Gepubliceerd op 5 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
U mag zonder advocaat naar een politieverhoor, maar dat is zelden verstandig: alles wat u zegt komt in het proces-verbaal en kan als bewijs worden gebruikt. Als verdachte heeft u recht op een gesprek met een advocaat vóór het verhoor en op een advocaat tijdens het verhoor (artikel 28 en verder Wetboek van Strafvordering); een aangehouden minderjarige kan van dat recht zelfs geen afstand doen (artikel 489 lid 2 Sv).
Hieronder leest u welke rechten u heeft, wat er zonder advocaat mis kan gaan, hoe de Hoge Raad over zwijgen en over minderjarigen oordeelde en hoe u snel bijstand regelt. Krijgt u een uitnodiging, lees dan ook ons artikel over een uitnodiging voor een politieverhoor.
Inhoudsopgave
Welke rechten heeft u als verdachte bij het verhoor?
De politie moet u vóór het verhoor vertellen van welk feit u wordt verdacht, dat u niet hoeft te antwoorden en dat u recht heeft op een advocaat. Spreekt u onvoldoende Nederlands, dan heeft u recht op een kosteloze tolk.
- Het zwijgrecht: u bent niet verplicht vragen te beantwoorden (artikel 29 lid 1 Sv).
- Consultatiebijstand: een vertrouwelijk gesprek met een advocaat vóór het eerste verhoor, in de regel van 30 minuten.
- Verhoorbijstand: de advocaat mag bij het verhoor aanwezig zijn, opmerkingen maken en vragen of het verhoor wordt onderbroken voor overleg.
- Uw verklaring wordt zoveel mogelijk in uw eigen woorden opgeschreven; u mag die nalezen en opmerkingen laten opnemen (artikel 29a Sv).
Mag de rechter uw zwijgen tegen u gebruiken?
U mag op alle vragen of op een deel van de vragen zwijgen, op elk moment van het verhoor. Ook in voorlopige hechtenis behoudt u dat recht volledig.
Uw zwijgen is op zichzelf geen bewijs. De Hoge Raad vernietigde op 16 september 2014 een veroordeling omdat het hof de weigering om over een auto te verklaren zelf als bewijsmiddel had gebruikt (ECLI:NL:HR:2014:2764). Wel mag de rechter meewegen dat u geen redelijke, ontzenuwende verklaring geeft voor een belastende omstandigheid. Of zwijgen in uw zaak verstandig is, bespreekt u daarom vooraf met een advocaat. Meer hierover leest u in het zwijgrecht uitgelegd.
Wat kan er misgaan in een verhoor zonder advocaat?
Het grootste risico is dat u uzelf onbedoeld belast. Een verklaring die eenmaal in het proces-verbaal staat, blijft in het dossier. U kunt later een andere verklaring afleggen, maar de rechter vergelijkt die met wat u eerst zei, en een nieuwe lezing maakt uw verhaal vaak minder geloofwaardig.
Verhoorders zijn getraind om zoveel mogelijk informatie te verkrijgen. Zonder advocaat weet u vaak niet welke vragen gevoelig liggen, bijvoorbeeld over waar u was, met wie u contact had of van wie bepaalde spullen zijn.
Ook buiten het verhoor kunt u keuzes maken die achteraf nadelig zijn. Denk aan het vrijwillig afgeven van de toegangscode van uw telefoon of toestemming voor een doorzoeking. Een advocaat legt u uit wat de politie zonder uw toestemming mag en wat niet.
Krijgt u voor het verhoor inzage in het dossier?
Meestal niet volledig. Voor het eerste verhoor is er vaak nog nauwelijks een dossier; de politie hoeft u dan alleen te vertellen van welk feit u wordt verdacht.
U en uw advocaat kunnen het Openbaar Ministerie vragen om kennisneming van de processtukken (artikel 30 Sv). De officier van justitie mag stukken tijdelijk achterhouden als dat in het belang van het onderzoek is. Uiterlijk bij de dagvaarding moeten alle stukken beschikbaar zijn.
