Internetoplichting: wanneer het strafbaar is en hoe u uw geld terugkrijgt

Gepubliceerd op 11 april 2020 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Van internetoplichting is sprake als iemand u met een valse naam, een valse hoedanigheid of listige kunstgrepen beweegt tot betaling, met het oogmerk zichzelf wederrechtelijk te bevoordelen. Dat is strafbaar op grond van artikel 326 Sr, met een gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar. Een uitblijvende levering is alleen niet genoeg: zonder misleiding vanaf het begin is het meestal een civiel geschil. Uw geld haalt u vooral terug via de bank en de civiele route, en snel handelen bepaalt hoeveel u terugkrijgt.

Wanneer is internetoplichting strafbaar?

Niet elke teleurstellende aankoop is een misdrijf. Voor oplichting in de zin van artikel 326 Sr moet de verkoper u met een oplichtingsmiddel tot betaling hebben bewogen: een valse naam of hoedanigheid, een samenweefsel van verdichtsels of listige kunstgrepen. De verkoper moet bovendien het oogmerk hebben gehad zichzelf of een ander wederrechtelijk te bevoordelen. Een advertentie voor een telefoon die nooit heeft bestaan, betaald op een rekening van een katvanger, past daar goed in.

Wie er een gewoonte van maakt goederen te kopen zonder te betalen, kan worden vervolgd voor flessentrekkerij (artikel 326a Sr). Wordt er ook geknoeid met inloggegevens of bankgegevens, dan komen computervredebreuk (artikel 138ab Sr) en valsheid in geschrift (artikel 225 Sr) in beeld. Het onderscheid met verwante delicten leggen wij uit in ons artikel over het verschil tussen diefstal, verduistering en oplichting.

Wat zegt de rechter over oplichting via Marktplaats?

Twee gepubliceerde uitspraken laten zien waar de grens ligt.

De Hoge Raad oordeelde op 10 januari 2017 (ECLI:NL:HR:2017:22) over een verkoper die na een advertentie op Marktplaats telefonisch had afgesproken te leveren na betaling, en daarna niet leverde. Het enkele afspreken en niet nakomen van die levering was volgens de Hoge Raad onvoldoende om een samenweefsel van verdichtsels aan te nemen. De verdachte werd voor die koper alsnog vrijgesproken. Een gebroken belofte is dus nog geen oplichting; er moet meer misleiding zijn.

De rechtbank Noord-Nederland veroordeelde op 15 december 2020 (ECLI:NL:RBNNE:2020:4553) een vrouw die tussen 2015 en 2018 achttien kopers op Marktplaats had opgelicht voor in totaal € 2.970,40. Zij gebruikte valse namen en e-mailadressen en leverde na betaling niets. De rechtbank legde een taakstraf van 140 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van twee maanden op. Drie slachtoffers die zich als benadeelde partij hadden gevoegd, kregen hun bedrag toegewezen, met wettelijke rente en de schadevergoedingsmaatregel van artikel 36f Sr.

Het verschil zit in de valse namen en de herhaling. Dat zijn precies de feiten die u in uw aangifte zichtbaar moet maken.

Oplichting of gewoon een contractueel geschil?

Maak dit onderscheid als eerste, omdat het bepaalt bij wie u terechtkunt. De politie en het Openbaar Ministerie treden op tegen misdrijven, niet tegen wanprestatie. Blijft levering uit terwijl de verkoper bereikbaar is en een verklaring geeft, dan heeft u vrijwel altijd een civiel geschil: de verkoper komt zijn verbintenis niet na (artikel 6:74 BW).

Bij een consumentenkoop van een roerende zaak levert de verkoper binnen dertig dagen na het sluiten van de overeenkomst, tenzij u iets anders bent overeengekomen (artikel 7:19a BW). Wordt die termijn overschreden en reageert de verkoper niet, dan mag u de koop ontbinden. Dat is nog geen bewijs van opzet. Wijzen de feiten wel op misleiding, zoals een niet-bestaand bedrijfsadres, een rekening op naam van een derde, een domein dat pas weken oud is of meerdere meldingen over dezelfde rekening, dan is de strafrechtelijke route passend.

Het één sluit het ander niet uit. U kunt aangifte doen en tegelijk de civiele weg bewandelen. Het strafrecht levert u zelden uw geld terug; daarvoor heeft u de civiele procedure nodig of, als het tot een strafzaak komt, een vordering als benadeelde partij (artikel 51f Sv).

Wat doet u in de eerste uren na de betaling?

Hoe korter de tijd tussen betaling en melding, hoe groter de kans dat er nog geld op de ontvangende rekening staat. Bel daarom eerst uw bank of betaalprovider, nog voordat u de verkoper opnieuw probeert te bereiken. Meld dat het om vermoedelijke internetoplichting gaat en geef bedrag, datum, IBAN en omschrijving door. Vraag naar de procedure en de termijnen die daarvoor gelden. Een uitgevoerde SEPA-overboeking kan de bank niet eenzijdig terugdraaien, maar zij kan de ontvangende bank wel om medewerking vragen.

