Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 september 2026
De zakelijke energietransitie is voor ondernemers vooral een kwestie van drie regimes: de energiebesparingsplicht uit artikel 5.15 van het Besluit activiteiten leefomgeving, de bouwregelgeving voor zonnepanelen, laadpunten en warmtepompen, en de Energiewet die sinds 1 januari 2026 de aansluiting en levering regelt. Wie die drie kent, weet welke verplichtingen gelden en welke keuzes vrij zijn.
Inhoudsopgave
Welk wettelijk kader geldt sinds de Energiewet?
Op 1 januari 2026 is de Energiewet in werking getreden. Die wet vervangt de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet en brengt de regels voor elektriciteit en gas onder in één kader. Voor ondernemers is vooral van belang dat de wet een expliciete plaats geeft aan energieopslag, aan actieve afnemers die zelf opwekken en terugleveren, en aan het delen van energie binnen een energiegemeenschap.
Onder de Energiewet is ook de codestructuur veranderd. De Netcode elektriciteit is opgegaan in drie nieuwe codes: de Begrippencode, de Systeemcode en de Tarievencode elektriciteit 2026. Verwijst uw aansluit- en transportovereenkomst nog naar de oude Netcode, laat die verwijzing dan actualiseren; bij een geschil over transportbeperkingen of tarieven is het de codetekst waar de discussie op uitkomt.
Een praktisch punt dat vaak wordt gemist: de wettelijke aansluittermijn van achttien weken uit de Elektriciteitswet 1998 is per 22 februari 2025 vervallen. Er is dus geen wettelijke termijn meer waarop u de netbeheerder kunt aanspreken. Wilt u zekerheid over de opleverdatum, dan moet die contractueel worden vastgelegd. Meer over die verhouding leest u in ons artikel over energierecht voor bedrijven in Nederland.
Wat verplicht de energiebesparingsplicht u concreet?
De kern van de zakelijke verduurzamingsplicht staat niet in een energiewet maar in het omgevingsrecht. Verbruikt een locatie jaarlijks ten minste 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 kubieke meter aardgasequivalent, dan geldt de energiebesparingsplicht van artikel 5.15 van het Besluit activiteiten leefomgeving. U moet dan alle maatregelen treffen om het energiegebruik te verduurzamen met een terugverdientijd van ten hoogste vijf jaar.
Sinds de verbreding van deze plicht per 1 juli 2023 gaat het niet alleen om besparen. Ook het opwekken van hernieuwbare energie op de eigen locatie en het overstappen op een energiedrager met een lagere uitstoot tellen mee, zolang de terugverdientijd binnen vijf jaar blijft. Dat is precies de reden waarom zonnepanelen op een groot bedrijfsdak in veel gevallen geen vrije keuze meer zijn: als de maatregel zich binnen vijf jaar terugverdient, valt zij onder de plicht.
Daarnaast bestaat een informatieplicht. Eens per vier jaar rapporteert u welke erkende maatregelen zijn getroffen en welke niet, met de reden daarvoor (artikel 5.15a Bal). Voor zeer grote gebruikers, vanaf tien miljoen kWh elektriciteit of 170.000 kubieke meter aardgasequivalent, geldt bovendien een onderzoeksplicht met een analyse van het energiegebruik en van de apparatuur (artikel 5.15b Bal). Toezicht ligt bij de omgevingsdienst namens het bevoegd gezag, met de gebruikelijke bestuursrechtelijke instrumenten: een waarschuwing, een last onder dwangsom en zo nodig bestuursdwang.
Zonnepanelen op het bedrijfsdak: wat regelt u vooraf?
Voor panelen die in het vlak van het dak worden geplaatst geldt doorgaans een uitzondering op de vergunningplicht. Die uitzondering vervalt bij monumenten, in beschermde stads- en dorpsgezichten en wanneer het omgevingsplan van de gemeente eigen regels stelt. Controleer dus altijd eerst het omgevingsplan voordat u een aannemer inschakelt; wij bespreken die systematiek in ons artikel over bouwvergunningen onder de Omgevingswet.
Constructief is het dak het echte knelpunt. Veel bedrijfshallen zijn niet ontworpen op de extra permanente belasting van een volledig volgelegd dak, en bij lichte staaldaken speelt daarnaast windbelasting. Laat de constructie doorrekenen en bewaar dat rapport. Ontstaat er later schade, dan is dat rapport het verschil tussen een gedekte schade en een discussie met verzekeraar en aannemer over de vraag of u zorgvuldig heeft gehandeld.
Vraag u ten slotte af wat er met de opgewekte stroom gebeurt. De Wet beëindiging salderingsregeling is op 17 december 2024 door de Eerste Kamer aanvaard en treedt in werking op 1 januari 2027; vanaf dat moment vervalt het salderen voor kleinverbruikersaansluitingen. Rijksoverheid licht de gevolgen toe op de pagina over de salderingsregeling. Reken uw businesscase daarom door op eigen verbruik in plaats van op teruglevering.
