Gepubliceerd op 10 april 2020 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026
Na uw aanhouding kan de politie u langer vasthouden dan de eerste paar uur. Deze tweede fase heet inverzekeringstelling: de (hulp)officier van justitie beveelt dat u in het belang van het onderzoek op het politiebureau blijft (artikel 57 Sv). Het bevel duurt ten hoogste drie dagen en kan bij dringende noodzaak eenmaal met drie dagen worden verlengd (artikel 58 Sv). Dit kan alleen bij feiten waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 67 Sv).
Inhoudsopgave
Wat gebeurt er direct na uw aanhouding?
Bent u aangehouden op verdenking van een strafbaar feit, dan brengt de politie u meestal naar het bureau. Daar onderzoekt zij wat er is gebeurd en welke rol u daarbij had. Deze eerste fase heet ophouden voor onderzoek.
Bij feiten waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten duurt dit maximaal negen uur; bij lichtere feiten zes uur. De uren tussen middernacht en negen uur ’s ochtends tellen niet mee (artikel 56a Sv). In deze uren stelt de politie uw identiteit vast en volgt meestal een eerste verhoor. Is de zaak daarmee klaar, dan gaat u naar huis, eventueel met een dagvaarding. Is er meer tijd nodig, dan komt de inverzekeringstelling in beeld. Hoe een strafzaak zich verder ontwikkelt, leest u in ons overzicht van aanhouding tot vrijspraak.
Wanneer mag de officier van justitie inverzekeringstelling bevelen?
Er moet een onderzoeksbelang zijn dat langer vasthouden rechtvaardigt. In de praktijk gaat het om de vrees dat u zich aan vervolging onttrekt, om getuigen die u niet mag beïnvloeden, om de vrees dat u bewijs laat verdwijnen, of om nader technisch onderzoek aan bijvoorbeeld een telefoon of sporen.
Daarnaast geldt een harde eis: u moet verdacht worden van een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. Als hoofdregel gaat het om misdrijven met een gevangenisstraf van vier jaar of meer, aangevuld met een reeks specifiek genoemde delicten in artikel 67 Sv, zoals diefstal, oplichting, mishandeling met zwaar gevolg en drugsdelicten. Een eenvoudige overtreding valt hier niet onder.
Hoe lang mag de inverzekeringstelling duren?
Het bevel geldt ten hoogste drie dagen, dit keer inclusief de nachtelijke uren. Is dat te kort, dan kan de officier van justitie bij dringende noodzaak eenmaal met ten hoogste drie dagen verlengen. In totaal komt u dan op maximaal zes dagen op het politiebureau.
Bij die verlenging weegt de officier het onderzoeksbelang af tegen uw persoonlijke belang, zoals de zorg voor een partner of kind of het behoud van uw baan. Tegen de inverzekeringstelling zelf staat geen bezwaar of beroep open, maar er is wel een rechterlijke toets: via de rechter-commissaris.
Wanneer komt u voor de rechter-commissaris?
U moet binnen drie dagen en vijftien uur na de aanhouding voor de rechter-commissaris worden geleid (artikel 59a Sv). Die toetst of het bevel rechtmatig is gegeven en of het voortduren ervan gerechtvaardigd is. Uw advocaat kan daarbij aanvoeren dat de aanhouding onrechtmatig was, dat een redelijk vermoeden van schuld ontbrak, dat het feit geen voorlopige hechtenis toelaat of dat het onderzoeksbelang ontbreekt.
Vindt de rechter-commissaris de inverzekeringstelling onrechtmatig, dan beveelt hij uw onmiddellijke invrijheidstelling. Stelt hij een vormfout vast die daar niet toe leidt, dan kan dat later in de strafzaak alsnog meewegen bij het bewijs of de straftoemeting. Het loont daarom om zulke punten meteen te laten vastleggen.
Waarop heeft u recht bij het verhoor?
