Oplichting: wat is het en hoe krijgt u uw geld terug?

Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 7 oktober 2026

Oplichting is het met opzet iemand door bedrog bewegen om geld, een goed, een dienst of gegevens af te geven, met als doel uzelf of een ander onrechtmatig te bevoordelen. Het is een misdrijf volgens artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht, maar let op: een verkoper die zijn afspraak gewoon niet nakomt, pleegt meestal geen oplichting maar wanprestatie.

Bent u net opgelicht, dan bepaalt uw snelheid of u uw geld terugziet. Hieronder leest u eerst wat u vandaag doet. Daarna leest u wanneer iets juridisch oplichting is, welke vormen u tegenkomt, langs welke routes u uw geld terugvordert en wat er op oplichting staat.

Wat doet u direct na oplichting?

Bel meteen uw bank, leg bewijs vast en doe aangifte bij de politie. Maak daarna geen enkele betaling meer aan de oplichter, ook niet als u wordt beloofd dat u dan uw geld terugkrijgt.

Bel uw bank. Een overboeking kan soms nog worden tegengehouden of teruggehaald als u er snel bij bent. Vraag ook om blokkering van uw rekening of betaalpas als de oplichter inloggegevens of codes heeft gekregen. Gebruik daarvoor het nummer op uw bankpas of op de website van de bank, nooit een nummer uit een bericht.

Leg bewijs vast. Maak schermafbeeldingen van het gesprek, de advertentie, het profiel en de betaalopdracht. Bewaar telefoonnummers, rekeningnummers, e-mailadressen en gebruikersnamen. Oplichters verwijderen hun profielen en advertenties vaak snel. Bewaar ook verdachte e-mails en berichten en verwijder ze niet.

Doe aangifte bij de politie. Bij online oplichting kan dat vaak via internet. Zonder aangifte start er meestal geen opsporing, en uw bank vraagt vaak om een kopie van de aangifte. Hoe dat werkt, leest u in ons artikel over aangifte doen bij de politie.

Meld het bij de Fraudehelpdesk. Dat is geen aangifte, maar meldingen worden gebundeld en helpen bij het herkennen van nieuwe fraudevormen.

Wijzig uw wachtwoorden als u inloggegevens hebt gedeeld, en zet tweestapsverificatie aan.

Betaal niets meer. Oplichters benaderen slachtoffers soms opnieuw, bijvoorbeeld als zogenaamd herstelbureau dat tegen betaling uw geld terughaalt. Dat is een tweede oplichting bovenop de eerste.

Wanneer is iets juridisch oplichting?

Als de dader met opzet een valse naam of hoedanigheid, listige kunstgrepen of een samenweefsel van verdichtsels gebruikt om u iets te laten afgeven. Eén losse leugen of een niet nagekomen belofte is meestal niet genoeg.

Artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht noemt drie oplichtingsmiddelen. Een valse naam of hoedanigheid is bijvoorbeeld iemand die zich voordoet als bankmedewerker of politieagent. Listige kunstgrepen zijn trucs die u op het verkeerde been zetten, zoals een nagemaakte website. Een samenweefsel van verdichtsels is een reeks leugens die samen een geloofwaardig verhaal vormen.

Door dat middel moet u zijn bewogen tot de afgifte van een goed, zoals geld, of tot het verlenen van een dienst, het verstrekken van gegevens, het aangaan van een schuld of het kwijtschelden van een vordering. De dader moet daarbij het oogmerk hebben gehad om zichzelf of een ander wederrechtelijk te bevoordelen. Of dat voordeel ook echt is behaald, is niet beslissend.

De rechter kijkt of de misleiding zo in elkaar zat dat een gewoon mens erdoor op het verkeerde been kon worden gezet. Een enkele onware mededeling is daarvoor in de regel onvoldoende.

Wanneer is het geen oplichting maar wanprestatie?

Als iemand een afspraak niet nakomt zonder dat hij u vooraf met bedrog heeft misleid. Dat is een civiele kwestie, waarvoor u de weg van de civiele rechter volgt.

Een verkoper die niet levert, een dienst die tegenvalt of een lening die niet wordt terugbetaald, is vervelend, maar meestal geen oplichting. De politie verwijst u dan vaak door naar de civiele weg. Dat verklaart waarom een aangifte soms blijft liggen; meer daarover leest u in ons artikel over wat de politie met uw aangifte doet. Ook het verschil met verwante delicten is belangrijk. Dat leest u in ons artikel over diefstal, verduistering en oplichting.

