Gepubliceerd op 24 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Een Power Purchase Agreement (PPA) is een langlopend contract waarin een bedrijf duurzame stroom rechtstreeks van een producent koopt, vaak voor tien jaar of langer, tegen een vaste prijs of een vooraf bepaalde prijsformule. Bij een virtuele PPA wordt geen stroom geleverd maar alleen financieel verrekend, en dat maakt de juridische vraagstukken anders dan bij fysieke levering.
Een PPA is geen apart wettelijk geregelde overeenkomst. Partijen leggen bijna alles zelf vast, en waar het contract zwijgt, vult het algemene contractenrecht van Boek 6 BW het aan. Daarom bepaalt de tekst van de PPA wie het risico draagt bij onderlevering, prijsdaling, een faillissement of een wetswijziging.
Actueel (oktober 2026): sinds 1 januari 2026 geldt de Energiewet. Die vervangt de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet. De regels over garanties van oorsprong staan nu in de artikelen 2.57 tot en met 2.61 Energiewet. Verwijst een oudere PPA nog naar de Elektriciteitswet 1998, controleer dan of de verwijzingen en de wijzigingsclausule nog werken.
Inhoudsopgave
Wat is een Power Purchase Agreement?
Een Power Purchase Agreement is een overeenkomst tussen een producent van hernieuwbare elektriciteit, zoals de eigenaar van een wind- of zonnepark, en een afnemer. De afnemer koopt de stroom of de opbrengst daarvan voor een lange periode. Voor de producent is die vaste afzet vaak een voorwaarde voor de financiering van het project.
De kern van elke PPA bestaat uit vijf afspraken: de looptijd, de hoeveelheid (in MWh per jaar of als percentage van de productie), de prijs, de overdracht van garanties van oorsprong en de gevolgen als een partij tekortschiet. Wie de voorwaarden voor de overeenkomst opstelt, begint bij die vijf punten.
Fysieke, sleeved of virtuele PPA: wat is het verschil?
De vorm bepaalt welke partijen nodig zijn en welke risico’s u loopt. De tabel zet de gangbare vormen naast elkaar.
| Vorm | Hoe loopt de stroom? | Wie regelt balans en levering? | Juridisch aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| On-site PPA | Installatie op of bij het terrein van de afnemer, achter de aansluiting | Weinig marktprocessen nodig | Afspraken over gebruik van de grond of het dak (opstalrecht of huur) en eigendom van de installatie |
| Off-site fysieke PPA | Via het openbare net naar de afnemer | Een balansverantwoordelijke partij | Transportcapaciteit en onbalanskosten |
| Sleeved PPA | Via een energieleverancier die de stroom doorlevert | De leverancier, tegen een vergoeding | Samenhang tussen PPA en leveringscontract |
| Virtuele PPA | Geen levering; de producent verkoopt op de markt | Ieder blijft bij zijn eigen leverancier | Financiële verrekening van het verschil tussen vaste prijs en marktprijs |
Bij een fysieke levering via het net speelt de transportcapaciteit een rol. Krijgt het park geen of minder transportcapaciteit, dan daalt de levering. Regel in de PPA of dat onder overmacht valt of voor rekening van de producent komt.
Looptijd en beëindiging: hoe komt u er tussentijds uit?
Een PPA loopt vaak tien jaar of langer. Een lange looptijd geeft de producent zekerheid voor de financiering, maar zet de afnemer vast aan afspraken die na jaren ongunstig kunnen worden. Leg daarom vooraf vast wanneer een partij tussentijds mag opzeggen of ontbinden, en tegen welke vergoeding.
- Beëindigingsgronden: langdurige onderlevering, betalingsachterstand, verlies van een vergunning, faillissement of een wijziging van zeggenschap.
- Beëindigingsvergoeding: een formule voor de schade bij tussentijdse beëindiging, zodat u niet achteraf over de berekening hoeft te procederen.
- Overmacht: een concrete lijst van gebeurtenissen en de termijn waarna een partij mag beëindigen als de overmacht voortduurt.
- Wijziging van regelgeving: wat er gebeurt als belastingen, subsidies of netcodes veranderen.
