Productrecall in de maakindustrie: verplichtingen en aanpak

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

U bent verplicht een product terug te roepen zodra u weet of behoort te weten dat een product dat u op de markt hebt gebracht gevaarlijk is, en het risico niet met een lichtere maatregel kunt wegnemen. Die plicht volgt uit de Europese productveiligheidsverordening (Verordening (EU) 2023/988), die sinds 13 december 2024 geldt; de toezichthouder kan een terugroepactie ook opleggen.

Een recall is dus niet altijd nodig: soms volstaat een waarschuwing, een update of het uit de handel nemen van voorraad. Hieronder leest u wanneer terugroepen verplicht is, wie in de keten waarvoor verantwoordelijk is, hoe u meldt, wat er in een terugroepbericht moet staan en wie de kosten draagt.

Terugroepen of uit de handel nemen: het verschil

Bij een terugroepactie haalt u een product terug dat al bij consumenten is. Dat is iets anders dan uit de handel nemen: dan stopt u alleen de verkoop van voorraad die nog in de keten zit.

Beide zijn corrigerende maatregelen onder Verordening (EU) 2023/988. Een terugroepactie is de zwaarste, omdat u iedere koper moet bereiken en een oplossing moet bieden.

Wanneer bent u verplicht een product terug te roepen?

Zodra u aanwijzingen hebt dat een product onveilig is en een lichtere maatregel het risico niet wegneemt. U hoeft niet te wachten tot een toezichthouder aanklopt.

Aanwijzingen kunnen zijn: meldingen van gebruikers, een reeks retouren met hetzelfde mankement, een ongeval, een afwijkende testuitslag of een signaal van een leverancier over een partij onderdelen. Vanaf dat moment moet u het risico beoordelen en beslissen welke corrigerende maatregel past.

Terugroepen is het zwaarste middel. Kan het risico worden weggenomen met een waarschuwing, een software-update, een gratis reparatieset of het uit de handel nemen van nog niet verkochte voorraad, dan hoeft niet elk geleverd exemplaar terug. Gaat het om een risico op ernstig letsel, is het gebrek niet op afstand te verhelpen of is onduidelijk welke exemplaren zijn getroffen, dan blijft alleen de recall over.

Het verschil tussen een vrijwillige en een opgelegde terugroepactie is vooral een kwestie van timing. Wie zelf ingrijpt, houdt de regie over de boodschap, de logistiek en het tempo. Grijpt de toezichthouder in, dan bepaalt die de omvang van de maatregel.

Welke regels gelden voor productveiligheid?

De basis is de productveiligheidsverordening, die rechtstreeks in Nederland geldt. Daarnaast gelden sectorale Europese regels en, voor producten die buiten de verordening vallen, de Nederlandse Warenwet.

Verordening (EU) 2023/988 vervangt de oude richtlijnen 2001/95/EG en 87/357/EEG. Zij geldt als vangnet voor consumentenproducten waarvoor geen specifieke Europese productwetgeving bestaat. Ook vult zij die specifieke wetgeving aan waar die geen eigen regels heeft voor meldingen en terugroepacties. De tekst van de verordening staat in het Nederlands op EUR-Lex.

Stand per 29 oktober 2026. Voor elektrische apparatuur en speelgoed gelden eigen Europese regels met CE-markering, en voor levensmiddelen een eigen terugroepregime. Voor de maakindustrie betekent dat vaak dat meerdere regimes tegelijk gelden. U moet per product vaststellen welk regime de meldplicht en de termijnen bepaalt.

Op grond van artikel 21 van de Warenwet kan de minister een verkoper bevelen houders van een gevaarlijk product te waarschuwen, en bij non-food waren de verkoop te stoppen en het product terug te nemen. Wie een bevel tot terugnemen niet opvolgt, pleegt een misdrijf. Let op: artikel 21 is niet van toepassing op producten die onder Verordening (EU) 2023/988 vallen (artikel 21 lid 4 Warenwet). Voor die producten treedt de toezichthouder op met de bevoegdheden uit de Europese regels voor markttoezicht.

