Digitale stalking: welke bescherming biedt het strafrecht?

Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026

Digitale stalking is in Nederland strafbaar als belaging op grond van artikel 285b Sr. Er bestaat geen apart wetsartikel voor stalken via internet: bepalend is of iemand wederrechtelijk, stelselmatig en opzettelijk inbreuk maakt op uw persoonlijke levenssfeer met het oogmerk u ergens toe te dwingen of u vrees aan te jagen. Belaging is bovendien een klachtdelict, wat betekent dat u uitdrukkelijk om vervolging moet verzoeken.

Wat valt juridisch onder digitale stalking?

Digitale stalking is een verzamelnaam, geen wettelijk begrip. In de praktijk gaat het om aanhoudend ongewenst contact en het aanhoudend volgen van iemand via digitale kanalen: berichten en oproepen die blijven komen nadat u heeft laten weten geen contact te willen, nepaccounts die steeds opnieuw worden aangemaakt nadat u de vorige heeft geblokkeerd, ongevraagde vermeldingen en reacties onder uw berichten, het benaderen van uw familie, werkgever of klanten, en het volgen van uw locatie of apparaatgebruik.

Wat deze gedragingen juridisch bindt, is niet het middel maar het patroon. Eén onaangenaam bericht is geen belaging. Een reeks handelingen die samen een aanhoudende inbreuk op uw privéleven vormen, is dat wel, ook als elke handeling op zichzelf onschuldig lijkt. Juist bij digitale stalking is dat van belang: honderd korte berichten en een handvol nepaccounts vormen samen een beeld dat een enkel bericht nooit oplevert.

Het is nuttig het onderscheid met verwante gedragingen scherp te houden. Bedreiging is een zelfstandig delict van artikel 285 Sr en vereist geen patroon; één ernstige bedreiging is al strafbaar. Beledigende of onware uitlatingen vallen onder smaad, laster of belediging. Die feiten kunnen naast belaging voorkomen en worden dan afzonderlijk ten laste gelegd. Wij bespreken die grens in ons artikel over wanneer bedreiging strafbaar is en in onze bijdrage over belediging, smaad en laster.

Belaging: wat eist artikel 285b Sr?

Artikel 285b Sr stelt strafbaar het wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk maken op de persoonlijke levenssfeer van een ander, met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden, dan wel vrees aan te jagen. Voor een veroordeling moeten al deze bestanddelen zijn vervuld:

• Wederrechtelijk: er is geen rechtvaardiging voor het gedrag.
• Stelselmatig: het gaat om een patroon, waarbij de rechter let op de aard, duur, frequentie en intensiteit van de handelingen en op de omstandigheden waaronder zij plaatsvonden.
• Opzettelijk: de dader was zich bewust van zijn handelen en van het gevolg daarvan.
• Inbreuk op de persoonlijke levenssfeer: het gedrag dringt door in het privéleven van het slachtoffer.
• Oogmerk: het handelen was gericht op dwang of op het aanjagen van vrees.

Op belaging staat een gevangenisstraf van ten hoogste drie jaar of een geldboete van de vierde categorie. In de praktijk komen naast of in plaats van een gevangenisstraf vaak een voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden voor, waaronder een contactverbod en een behandelverplichting. Het is dus zinvol om bij aangifte niet alleen te beschrijven wat er is gebeurd, maar ook welke gevolgen het gedrag voor uw dagelijks leven heeft; dat raakt rechtstreeks aan de vraag naar de stelselmatigheid en aan de strafmaat.

De strafvorderlijke regels waarnaar hieronder wordt verwezen, staan nog in het huidige Wetboek van Strafvordering. Het nieuwe Wetboek van Strafvordering is weliswaar in het Staatsblad geplaatst, maar treedt per boek bij koninklijk besluit in werking; tot die tijd blijven de bestaande artikelnummers gelden.

Welke andere strafbare feiten spelen vaak mee?

