Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Een productrecall is verplicht zodra u weet of behoort te weten dat een product dat u op de markt heeft gebracht gevaarlijk is en het risico niet met een minder ingrijpende maatregel kan worden weggenomen. De basis daarvoor is Verordening (EU) 2023/988 inzake algemene productveiligheid, die sinds 13 december 2024 van toepassing is. Daarnaast kan de minister op grond van artikel 21 van de Warenwet een terugroepactie afdwingen.
Inhoudsopgave
Wanneer bent u verplicht een product terug te roepen?
De verplichting ontstaat niet pas wanneer een toezichthouder aanklopt, maar zodra u zelf beschikt over aanwijzingen dat een product niet veilig is. Denk aan meldingen van gebruikers, een reeks retourzendingen met hetzelfde mankement, een ongeval, een afwijkende testuitslag of een signaal van een leverancier over een partij onderdelen. Vanaf dat moment moet u het risico beoordelen en beslissen welke corrigerende maatregel passend is.
Terugroepen is daarbij het zwaarste middel. Kan het risico worden weggenomen door een waarschuwing, een software-update, een gratis reparatieset of het uit de handel nemen van nog niet verkochte voorraad, dan hoeft niet iedere geleverde eenheid terug. Gaat het om een risico op ernstig letsel, is het gebrek niet op afstand te verhelpen of is onduidelijk welke exemplaren zijn getroffen, dan resteert de recall.
Het onderscheid tussen een vrijwillige en een opgelegde terugroepactie is vooral een kwestie van timing. Wie zelf ingrijpt, houdt de regie over de boodschap, de logistiek en het tempo. Grijpt de toezichthouder in, dan bepaalt die de omvang van de maatregel, en dat pakt vrijwel altijd ruimer uit.
Welke regels gelden sinds de productveiligheidsverordening?
Verordening (EU) 2023/988 vervangt de oude richtlijnen 2001/95/EG en 87/357/EEG en werkt rechtstreeks door in de Nederlandse rechtsorde. Zij geldt als vangnet voor consumentenproducten waarvoor geen specifieke Europese productwetgeving bestaat, en vult die specifieke wetgeving aan waar die geen eigen regeling kent voor meldingen en terugroepacties. De tekst van de verordening is in het Nederlands beschikbaar via EUR-Lex.
Naast de verordening blijft sectorale regelgeving onverkort gelden. Voor machines geldt de machineverordening, voor elektrische apparatuur en speelgoed gelden eigen harmonisatieregels met bijbehorende CE-markering, en voor levensmiddelen geldt de Europese levensmiddelenwetgeving met een eigen terugroepregime. Voor de maakindustrie betekent dat vrijwel altijd een stapeling van regimes, waarbij u per product moet vaststellen welk regime de meldplicht en de termijnen bepaalt.
Op nationaal niveau blijft de Warenwet van belang. Artikel 21 van de Warenwet geeft de minister de bevoegdheid een distributeur te bevelen houders van een waar onverwijld en op doeltreffende wijze op de hoogte te stellen van het gevaar, de verhandeling te staken en maatregelen te treffen om de waar terug te nemen. Het niet opvolgen van zo’n bevel is strafbaar. Dat maakt de Warenwet de stok achter de deur bij de Europese verplichtingen.
Wie is waarvoor verantwoordelijk in de keten?
De fabrikant draagt de zwaarste last. Hij moet het product zo ontwerpen en produceren dat het veilig is, een risicoanalyse uitvoeren die ook rekening houdt met redelijkerwijs te verwachten verkeerd gebruik, de technische documentatie bijhouden en het product na het op de markt brengen blijven volgen. Constateert hij een risico, dan moet hij onmiddellijk corrigerende maatregelen nemen.
De importeur die een product van buiten de Europese Unie invoert, neemt in de praktijk een groot deel van die verplichtingen over: hij controleert of de fabrikant zijn werk heeft gedaan, vermeldt zijn eigen gegevens op het product of de verpakking en is voor de Nederlandse toezichthouder het aanspreekpunt. De distributeur moet nagaan of de vereiste markeringen en documenten aanwezig zijn, mag een product waarvan hij weet dat het onveilig is niet aanbieden, en moet meewerken aan een terugroepactie.