Fabrikant, importeur, distributeur: wie is waarvoor verantwoordelijk?

De fabrikant draagt de zwaarste verantwoordelijkheid; de importeur en de distributeur hebben eigen, lichtere plichten. Wie een product onder eigen naam of merk verkoopt, geldt zelf als fabrikant.

De fabrikant moet het product veilig ontwerpen en produceren. Hij voert een risicoanalyse uit die ook rekening houdt met redelijkerwijs te verwachten verkeerd gebruik, houdt de technische documentatie bij en blijft het product volgen nadat het op de markt is. Ziet hij een risico, dan moet hij direct corrigerende maatregelen nemen.

De importeur die een product van buiten de Europese Unie invoert, controleert of de fabrikant zijn werk heeft gedaan. Hij vermeldt zijn eigen gegevens op het product of de verpakking en is aanspreekpunt voor de toezichthouder. De distributeur controleert of de vereiste markeringen en documenten aanwezig zijn, mag geen product aanbieden waarvan hij weet dat het onveilig is, en moet meewerken aan een terugroepactie.

Wie een product onder eigen naam of merk op de markt brengt, of het zo wijzigt dat de veiligheid kan veranderen, wordt als fabrikant behandeld. Private label is dus geen manier om aan de verplichtingen te ontkomen. Hoe dit samenhangt met uw contracten, leest u in ons artikel over aansprakelijkheid bij slechte levering in de keten.

Melden via de Safety Business Gateway

U meldt een onveilig product via de Safety Business Gateway, het online meldportaal van de Europese Commissie. De melding gaat naar de toezichthouders van alle lidstaten waar het product is aangeboden.

De melding bevat de identificatie van het product, een beschrijving van het risico en de maatregelen die u neemt. Toezichthouders delen die informatie via Safety Gate, het Europese waarschuwingssysteem dat ook openbaar te raadplegen is. In Nederland houdt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) toezicht op de veiligheid van consumentenproducten. Voor voertuigen ligt die taak bij de RDW, en voor sommige andere producten bij andere instanties.

Een hardnekkig misverstand is dat de toezichthouder een terugroepbericht vooraf moet goedkeuren. Dat is niet zo. Volgens de NVWA ontvangt zij de melding via de Safety Business Gateway en controleert zij daarna de terugroepactie; zij kan om meer gegevens of aanvullende maatregelen vragen. Bij een veiligheidsrisico hoeft u dus niet op goedkeuring te wachten voordat u uw klanten waarschuwt.

Wat moet er in een terugroepbericht staan?

Een duidelijke omschrijving van het product, het gevaar, wat de gebruiker moet doen en welke oplossing u biedt. Woorden die het risico kleiner laten lijken dan het is, zijn volgens artikel 36 van de verordening niet toegestaan.

Formuleringen als “uit voorzorg” of “een kleine kans op ongemak” zijn dus niet alleen onverstandig, maar ook in strijd met de regels. Gebruik het model van de Europese Commissie en zorg dat het bericht in elk geval het volgende bevat:

• een titel waaruit blijkt dat het om een terugroepactie wegens productveiligheid gaat;
• een afbeelding en de precieze aanduiding van het product, met model-, batch- of serienummers en productiedata;
• een begrijpelijke beschrijving van het gebrek en het risico, en van wat de gebruiker moet doen of laten;
• de aangeboden oplossing en hoe de consument die kan krijgen;
• uw bedrijfsnaam en contactgegevens.

Probeer eerst alle getroffen consumenten rechtstreeks te bereiken, bijvoorbeeld per e-mail aan geregistreerde klanten. Lukt dat niet, gebruik dan openbare kanalen zoals uw website, sociale media, kranten of posters in winkels. U mag klantgegevens uit garantie- of klantenprogramma’s voor dit doel gebruiken. Houd wel rekening met de Algemene verordening gegevensbescherming en gebruik de gegevens niet voor commerciële boodschappen.