Beveilig daarna uw eigen omgeving. Heeft u gegevens ingevuld op een pagina die nep blijkt, wijzig dan de wachtwoorden van uw e-mail en van de betrokken webwinkels en zet tweestapsverificatie aan. Deelde u een kopie van uw identiteitsbewijs, meld dat dan bij uw bank, zodat misbruik van uw identiteit eerder wordt opgemerkt. Hoe u digitale misleiding vastlegt, beschrijven wij in ons artikel over het bewijzen van online fraude en phishing.

Welk bewijs heeft u nodig?

Uw dossier moet drie dingen aantonen: dat er een overeenkomst was, dat u heeft betaald en dat er niet is geleverd. Bewaar de advertentie of productpagina als pdf of schermafdruk, met het volledige webadres, de datum en de tijd zichtbaar. Advertenties verdwijnen vaak kort nadat er is geklaagd.

• de orderbevestiging, de factuur en het betaalbewijs;
• het bankafschrift met de naam van de begunstigde en het IBAN;
• alle communicatie, ook chatberichten binnen een platform, want die worden onbereikbaar als een account verdwijnt;
• gebruikte namen, e-mailadressen en telefoonnummers van de verkoper;
• een tijdlijn: wat is afgesproken, wanneer betaalde u, wanneer zocht u contact en wat was de reactie.

Die tijdlijn hebben de bank, de politie en later de rechter nodig. De uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland laat zien dat een benadeelde partij haar schade met rekeningafschriften moet kunnen aantonen.

Hoe stelt u de verkoper in gebreke en ontbindt u de koop?

Blijft levering uit, dan stelt u de verkoper schriftelijk in gebreke en geeft u een redelijke termijn om alsnog na te komen (artikel 6:82 BW). Veertien dagen is gebruikelijk. Is een fatale termijn afgesproken of blijkt uit de mededelingen van de verkoper dat hij niet gaat leveren, dan is een ingebrekestelling niet nodig en treedt het verzuim van rechtswege in (artikel 6:83 BW). Verstuur de ingebrekestelling aangetekend als er een postadres bekend is, en anders per e-mail met leesbevestiging.

Loopt de termijn af, dan mag u de overeenkomst ontbinden (artikel 6:265 BW). Door de ontbinding moet de verkoper het betaalde terugbetalen (artikel 6:271 BW). Bevestig de ontbinding schriftelijk, met het ordernummer en het rekeningnummer waarop u de terugbetaling verwacht. Daarnaast kunt u de schade vorderen die u door de niet-nakoming lijdt (artikel 6:74 BW).

Komt er wel iets binnen, maar is het product gebrekkig of namaak, let dan op de klachtplicht van artikel 7:23 BW. Bij een consumentenkoop van een roerende zaak geldt een melding binnen twee maanden na ontdekking in elk geval als tijdig. Koopt u als ondernemer, dan moet u binnen bekwame tijd klagen. Na de melding verjaart uw rechtsvordering in twee jaar.

Waar doet u aangifte en waar meldt u de fraude?

Aangifte van internetoplichting doet u bij de politie, die daarvoor het Landelijk Meldpunt Internetoplichting (LMIO) heeft ingericht. Aangifte kan online of op het bureau. Neem uw hele dossier mee. Hoe meer aangiftes over dezelfde rekening of hetzelfde account binnenkomen, hoe groter de kans op opsporing. Noteer het nummer van uw aangifte; u heeft dat later nodig bij bank en platform. Wat er na een aangifte gebeurt, leest u in ons artikel over aangifte doen bij de politie.

Meld de zaak daarnaast bij de Fraudehelpdesk, die waarschuwt en patronen signaleert maar geen opsporingsbevoegdheid heeft. Gaat het om een webwinkel die misleidt of ten onrechte een keurmerk voert, meld dat dan bij de Autoriteit Consument en Markt. De ACM treedt op tegen bedrijven en kan een last onder dwangsom of een boete opleggen. Welke informatieplichten voor webwinkels gelden, leest u in ons artikel over informatieplichten van webshops. Vraag ten slotte het platform de advertentie offline te halen en het account te blokkeren, en bewaar het zaaknummer.

Hoe vordert u uw geld terug via de rechter?

Komt het tot een strafzaak, dan kunt u zich voegen als benadeelde partij en uw schade in die zaak vorderen. Zo kregen de slachtoffers in de zaak bij de rechtbank Noord-Nederland hun bedrag toegewezen, zonder eigen procedure.

Komt er geen strafzaak, of betaalt de verkoper na de ontbinding niet, dan kunt u hem dagvaarden. Bij vorderingen tot en met € 25.000 is de kantonrechter bevoegd (artikel 93 Rv) en heeft u geen advocaat nodig. Is de verkoper werkelijk een oplichter, dan kunt u de vordering ook baseren op onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW). Dat biedt ruimte om ook de bestuurder achter een lege vennootschap aan te spreken.

Bij de kantonrechter betaalt u griffierecht. Voor een natuurlijke persoon gelden in 2026 deze bedragen:

Bron: rechtspraak.nl, griffierecht. Het griffierecht krijgt u bij winst meestal terug via de proceskostenveroordeling, maar alleen als de wederpartij kan betalen.

