Productaansprakelijkheid: welke schade u vergoed krijgt en van wie

Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Veroorzaakt een gebrekkig product letsel, overlijden of schade aan uw privéspullen, dan is de producent daarvoor aansprakelijk, ook als hem niets te verwijten valt. U moet wel het gebrek, de schade en het verband daartussen bewijzen; voor schade aan spullen geldt een eigen risico van 500 euro en schade aan het product zelf valt er niet onder.

De regels staan in de artikelen 6:185 tot en met 6:193 van het Burgerlijk Wetboek Boek 6 en komen uit de Europese richtlijn 85/374/EEG. Hieronder leest u wanneer een product juridisch gebrekkig is, wie u kunt aanspreken, welke schade u vordert en welke termijnen gelden. Ook leest u hoe rechters de regels toepassen en wat er verandert voor producten die vanaf 9 december 2026 op de markt komen.

Productaansprakelijkheid: risico zonder schuld

Productaansprakelijkheid is de wettelijke plicht van de producent om schade te vergoeden die ontstaat door een gebrek in zijn product. Volgens artikel 6:185 BW maakt het niet uit of de producent van het gebrek wist of zorgvuldig heeft gewerkt. Hij draagt het risico van wat hij in het verkeer brengt. Dat maakt uw positie sterker dan bij een gewone aansprakelijkheid op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW), waarbij u een verwijt moet aantonen.

Volgens artikel 6:188 BW bewijst de benadeelde wel drie dingen:

• dat hij schade heeft geleden;
• dat het product een gebrek had;
• dat de schade door dat gebrek is veroorzaakt.

Lukt dat, dan is de producent aansprakelijk, tenzij hij een van de verweren uit artikel 6:185 lid 1 BW bewijst. Productaansprakelijkheid komt niet in de plaats van uw andere rechten. Volgens artikel 6:193 BW kunt u daarnaast uw verkoper aanspreken wegens non-conformiteit, of een partij aanspreken op grond van onrechtmatige daad. Welke route het meest oplevert, leest u in ons artikel over contractuele en wettelijke productaansprakelijkheid.

Wanneer is een product juridisch gebrekkig?

Een product is gebrekkig als het niet de veiligheid biedt die u er gezien alle omstandigheden van mag verwachten (artikel 6:186 BW). Het gaat om veiligheid, niet om de vraag of het product goed werkt of aan de afspraken voldoet.

De drie omstandigheden uit artikel 6:186 BW

De rechter weegt in ieder geval mee: de presentatie van het product, het redelijkerwijs te verwachten gebruik en het moment waarop het product in het verkeer is gebracht. Een product is niet gebrekkig alleen omdat later een beter product op de markt komt. Een voorbeeld ter illustratie: een broodrooster die slecht roostert, is niet gebrekkig in deze zin; een broodrooster die bij normaal gebruik oververhit raakt en brand veroorzaakt, is dat wel.

Voorzienbaar verkeerd gebruik

De producent moet rekening houden met hoe mensen zijn product in werkelijkheid gebruiken, ook met voorzienbaar verkeerd gebruik. Dat volgt uit het criterium “redelijkerwijs te verwachten gebruik” in artikel 6:186 lid 1 sub b BW. Van speelgoed mag u andere veiligheidsmaatregelen verwachten dan van professioneel gereedschap, omdat de gebruikers verschillen in leeftijd en ervaring.

Verpakking, waarschuwingen en veiligheidsregels

Reclame, verpakking, gebruiksaanwijzing en waarschuwingen bepalen mee wat u van een product mag verwachten; dat is de “presentatie” uit artikel 6:186 lid 1 sub a BW. Ontbreken noodzakelijke waarschuwingen, dan kan het product daardoor gebrekkig zijn. Een waarschuwing maakt een product dat bij normaal gebruik onveilig is, echter niet vanzelf veilig. Daarnaast gelden publiekrechtelijke regels, zoals de Warenwet en de Europese verordening algemene productveiligheid (GPSR). Schending van die regels is een sterke aanwijzing voor een gebrek, maar niet beslissend.

Voedsel, onderdelen en elektriciteit

Volgens artikel 6:187 lid 1 BW geldt de regeling voor alle roerende zaken, ook als ze in een andere zaak zijn verwerkt, en voor elektriciteit. Ook landbouwproducten en voedingsmiddelen vallen eronder. Meer over onveilige levensmiddelen leest u in ons artikel over voedselveiligheid en productaansprakelijkheid. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de veiligheid van producten. Een melding daar levert geen schadevergoeding op, maar kan leiden tot een recall en tot informatie die uw claim ondersteunt.

