Gepubliceerd op 6 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Zit u in voorlopige hechtenis, dan kan de rechter die schorsen: u mag naar huis, maar alleen onder voorwaarden (artikel 80 Wetboek van Strafvordering, Sv). Een aantal algemene voorwaarden geldt altijd; daarnaast kan de rechter bijzondere voorwaarden opleggen, zoals een meldplicht of contactverbod. Overtreedt u die, dan kan de rechter de schorsing opheffen en gaat u terug naar het huis van bewaring.
Een schorsing betekent dat het bevel tot voorlopige hechtenis blijft bestaan. U zit formeel nog vast, maar hoeft niet in de cel te blijven. Dit artikel gaat over de voorwaarden: welke gelden altijd, welke kan de rechter toevoegen, wie houdt toezicht en wat gebeurt er bij overtreding.
Inhoudsopgave
Wat is het verschil tussen schorsing en opheffing?
Bij opheffing (artikel 69 Sv) vervalt het bevel tot voorlopige hechtenis: u komt vrij zonder voorwaarden. Bij schorsing (artikel 80 Sv) blijft het bevel bestaan en komt u vrij onder voorwaarden. De gronden voor de hechtenis zijn dan niet weg, maar de rechter vindt dat voorwaarden de risico’s voldoende opvangen.
| Schorsing (art. 80 Sv) | Opheffing (art. 69 Sv) | |
|---|---|---|
| Bevel voorlopige hechtenis | Blijft bestaan | Vervalt |
| Voorwaarden | Altijd algemene voorwaarden, vaak bijzondere | Geen |
| Terug naar het huis van bewaring | Mogelijk als de rechter de schorsing opheft (art. 82 Sv) | Alleen met een nieuw bevel |
| Wanneer | Gronden bestaan nog, maar voorwaarden vangen ze op | Gronden of ernstige bezwaren zijn weggevallen |
Alleen de rechter beslist over schorsing: de rechter-commissaris, de raadkamer van de rechtbank of de zittingsrechter. De officier van justitie kan de voorlopige hechtenis niet schorsen. De rechter kan dat ambtshalve doen, op vordering van het Openbaar Ministerie of op verzoek van de verdachte.
Hoe weegt de rechter een verzoek om schorsing?
De rechter zet het strafvorderlijk belang af tegen het persoonlijk belang van de verdachte. Het strafvorderlijk belang volgt uit de gronden van artikel 67a Sv:
- vluchtgevaar;
- gevaar voor herhaling van bepaalde ernstige feiten;
- een ernstig geschokte rechtsorde bij feiten waarop twaalf jaar of meer staat;
- het belang van het onderzoek, zoals het risico dat de verdachte getuigen beïnvloedt of sporen wist.
Persoonlijke belangen zijn bijvoorbeeld werk, de zorg voor kinderen, een zieke partner of een eigen medische behandeling. Hoe zwaarder de zaak, hoe zwaarder die belangen moeten wegen. De vraag is steeds of een voorwaarde het risico kan wegnemen: een contactverbod tegen beïnvloeding van getuigen, een paspoortinlevering tegen vluchtgevaar, een enkelband tegen herhaling.
Bij een ernstig feit komt het voor dat de rechter de belangen opnieuw weegt na de uitspraak. Het Gerechtshof Den Haag hief op 20 oktober 2022 ambtshalve de schorsing op van een verdachte die het veroordeelde voor de invoer van ruim 700 kilo cocaïne (ECLI:NL:GHDHA:2022:2090). Volgens het hof gingen de persoonlijke belangen gezien de ernst van het feit niet langer voor.
Welke algemene voorwaarden gelden bij elke schorsing?
Artikel 80 lid 2 Sv verbindt aan elke schorsing een aantal algemene voorwaarden. Ze zorgen ervoor dat u beschikbaar blijft voor het strafproces en u niet onttrekt aan een straf.
U onttrekt zich niet aan hernieuwde hechtenis
Heft de rechter de schorsing later op, dan moet u zich laten insluiten. U mag niet onderduiken of uit het zicht verdwijnen. Wie zich wel onttrekt, overtreedt een algemene voorwaarde. Heeft u een borgsom (zekerheid) betaald, dan kan die bovendien aan de Staat vervallen (artikel 83 Sv).
U onttrekt zich niet aan een vrijheidsstraf
Wordt u voor het feit waarvoor u in voorlopige hechtenis zat veroordeeld tot een vrijheidsstraf, dan moet u die ondergaan. Deze voorwaarde geldt voor dat feit, niet voor andere zaken.
U werkt mee aan het vaststellen van uw identiteit
U moet meewerken aan het nemen van vingerafdrukken of een geldig identiteitsbewijs tonen. Dat voorkomt dat iemand onder een valse identiteit onder toezicht vrijkomt (zie ook identiteitsfraude).
Welke bijzondere voorwaarden kan de rechter opleggen?