Wanneer bent u verplicht laadpunten te plaatsen?
De verplichting komt uit de Europese richtlijn over de energieprestatie van gebouwen en is in Nederland ingevoerd via de bouwregelgeving. Bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie van een gebouw met een andere functie dan wonen en met meer dan tien parkeervakken geldt: ten minste één oplaadpunt en leidingdoorvoeren voor ten minste een op de vijf parkeervakken. Voor bestaande gebouwen met meer dan twintig parkeervakken geldt sinds 1 januari 2025 de verplichting van ten minste één oplaadpunt. Het invoeringsbesluit staat in Staatsblad 2020, 84.
Voor de laadpaal zelf is meestal geen vergunning nodig, maar de installatie moet voldoen aan de geldende norm voor elektrische installaties en moet worden aangemeld bij de netbeheerder wanneer de aansluiting wordt verzwaard. Juist die verzwaring is in veel regio’s het probleem: het net is vol en een grotere aansluiting is niet vanzelfsprekend beschikbaar.
Regel daarnaast het gebruik. Wie mag laden, tegen welk tarief, en wat gebeurt er met de stroom die een werknemer thuis of onderweg afneemt? Stelt u de paal open voor bezoekers, dan levert u elektriciteit aan derden en gelden er informatieverplichtingen over prijs en voorwaarden. Leg dat vast in een gebruiksreglement dat onderdeel is van de arbeidsvoorwaarden of van de bezoekersvoorwaarden, zodat u later niet hoeft te improviseren.
Warmtepompen: welke regels gelden voor bedrijfsgebouwen?
Voor een buiten opgestelde warmtepomp bij een bedrijfsgebouw spelen drie sporen. Bouwkundig kan het plaatsen van een buitenunit vergunningvrij zijn, maar het omgevingsplan kan eisen stellen aan plaatsing en aan de afstand tot de erfgrens. Voor geluid gelden eisen aan buiten opgestelde installaties voor warmte- en koudeopwekking; bij bedrijfsmatige installaties komt daar de beoordeling van het geluid van de activiteit als geheel bij. Vraag de leverancier daarom om geluidsgegevens en laat die vooraf toetsen aan de lokale regels.
Bij een bodemgebonden systeem, met bronnen in de grond, ligt het zwaarder. Daarvoor is doorgaans een melding of vergunning nodig in verband met het grondwater, en is de provincie of het waterschap betrokken. Ga daar niet van uit dat wat voor een woning geldt ook voor een bedrijfslocatie geldt; de drempels verschillen. Welke vergunningen bij welke ingreep horen, zetten wij op een rij in ons artikel over verduurzaming van bedrijfsgebouwen.
Elektrisch verwarmen betekent bijna altijd een zwaardere aansluiting. Combineer de aanvraag daarom met die voor laadpalen en zonnepanelen, zodat u niet drie keer achter elkaar bij de netbeheerder aanklopt. Overweegt u een batterij om piekvermogen af te vlakken, houd er dan rekening mee dat opslagsystemen hun eigen vergunning- en veiligheidsregime kennen; wij beschrijven dat in het artikel over de vergunningsplicht voor batterij-energieopslagsystemen.
Denk bij een grote installatie ook aan de rol van de gemeente als beheerder van de openbare ruimte. Laadpalen op eigen terrein vallen onder uw eigen regime, maar zodra kabels of palen op gemeentegrond komen te liggen, heeft u een toestemming of een overeenkomst met de gemeente nodig, en gelden er regels over ligging, onderhoud en herstel van de bestrating. Dat traject loopt zelden parallel aan de bouw en wordt daarom vaak vergeten in de planning. Vraag de gemeente vroeg om duidelijkheid over de route en over de doorlooptijd, zodat de installatie niet klaar staat terwijl de aansluiting nog op toestemming wacht.
Wat als de netbeheerder geen capaciteit heeft?
Netcongestie is inmiddels de belangrijkste rem op verduurzamingsprojecten. De netbeheerder heeft een wettelijke aansluit- en transporttaak, maar mag transport weigeren wanneer er aantoonbaar geen capaciteit is. Voordat hij dat mag, moet hij onderzoeken of congestiemanagement mogelijk is: een systeem waarin aangeslotenen tegen vergoeding hun vermogen tijdelijk terugregelen zodat er ruimte ontstaat voor anderen.
