Liegen over uw diploma: ontslag, strafbaarheid en controle door werkgevers

Gepubliceerd op 17 februari 2026 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Liegen over uw diploma levert in de regel een dringende reden op voor ontslag op staande voet. De wet noemt misleiding met valse of vervalste getuigschriften zelfs met zoveel woorden (art. 7:678 lid 2 sub a BW), en de transitievergoeding vervalt dan meestal wegens ernstig verwijtbaar handelen (art. 7:673 lid 7 BW). Wie een diploma vervalst of een vals diploma gebruikt, pleegt bovendien valsheid in geschrift (art. 225 Sr).

De uitzondering: niet elke onjuistheid op een cv rechtvaardigt ontslag op staande voet. De rechter kijkt of het diploma een echte functie-eis was, hoe lang u al goed functioneert en of de werkgever direct heeft gehandeld. Hieronder leest u wat werkgevers mogen controleren, welke gevolgen er arbeidsrechtelijk en strafrechtelijk zijn en wat rechters in vergelijkbare zaken beslisten.

Mag een werkgever uw diploma opvragen en controleren?

Ja. Een werkgever mag bij de sollicitatie of bij indiensttreding een diploma opvragen en de echtheid controleren, zeker als het diploma een harde eis voor de functie is. Voor sommige beroepen ligt controle voor de hand of is die wettelijk geregeld. In de zorg raadpleegt de werkgever het openbare BIG-register; in de financiële sector gelden eisen aan Wft-diploma’s.

De werkgever moet zich wel houden aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Hij mag alleen gegevens verwerken die nodig zijn voor het doel en heeft een grondslag nodig, zoals het gerechtvaardigd belang om te weten of een kandidaat de vereiste opleiding heeft. Een kopie van het diploma mag in het personeelsdossier. Gegevens van afgewezen kandidaten worden in de regel uiterlijk vier weken na de procedure verwijderd, tenzij de sollicitant instemt met langer bewaren, tot maximaal een jaar.

Toestemming van de sollicitant is voor de controle niet nodig, maar de werkgever moet open zijn over wat hij met de gegevens doet. De sollicitant heeft recht op inzage in de gegevens die over hem zijn verzameld (art. 15 AVG). Weigert u een diploma te laten zien, dan mag de werkgever daar conclusies aan verbinden: een kandidaat die een harde eis niet kan aantonen, hoeft niet te worden aangenomen.

Wat mag een werkgever niet vragen?

Een werkgever mag alleen vragen wat nodig is om uw geschiktheid te beoordelen. Vragen naar uw gezondheid of ziekteverzuim zijn tijdens de sollicitatie niet toegestaan; dat volgt uit de Wet op de medische keuringen. Een vraag naar zwangerschap hoeft u niet eerlijk te beantwoorden, omdat die tot verboden onderscheid leidt. Uw burgerservicenummer en een kopie van uw identiteitsbewijs horen pas bij de indiensttreding.

Hoe controleren werkgevers een diploma?

Pre-employment screening is bij grote organisaties en de overheid standaard, en ook kleinere werkgevers controleren vaker. Welke route past, hangt af van het soort diploma.

Een digitaal diploma van DUO heeft dezelfde waarde als het papieren diploma. U bepaalt zelf welk digitaal diploma of uittreksel u deelt; de werkgever kan niet zelf in het register kijken. Een referentiecheck bij eerdere werkgevers kan daarnaast laten zien dat u vaardigheden mist die bij de opgegeven opleiding horen.

Wat gebeurt er als de leugen uitkomt voordat u begint?

Komt de leugen uit vóór de ondertekening, dan volgt in de regel een afwijzing. Is het contract al getekend, dan kan de werkgever de arbeidsovereenkomst vernietigen wegens bedrog (art. 3:44 BW) of dwaling (art. 6:228 BW). De gedachte: had de werkgever geweten dat u het diploma niet had, dan had hij de overeenkomst niet zo gesloten.

Vernietiging gebeurt met een verklaring aan u; een rechter is niet nodig. De werkgever moet dat wel doen binnen drie jaar nadat hij het bedrog of de dwaling heeft ontdekt (art. 3:52 BW). Na vernietiging geldt de overeenkomst als nooit gesloten. Over al gewerkte periodes zijn rechters terughoudend met terugbetaling van loon, omdat er wel arbeid is verricht. Betwist u de vernietiging, dan beslist de kantonrechter.

