal verblijfsdoelen is naar zijn aard niet verlengbaar. Dat geldt onder meer voor het Working Holiday Programme, culturele uitwisseling, verblijf als au pair, verblijf als stagiair en het zoekjaar voor afgestudeerden en hoogopgeleiden. Deze vergunningen zijn eenmalig bedoeld. Wilt u na afloop blijven, dan moet u overstappen naar een ander verblijfsdoel, bijvoorbeeld werk of gezin, en dat is juridisch een nieuwe aanvraag met eigen voorwaarden en niet een verlenging.
Aan welke voorwaarden moet u voldoen bij een verlenging?
Bij een verlenging toetst de IND of u nog steeds voldoet aan de voorwaarden waaronder de vergunning is verleend. De IND noemt daarbij een vaste set algemene eisen: uw vergunning is nog geldig en verlengbaar, u beschikt over een geldig paspoort of reisdocument, uw hoofdverblijf ligt in Nederland, u vormt geen gevaar voor de openbare orde of de nationale veiligheid, en u hebt bij eerdere aanvragen geen onjuiste gegevens verstrekt.
Daarnaast gelden de eisen die bij uw verblijfsdoel horen. Bij verblijf bij partner of gezinslid moet de relatie nog bestaan en moet de referent duurzaam en zelfstandig over voldoende middelen van bestaan beschikken. Bij arbeid in loondienst of als kennismigrant moet de arbeidsovereenkomst doorlopen, moet de werkgever erkend referent zijn en moet het salaris voldoen aan het geldende looncriterium. Bij studie moet u ingeschreven staan bij een erkende onderwijsinstelling en voldoende studievoortgang boeken. Bij asiel beoordeelt de IND opnieuw of de gronden voor bescherming nog bestaan.
Verzamel de bewijsstukken voordat u de aanvraag indient. Naast het paspoort en het bewijs van betaalde leges gaat het om documenten die de voortduring van uw verblijfsdoel aantonen: recente loonstroken en een werkgeversverklaring, een bewijs van inschrijving en een studievoortgangsrapport, of een akte en bewijs van samenwoning. Buitenlandse documenten moeten in beginsel zijn gelegaliseerd of van een apostille zijn voorzien en zijn vertaald door een beedigd vertaler. Dat kost tijd, en die tijd moet u meerekenen in uw planning.
Hoe verloopt de aanvraag bij de IND?
U dient de aanvraag online in met DigiD met sms-controle en betaalt de leges direct. Is uw vergunning al verlopen of lukt de digitale route niet, dan gebruikt u het schriftelijke formulier dat bij uw verblijfsdoel hoort en stuurt u dat per post naar de IND. Voor partners, minderjarige kinderen, studenten en werknemers bestaan afzonderlijke formulieren; het verkeerde formulier is een van de meest voorkomende oorzaken van vertraging.
De IND behandelt de aanvraag pas na ontvangst van de leges. De hoogte daarvan verschilt per verblijfsdoel en wordt periodiek aangepast; controleer het actuele tarief altijd bij de IND zelf voordat u betaalt. Kosten voor legalisatie en vertaling komen daar nog bovenop en worden vaak onderschat.
Na ontvangst controleert de IND eerst of de aanvraag compleet is. Ontbreekt er iets, dan krijgt u een herstelverzuimbrief met een termijn om aan te vullen. Reageert u niet of niet op tijd, dan kan de aanvraag buiten behandeling worden gesteld, wat juridisch iets anders is dan een afwijzing maar in de praktijk hetzelfde effect heeft. Daarna volgt de inhoudelijke toets aan de voorwaarden van uw verblijfsdoel.
Hoe lang mag de IND over de beslissing doen?
De wettelijke beslistermijn voor een reguliere verlengingsaanvraag bedraagt negentig dagen. Die termijn kan onder omstandigheden worden verlengd, bijvoorbeeld wanneer nader onderzoek nodig is of wanneer u nog stukken moet aanleveren; de IND laat dat schriftelijk weten. Zolang de IND niet heeft beslist en u tijdig hebt aangevraagd, verblijft u rechtmatig in Nederland en behoudt u in beginsel uw rechten op arbeid en voorzieningen.
Beslist de IND niet op tijd, dan is de dwangsomroute sinds 15 april 2025 niet meer beschikbaar: de bestuursrechtelijke dwangsom bij te late beslissingen op vreemdelingenzaken is afgeschaft. Wat overblijft is de gewone route van de Algemene wet bestuursrecht: u stelt de IND schriftelijk in gebreke, en beslist de dienst daarna binnen twee weken nog steeds niet, dan kunt u beroep instellen wegens niet tijdig beslissen. De rechtbank kan de IND dan een termijn opleggen.