Digitale stalking komt zelden alleen. Het openbaar maken of doorgeven van iemands persoonsgegevens om die persoon vrees aan te jagen, ernstige overlast te bezorgen of in de uitoefening van zijn ambt of beroep te hinderen, is sinds 1 januari 2024 zelfstandig strafbaar als doxing op grond van artikel 285d Sr. Dat is een belangrijke aanvulling, omdat het verspreiden van een adres of telefoonnummer voorheen alleen via omwegen kon worden aangepakt.

Voor het zonder toestemming verspreiden van seksueel beeldmateriaal geldt sinds de inwerkingtreding van de Wet seksuele misdrijven op 1 juli 2024 een nieuw kader. Wraakporno en seksuele deepfakes vallen nu onder artikel 254ba Sr, en onder artikel 252 Sr wanneer het om minderjarigen gaat. Het oude artikel 139h Sr wordt hiervoor niet meer gebruikt; oudere artikelen op internet verwijzen daar nog wel naar.

Daarnaast komen regelmatig voor: het binnendringen in een account of apparaat, strafbaar als computervredebreuk op grond van artikel 138ab Sr; het plaatsen van volg- of afluisterprogrammatuur op een telefoon, waarvoor de artikelen 139c en 139d Sr in beeld komen; en het gebruiken van iemands identiteitsgegevens om onder diens naam op te treden, strafbaar op grond van artikel 231b Sr. Meld deze feiten uitdrukkelijk bij uw aangifte, want zij zijn geen klachtdelict en kunnen zelfstandig worden vervolgd. Een breder overzicht geven wij in ons artikel over wanneer online gedrag strafbaar is, en over de grens tussen scherpe kritiek en onrechtmatig handelen schreven wij in online schelden, shamen en cancelen.

Waarom is de klacht zo belangrijk?

Belaging is een klachtdelict. Het Openbaar Ministerie mag pas tot vervolging overgaan als degene tegen wie het misdrijf is begaan daar uitdrukkelijk om verzoekt. Dat verzoek is de klacht, en die is iets anders dan een aangifte. Een aangifte is de mededeling dat een strafbaar feit is gepleegd; een klacht is de verklaring dat u wilt dat de dader wordt vervolgd.

In de praktijk gaat het hier geregeld mis. Iemand doet aangifte, gaat ervan uit dat daarmee alles in gang is gezet, en hoort maanden later dat de zaak niet kon worden opgepakt omdat de klacht ontbrak. Zeg daarom bij de politie uitdrukkelijk dat u een klacht wilt indienen, controleer of dat in het proces-verbaal is opgenomen en vraag om een afschrift. Heeft u een klacht ingediend en wilt u daarop terugkomen, dan kan dat op grond van artikel 67 Sr binnen acht dagen.

Besluit het Openbaar Ministerie ondanks uw klacht niet te vervolgen, dan bent u niet uitgeprocedeerd. U kunt daarover beklag doen bij het gerechtshof, dat de vervolging alsnog kan bevelen. Voor de andere feiten die naast de belaging spelen, zoals doxing of computervredebreuk, geldt het klachtvereiste niet.

Hoe bouwt u een dossier op?

Omdat stelselmatigheid het kernbestanddeel is, wint of verliest een stalkingszaak op de documentatie. Leg een chronologisch logboek aan waarin u per incident noteert: datum en tijdstip, het gebruikte kanaal of account, wat er precies gebeurde of werd gezegd, of er getuigen waren, en welk gevolg het voor u had. Dat laatste is geen bijzaak; het onderbouwt zowel de inbreuk op uw persoonlijke levenssfeer als een latere schadevordering.

Bewaar naast schermafbeeldingen ook de oorspronkelijke gegevens. Een schermafbeelding waarop de afzender, het tijdstip en de omringende berichten niet zichtbaar zijn, is moeilijk bruikbaar. Exporteer waar mogelijk het gesprek in zijn geheel, bewaar e-mails inclusief de volledige koptekst, en noteer de gebruikersnamen en profiel-URL’s van accounts voordat die worden verwijderd. Verwijder zelf niets, hoe onaangenaam de inhoud ook is.