Als verdachte hebt u recht op bijstand van een advocaat (artikel 28 Sv). Vóór het eerste inhoudelijke verhoor mag u overleggen met een raadsman, en tijdens het verhoor mag deze aanwezig zijn. Geeft u de naam van uw eigen advocaat op, dan benadert de politie die; doet u dat niet, dan wordt de piketadvocaat ingeschakeld. Deze eerste bijstand is voor u kosteloos.
Uw advocaat controleert of de aanhouding en de inverzekeringstelling rechtmatig zijn verlopen, bereidt u voor op het verhoor en legt uit welke gevolgen uw proceshouding kan hebben. Waarom u dat niet zonder advocaat moet doen, leest u in ons artikel over verhoor zonder advocaat. Vraag in ieder geval altijd om het overleg voorafgaand aan het eerste verhoor; dat recht bestaat ook als u nog geen eigen advocaat hebt gebeld.
U bent bovendien niet verplicht vragen over het strafbare feit te beantwoorden. De politie moet u daarop wijzen voordat het verhoor begint; die mededeling heet de cautie (artikel 29 Sv). Gebeurt dat niet, dan kan uw verklaring later van het bewijs worden uitgesloten. Zwijgen is niet zonder risico: een rechter mag u niet alleen op grond van uw zwijgen veroordelen, maar mag het wel betrekken bij de waardering van het overige bewijs. Ons artikel over het zwijgrecht gaat hier verder op in.
Wat gebeurt er na de inverzekeringstelling?
Loopt de termijn af, dan zijn er twee mogelijkheden. Vindt de officier van justitie verder vasthouden niet nodig, dan wordt u heengezonden; het onderzoek loopt dan door en een dagvaarding kan later alsnog volgen. Vindt de officier dat u vast moet blijven, dan vordert hij bij de rechter-commissaris uw inbewaringstelling. Deze bewaring duurt maximaal veertien dagen en is de eerste fase van de voorlopige hechtenis, waarna de raadkamer op vordering van de officier de gevangenhouding kan bevelen.
Vanaf dat moment gaat het debat over de gronden en de ernstige bezwaren, en over de vraag of schorsing onder voorwaarden mogelijk is. Meer hierover leest u in onze artikelen over de duur van voorlopige hechtenis en over de voorwaarden voor schorsing van de voorlopige hechtenis.
Het nieuwe Wetboek van Strafvordering staat weliswaar in het Staatsblad, maar treedt per boek pas in werking bij koninklijk besluit. De hierboven genoemde artikelnummers zijn dus nog steeds geldend.
Kunt u een vergoeding krijgen als het voorarrest onterecht was?
Eindigt uw strafzaak zonder oplegging van straf of maatregel, bijvoorbeeld door een sepot of een vrijspraak, dan kunt u de rechtbank vragen om een vergoeding voor de dagen die u in verzekering of voorlopige hechtenis hebt doorgebracht, en om vergoeding van uw advocaatkosten. Een dergelijk verzoek is aan een termijn gebonden en wordt naar billijkheid beoordeeld: de rechter houdt rekening met de omstandigheden van uw zaak. Uw advocaat kan het verzoek voor u indienen zodra de zaak definitief is geëindigd.
Wat mag de politie in die dagen onderzoeken?
De inverzekeringstelling dient het onderzoek, niet om druk op u uit te oefenen. In deze periode kan de politie u opnieuw horen, getuigen en aangevers horen, een confrontatie organiseren, uw woning doorzoeken met machtiging van de rechter-commissaris, gegevens uit uw telefoon uitlezen en sporen laten onderzoeken. Voor de zwaardere bevoegdheden is steeds een aparte wettelijke grondslag en vaak een machtiging nodig; uw advocaat kan achteraf controleren of die er was.