Anders ligt het bij wie er zijn beroep of gewoonte van maakt om via internet goederen of diensten te verkopen zonder ooit te leveren. Artikel 326e van het Wetboek van Strafrecht stelt dat apart strafbaar. Denk aan een nepwebwinkel of iemand die steeds dezelfde advertentie plaatst en nooit levert.

Welke vormen van oplichting komen in Nederland veel voor?

De meest voorkomende vormen zijn bankhelpdeskfraude, WhatsApp-fraude, betaalverzoekfraude via marktplaatsen, phishing, beleggingsfraude, datingfraude en factuurfraude. De rode draad is steeds tijdsdruk en een betaling buiten de normale weg om.

Bankhelpdeskfraude en spoofing. Iemand belt namens uw bank, het nummer op uw scherm lijkt te kloppen en u wordt gevraagd geld over te maken naar een zogenaamde kluisrekening. Uw bank vraagt dat nooit.

WhatsApp-fraude. Iemand doet zich voor als uw kind of een bekende met een nieuw nummer en vraagt om een dringende betaling. Bel de persoon altijd terug op het oude, bekende nummer.

Betaalverzoekfraude via marktplaatsen. Een koper of verkoper stuurt u een betaalverzoek van een cent om uw rekening te verifiëren. In werkelijkheid leidt de link naar een nagemaakte bankpagina.

Twijfelt u over een koper, verkoper of webwinkel? Met Controleer handelspartij van de politie ziet u of er meldingen zijn over een rekeningnummer, telefoonnummer, e-mailadres of website. Geen meldingen betekent niet dat de handel veilig is.

Phishing. U krijgt een bericht van een bank, een overheidsinstantie of een pakketdienst met een link naar een nagebouwde inlogpagina. Wie daar inlogt, geeft zijn gegevens aan de oplichter. Klik daarom niet op links in berichten die om inlog- of betaalgegevens vragen. Log bij twijfel zelf in via de app of de website die u kent.

Beleggingsfraude. Via sociale media worden hoge rendementen beloofd, met een platform dat er echt uitziet. Uitbetalen blijkt later onmogelijk.

Datingfraude. Na weken of maanden contact volgt een noodgeval en een verzoek om geld.

Factuur- en CEO-fraude. Een bekende factuur bevat ineens een ander rekeningnummer, of er komt een dringende betaalopdracht die van de directeur lijkt te komen. Deze vorm treft vooral bedrijven. Vaak gaat het samen met valsheid in geschrifte of identiteitsfraude.

Hoe krijgt u uw geld terug?

Er zijn vier routes: via uw bank, via de strafzaak, via de civiele rechter en via het betaalplatform. Ze sluiten elkaar niet uit, en bij alle vier geldt dat snel handelen de kans op herstel vergroot.

Hoe vraagt u uw geld terug via uw bank?

Meld de fraude direct en vraag om een terugboeking. Voor slachtoffers van bankhelpdeskfraude hebben de Nederlandse banken afspraken gemaakt om de schade onder voorwaarden te vergoeden. U moet dan aangifte hebben gedaan, meewerken aan het onderzoek en mag niet grof nalatig zijn geweest. Dat is een coulanceregeling en geen afdwingbaar recht.

Daarnaast heeft de bank een zorgplicht. Banken horen ongebruikelijke transacties te signaleren en zo nodig in te grijpen. Komt u er met uw bank niet uit, dan kunt u na de interne klachtenprocedure een klacht indienen bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid).

Hoe krijgt u uw schade vergoed via de strafzaak?

Wordt de oplichter vervolgd, dan kunt u zich in de strafzaak voegen als benadeelde partij. De strafrechter beslist dan ook over uw schade, zonder aparte civiele procedure. Dat werkt alleen als er een verdachte is en de zaak voor de rechter komt, en als uw vordering eenvoudig genoeg is. Onderbouw de schade daarom met bankafschriften, berichten en andere stukken.

Wanneer vordert u uw geld terug via de civiele rechter?

Weet u wie het geld heeft ontvangen, dan kunt u het bedrag via de civiele rechter terugvorderen. Juridisch gaat het dan om een onrechtmatige daad, en vaak ook om onverschuldigde betaling. Meestal begint u met een aansprakelijkstelling.