Als ondernemer heeft u meer speelruimte dan vaak wordt gedacht. U kunt kiezen voor een aansluiting met een beperkt transportvermogen, voor een contract met tijdsgebonden capaciteit, of voor een combinatie met opslag waarmee u binnen uw eigen aansluitwaarde blijft. Ook kunt u bezwaar maken tegen een weigering; dat loopt via de geschilprocedure bij de Autoriteit Consument en Markt.
Leg in de tussentijd alles vast: de aanvraagdatum, de correspondentie, de toezeggingen over doorlooptijd en de gevolgen van vertraging voor uw project. Zonder wettelijke aansluittermijn is uw dossier het enige waarop u zich later kunt beroepen. De juridische kant hiervan werken wij uit in de artikelen over netcongestie en het weigeren van een aansluiting en over congestiemanagement op het elektriciteitsnetwerk.
Wie is aansprakelijk als de installatie schade veroorzaakt?
Zodra panelen, laadpalen of een warmtepomp aan het gebouw zijn bevestigd, worden zij in beginsel onderdeel van de opstal. Artikel 6:174 BW legt de aansprakelijkheid voor een gebrekkige opstal bij de bezitter: veroorzaakt een losgeraakt paneel of een brand in een omvormer schade bij derden, dan wordt de eigenaar van het gebouw aangesproken, ook zonder eigen verwijt. Dat maakt de vraag wie bezitter is bij een gehuurd pand niet academisch.
Daarnaast blijft de aannemer of installateur aansprakelijk voor gebreken in zijn werk. Sinds de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen is die positie verscherpt: de aannemer is op grond van artikel 7:758 BW aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt, tenzij die gebreken hem niet zijn toe te rekenen. Voor u betekent dat vooral dat het opleverdossier telt. Laat vastleggen wat is opgeleverd, met welke certificaten en met welke garantietermijnen per onderdeel, en accepteer geen oplevering zonder dat dossier.
Meld de installatie ten slotte bij uw verzekeraar. Een brandverzekering die is afgesloten voor een leeg dak dekt niet vanzelf een dak vol elektrotechniek, en verzekeraars stellen in toenemende mate eisen aan de wijze van installatie, aan periodieke inspectie en aan de gebruikte componenten. Verzuimt u de melding, dan riskeert u dat een schade niet of slechts gedeeltelijk wordt vergoed. Leg ook vast wie het onderhoud uitvoert en met welke frequentie; een gebrek dat aantoonbaar door achterstallig onderhoud is ontstaan, verzwakt uw positie tegenover zowel verzekeraar als benadeelde derde.
Huurt u het pand? Regel eigendom en kosten vooraf
Veel ondernemers verduurzamen een gehuurd pand. Dan komen twee vragen samen: wie mag de installatie aanbrengen, en van wie is die installatie daarna? Zonder afspraak wordt een vast aangebrachte installatie door natrekking eigendom van de eigenaar van het gebouw. De huurder die het heeft betaald, staat dan met lege handen tenzij hij een wegneemrecht of een vergoedingsregeling heeft bedongen.
Maak daarom vier dingen expliciet: wie de investering draagt, van wie de installatie is, wie onderhoud en verzekering regelt, en wat er bij het einde van de huur gebeurt. Bij een langdurige huurrelatie kan een verdeling waarbij de verhuurder investeert en de huur wordt aangepast voor beide partijen aantrekkelijker zijn dan een investering door de huurder die na afloop achterblijft. Dit onderwerp behandelen wij uitgebreid in het artikel over wie de rekening voor verduurzaming van bedrijfsruimte betaalt.
Let ook op de energiebesparingsplicht zelf. Die rust op degene die de activiteit verricht, dus meestal op de huurder als gebruiker van het pand. Maatregelen aan het gebouw kan de huurder echter niet zelfstandig treffen. Dat spanningsveld lost u alleen op met een afspraak waarin de verhuurder medewerking toezegt en de kosten worden verdeeld.
Zo zet u een verduurzamingsproject juridisch op
De volgorde die problemen voorkomt is niet ingewikkeld, maar wordt zelden gevolgd. Begin bij de verplichtingen en pas daarna bij de techniek, zodat u niet halverwege ontdekt dat een maatregel die u al had willen nemen sowieso verplicht was of dat het omgevingsplan iets anders wil.
- bepaal of uw locatie boven de drempels van de energiebesparingsplicht uitkomt en welke rapportagetermijn loopt;
- raadpleeg het omgevingsplan op regels over dak, erfgrens, geluid en parkeren;
- vraag de netbeheerder vroeg om transportcapaciteit en leg de correspondentie vast;
- controleer bij huur wie mag investeren en van wie de installatie wordt;
- leg in de aannemingsovereenkomst prestatiegaranties, opleverdatum en garantietermijnen vast;
- meld de installatie aan bij netbeheerder en leverancier en actualiseer uw verzekeringen;
- bewaar berekeningen, rapportages en meldingen; die vormen uw dossier bij toezicht of schade.