Welke gevolgen heeft liegen over uw diploma als u al in dienst bent?

Dan riskeert u ontslag op staande voet, verlies van de transitievergoeding en een vergoeding aan de werkgever. Veel werknemers denken dat de leugen na jaren goed werk niet meer telt. De rechtspraak laat een ander beeld zien: er geldt geen termijn waarna de leugen verjaart als dringende reden, zolang de werkgever na de ontdekking direct handelt.

Vals diploma of onjuist cv: twee routes naar een dringende reden

Heeft u een vals of vervalst diploma overgelegd, dan valt dat onder art. 7:678 lid 2 sub a BW: misleiding bij het sluiten van de overeenkomst met valse of vervalste getuigschriften. Heeft u alleen op uw cv of in het gesprek gelogen, dan kan dat ook een dringende reden zijn op grond van de algemene regel van art. 7:678 lid 1 BW. De rechter weegt dan alle omstandigheden.

Bij ontslag op staande voet stopt het loon direct. U heeft in de regel geen recht op een WW-uitkering, omdat u verwijtbaar werkloos bent geworden.

Moet u de werkgever een vergoeding betalen?

Dat kan. Wie opzettelijk of door schuld een dringende reden geeft, is de wederpartij een vergoeding verschuldigd (art. 7:677 lid 2 BW). Die is gelijk aan het loon over de opzegtermijn die bij een gewone opzegging had gegolden (art. 7:677 lid 3 BW). De werkgever kan in plaats daarvan zijn volledige schade vorderen, maar moet die dan bewijzen (art. 7:677 lid 4 BW).

Ontbinding als alternatief

Een werkgever kan ook kiezen voor ontbinding door de kantonrechter op grond van verwijtbaar handelen van de werknemer (art. 7:669 lid 3 sub e BW). Die route duurt langer, maar het risico dat het ontslag sneuvelt op de eis van onverwijldheid is kleiner. Vaak vraagt een werkgever ontbinding subsidiair aan, naast het ontslag op staande voet.

Verliest u de transitievergoeding?

Meestal wel. Normaal heeft u bij ontslag recht op een transitievergoeding, maar die is niet verschuldigd als het einde van de arbeidsovereenkomst het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer (art. 7:673 lid 7 BW). Diplomafraude valt daar in de regel onder. Alleen als het ontzeggen van de vergoeding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, kan de rechter haar toch toekennen (art. 7:673 lid 8 BW).

Wat geldt voor ambtenaren?

Sinds 1 januari 2020 hebben de meeste ambtenaren door de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren een gewone arbeidsovereenkomst. Dezelfde ontslagregels gelden dan als in het bedrijfsleven. Integriteitsnormen worden bij de overheid wel streng toegepast. Onder het oude ambtenarenrecht hield de Centrale Raad van Beroep op 29 juni 2017 een strafontslag in stand, waarbij wisselende verklaringen over diploma’s een van de drie verwijten waren (ECLI:NL:CRVB:2017:2289).

Wat beslisten rechters bij diplomafraude?

Drie uitspraken laten zien hoe rechters met een onjuist of vals diploma omgaan.

Uit de zaak bij het hof blijkt ook dat bewijs over wat er in het sollicitatiegesprek is gezegd zwaar kan wegen. Het hof vond de verklaring van de leidinggevende, dat de werknemer had bevestigd de opleiding te hebben afgerond, geloofwaardiger dan die van de werknemer. Een werkgever doet er dus goed aan vast te leggen welke opleiding een kandidaat opgaf.

Wanneer is liegen over uw diploma strafbaar?

Strafbaar wordt het vooral als u een diploma vervalst of een vals diploma gebruikt. Een onjuiste regel op uw cv is niet automatisch een strafbaar feit. De arbeidsrechtelijke gevolgen gelden los daarvan, ook als er geen strafzaak komt.

Ontdekt een werkgever een vals diploma, dan kan hij aangifte doen bij de politie. Een veroordeling of een strafbeschikking komt op uw strafblad (justitiële documentatie). Dat kan het lastig maken een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) te krijgen, vooral voor functies waarin integriteit of omgang met documenten een rol speelt.