Die stap moet zorgvuldig gebeuren. Een ingebrekestelling die te vroeg wordt verstuurd, dus voordat de beslistermijn is verstreken, heeft geen effect en start de termijn van twee weken niet. Controleer daarom precies wanneer de termijn is gaan lopen en of de IND die rechtsgeldig heeft verlengd. Hoe een bestuursrechtelijke procedure verder is opgebouwd, beschrijven wij in ons artikel over de bestuursrechtelijke procedure.
Wat gebeurt er als u te laat verlengt?
Dan ontstaat een verblijfsgat: een periode waarin u geen rechtmatig verblijf hebt. De gevolgen daarvan reiken verder dan de vergunning zelf. Een verblijfsgat onderbreekt de opbouw van de vijf jaar ononderbroken en rechtmatig verblijf die nodig is voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd en voor naturalisatie tot Nederlander. In de praktijk betekent dat vaak dat u opnieuw moet beginnen met tellen.
Daarnaast raakt het uw dagelijkse positie. Zonder geldig verblijfsdocument kan een werkgever u niet legaal in dienst houden, kunnen voorzieningen worden stopgezet en kan een bank of verhuurder problemen maken. En een te late aanvraag wordt behandeld als een nieuwe aanvraag om verlening van een verblijfsvergunning, met de daarbij horende zwaardere toets en soms hogere leges.
Bent u toch te laat, wacht dan niet af. Dien alsnog zo snel mogelijk in en licht schriftelijk toe waarom de aanvraag later is gedaan. Bijzondere omstandigheden, zoals ziekte, een fout van een derde of overmacht, kunnen meewegen bij de beoordeling of het verblijfsgat u kan worden tegengeworpen. Bent u in het buitenland wanneer uw vergunning verloopt, dan is terugkeer zonder geldig document niet vanzelfsprekend en moet u een terugkeervisum of een nieuwe machtiging tot voorlopig verblijf regelen via de Nederlandse vertegenwoordiging ter plaatse; wat er precies met uw vergunning gebeurt bij langer verblijf buiten Nederland, leest u in ons artikel over Nederland verlaten of terugkeren.
Welke andere valkuilen ziet de IND het vaakst?
Naast te laat indienen zijn er drie terugkerende problemen. Het eerste is een onvolledig dossier: een paspoort dat tijdens de procedure verloopt, ontbrekende loonstroken, een niet-vertaald document of het verkeerde aanvraagformulier. Het tweede is een wijziging in de persoonlijke situatie die niet is gemeld. U bent verplicht relevante wijzigingen door te geven, zoals een verhuizing, een nieuwe werkgever, een huwelijk of een scheiding, en het verzwijgen daarvan kan zelfstandig grond zijn voor afwijzing of zelfs intrekking.
Het derde probleem is dat het verblijfsdoel feitelijk is veranderd zonder dat de vergunning is aangepast. Wie een vergunning voor verblijf bij partner heeft en uit elkaar gaat, wie als student stopt met de opleiding, of wie als kennismigrant onder het looncriterium zakt, voldoet niet meer aan de voorwaarden. In zulke gevallen is niet een verlenging aan de orde maar een aanvraag tot wijziging van het verblijfsdoel, en die moet u indienen zodra de situatie verandert en niet pas bij het aflopen van de vergunning.
Ook de inburgeringsplicht wordt onderschat. Wie inburgeringsplichtig is, moet binnen de gestelde termijn het inburgeringsexamen halen; doet u dat niet, dan kan dat de overstap naar een vergunning voor onbepaalde tijd blokkeren en in bepaalde gevallen ook de verlenging raken. Wat die plicht precies inhoudt, staat in ons artikel over de inburgeringsplicht in Nederland.
Wat kunt u doen als de IND de verlenging afwijst?
Tegen een afwijzing staat binnen zes weken bezwaar open bij de IND zelf. Die termijn van artikel 6:7 van de Algemene wet bestuursrecht is hard: een bezwaarschrift dat te laat binnenkomt, wordt niet-ontvankelijk verklaard, tenzij de termijnoverschrijding verschoonbaar is. Dien daarom altijd tijdig een pro forma bezwaarschrift in wanneer u de gronden nog niet rond hebt en vul die later aan.
Inhoudelijk moet het bezwaar aangrijpen op de motivering van de beschikking. De IND moet dragend motiveren waarom niet meer aan de voorwaarden is voldaan, en de bewijslast voor bijvoorbeeld een schijnrelatie of een gevaar voor de openbare orde ligt bij de dienst. Nieuwe stukken mogen in bezwaar worden ingebracht, en dat is vaak het krachtigste middel: een aanvullende werkgeversverklaring, een nieuw arbeidscontract of aanvullend bewijs van samenwoning kan het dossier alsnog compleet maken. Hoe u bezwaar tegen een geweigerde vergunning opbouwt, beschrijven wij in ons artikel over bezwaar bij een geweigerde vergunning.