Naast de algemene voorwaarden kan de rechter bijzondere voorwaarden stellen die het gedrag van de verdachte betreffen. Ze moeten passen bij het risico dat de rechter wil ondervangen. Veelvoorkomende voorwaarden zijn:
| Voorwaarde | Wat het inhoudt | Welk risico het opvangt |
|---|---|---|
| Meldplicht | Op vaste momenten melden bij politie of reclassering | Vluchtgevaar |
| Paspoort inleveren / Nederland niet verlaten | Reisdocument in bewaring geven | Vluchtgevaar |
| Contactverbod | Geen contact met slachtoffer, getuigen of medeverdachten, ook niet digitaal of via anderen | Belang van het onderzoek, herhaling |
| Locatieverbod of -gebod | Bepaalde plaatsen niet bezoeken, of op een vast adres blijven | Herhaling, veiligheid slachtoffer |
| Elektronisch toezicht (enkelband) | Controle op naleving van een locatieverbod of -gebod | Herhaling, vluchtgevaar |
| Behandeling of middelenverbod | Meewerken aan behandeling; geen alcohol of drugs, met controles | Herhaling |
| Zekerheidstelling (borgsom) | Een geldbedrag als waarborg | Vluchtgevaar |
De rechter moet duidelijk omschrijven wat wel en niet mag, bijvoorbeeld met wie u geen contact mag hebben en welk gebied verboden is. Bij voorwaarden met reclasseringstoezicht vraagt de rechter vaak eerst een reclasseringsadvies. Dat advies laat zien of toezicht haalbaar is.
Waarom moet de rechter eerst naar voorwaarden kijken?
Voorlopige hechtenis is een zwaar dwangmiddel. De Hoge Raad oordeelde op 24 juni 2025 (ECLI:NL:HR:2025:987) dat de rechter de hechtenis terughoudend moet toepassen. Kan het doel ook worden bereikt met voorwaarden bij een schorsing, dan mag de schorsing niet worden opgeheven. Dat geeft de verdediging een concreet aanknopingspunt: stel voorwaarden voor die precies het risico afdekken dat de rechter noemt.
Hoe vraagt u schorsing aan?
Uw advocaat kan op twee manieren een schorsingsverzoek doen. Een mondeling verzoek doet hij op een zitting die al gepland staat, zoals de behandeling van de gevangenhouding of een regiezitting. Een schriftelijk verzoek kan tussendoor worden ingediend; de rechter plant dan een behandeling in raadkamer.
- Uw advocaat onderbouwt waarom de gronden van artikel 67a Sv met voorwaarden kunnen worden opgevangen, en welke persoonlijke belangen meewegen.
- Hij stelt concrete voorwaarden voor: een vast woonadres, een meldplicht, een contactverbod of elektronisch toezicht.
- Zo nodig vraagt hij een reclasseringsadvies, zodat de rechter ziet dat het toezicht uitvoerbaar is.
- De rechter hoort u en de officier van justitie, en beslist. Bij toewijzing kan de schorsing voor bepaalde of onbepaalde tijd gelden.
- Wordt het verzoek afgewezen, dan kunt u in een aantal gevallen hoger beroep instellen bij het gerechtshof (artikel 87 Sv). De termijn is kort; laat uw advocaat die direct bewaken.
Een beslissing over schorsing of opheffing is direct uitvoerbaar (artikel 86 lid 5 Sv). Bij toewijzing komt u dus vrij zodra het huis van bewaring de beslissing heeft ontvangen, ook als het OM in hoger beroep gaat. Afwijzing betekent niet dat u het later niet opnieuw kunt proberen: bij nieuwe omstandigheden kunt u een nieuw verzoek doen.
Wie controleert of u zich aan de voorwaarden houdt?
Bij bijzondere voorwaarden geeft de rechter vaak de reclassering opdracht om toezicht te houden en u te begeleiden. De politie handhaaft voorwaarden als een contactverbod of locatieverbod. Het Openbaar Ministerie beslist of het bij overtreding een vordering tot opheffing van de schorsing indient.
- Reclassering: begeleiding, controle van meldplicht en behandeling, rapportage aan het OM.
- Politie: handhaving van vrijheidsbeperkende voorwaarden, eventueel met elektronisch toezicht.
- Openbaar Ministerie: beoordeling van meldingen en eventueel een vordering tot opheffing.
- Rechter: beslist over wijziging van voorwaarden en over opheffing van de schorsing.
Wat gebeurt er als u een voorwaarde overtreedt?
De rechter kan de schorsing dan op vordering van het OM opheffen (artikel 82 Sv). De rechter hoort u zo mogelijk eerst. Bij opheffing gaat u terug naar het huis van bewaring en kan een gestorte borgsom vervallen. Of het zover komt, hangt af van de ernst van de overtreding: een te late melding weegt anders dan contact met een slachtoffer.