De NVWA kan de waarschuwing ook breder verspreiden, via haar eigen website, sociale media en een nieuwsbrief. Welke onderdelen het bericht volgens de toezichthouder moet bevatten, leest u op de pagina over terugroepacties van de NVWA (geraadpleegd 29 oktober 2026).

Reparatie, vervanging of terugbetaling: de oplossing voor de consument

U biedt een kosteloze en doeltreffende oplossing, waarbij de consument in beginsel kan kiezen uit ten minste twee van de drie opties: reparatie, vervanging of terugbetaling. Alleen een tegoedbon aanbieden is niet genoeg.

Dat volgt uit artikel 37 van de productveiligheidsverordening. Alleen als een optie onmogelijk of onevenredig is, mag u daarvan afwijken. Kosteloos betekent in de praktijk dat u ook de retourkosten draagt, dat een vervangend product minstens gelijkwaardig is en dat de terugbetaling ten minste gelijk is aan de betaalde prijs.

Naast deze publiekrechtelijke plicht houdt de consument zijn gewone rechten uit de koopovereenkomst tegenover de verkoper (artikel 7:17 BW). Die twee sporen lopen naast elkaar. Over de bredere Europese ontwikkeling schreven wij eerder over het recht op reparatie.

Wat betekent een recall voor uw aansprakelijkheid?

Een terugroepactie neemt schade die al is ontstaan niet weg. Voor schade door een gebrekkig product bent u als producent aansprakelijk zonder dat de benadeelde schuld hoeft te bewijzen (artikel 6:185 BW en verder).

De benadeelde moet wel het gebrek, de schade en het verband daartussen bewijzen. Voor schade aan zaken die voor privégebruik bestemd zijn, geldt volgens artikel 6:190 BW een franchise van € 500 (wettekst geldend op 29 oktober 2026), die van het schadebedrag wordt afgetrokken. Volgens artikel 6:191 BW verjaart de vordering drie jaar nadat de benadeelde bekend werd met de schade, het gebrek en de producent. Het recht op vergoeding vervalt in elk geval tien jaar nadat het product in het verkeer is gebracht.

Een hele serie kan gebrekkig zijn

Voor de maakindustrie is een arrest van het Hof van Justitie van de EU van 5 maart 2015 (zaken C-503/13 en C-504/13, Boston Scientific) van belang. Het Hof oordeelde dat een product, zoals een pacemaker, als gebrekkig kan worden aangemerkt als vaststaat dat producten uit dezelfde groep of productieserie een potentieel gebrek vertonen; het gebrek hoeft niet in elk exemplaar te worden aangetoond. De kosten van een noodzakelijke operatie om het product te vervangen, gelden als schade door lichamelijk letsel waarvoor de producent aansprakelijk is (arrest op EUR-Lex).

Daarnaast kan de benadeelde u aanspreken op grond van onrechtmatige daad of een tekortkoming in de nakoming van een contract, met eigen verjaringstermijnen. Welke route het meest kansrijk is, hangt af van de positie van de eiser en van wat er precies is misgegaan. Meer leest u in onze artikelen over contractuele en wettelijke productaansprakelijkheid en over productaansprakelijkheid.

Nieuw regime voor producten vanaf 9 december 2026

Richtlijn (EU) 2024/2853 vervangt de oude productaansprakelijkheidsrichtlijn 85/374/EEG en merkt software uitdrukkelijk aan als product. De nieuwe regels gelden voor producten die na 9 december 2026 in de handel worden gebracht. Voor letsel waarvan de verschijnselen pas laat zichtbaar worden, loopt de vervaltermijn op tot 25 jaar. Fabrikanten van producten met ingebouwde software doen er goed aan hier nu al rekening mee te houden. De tekst vindt u in Richtlijn (EU) 2024/2853.

Hoe verdeelt u de kosten van een recall binnen de keten?

Dat volgt niet uit de productveiligheidsregels, maar uit uw contracten met leveranciers en afnemers en, bij gebrek aan afspraken, uit de regels over wanprestatie (artikel 6:74 BW). Regel daarom vooraf wie de recall coördineert en wie welke kosten draagt.