Zonder eigen regeling valt u terug op de wet. Een tekortkoming kan leiden tot schadevergoeding (artikel 6:74 BW) of ontbinding (artikel 6:265 BW). Bij onvoorziene omstandigheden kan de rechter het contract wijzigen of ontbinden (artikel 6:258 BW), maar rechters passen die bepaling terughoudend toe. Bij een professioneel contract dat juist prijsrisico’s verdeelt, is een beroep op prijsschommelingen als onvoorziene omstandigheid dus lastig.
Gaat een partij failliet, dan kan de wederpartij de curator een redelijke termijn stellen om te verklaren of hij de PPA gestand doet (artikel 37 Faillissementswet). Regel daarnaast in de PPA zelf welke rechten u bij faillissement heeft, en welke zekerheden u kunt uitwinnen.
Welke prijsmechanismen zijn er en wie draagt het marktrisico?
Het prijsmechanisme is de kern van elke PPA. Het bepaalt hoe het risico van stijgende en dalende stroomprijzen tussen producent en afnemer wordt verdeeld.
| Mechanisme | Hoe werkt het? | Gevolg voor het marktrisico |
|---|---|---|
| Vaste prijs | Eén prijs per MWh, eventueel met jaarlijkse indexering | Daalt de marktprijs, dan betaalt de afnemer meer dan de markt; stijgt hij, dan mist de producent opbrengst |
| Marktprijs met korting | Prijs gekoppeld aan de day-aheadprijs per uur, min een afslag voor onbalans en profiel | Marktrisico blijft grotendeels bij de afnemer; de producent draagt alleen het risico op de afslag |
| Vloer en plafond (collar) | Marktprijs, maar nooit lager dan de vloer en nooit hoger dan het plafond | Risico gedeeld binnen een bandbreedte |
| Virtuele verrekening (contract for difference) | Partijen verrekenen het verschil tussen de afgesproken prijs en de marktprijs | Werkt als vaste prijs, zonder fysieke levering |
Bij marktgekoppelde prijzen ontstaan vaak geschillen over de berekening. Leg daarom vast welke index geldt, wat er gebeurt als die index verdwijnt of verandert, en hoe profiel- en onbalanskosten worden berekend. Spreek ook af hoe u omgaat met uren waarin de marktprijs negatief is: moet de producent dan blijven leveren, en wie betaalt?
Een voorbeeld ter illustratie: een PPA met een vaste prijs van 60 euro per MWh. Staat de marktprijs in een maand gemiddeld op 40 euro, dan betaalt de afnemer bij een virtuele PPA het verschil van 20 euro per MWh aan de producent. Staat de marktprijs op 80 euro, dan betaalt de producent 20 euro per MWh aan de afnemer.
Productie-, volume- en kredietrisico: wie draagt wat?
Een heldere risicoverdeling voorkomt geschillen. In de praktijk ligt het productierisico meestal bij de producent en het afnamerisico bij de afnemer, maar dat volgt alleen uit het contract, niet uit de wet.
- Productierisico: storingen, onderhoud en weersinvloeden. Veel PPA’s bevatten een minimale beschikbaarheid of productie, met een vergoeding bij onderprestatie.
- Volumerisico: bij een pay-as-produced-PPA neemt de afnemer alles af wat het park produceert, ook als hij die stroom op dat moment niet nodig heeft. Bij een vast leveringsprofiel moet de producent tekorten zelf aanvullen.
- Afnamerisico: de afnemer betaalt voor de gecontracteerde hoeveelheid, ook als zijn eigen verbruik daalt.
- Kredietrisico: over een looptijd van tien jaar of meer kan een partij in financiële problemen komen. Bankgaranties of concerngaranties dekken dat af.
- Regelgevingsrisico: wijzigingen in subsidies, belastingen of netcodes. Spreek af of de prijs dan wordt aangepast, of dat een partij mag beëindigen.
Leg ook de aansprakelijkheid vast: een plafond per jaar of over de hele looptijd, uitsluiting van gevolgschade en gederfde winst, en de verzekeringen die beide partijen moeten hebben. Een exoneratie werkt alleen als zij duidelijk is geformuleerd; bij opzet of bewuste roekeloosheid kan een partij zich er in de regel niet op beroepen.
Garanties van oorsprong: wat koopt u precies?