Over subsidies en fiscale regelingen zoals de energie-investeringsaftrek en de SDE-regeling adviseren wij niet: de bedragen, percentages en energielijsten wijzigen jaarlijks en de aanvraag is een fiscale kwestie. Laat dat deel doorrekenen door uw accountant of belastingadviseur, en stem de planning op de openstellingsrondes af voordat u opdracht geeft. Een investering die vóór de goedkeuring is aangegaan, valt in veel regelingen buiten de boot.
Veelgestelde vragen
Heb ik een omgevingsvergunning nodig voor zonnepanelen op mijn bedrijfsdak?
Voor panelen die in het vlak van een plat of schuin dak worden geplaatst, geldt in de regel een uitzondering op de vergunningplicht. Die uitzondering vervalt bij een monument, in een beschermd stads- of dorpsgezicht en wanneer het omgevingsplan aanvullende eisen stelt.
Los daarvan blijft de constructieve veiligheid uw verantwoordelijkheid. Laat de dakconstructie doorrekenen: extra gewicht en windbelasting zijn de meest voorkomende oorzaken van schade en van discussie met de verzekeraar.
Wanneer moet mijn bedrijfspand een laadpunt hebben?
Bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie van een gebouw met een andere functie dan wonen en met meer dan tien parkeervakken geldt de verplichting van ten minste één oplaadpunt, plus leidingdoorvoeren voor ten minste een op de vijf parkeervakken. Voor bestaande gebouwen met meer dan twintig parkeervakken geldt de verplichting van ten minste één oplaadpunt sinds 1 januari 2025.
Deze eisen komen uit de Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen en staan in de Nederlandse bouwregelgeving. Handhaving loopt via de gemeente of de omgevingsdienst.
Wat houdt de energiebesparingsplicht precies in?
Verbruikt uw locatie jaarlijks ten minste 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 kubieke meter aardgasequivalent, dan moet u alle maatregelen treffen om het energiegebruik te verduurzamen met een terugverdientijd van ten hoogste vijf jaar. Dat staat in artikel 5.15 van het Besluit activiteiten leefomgeving.
Daarbovenop geldt een informatieplicht: eens per vier jaar rapporteert u welke maatregelen u heeft getroffen (artikel 5.15a Bal). Zeer grote gebruikers hebben bovendien een onderzoeksplicht (artikel 5.15b Bal).
Kan de netbeheerder mijn aansluiting of teruglevering weigeren?
De netbeheerder heeft een wettelijke aansluit- en transporttaak, maar kan zich bij congestie beroepen op het ontbreken van transportcapaciteit. In dat geval volgt een plaatsing op de wachtlijst en onderzoekt de netbeheerder of congestiemanagement soelaas biedt.
De vaste aansluittermijn van achttien weken uit de Elektriciteitswet 1998 is per 22 februari 2025 vervallen. Vastleggen wanneer wordt aangesloten, gebeurt nu vooral contractueel; leg de toezeggingen dus schriftelijk vast.
Blijft salderen mogelijk voor mijn bedrijf?
Nee. De Wet beëindiging salderingsregeling is op 17 december 2024 door de Eerste Kamer aanvaard en treedt in werking op 1 januari 2027. Vanaf dat moment vervalt het salderen voor kleinverbruikersaansluitingen, ook voor kleine zakelijke aansluitingen.
In plaats daarvan ontvangt u een vergoeding voor teruggeleverde stroom. Reken uw businesscase daarom door op eigen verbruik in plaats van op teruglevering, en kijk naar opslag of slim laden om de eigen opwek zelf te gebruiken.
Wie betaalt de verduurzaming van een gehuurd bedrijfspand?
Dat volgt uit de huurovereenkomst en de bijbehorende algemene bepalingen. Installaties die de verhuurder aanbrengt, komen doorgaans voor zijn rekening met een mogelijkheid tot huurverhoging; installaties die de huurder aanbrengt, blijven zijn eigendom zolang zij niet door natrekking onderdeel van het gebouw zijn geworden.
Leg vooraf vast wie eigenaar is, wie onderhoudt, wie verzekert en wat er bij het einde van de huur gebeurt. Zonder die afspraken ontstaat aan het einde van de huur bijna altijd discussie over wegneemrecht en vergoeding.
Verduurzamen is voor ondernemers vooral een kwestie van tijdig weten welke regels op uw locatie van toepassing zijn. Loopt u vast op een weigering van de netbeheerder, op een handhavingsbrief van de omgevingsdienst of op een discussie met uw verhuurder over wie de installatie betaalt, dan kijken de advocaten van Law & More in Eindhoven met u mee naar uw positie en naar de route die het snelst tot een oplossing leidt. Neem gerust contact op.