Wanneer houdt een ontslag op staande voet bij diplomafraude geen stand?

De rechter weegt alle omstandigheden. Een ontslag op staande voet is kwetsbaarder in deze situaties:

1. Het diploma was geen echte functie-eis. Een leugen over een diploma dat niets met het werk te maken heeft, is verwijtbaar, maar niet altijd een dringende reden.
2. Het dienstverband is lang en goed verlopen. Na vele jaren goed functioneren kan de rechter ontslag op staande voet te zwaar vinden; ontbinding volgt dan vaak wel.
3. De werkgever wachtte te lang. Het ontslag moet onverwijld worden gegeven, met onverwijlde mededeling van de reden (art. 7:677 lid 1 BW). Een werkgever die na de ontdekking weken stilzit, verliest die mogelijkheid vaak. Een kort onderzoek mag wel.
4. De werknemer is niet gehoord. De werkgever hoort u de kans te geven uw kant te vertellen voordat hij beslist.

Telt het mee dat de werkgever nooit controleerde?

Soms. Een werknemer kan aanvoeren dat de werkgever bij indiensttreding niets controleerde en pas jaren later met het verwijt komt. Dat praat de leugen niet goed: u bent degene die de onjuiste informatie gaf. Het kan wel meewegen bij de vraag of een ontslag op staande voet nodig was, of dat een gewone ontslagroute met opzegtermijn had gepast.

Wat doet u als uw diploma niet klopt?

Corrigeer onjuiste informatie zo vroeg mogelijk en teken niets voordat u uw positie heeft laten beoordelen.

• Nog in de sollicitatie: haal de onjuiste regel van uw cv of corrigeer die in het gesprek. Na ondertekening kan de werkgever de overeenkomst nog drie jaar na ontdekking vernietigen (art. 3:52 BW).
• Al in dienst: zelf melden is een risico, maar wordt in de praktijk anders gewogen dan betrapt worden. Soms is een regeling mogelijk, zoals alsnog de opleiding volgen.
• Ervaring zonder diploma: met een procedure voor Erkenning van Verworven Competenties (EVC) kunt u werkervaring laten vastleggen in een ervaringscertificaat. Dat is geen diploma, maar maakt uw kennis wel aantoonbaar.
• Ontslag of beëindiging dreigt: teken een beëindigingsovereenkomst niet meteen. Na ondertekening heeft u veertien dagen bedenktijd (art. 7:670b BW). Een ontslag op staande voet vecht u binnen twee maanden aan bij de kantonrechter (art. 7:686a lid 4 BW).

Wat regelt u als werkgever vooraf?

• Leg in de vacature vast welk diploma een harde eis is; dat versterkt later het verwijt.
• Vraag bij indiensttreding een digitaal diploma van DUO of een diplomawaardering van Nuffic of SBB op, en meld vooraf dat u controleert.
• Leg in het gespreksverslag vast welke opleiding de kandidaat opgaf.
• Handel direct na de ontdekking, hoor de werknemer en deel de dringende reden schriftelijk mee (art. 7:677 lid 1 BW).

Liegen over een diploma in vijf punten

• Misleiding met een vals getuigschrift is een wettelijke dringende reden (art. 7:678 lid 2 sub a BW); een onjuist cv kan dat ook zijn.
• De transitievergoeding vervalt bij ernstig verwijtbaar handelen (art. 7:673 lid 7 BW).
• Vernietiging wegens bedrog of dwaling kan tot drie jaar na ontdekking (art. 3:52 BW).
• Een vals diploma maken of gebruiken is valsheid in geschrift (art. 225 Sr).
• Het ontslag is kwetsbaar als de werkgever te lang wacht of het diploma geen echte functie-eis was.

Hoe wij helpen bij een geschil over een diploma

Onze advocaten arbeidsrecht staan werknemers en werkgevers bij. Wij:

• beoordelen of de leugen een dringende reden oplevert en of het ontslag onverwijld is gegeven;
• beoordelen een vernietiging wegens bedrog of dwaling en de termijn van art. 3:52 BW;
• toetsen of de transitievergoeding vervalt of toch verschuldigd is;
• stellen voor werkgevers een screeningsbeleid op dat past binnen de AVG.

De genoemde wetsartikelen vindt u op wetten.overheid.nl in Boek 7 BW en het Wetboek van Strafrecht.