Wie een product onder eigen naam of merk op de markt brengt, of het zodanig wijzigt dat de veiligheid kan worden beïnvloed, wordt voor de toepassing van de regels als fabrikant aangemerkt. Private label is dus geen manier om onder de verplichtingen uit te komen. Hoe die verantwoordelijkheden zich verhouden tot uw contracten met leveranciers, beschrijven wij in ons artikel over aansprakelijkheid bij slechte levering in de keten.
Hoe meldt u een onveilig product?
Zodra u vaststelt dat een product gevaarlijk is, meldt u dat aan de toezichthouders van de lidstaten waar het product is aangeboden. Dat gebeurt langs elektronische weg via de Safety Business Gateway, het meldportaal dat de Europese Commissie daarvoor beschikbaar stelt. De melding bevat de identificatie van het product, een beschrijving van het risico en de maatregelen die u treft.
Toezichthouders wisselen die informatie onderling uit via Safety Gate, het Europese waarschuwingssysteem dat ook publiek toegankelijk is. In Nederland houdt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit toezicht op de productveiligheid van non-food consumentenproducten en levensmiddelen; voor voertuigen ligt die rol bij de RDW en voor sommige gereguleerde producten bij andere aangewezen instanties.
Een hardnekkig misverstand is dat een terugroepbericht vooraf door de toezichthouder moet worden goedgekeurd. Dat is niet zo. U bent verplicht te melden en met de toezichthouder samen te werken, en die kan aanvullende of andere maatregelen verlangen, maar u hoeft niet op een goedkeuring te wachten voordat u uw klanten waarschuwt. Wachten kost tijd die u bij een veiligheidsrisico niet heeft.
Wat moet er in een terugroepbericht staan?
De verordening stelt eisen aan de inhoud én aan de toon. Het bericht moet duidelijk en transparant zijn en het risico helder omschrijven, waarbij bewoordingen die de perceptie van het risico kunnen doen afnemen juist moeten worden vermeden. Formuleringen als een kleine kans op ongemak zijn dus niet alleen onverstandig, maar in strijd met de regels.
Zorg dat het bericht in elk geval het volgende bevat:
- de precieze aanduiding van het product, met model-, batch- of serienummers en productiedata;
- een begrijpelijke beschrijving van het gevaar en van wat de gebruiker moet doen of laten;
- de instructie om het product onmiddellijk niet meer te gebruiken;
- de aangeboden oplossing en de manier waarop de consument die kan inroepen;
- een contactkanaal met openingstijden en een verwijzing naar de pagina met actuele informatie.
Verspreid het bericht via de kanalen waarmee u uw afnemers daadwerkelijk bereikt: rechtstreeks aan geregistreerde klanten, via de winkels en distributeurs die het product hebben verkocht, prominent op uw eigen website en waar nodig via publieke kanalen. Gebruik van klantgegevens uit garantie- of klantenprogramma’s is toegestaan voor dit doel, maar houd rekening met de eisen van de Algemene verordening gegevensbescherming en gebruik de gegevens niet voor commerciële boodschappen.
Welke oplossing moet u de consument bieden?
Bij een terugroepactie moet de consument een keuze krijgen. De verordening verlangt dat de marktdeelnemer ten minste twee opties aanbiedt uit reparatie, vervanging en een passende terugbetaling, tenzij dat onmogelijk of onevenredig zou zijn. Alleen een tegoedbon aanbieden voldoet dus niet, en een oplossing die de consument geld of moeite kost evenmin.
De aangeboden oplossing moet kosteloos en doeltreffend zijn. Dat betekent in de praktijk dat u ook de retourkosten draagt, dat een vervangend product ten minste gelijkwaardig is, en dat een terugbetaling niet wordt gekort met een gebruiksvergoeding. Naast deze publiekrechtelijke verplichting houdt de consument zijn gewone rechten uit de koopovereenkomst tegenover de verkoper; die twee sporen lopen naast elkaar. Over de bredere Europese ontwikkeling op dit terrein schreven wij eerder over het recht op reparatie.
Wat betekent een recall voor uw aansprakelijkheid?
Een terugroepactie neemt de schade die al is ontstaan niet weg. Voor gebreken die schade veroorzaken geldt de risicoaansprakelijkheid van de producent uit de artikelen 6:185 en volgende BW. De benadeelde hoeft geen schuld te bewijzen, maar wel het gebrek, de schade en het verband daartussen. Voor schade aan zaken kent artikel 6:190 BW een franchise van 500 euro, die van het schadebedrag wordt afgetrokken.