Een recall kost geld: het opsporen van de getroffen partij, communicatie, retourlogistiek, reparatie of vervanging, vernietiging en gemiste omzet. Leg in inkoopvoorwaarden en leveringsovereenkomsten vast wie de recall coördineert, wie welke kosten draagt, welke informatie de leverancier binnen welke termijn moet aanleveren en welke vrijwaring geldt.

Let op de samenhang met aansprakelijkheidsbeperkingen. Een beding dat de aansprakelijkheid beperkt tot de factuurwaarde, maakt verhaal van recallkosten vaak vrijwel onmogelijk. Een recallverzekering kan dat gat deels dichten, maar dekt meestal niet de gemiste omzet en stelt eigen eisen aan melding en medewerking.

Traceerbaarheid bepaalt de omvang

Zonder sluitende registratie van batches, onderdelen en afnemers kunt u niet aantonen welke exemplaren zijn getroffen. De terugroepactie wordt dan ruimer en duurder dan nodig. Hoe ver dat kan gaan, laat een uitspraak uit de vleessector zien. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven oordeelde op 17 februari 2014 dat een terugroepactie van alle vleespartijen uit twee jaar productie, volgens het bedrijf 28 miljoen kilo, niet disproportioneel was, omdat de traceerbaarheid niet voldoende was aangetoond (ECLI:NL:CBB:2014:58). Voor de maakindustrie gelden andere regels, maar de les is dezelfde. Hoe ver uw verantwoordelijkheid voor toeleveranciers reikt, leest u in ons artikel over ketenverantwoordelijkheid.

Een terugroepactie voorbereiden voordat het nodig is

Leg vooraf vast wie beslist, wie de toezichthouder informeert, wie woordvoerder is en welke gegevens direct beschikbaar moeten zijn. Zorg dat productdossiers, testrapporten en batchgegevens vindbaar zijn en niet verspreid liggen over afdelingen en systemen.

Richt ook uw signalering in. Klachten, garantieclaims en retouren zijn de eerste aanwijzingen voor een structureel gebrek, maar alleen als iemand ze bij elkaar legt en op patronen beoordeelt. Leg die beoordeling vast, ook de reden waarom u wel of niet ingrijpt. Bij een discussie met de toezichthouder of een benadeelde is dat uw bewijs dat u zorgvuldig hebt gehandeld.

Test het proces ten slotte. Een oefening waarin u een fictieve partij traceert, een conceptbericht opstelt en de melding voorbereidt, laat de zwakke plekken zien op een moment dat dat nog niets kost. Voor bedrijven die ook levensmiddelen produceren, gelden aanvullende regels; die leest u in ons artikel over product recall in de foodsector.

Beschermt een CE-markering u tegen een recall?

Nee. De CE-markering is geen keurmerk en geen vrijwaring: blijkt een product in de praktijk gevaarlijk, dan moet u ook met een correcte CE-procedure corrigerende maatregelen nemen.

Voor veel producten uit de maakindustrie geldt Europese harmonisatiewetgeving met essentiële veiligheids- en gezondheidseisen. De fabrikant beoordeelt of het product daaraan voldoet, stelt een technisch dossier op, ondertekent de EU-conformiteitsverklaring en brengt de CE-markering aan. Wie geharmoniseerde normen toepast, krijgt het vermoeden dat het product aan de eisen voldoet. Die normen zijn niet verplicht en bieden geen garantie.

Wijzigt u een bestaand product, dan kan een nieuwe beoordeling nodig zijn. Dat geldt ook bij ogenschijnlijk kleine wijzigingen, zoals het vervangen van een onderdeel door een alternatief van een andere leverancier. Leg zulke wijzigingen vast en beoordeel per keer of het technisch dossier moet worden bijgewerkt.

Wat doet u met teruggehaalde producten?

Houd ze apart van uw gewone voorraad en breng ze niet opnieuw in de handel zolang het gebrek niet is verholpen. Registreer per exemplaar wat ermee gebeurt; zonder die registratie kunt u later niet aantonen dat de teruggeroepen exemplaren echt uit de markt zijn.