De praktische horde is bijna nooit het recht, maar de identiteit en de verhaalbaarheid van de wederpartij. Zonder naam en adres kunt u niet dagvaarden. Een bank verstrekt gegevens van een rekeninghouder alleen onder strikte voorwaarden. Blijkt de wederpartij vindbaar en vermogend, dan kan conservatoir beslag zinvol zijn: de voorzieningenrechter verleent verlof en bepaalt de termijn voor het instellen van de eis (artikel 700 Rv). Bij een verlies van enkele honderden euro’s is een eigen procedure zelden rendabel.

Wat werkt per betaalmethode?

De manier waarop u heeft betaald bepaalt uw herstelkansen meer dan welke andere factor.

Kocht u bij een buitenlandse webshop?

Bij een aankoop over de grens spelen twee vragen: welk recht geldt en welke rechter is bevoegd. Voor consumenten is dat gunstig geregeld. Volgens de Rome I-verordening (Verordening (EG) nr. 593/2008) mag een rechtskeuze in de algemene voorwaarden u niet de bescherming ontnemen van het dwingende recht van uw woonland, als de verkoper zijn activiteiten op Nederland richt. Een webwinkel die in het Nederlands verkoopt en naar Nederland levert, doet dat in de regel.

Voor de bevoegde rechter geldt de Brussel Ia-verordening (Verordening (EU) nr. 1215/2012). Een consument kan de verkoper oproepen voor de rechter van zijn eigen woonplaats, en kan zelf alleen daar worden opgeroepen. Bij aankopen binnen de Europese Unie kunt u ook terecht bij het Europees Consumenten Centrum Nederland, dat bemiddelt en doorverwijst. Voor ondernemers ligt dit anders; zie ons artikel over internationale e-commerce.

Hoe voorkomt u internetoplichting?

Twee minuten controle vooraf voorkomt veel ellende. Zoek het bedrijf op in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel en vergelijk naam, adres en KvK-nummer met de algemene voorwaarden. Ontbreken die gegevens, dan schendt de webwinkel al de informatieplichten van artikel 6:230m BW. Controleer of het IBAN op naam van dat bedrijf staat en niet op naam van een particulier. Wees alert op een prijs ver onder de markt, op druk om buiten het platform te betalen en op een klantenservice die alleen via een formulier bereikbaar is.

Betaal waar mogelijk met een methode die een geschilprocedure kent, en weiger een directe overboeking aan een onbekende particulier. Meer preventieve maatregelen vindt u in onze uitleg over het herkennen en voorkomen van fraude.

Wat kunnen wij doen na internetoplichting?

• beoordelen of uw zaak strafrechtelijk (artikel 326 Sr), civiel of langs beide routes moet worden aangepakt;
• de ingebrekestelling en de ontbindingsverklaring opstellen (artikel 6:82 en 6:265 BW);
• uw vordering als benadeelde partij in een strafzaak onderbouwen;
• de identiteit en verhaalbaarheid van de wederpartij onderzoeken en zo nodig verlof voor beslag vragen (artikel 700 Rv);
• de verkoper of de bestuurder achter een lege vennootschap dagvaarden (artikel 6:162 BW).

Internetoplichting in vijf punten

• Oplichting vraagt misleiding, zoals valse namen; alleen niet leveren is volgens de Hoge Raad (10 januari 2017) onvoldoende.
• Bel binnen enkele uren uw bank: het saldo op de ontvangende rekening bepaalt wat er terug kan komen.
• Leg advertentie, berichten, betaalbewijs en namen vast voordat het account verdwijnt.
• Voeg u als benadeelde partij in een strafzaak; zo kregen slachtoffers bij de rechtbank Noord-Nederland hun geld toegewezen.
• Zonder strafzaak volgen ingebrekestelling, ontbinding en een procedure bij de kantonrechter (griffierecht vanaf € 93 in 2026).

Veelgestelde vragen

De verkoper is een particulier. Maakt dat verschil?

Ja. De consumentenregels, waaronder de leveringstermijn van artikel 7:19a BW, gelden alleen als de verkoper handelt in de uitoefening van beroep of bedrijf. Tussen twee particulieren geldt het gewone kooprecht: ingebrekestelling, verzuim en ontbinding. Artikel 326 Sr geldt in beide gevallen.

Kan mijn bank een iDEAL-betaling terugdraaien?

Niet eenzijdig. U heeft de betaling zelf goedgekeurd, dus het gaat niet om een niet-toegestane betaling in de zin van artikel 7:528 BW. De bank kan wel een terugboekverzoek aan de ontvangende bank sturen.

Wanneer is een advocaat zinvol?

Bij grotere bedragen, bij een wederpartij die zich achter een vennootschap of een buitenlands adres verschuilt, en als beslag of een kort geding nodig is om verhaal veilig te stellen. Bij kleine bedragen wegen de kosten meestal niet op tegen de vordering.

De wettelijke grondslagen leest u na in het Wetboek van Strafrecht, in Boek 6 BW en in Boek 7 BW.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.