Het recht op vergoeding op grond van deze regeling vervalt tien jaar nadat het product in het verkeer is gebracht. Daarnaast blijft de gewone route van de onrechtmatige daad en van de contractuele tekortkoming openstaan, met eigen verjaringstermijnen. Welke route in een concreet geval het meest kansrijk is, hangt af van de positie van de eiser en van de vraag wat er precies is misgegaan; wij zetten dat uiteen in ons artikel over contractuele en wettelijke productaansprakelijkheid en in onze uitleg over productaansprakelijkheid.
Er komt bovendien een nieuw regime aan. Richtlijn (EU) 2024/2853 vervangt de oude productaansprakelijkheidsrichtlijn 85/374/EEG, merkt software uitdrukkelijk aan als product en geldt voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht. Voor letsel waarvan de symptomen langzaam opkomen, wordt de termijn verlengd tot vijfentwintig jaar. Het Nederlandse wetsvoorstel tot omzetting is nog niet afgerond, zodat het huidige recht voorlopig blijft gelden. Fabrikanten van producten met ingebouwde software doen er verstandig aan hier nu al op te anticiperen.
Hoe verdeelt u de kosten binnen de keten?
Een recall kost geld: opsporing en identificatie van de getroffen partij, communicatie, retourlogistiek, reparatie of vervanging, vernietiging en gederfde omzet. Wie die kosten uiteindelijk draagt, volgt niet uit de productveiligheidsregels maar uit uw contracten. Daarom is het zaak vooraf te regelen wat er gebeurt als een leverancier ondeugdelijke onderdelen levert.
Neem in inkoopvoorwaarden en leveringsovereenkomsten op wie de recall coördineert, wie welke kosten draagt, welke informatie de leverancier binnen welke termijn moet aanleveren en welke vrijwaring geldt. Let daarbij op de wisselwerking met aansprakelijkheidsbeperkingen: een beding dat de aansprakelijkheid tot de factuurwaarde beperkt, is bij een recall al snel zonder betekenis. Een recallverzekering kan het gat dichten, maar dekt doorgaans niet de gederfde omzet en stelt eigen eisen aan melding en medewerking.
Vergeet de traceerbaarheid niet. Zonder een sluitende registratie van batches, onderdelen en afnemers kunt u niet aantonen welke exemplaren zijn getroffen, en wordt de terugroepactie automatisch ruimer en duurder dan nodig. Traceerbaarheid is daarmee net zozeer een juridisch als een logistiek onderwerp; hoe ver uw verantwoordelijkheid voor toeleveranciers reikt, bespreken wij in ons artikel over ketenverantwoordelijkheid.
Hoe bereidt u zich voor op een terugroepactie?
De kwaliteit van een recall wordt bepaald voordat hij nodig is. Leg vast wie beslist, wie de toezichthouder informeert, wie woordvoerder is en welke gegevens direct beschikbaar moeten zijn. Zorg dat productdossiers, testrapporten en batchgegevens vindbaar zijn en niet verspreid liggen over afdelingen en systemen.
Richt daarnaast uw signalering in. Klachten, garantieclaims en retouren zijn de vroegste indicatoren van een structureel gebrek, maar alleen als iemand ze bij elkaar legt en op patronen beoordeelt. Leg de beoordeling van zulke signalen vast, inclusief de motivering waarom u wel of niet ingrijpt: die vastlegging is bij een discussie met de toezichthouder of een benadeelde het bewijs dat u zorgvuldig heeft gehandeld.
Test het proces ten slotte een keer. Een oefening waarin u een fictieve partij traceert, een conceptbericht opstelt en de melding voorbereidt, legt de zwakke plekken bloot op een moment waarop dat nog niets kost. Voor bedrijven die ook levensmiddelen produceren, gelden aanvullende regels; die beschrijven wij in ons artikel over product recall in de foodsector.
Welke rol spelen CE-markering en conformiteitsbeoordeling?
Voor veel producten uit de maakindustrie geldt Europese harmonisatiewetgeving die voorschrijft welke essentiële veiligheids- en gezondheidseisen van toepassing zijn. De fabrikant beoordeelt de conformiteit, stelt een technisch dossier samen, ondertekent de EU-conformiteitsverklaring en brengt de CE-markering aan. Toepassing van geharmoniseerde normen levert daarbij het vermoeden van overeenstemming op, maar is geen verplichting en geen garantie.