Met verlof van de rechter kunt u conservatoir beslag laten leggen op een bankrekening of een woning, voordat het geld verdwijnt. Bij oplichting is dat vaak het middel dat het meest oplevert, maar alleen als u snel bent.

Wat kan het betaalplatform of de marktplaats doen?

Sommige platforms bieden kopersbescherming of een garantieregeling. Lees de voorwaarden en meld de fraude binnen de termijn die het platform stelt.

Geld dat al is doorgeboekt naar het buitenland of is omgezet in cryptovaluta, komt zelden terug. Hoe langer u wacht, hoe kleiner de kans dat een van deze routes iets oplevert.

Welke straf staat er op oplichting?

Op oplichting staat volgens artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht een gevangenisstraf van maximaal vier jaar of een geldboete van de vijfde categorie. Dat is een wettelijk maximum; de straf die de rechter oplegt, ligt meestal lager.

In de praktijk hangt de straf af van het bedrag, het aantal slachtoffers, de vraag of de dader er zijn beroep van maakte en de kwetsbaarheid van de slachtoffers, zoals ouderen. Naast de straf kan de rechter het wederrechtelijk verkregen voordeel ontnemen en de schade van het slachtoffer toewijzen. Wordt de oplichting gepleegd met een terroristisch oogmerk, dan wordt de maximale gevangenisstraf volgens het tweede lid van artikel 326 met een derde verhoogd.

Wat doet u als u zelf van oplichting wordt verdacht?

Ga niet onvoorbereid naar een verhoor en neem eerst contact op met een advocaat. Het verschil tussen wanprestatie en oplichting zit in het opzet, en dat is precies waar het verhoor over gaat.

Verdenking treft niet alleen echte fraudeurs. Wie zijn bankrekening of betaalpas uitleent aan een ander, kan als geldezel worden vervolgd voor witwassen. Een verkoper van een tweedehands product dat niet aankwam, kan een aangifte tegen zich krijgen terwijl er geen opzet was. U hebt het recht om te zwijgen en het recht op bijstand van een advocaat voor en tijdens het verhoor.

Wat u in het verhoor verklaart, speelt een grote rol in de beslissing van de officier van justitie om te seponeren, een strafbeschikking op te leggen of u te dagvaarden. Een goede voorbereiding maakt daarom verschil.

Wat kunnen wij voor u doen bij oplichting?

Wij helpen slachtoffers om hun geld terug te vorderen en staan verdachten bij.

• Wij stellen uw bank aansprakelijk als zij ongebruikelijke transacties niet heeft gesignaleerd, en begeleiden zo nodig een klacht bij het Kifid.
• Wij vragen de rechter verlof voor conservatoir beslag op de rekening of het vermogen van de ontvanger, voordat het geld verder verdwijnt.
• Wij stellen de ontvanger van het geld aansprakelijk op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) of onverschuldigde betaling (artikel 6:203 BW).
• Wij onderbouwen uw vordering als benadeelde partij in de strafzaak met bankafschriften, berichten en andere stukken.
• Wij staan u bij als u zelf van oplichting wordt verdacht, vóór en tijdens het politieverhoor.

Samengevat

• Oplichting is iemand met een valse naam, listige kunstgrepen of een reeks leugens bewegen tot afgifte van geld, goederen, diensten of gegevens (artikel 326 Wetboek van Strafrecht).
• Een afspraak die niet wordt nagekomen, is meestal wanprestatie en geen oplichting.
• Bel na oplichting direct uw bank, leg bewijs vast en doe aangifte.
• U kunt uw geld terugvragen via de bank, de strafzaak, de civiele rechter of het betaalplatform.
• Op oplichting staat maximaal vier jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie.

Veelgestelde vragen over oplichting

Juridische hulp bij oplichting

Gaat het om een aanzienlijk bedrag, weigert uw bank te vergoeden of weet u wie het geld heeft ontvangen, dan is snel handelen belangrijker dan volledig handelen. Beslag leggen kan alleen zolang er nog iets te halen valt. Onze civielrechtadvocaten helpen slachtoffers bij het terugvorderen van hun geld, en onze strafrechtadvocaten staan verdachten bij tijdens verhoor en zitting. De wettekst vindt u in artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht.

Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.