Wordt het bezwaar ongegrond verklaard, dan kunt u binnen zes weken beroep instellen bij de rechtbank, en daarna eventueel hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Let erop dat bezwaar of beroep de werking van de afwijzing niet automatisch opschort: u mag de behandeling niet zonder meer in Nederland afwachten. Wilt u dat wel, dan vraagt u de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening. Die weegt of u een spoedeisend belang hebt, of uitzetting onomkeerbare gevolgen heeft en hoe kansrijk de hoofdzaak is.
Wanneer stapt u over naar een vergunning voor onbepaalde tijd?
Zodra u vijf jaar ononderbroken en rechtmatig in Nederland verblijft, kunt u een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd aanvragen. Naast die vijf jaar gelden een aantal voorwaarden: u beschikt zelfstandig en duurzaam over voldoende middelen van bestaan, u vormt geen gevaar voor de openbare orde en u hebt het inburgeringsexamen gehaald of bent daarvan vrijgesteld. Een vergunning voor onbepaalde tijd hoeft u niet meer inhoudelijk te verlengen; wel moet het verblijfsdocument zelf periodiek worden vernieuwd.
Naast de nationale vergunning bestaat de status van EU-langdurig ingezetene, die ook na vijf jaar kan worden aangevraagd en die voordelen biedt bij verblijf in andere lidstaten. Welke route in uw situatie het gunstigst is, hangt af van uw plannen en van de vraag of u later wilt naturaliseren. De praktische stappen om een vergunning voor onbepaalde tijd te vernieuwen, zetten wij uiteen in ons artikel over de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd.
Het inburgeringsexamen is in de praktijk het grootste struikelblok. Haalt u het niet binnen de gestelde termijn, dan blijft u aangewezen op steeds opnieuw verlengen van uw vergunning voor bepaalde tijd, met alle onzekerheid en kosten van dien. Begin daar dus vroeg mee, en niet pas in het vijfde jaar.
Veelgestelde vragen
Hoe lang van tevoren kan ik mijn verblijfsvergunning verlengen?
U kunt de aanvraag indienen zodra uw vergunning binnen drie maanden afloopt. Eerder kan niet, later is riskant. Beslissend is dat de IND uw aanvraag ontvangt voordat de vergunning verloopt; de datum van ontvangst telt, niet de datum waarop u de aanvraag hebt verzonden of betaald.
Mag ik in Nederland blijven terwijl de IND beslist?
Ja, mits u tijdig hebt aangevraagd. In dat geval hebt u rechtmatig verblijf in afwachting van de beslissing en behoudt u in beginsel uw recht om te werken. Bent u te laat, dan geldt dat niet en kan uw werkgever u niet zonder meer in dienst houden. Vraag de IND zo nodig om een bewijs van uw rechtmatig verblijf tijdens de procedure.
Wat kost het verlengen van een verblijfsvergunning?
De leges verschillen per verblijfsdoel en worden regelmatig herzien. Raadpleeg daarom altijd het actuele tarief bij de IND voordat u betaalt. Houd daarnaast rekening met de kosten van legalisatie, apostille en beedigde vertalingen van buitenlandse documenten; die kosten staan los van de leges en worden niet vergoed als de aanvraag wordt afgewezen.
Wat als de IND de termijn van negentig dagen overschrijdt?
Een dwangsom kunt u sinds 15 april 2025 niet meer vorderen. De route is nu: de IND schriftelijk in gebreke stellen zodra de beslistermijn is verstreken, twee weken wachten en daarna beroep instellen wegens niet tijdig beslissen. De rechtbank kan de IND een termijn stellen om alsnog te beslissen.
Kan de IND mijn vergunning tussentijds intrekken?
Ja. Voldoet u niet meer aan de voorwaarden, hebt u onjuiste gegevens verstrekt of verplaatst u uw hoofdverblijf naar het buitenland, dan kan de IND de vergunning intrekken zonder de afloopdatum af te wachten. Tegen een intrekking staat dezelfde rechtsbescherming open als tegen een afwijzing: bezwaar binnen zes weken, daarna beroep.
Telt de tijd van een verblijfsgat mee voor naturalisatie?
Nee. Voor naturalisatie is ononderbroken rechtmatig verblijf vereist, en een verblijfsgat onderbreekt die periode. Dat is precies de reden waarom een paar weken te laat indienen jaren later nog gevolgen kan hebben. De stappen naar het Nederlanderschap zetten wij op een rij in ons artikel over naturalisatie.
Hulp bij verlenging, bezwaar of beroep
Een verlenging die glad verloopt, is vooral een kwestie van planning: op tijd indienen, een compleet dossier en wijzigingen tijdig melden. Wordt het toch een procedure, dan telt vooral de kwaliteit van de motivering en de snelheid waarmee u handelt, want de termijnen in het vreemdelingenrecht zijn kort en onvergeeflijk.
Onze advocaten immigratierecht en naturalisatie beoordelen uw dossier voordat u indient, stellen bezwaar- en beroepschriften op en vragen zo nodig een voorlopige voorziening aan. Neem gerust contact op wanneer uw vergunning binnenkort afloopt of wanneer u een afwijzing hebt ontvangen.