De CE-markering is dus geen keurmerk en geen vrijwaring. Blijkt een product in de praktijk toch gevaarlijk, dan bestaat de verplichting om corrigerende maatregelen te nemen onverkort, ook al is de procedure correct doorlopen. Wel is een deugdelijk technisch dossier van groot belang zodra er discussie ontstaat: het laat zien welke risico’s zijn geïnventariseerd en welke keuzes daarbij zijn gemaakt.
Wordt een bestaand product gewijzigd, dan kan een nieuwe beoordeling nodig zijn. Dat speelt ook bij ogenschijnlijk kleine ingrepen, zoals het vervangen van een component door een alternatief van een andere leverancier. Leg zulke wijzigingen vast en beoordeel per geval of het dossier moet worden bijgewerkt. De aankomende Europese regels over aansprakelijkheid voor software vindt u in Richtlijn (EU) 2024/2853.
Wat doet u met teruggehaalde producten?
Teruggehaalde producten mogen niet opnieuw in de handel komen zolang het gebrek niet is verholpen. Scheid de retourstroom daarom fysiek en administratief van uw reguliere voorraad, en registreer per exemplaar wat ermee gebeurt. Zonder die registratie kunt u later niet aantonen dat de teruggeroepen exemplaren daadwerkelijk uit de markt zijn.
Is het gebrek herstelbaar, dan ligt reparatie en hergebruik voor de hand; dat beperkt de schade en past bij de eisen die het afvalstoffenrecht aan de verwerkingsvolgorde stelt. Is herstel niet mogelijk, dan volgt gescheiden verwerking door een erkende verwerker. Voor elektrische en elektronische apparatuur gelden daarbij aanvullende Europese en nationale regels over inzameling en recycling, met eigen registratie- en rapportageverplichtingen voor producenten.
Documenteer ten slotte de afronding. Een evaluatie waarin staat hoeveel exemplaren zijn teruggekomen, welke oorzaak is vastgesteld en welke maatregelen in het productieproces zijn doorgevoerd, is niet alleen intern nuttig. Het is ook het stuk waarmee u tegenover een toezichthouder of een benadeelde onderbouwt dat u het probleem bij de wortel heeft aangepakt.
Veelgestelde vragen
Moet de toezichthouder het terugroepbericht vooraf goedkeuren?
Nee. U bent verplicht het gevaarlijke product te melden en met de toezichthouder samen te werken, maar er geldt geen voorafgaande goedkeuringsplicht voor de tekst van het terugroepbericht. De toezichthouder kan wel aanvullende maatregelen verlangen of, in Nederland, op grond van artikel 21 van de Warenwet een bevel geven.
Geldt de meldplicht ook bij producten die alleen aan bedrijven zijn geleverd?
De productveiligheidsverordening richt zich op consumentenproducten. Voor zuivere bedrijfsproducten gelden andere regimes, zoals de regels voor machines en arbeidsmiddelen, met eigen verplichtingen. Wordt een product zowel zakelijk als door consumenten gebruikt, ga dan uit van het strengste regime.
Kan ik de kosten van een recall verhalen op mijn leverancier?
Dat kan, maar het hangt af van uw contract en van de vraag of de leverancier tekort is geschoten. Zonder uitdrukkelijke bepaling over recallkosten en zonder bewijs dat het gebrek uit zijn levering voortkomt, is verhaal lastig. Regel dit vooraf in uw inkoopvoorwaarden.
Wat gebeurt er als ik niet terugroep terwijl dat wel moest?
De toezichthouder kan maatregelen opleggen en handhaven, en het niet opvolgen van een bevel op grond van de Warenwet is strafbaar. Daarnaast versterkt nalaten de positie van benadeelden in een civiele procedure: wie wist van het risico en niets deed, staat er slecht voor bij de vraag naar zorgvuldigheid.
Bijstand bij een productrecall
Bij een productrecall lopen productveiligheidsrecht, aansprakelijkheidsrecht, contractenrecht en communicatie door elkaar, en moet er onder tijdsdruk worden beslist. De ondernemingsrechtadvocaten van Law & More in Eindhoven en Amsterdam beoordelen of er een terugroepverplichting bestaat, begeleiden de melding en het contact met de toezichthouder, toetsen de tekst van het terugroepbericht en behartigen uw belangen in de discussie over de kosten met leveranciers en verzekeraars. Ook bij het vooraf inrichten van een recallprocedure denken wij graag mee.