Ook zonder overtreding kan de rechter de schorsing opheffen, bijvoorbeeld na een veroordeling. Maar dat mag niet automatisch. In het arrest van 24 juni 2025 (ECLI:NL:HR:2025:987) had de Rechtbank Overijssel de schorsing opgeheven alleen omdat zij een langere onvoorwaardelijke straf oplegde. Volgens de Hoge Raad is dat op zichzelf geen voldoende grond. De rechter moet de belangen opnieuw concreet afwegen, en de veroordeling kan daarin hooguit het gewicht van de bestaande gronden vergroten.
Kunnen de voorwaarden later worden gewijzigd?
Ja. De rechter kan de voorwaarden tijdens het strafproces aanpassen, op verzoek van de verdachte of op vordering van het OM. Verandert uw situatie, bijvoorbeeld door nieuw werk buiten het toegestane gebied of een verhuizing, dan kan uw advocaat om versoepeling vragen. Houdt u zich lange tijd goed aan de regels, dan kan dat een argument zijn om een meldplicht minder vaak te laten gelden.
Kunt u de schorsing in een ander EU-land doorbrengen?
Dat kan in beginsel. EU-lidstaten erkennen elkaars toezichtmaatregelen als alternatief voor voorlopige hechtenis, op grond van een Europees kaderbesluit uit 2009. Nederland heeft dat kaderbesluit in de wet omgezet. Een verdachte die in een ander EU-land woont, kan dan in zijn eigen land onder toezicht staan in afwachting van de zitting.
- De verdachte moet een binding hebben met het land dat het toezicht overneemt, meestal omdat hij daar woont.
- Dat land moet de voorwaarden kunnen uitvoeren; lukt dat niet, dan kan het de overdracht weigeren.
- Houdt de verdachte zich niet aan de voorwaarden, dan kan Nederland een Europees aanhoudingsbevel uitvaardigen.
Ook bij een overleveringsprocedure kan de gevangenhouding onder voorwaarden worden geschorst (zie ook uitlevering). De Rechtbank Amsterdam besliste op 3 april 2026 dat een borgsom van € 5.000 niet verviel toen een opgeëiste persoon niet op de uitspraak verscheen, omdat de schorsing van rechtswege was geëindigd en niet was opgeheven (ECLI:NL:RBAMS:2026:3809). Wel oordeelde de rechtbank dat hij zich aan het bevel had onttrokken.
Actueel: vragen aan de Hoge Raad over schorsing om een straf uit te zitten
Op 5 augustus 2026 stelde de Rechtbank Zeeland-West-Brabant prejudiciële vragen aan de Hoge Raad (ECLI:NL:RBZWB:2026:7238). Het gaat om de vraag of voorlopige hechtenis mag worden geschorst zodat een verdachte eerst een eerder opgelegde gevangenisstraf kan uitzitten, en welke rol de executievolgorde in de Regeling tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen daarbij speelt. Het antwoord van de Hoge Raad was op 29 oktober 2026 nog niet bekend.
Wat doen wij bij een schorsingsverzoek?
Onze strafrechtadvocaten werken aan uw vrijlating onder voorwaarden:
- Wij toetsen of de gronden van artikel 67a Sv nog gelden en welke voorwaarden de risico’s opvangen.
- Wij stellen een schorsingsverzoek op met concrete voorwaarden, zoals een meldplicht, contactverbod of elektronisch toezicht.
- Wij vragen zo nodig een reclasseringsadvies aan.
- Wij voeren het woord bij de rechter-commissaris of de raadkamer.
- Wij voeren verweer als het OM vordert de schorsing op te heffen.
In het kort
- Bij schorsing blijft het bevel tot voorlopige hechtenis bestaan; bij opheffing vervalt het.
- Bijzondere voorwaarden moeten passen bij het risico dat de rechter wil wegnemen; een goed voorstel van de verdediging maakt het verschil.
- Kan het doel met voorwaarden worden bereikt, dan mag de schorsing niet worden opgeheven (HR 24 juni 2025).
- Een veroordeling tot een langere straf is op zichzelf geen grond om de schorsing op te heffen.
Veelgestelde vragen
Wat als ik mijn werk niet kan doen door een locatieverbod?
Dan kan uw advocaat de rechter vragen de voorwaarde aan te passen, bijvoorbeeld met een uitzondering voor werktijden of een vaste route. Leg dat met stukken vast, zoals een verklaring van uw werkgever met adres en werktijden. Ga niet zelf af van de voorwaarde: dat telt als overtreding.
Telt de tijd onder schorsing mee als voorarrest?
Nee. Alleen de tijd die u daadwerkelijk in verzekering of voorlopige hechtenis hebt doorgebracht, wordt in mindering gebracht op een latere vrijheidsstraf (artikel 27 Sr). De periode waarin u thuis was onder voorwaarden telt daarvoor niet mee.
Kan het slachtoffer invloed hebben op de voorwaarden?
Het slachtoffer beslist niet mee, maar het OM kan de belangen van het slachtoffer inbrengen, bijvoorbeeld door een contactverbod of locatieverbod te vorderen. De rechter weegt die belangen mee bij de keuze van voorwaarden.