Hoe streng de rechter het bewijs van een gebrek toetst

Het bewijs van het gebrek is in de praktijk vaak het struikelblok. In een zaak over lekkage in een woning sprak de eiser de producent van de dakbedekking aan. De kantonrechter van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant (8 oktober 2025, ECLI:NL:RBZWB:2025:6840) wees de vordering af. Het laboratoriumonderzoek betrof een monster waarvan niet vaststond dat het van het dak van de eiser kwam, en de producent wees op verwerkingsfouten van de dakdekker. Ook overwoog de kantonrechter dat een lekkage in 2022 niet bewijst dat er bij levering in 2012 al een gebrek was.

Die uitspraak laat zien waarom u het product zelf moet bewaren en het onderzoek controleerbaar moet laten verlopen. Een rapport over een monster waarvan de herkomst onduidelijk is, heeft weinig bewijskracht.

Wie kunt u aansprakelijk stellen voor een gebrekkig product?

In de eerste plaats de producent. Artikel 6:187 BW rekent daar ook de importeur in de EU en de partij die zijn merk op het product zet toe. Is de producent onbekend, dan kan zelfs de winkelier aansprakelijk zijn.

Fabrikant, onderdeelmaker en merkhouder

Volgens artikel 6:187 BW zijn producent:

• de fabrikant van het eindproduct;
• de producent van een grondstof;
• de fabrikant van een onderdeel;
• iedereen die zich als producent presenteert door zijn naam, merk of ander herkenningsteken op het product aan te brengen.

De fabrikant van het eindproduct is aansprakelijk voor het hele product. De maker van een onderdeel is alleen aansprakelijk voor een gebrek in dat onderdeel. Zijn meerdere partijen voor dezelfde schade aansprakelijk, dan zijn zij volgens artikel 6:189 BW hoofdelijk aansprakelijk. U kunt dan ieder van hen voor het geheel aanspreken. Onderling kunnen zij de schade daarna verhalen in de productketen.

De importeur in de EU

Wie een product van buiten de Europese Unie invoert om het te verkopen, te verhuren of anderszins te verspreiden, geldt ook als producent (artikel 6:187 BW). U hoeft dus geen procedure in China of de Verenigde Staten te voeren. U spreekt de importeur aan alsof hij de fabrikant is.

De winkelier als de producent onbekend is

Kan niet worden vastgesteld wie de producent is, dan wordt iedere leverancier als producent behandeld (artikel 6:187 BW). De leverancier ontkomt daaraan door u binnen een redelijke termijn de naam van de producent of van zijn eigen leverancier te geven. Bij een ingevoerd product geldt dat ook als de importeur niet bekend is. Vraag de winkel dus schriftelijk wie het product heeft gemaakt of geleverd, en bewaar het antwoord.

Wanneer heeft de producent het product “in het verkeer gebracht”?

Dat moment telt voor het verweer van de producent én voor de vervaltermijn van tien jaar. De Hoge Raad (13 januari 2017, ECLI:NL:HR:2017:32) sloot aan bij de maatstaf van het Europese Hof van Justitie: een product is in het verkeer gebracht zodra het het productieproces heeft verlaten en in een verkoopproces is opgenomen, zodat het aan het publiek kan worden aangeboden. Dat de fabrikant (in die zaak Daf) de vrachtwagen eerst aan een eigen dochtermaatschappij leverde, deed daar niet aan af. De Hoge Raad paste die maatstaf ook toe op een vordering uit onrechtmatige daad.

Producent of verkoper: wie betaalt welke schade?

Als koper heeft u ook rechten tegenover de verkoper op grond van de koopovereenkomst. Voor gevolgschade door een productgebrek kan de verkoper u volgens artikel 7:24 lid 2 BW in beginsel naar de producent verwijzen. Dat geldt niet als hij het gebrek kende of behoorde te kennen, of als hij de afwezigheid van het gebrek heeft toegezegd.

Die verwijzing geldt niet voor schade aan het gekochte product zelf. Dat oordeelde de Hoge Raad op 26 november 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1757). Een consument kocht een motorjacht van bijna 1,5 miljoen euro. Een defect bij het bedieningspaneel van de airconditioning veroorzaakte brand aan boord. De verkoper wees naar de producent van het onderdeel. Volgens de Hoge Raad schuift artikel 7:24 lid 2 BW alleen letselschade en schade aan andere privézaken door naar de producent. De schade aan het jacht zelf bleef voor rekening van de verkoper.

Welke schade de producent vergoedt

Volgens artikel 6:190 BW vergoedt de producent schade door dood of lichamelijk letsel en schade aan andere zaken die u privé gebruikt. Voor die zaakschade geldt een franchise van 500 euro. Schade aan het gebrekkige product zelf valt buiten de regeling.