Is het gebrek te herstellen, dan liggen reparatie en hergebruik voor de hand. Is herstel niet mogelijk, dan laat u de producten verwerken door een erkende verwerker. Voor elektrische en elektronische apparatuur gelden daarbij aanvullende regels over inzameling en recycling. Leg de afronding vast in een evaluatie: hoeveel exemplaren zijn teruggekomen, wat was de oorzaak en welke maatregelen zijn in het productieproces genomen.

Wat controleert u als fabrikant?

• Of uw risicoanalyse ook redelijkerwijs te verwachten verkeerd gebruik dekt en of het technisch dossier actueel is.
• Of batches, onderdelen en afnemers zo zijn geregistreerd dat u snel kunt zien welke exemplaren zijn getroffen.
• Of uw inkoopvoorwaarden een recallbepaling bevatten: wie coördineert, wie betaalt en binnen welke termijn de leverancier informatie levert.
• Of een aansprakelijkheidsbeperking tot de factuurwaarde het verhaal van recallkosten op uw leverancier blokkeert.

Wat controleert u als importeur of distributeur?

• Of bij ontvangst de vereiste markeringen, de conformiteitsverklaring en de gegevens van de fabrikant aanwezig zijn.
• Of u een product onder eigen naam of merk verkoopt; dan geldt u zelf als fabrikant.
• Of de leveringsovereenkomst regelt hoe u meewerkt aan een terugroepactie en wie de kosten draagt.
• Of u de gegevens van uw afnemers bewaart, zodat u hen bij een recall direct kunt bereiken.

Onze rol bij een productrecall

Bij een recall lopen productveiligheid, aansprakelijkheid en contracten door elkaar. De ondernemingsrechtadvocaten van Law & More doen daarbij onder meer het volgende:

• Wij beoordelen of er op grond van Verordening (EU) 2023/988 een terugroepplicht bestaat, of dat een lichtere corrigerende maatregel volstaat.
• Wij begeleiden de melding via de Safety Business Gateway en het contact met de NVWA of een andere toezichthouder.
• Wij toetsen het terugroepbericht aan artikel 36 en de aangeboden oplossing aan artikel 37 van de verordening.
• Wij voeren het verhaal van recallkosten op leveranciers en het overleg met uw verzekeraar.
• Wij stellen recallbepalingen op voor uw inkoopvoorwaarden en leveringsovereenkomsten.

Productrecall in vijf punten

• Terugroepen is verplicht als een product gevaarlijk is en een lichtere maatregel het risico niet wegneemt (Verordening (EU) 2023/988, sinds 13 december 2024).
• U meldt via de Safety Business Gateway; de NVWA controleert achteraf en keurt het bericht niet vooraf goed.
• De consument kiest in beginsel uit ten minste twee van reparatie, vervanging en terugbetaling (artikel 37).
• Een potentieel gebrek in een serie kan genoeg zijn voor aansprakelijkheid (HvJ EU 5 maart 2015); voor producten vanaf 9 december 2026 geldt een nieuw regime.
• Wie de kosten draagt, hangt af van uw contracten en uw traceerbaarheid.

Veelgestelde vragen over productrecall

Geldt de meldplicht ook voor producten die alleen aan bedrijven zijn geleverd?

De productveiligheidsverordening gaat over consumentenproducten, ook producten waarvan te verwachten is dat consumenten ze gebruiken. Voor zuivere bedrijfsproducten gelden andere regels, zoals die voor machines en arbeidsmiddelen, met eigen verplichtingen. Wordt een product zowel zakelijk als door consumenten gebruikt, ga dan uit van het strengste regime.

Wat gebeurt er als u niet terugroept terwijl dat wel moest?

De toezichthouder kan maatregelen opleggen en handhaven. Voor producten buiten de verordening is het niet opvolgen van een bevel tot terugnemen op grond van artikel 21 Warenwet een misdrijf. Daarnaast versterkt het de positie van benadeelden in een civiele procedure: wie van het risico wist en niets deed, staat zwak bij de vraag of hij zorgvuldig heeft gehandeld.