Een garantie van oorsprong (GvO) bewijst hoeveel elektriciteit uit hernieuwbare bronnen is geproduceerd. De Energiewet omschrijft een GvO als gegevens op een rekening voor garanties van oorsprong (artikel 1.1 Energiewet); de regels over uitgifte, overdracht en afboeken staan in de artikelen 2.57 tot en met 2.61. In Nederland beheert VertiCer het register namens de overheid.
Op grond van de Europese richtlijn hernieuwbare energie staat één GvO voor 1 MWh en is een GvO twaalf maanden na de productie bruikbaar. Bij een PPA worden GvO’s vaak apart van de stroom geprijsd. Leg daarom vast dat de GvO’s per geproduceerde MWh aan de afnemer worden overgedragen, op welk moment, en wat er gebeurt als de producent ze niet of te laat overdraagt.
Voor de afnemer zijn GvO’s het bewijs voor zijn duurzaamheidsdoelstellingen en voor rapportageverplichtingen. Wilt u kunnen zeggen dat uw stroom uit een bepaald park komt, dan moeten de GvO’s van dat park afkomstig zijn en op uw naam worden afgeboekt.
Een GvO is iets anders dan een CO2-compensatiecertificaat, zoals een Verified Emission Reduction (VER). Een VER staat voor een vermindering van uitstoot elders en zegt niets over de herkomst van uw stroom. Benoem in de PPA uitdrukkelijk welk certificaat wordt geleverd.
Welke rol heeft de energieleverancier?
Bij een sleeved PPA levert een energieleverancier de stroom van het park door aan de afnemer. De leverancier neemt dan meestal de balansverantwoordelijkheid en de onbalanskosten over, verzorgt de administratie en factureert. Daarvoor rekent hij een vergoeding per MWh.
Het juridische risico zit in de samenhang tussen twee contracten: de PPA met de producent en het leveringscontract met de leverancier. Eindigt het ene contract, dan moet duidelijk zijn wat er met het andere gebeurt. Controleer ook of beide contracten dezelfde definities van volume, prijsindex en overmacht gebruiken.
Wat controleert u als afnemer in een concept-PPA?
- Moet u bij een lager eigen verbruik toch de volledige hoeveelheid afnemen of betalen?
- Worden de GvO’s per MWh op uw naam overgedragen en tijdig afgeboekt?
- Heeft u een beëindigingsrecht bij faillissement of langdurige onderlevering van de producent?
- Is er een plafond voor uw aansprakelijkheid en voor de zekerheden die u moet stellen?
- Wat gebeurt er in uren met een negatieve marktprijs?
Wat legt u als producent vast?
- Welke productie of beschikbaarheid u garandeert en welke vergoeding geldt bij onderlevering.
- Zekerheid voor de betaling, zoals een bankgarantie of een concerngarantie.
- Wie de onbalans- en profielkosten draagt.
- Of beperkte transportcapaciteit of een opgelegde productiebeperking onder overmacht valt.
- Of u de PPA mag overdragen aan een financier of koper van het park.
Hoe lost u een geschil over een PPA op?
Veel PPA’s bevatten een getrapte regeling: eerst overleg op directieniveau, dan mediation, en daarna arbitrage of de rechter. Voor technische vragen, zoals de berekening van productie of onbalans, kiezen partijen soms voor een bindend advies van een deskundige.
Arbitrage is vertrouwelijk en partijen kunnen een arbiter met kennis van de energiemarkt kiezen. Het hoger beroep is wel beperkt. Bij de gewone rechter zijn de kosten vaak lager en is er hoger beroep, maar is de zitting in beginsel openbaar. Leg de keuze, de plaats en het toepasselijke recht vast in het contract.
Ondersteuning bij het opstellen of beoordelen van een PPA
- Wij beoordelen een concept-PPA op risicoverdeling, prijsmechanisme en beëindigingsgronden.
- Wij stellen bepalingen op over garanties van oorsprong, onbalans en wijziging van regelgeving.
- Wij onderhandelen over aansprakelijkheidsbeperkingen en zekerheden zoals bankgaranties.
- Wij controleren de samenhang tussen de PPA, het leveringscontract en de financieringsvoorwaarden.
Meer over ons werk in de energiesector leest u op de pagina energierecht advocaat. Voor fiscale vragen over een PPA, zoals energiebelasting, verwijzen wij naar een fiscalist.