Blokkeren mag, maar doe dat pas nadat u de inhoud heeft veiliggesteld: na blokkering is een gesprek vaak niet meer op te vragen. Vermoedt u volgsoftware op uw telefoon, verander dan niet meteen alles, maar laat het apparaat onderzoeken; wie zelf gaat opschonen, wist het bewijs. Wijzig wel direct uw wachtwoorden vanaf een ander, veilig apparaat en zet tweestapsverificatie aan op uw e-mail en op de accounts die daaraan hangen.

Aangifte doen: hoe verloopt dat?

Aangifte van belaging doet u op afspraak op het bureau, niet online, omdat het om een complex feit gaat waarbij het gesprek zelf een deel van het bewijs vormt. Neem uw logboek en uw bewijsmateriaal mee, bij voorkeur geordend op datum en met een korte begeleidende samenvatting. Hoe een aangifte verloopt en wat er daarna gebeurt, beschrijven wij in ons artikel over aangifte doen bij de politie.

Bent u bang voor represailles, dan bestaat de mogelijkheid om anoniem informatie te delen via Meld Misdaad Anoniem. Houd er wel rekening mee dat een anonieme melding geen aangifte en geen klacht is en dus op zichzelf niet tot vervolging leidt. Voor ongewenst seksueel beeldmateriaal kunt u daarnaast terecht bij Helpwanted, dat helpt bij het laten verwijderen van beelden. Slachtofferhulp Nederland begeleidt u kosteloos bij de aangifte en bij de schadevordering.

Is er acuut gevaar, bel dan het alarmnummer en wacht niet op een afspraak. Meld bij een dreigende situatie ook uitdrukkelijk of er sprake is van een voormalige relatie, want dat weegt mee bij de inschatting van het risico en bij de vraag of onmiddellijk maatregelen nodig zijn.

Contactverbod en gebiedsverbod: welke routes zijn er?

U hoeft niet te wachten op een veroordeling. De officier van justitie kan op grond van artikel 509hh Sv een gedragsaanwijzing geven aan een verdachte, bijvoorbeeld een verbod om contact op te nemen of zich in een bepaald gebied op te houden. Die aanwijzing kan al in een vroeg stadium worden gegeven en is daarmee vaak het snelste strafrechtelijke instrument.

Komt het tot een veroordeling, dan kan de strafrechter een vrijheidsbeperkende maatregel opleggen op grond van artikel 38v Sr: een contactverbod, een gebiedsverbod of een meldplicht. Die maatregel kan ook worden opgelegd naast een straf en kan dadelijk uitvoerbaar worden verklaard. Bij een voorwaardelijke veroordeling kunnen vergelijkbare verplichtingen als bijzondere voorwaarde worden gesteld, met de reclassering als toezichthouder.

Daarnaast staat de civiele weg open, en die is onafhankelijk van het strafrecht. Stelselmatig ongewenst contact is een onrechtmatige daad in de zin van artikel 6:162 BW. In kort geding kunt u een contact- en straatverbod vorderen, versterkt met een dwangsom op grond van artikel 611a Rv. Het voordeel is snelheid en een lagere bewijsdrempel dan in het strafrecht; het nadeel is dat u de procedure zelf voert en de kosten voorschiet. Beide routes kunnen naast elkaar worden bewandeld.

Vraagt u een civiel verbod, formuleer de vordering dan nauwkeurig. Een verbod moet zo concreet zijn dat een deurwaarder achteraf kan vaststellen of het is overtreden: benoem de kanalen waarop het contactverbod ziet, het gebied waarop een straatverbod betrekking heeft en de duur van beide. Een te ruim of te vaag geformuleerd verbod wordt afgewezen of blijkt later niet te executeren. Wordt het verbod overtreden, dan verbeurt de veroordeelde de dwangsom van rechtswege; u laat dat vaststellen en int via de deurwaarder. Bewaar dus ook na de uitspraak ieder incident even zorgvuldig als daarvoor.