U bent verplicht mee te werken aan het vaststellen van uw identiteit en aan onderzoek aan lichaam en kleding, maar u hoeft niet actief mee te werken aan uw eigen veroordeling. Het verschil tussen dulden en meewerken is in de praktijk lastig te trekken, en juist daar is advies ter plekke waardevol. De Rechtspraak geeft een korte uitleg van het begrip inverzekeringstelling en van de rol van de betrokken functionarissen.
Houd er verder rekening mee dat een inverzekeringstelling zichtbaar kan worden in politiesystemen en gevolgen kan hebben voor een latere aanvraag van een verklaring omtrent het gedrag, ook als de zaak niet tot een veroordeling leidt. Ook daarom is het belangrijk dat vormfouten meteen worden vastgelegd.
Wat kunnen wij voor u doen bij een inverzekeringstelling?
In deze eerste dagen worden vaak de belangrijkste keuzes gemaakt; wij staan u daarbij bij.
- Wij voeren vóór het eerste verhoor het consultatiegesprek met u en zijn desgewenst bij het verhoor aanwezig (artikel 28 Sv en verder).
- Wij controleren of de termijnen van ophouden voor onderzoek (artikel 56a Sv) en inverzekeringstelling (artikel 58 Sv) zijn nageleefd en of het feit voorlopige hechtenis toelaat (artikel 67 Sv).
- Wij voeren bij de voorgeleiding aan de rechter-commissaris (artikel 59a Sv) verweer tegen de rechtmatigheid van de aanhouding en de inverzekeringstelling.
- Wij bepleiten bij een vordering tot bewaring dat u wordt heengezonden of dat de voorlopige hechtenis onder voorwaarden wordt geschorst.
- Eindigt de zaak zonder straf of maatregel, dan dienen wij het verzoek in om vergoeding voor het voorarrest en de advocaatkosten (artikelen 89 en 591a Sv).
Samengevat
- Inverzekeringstelling volgt op het ophouden voor onderzoek en duurt maximaal drie dagen, eenmaal verlengbaar met drie dagen (artikel 57 en 58 Sv).
- Het kan alleen bij feiten waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 67 Sv).
- U wordt binnen drie dagen en vijftien uur voorgeleid aan de rechter-commissaris, die de rechtmatigheid toetst (artikel 59a Sv).
- U hebt recht op een advocaat, desnoods de piketadvocaat, en op de cautie voordat een verhoor begint (artikel 28 en 29 Sv).
- Eindigt de zaak zonder straf of maatregel, dan kunt u de rechtbank om een vergoeding vragen voor het voorarrest.
- Doorgebrachte tijd in verzekering en voorlopige hechtenis wordt afgetrokken van een later opgelegde vrijheidsstraf.
Veelgestelde vragen
Mag ik iemand bellen als ik ben aangehouden?
U hebt geen onbeperkt recht om zelf te bellen, maar wel recht op contact met een advocaat en op het informeren van een naaste. Vraag daar uitdrukkelijk om en noteer wanneer u het hebt gevraagd.
Wie toetst of de inverzekeringstelling rechtmatig is?
Dat doet de rechter-commissaris, bij wie u binnen drie dagen en vijftien uur na de aanhouding wordt voorgeleid. Klachten over onrechtmatigheden brengt uw advocaat daar naar voren.
Telt de tijd in verzekering mee als ik later straf krijg?
Ja. De tijd die u in verzekering en in voorlopige hechtenis hebt doorgebracht, wordt in mindering gebracht op een later opgelegde vrijheidsstraf.
Kan ik mijn eigen advocaat kiezen?
Ja. Geef bij de politie meteen de naam en het kantoor van uw advocaat door, dan wordt die benaderd. Doet u dat niet, dan krijgt u de piketadvocaat die op dat moment dienst heeft.
Wat moet ik doen als ik denk dat mijn aanhouding onterecht was?
Bespreek dit meteen met uw advocaat. Die kan de onrechtmatigheid al bij de rechter-commissaris aanvoeren en hoeft daarvoor niet te wachten tot de inhoudelijke zitting.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.