Hoe lang mag de politie u vasthouden?
| Fase | Wie beslist | Maximale duur |
|---|---|---|
| Ophouden voor onderzoek | (Hulp)officier van justitie | 9 uur; de uren tussen middernacht en 9.00 uur tellen niet mee (artikel 56a Sv) |
| Inverzekeringstelling | (Hulp)officier van justitie | 3 dagen, eenmaal te verlengen met 3 dagen (artikelen 58 en 59 Sv) |
| Bewaring | Rechter-commissaris | 14 dagen |
Wat na de bewaring volgt, leest u in ons artikel over voorlopige hechtenis.
Welke extra bescherming hebben minderjarigen?
Een aangehouden minderjarige verdachte krijgt een advocaat toegewezen en kan geen afstand doen van rechtsbijstand (artikel 489 Sv). De politie schakelt daarom altijd een advocaat in. Ouders of voogd worden in de regel op de hoogte gebracht van de aanhouding.
Die bescherming reikt verder dan de letterlijke aanhouding. Op 9 april 2024 oordeelde de Hoge Raad dat een minderjarige die al om een andere reden vastzat en werd verdacht van een nieuw feit, in een vergelijkbare situatie verkeert. Ook hij kon geen afstand doen van rechtsbijstand; het hof moest opnieuw beoordelen of zijn bekennende verklaring als bewijs mocht dienen (ECLI:NL:HR:2024:555). Meer over de bijzondere regels leest u in ons artikel over jeugdstrafrecht.
Hoe regelt u een advocaat voor het verhoor?
Bent u aangehouden, dan meldt de politie dat bij de piketcentrale, en komt er een piketadvocaat of de advocaat die u zelf noemt. Bent u uitgenodigd voor een verhoor zonder aanhouding, dan regelt u zelf een advocaat.
Heeft u een laag inkomen en weinig vermogen, dan kan uw advocaat gesubsidieerde rechtsbijstand aanvragen bij de Raad voor Rechtsbijstand. U betaalt dan een eigen bijdrage, afhankelijk van uw inkomen. Neem bij een uitnodiging de brief en eventuele stukken mee naar uw advocaat en vraag zo nodig of het verhoor kan worden verplaatst.
Wat gebeurt er na het verhoor?
De officier van justitie beslist op basis van het dossier, waaronder uw verklaring, hoe de zaak verder gaat. Mogelijke uitkomsten zijn een sepot, een strafbeschikking of een dagvaarding voor de rechter.
Is uw recht op een advocaat geschonden, dan kan de rechter dat meewegen en in ernstige gevallen uw verklaring van het bewijs uitsluiten (artikel 359a Sv). Dat herstelt niet altijd wat er in het verhoor is gezegd.
Hoe staan wij u bij rond een politieverhoor?
Onze strafrechtadvocaten staan u bij vóór, tijdens en na het verhoor.
- Wij bespreken vooraf de verdenking met u en adviseren of u wel of niet verklaart.
- Wij zijn aanwezig bij het verhoor en controleren of uw verklaring juist in het proces-verbaal staat (artikel 29a Sv).
- Wij vragen kennisneming van de processtukken aan (artikel 30 Sv).
- Wij voeren verweer als uw rechten zijn geschonden, bijvoorbeeld met een beroep op bewijsuitsluiting (artikel 359a Sv).
Veelgestelde vragen
Ben ik verplicht te komen als de politie mij uitnodigt?
U bent als verdachte niet verplicht vragen te beantwoorden (artikel 29 Sv). Komt u niet, dan kan de politie u in sommige gevallen aanhouden om u alsnog te verhoren. Bespreek de uitnodiging daarom eerst met een advocaat.
Moet ik het proces-verbaal ondertekenen?
Nee, ondertekenen is niet verplicht. Ook zonder handtekening kan het proces-verbaal als bewijs worden gebruikt, dus laat onjuistheden altijd opnemen (artikel 29a Sv).
Is een advocaat bij het verhoor gratis?
Na een aanhouding is het eerste gesprek met een piketadvocaat in veel gevallen kosteloos. Bij een uitnodiging betaalt u de advocaat zelf, tenzij u in aanmerking komt voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand.