Hoe vordert u schadevergoeding?

Als slachtoffer kunt u zich op grond van artikel 51f Sv als benadeelde partij voegen in het strafproces. U dient dan een schadeopgave in die tijdens de zitting wordt behandeld. Dat is aanzienlijk eenvoudiger en goedkoper dan een afzonderlijke civiele procedure. Materiële schade omvat bijvoorbeeld kosten van hulpverlening, beveiligingsmaatregelen, een nieuw telefoonnummer of gederfde inkomsten; immateriële schade ziet op het aangedane leed.

Wijst de rechter de vordering toe, dan kan hij daarbij de schadevergoedingsmaatregel van artikel 36f Sr opleggen. Dat is voordelig: de inning verloopt dan via het Centraal Justitieel Incassobureau en niet via uzelf. U hoeft de veroordeelde dus niet zelf achterna te zitten. Is uw vordering te ingewikkeld om binnen de strafzaak te beoordelen, dan verklaart de rechter haar niet-ontvankelijk en kunt u haar alsnog bij de civiele rechter aanbrengen. Wij leggen die procedure uit in ons artikel over voegen in het strafproces.

Onderbouw uw vordering met stukken: facturen, afspraakbevestigingen van hulpverlening, een verklaring van uw huisarts of behandelaar over de gevolgen. Een vordering zonder onderbouwing wordt vaak sterk gematigd, ook wanneer de rechter aanneemt dat er schade is geleden.

Wat kunt u van platforms en zoekmachines eisen?

Naast de strafrechtelijke en civiele route bestaat een derde spoor: het laten verwijderen van de inhoud zelf. Aanbieders van hostingdiensten, waaronder sociale netwerken, moeten op grond van artikel 16 van de digitaledienstenverordening, Verordening (EU) 2022/2065, een toegankelijk meldingsmechanisme aanbieden voor onrechtmatige inhoud en hun beslissing op een melding motiveren. Dien uw melding schriftelijk in en bewaar de bevestiging en de reactie.

Gaat het om uw persoonsgegevens, dan kunt u daarnaast op grond van artikel 17 AVG om verwijdering vragen, zowel bij het platform als bij een zoekmachine voor de resultaten die naar uw naam verwijzen. Reageert de verwerkingsverantwoordelijke niet of wijst hij het verzoek af, dan kunt u een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of de kwestie aan de rechter voorleggen.

Verwacht van deze route geen volledige oplossing. Verwijdering neemt de inhoud weg, maar niet het gedrag, en een verwijderd bericht is later geen bewijs meer. Stel uw bewijs dus eerst veilig en dien daarna pas uw verwijderverzoeken in.

Veelgestelde vragen

Bijstand bij digitale stalking

Een zaak over digitale stalking valt of staat bij twee dingen: een dossier dat het patroon zichtbaar maakt, en een tijdige klacht zodat het Openbaar Ministerie kan vervolgen. Daarnaast loont het om de strafrechtelijke en de civiele route naast elkaar te bekijken, omdat een kort geding vaak sneller tot een contactverbod leidt dan een strafzaak. Over de bredere aanpak schreven wij eerder in ons overzicht stalking en belaging: wanneer is het strafbaar en in ons artikel over strafmaxima, de klacht en wat u zelf kunt doen.

De strafrechtadvocaten van Law & More staan slachtoffers bij vanaf de aangifte tot en met de vordering als benadeelde partij, en voeren waar nodig een kort geding om een contactverbod te verkrijgen. De artikelen waarnaar hierboven wordt verwezen, vindt u in het Wetboek van Strafrecht en in Verordening (EU) 2022/2065.