Letsel en overlijden

Bij letsel gaat het om bijvoorbeeld medische kosten, inkomensverlies en kosten van hulp in de huishouding (artikel 6:107 BW). Ook smartengeld is mogelijk (artikel 6:106 BW). Bij overlijden kunnen nabestaanden onder voorwaarden gederfd levensonderhoud en de uitvaartkosten vorderen (artikel 6:108 BW). Law & More behandelt geen letselschadezaken. Heeft u letsel opgelopen, dan verwijzen wij u naar een gespecialiseerd letselschadebureau.

Schade aan uw spullen: rekenvoorbeeld met de franchise

Zaakschade valt alleen onder de regeling als de beschadigde zaak gewoonlijk bestemd is voor privégebruik en u haar ook vooral privé gebruikte (artikel 6:190 lid 1 sub b BW). Van het schadebedrag gaat 500 euro af. Een voorbeeld ter illustratie: is uw schade 1.200 euro, dan vordert u op deze grond 700 euro. Is uw schade 400 euro, dan krijgt u via productaansprakelijkheid niets en moet u een andere grondslag zoeken. Schade aan bedrijfsmiddelen valt er niet onder.

Het product zelf

Een voorbeeld ter illustratie: brandt een wasmachine door kortsluiting af en raakt ook de vloer beschadigd, dan valt de vloer onder artikel 6:190 BW, maar de wasmachine niet. Voor het product zelf wendt u zich tot de verkoper met een beroep op non-conformiteit (artikel 7:17 BW): herstel, vervanging, prijsvermindering of ontbinding.

Bedragen en termijnen op een rij

De tabel geeft de stand per 29 oktober 2026 voor producten die vóór 9 december 2026 in het verkeer zijn gebracht. Bron: Burgerlijk Wetboek Boek 6 en Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

De verjaringstermijn van drie jaar kunt u stuiten, bijvoorbeeld met een schriftelijke aanmaning waarin u zich ondubbelzinnig uw recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 BW). De vervaltermijn van tien jaar kan niet worden gestuit. Die is alleen gered als u binnen die tien jaar een procedure tegen de producent bent begonnen. Een brief is dan niet genoeg.

Is de termijn verstreken, dan kunt u soms nog een beroep doen op onrechtmatige daad. U moet dan wel een verwijt aan de producent aantonen, en ook daarvoor gelden verjaringstermijnen (artikel 3:310 BW).

Uw claim opbouwen in vier stappen

1. Bewijs veiligstellen

Bewaar het product, ook als het kapot is, en laat het niet repareren. Maak foto’s van het product en de schade. Bewaar de aankoopbon, de verpakking en de gebruiksaanwijzing. Noteer wanneer en hoe het gebeurde, en vraag getuigen om een korte schriftelijke verklaring. Het causaal verband is vaak het lastigste deel: er moet vaststaan dat de schade door een gebrek kwam en niet door een val of verkeerd gebruik.

2. De juiste partij aansprakelijk stellen

Stuur de producent, importeur of leverancier een brief waarin u hem aansprakelijk stelt. Vermeld daarin:

• om welk product het gaat, en wanneer en waar u het kocht;
• wat er is gebeurd en welk gebrek u vermoedt;
• welke schade is ontstaan, met een voorlopige specificatie;
• dat u het product beschikbaar houdt voor onderzoek;
• dat u zich uw recht op schadevergoeding voorbehoudt, zodat de verjaring wordt gestuit.

In ons artikel over de aansprakelijkheidsstelling leest u hoe u zo’n brief opbouwt. Redelijke kosten om de schade en de aansprakelijkheid vast te stellen, kunnen volgens artikel 6:96 lid 2 BW deel uitmaken van de te vergoeden schade.

3. Afspraken maken over het onderzoek

Meestal reageert de aansprakelijkheidsverzekeraar van de producent. Die vraagt om het product, foto’s en een onderbouwing van de schade, en schakelt vaak een eigen expert in. Leg vooraf schriftelijk vast wie het product onderzoekt, waar het wordt bewaard en dat u het terugkrijgt. Laat bij voorkeur een onderzoek doen waarbij beide partijen aanwezig zijn; de uitspraak van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant hierboven laat zien wat er gebeurt als de herkomst van een monster later ter discussie staat.

4. Naar de rechter

Blijft een redelijk voorstel uit, dan kan een procedure volgen bij de kantonrechter (vorderingen tot en met 25.000 euro, artikel 93 Rv) of bij de rechtbank. De rechter kan een deskundige benoemen om het gebrek te onderzoeken (artikel 194 Rv). Bij een product van een buitenlandse fabrikant is de Nederlandse importeur vaak het meest praktische aanspreekpunt.

Verweren van de producent

Volgens artikel 6:185 lid 1 BW is de producent niet aansprakelijk als hij bewijst dat:

• hij het product niet in het verkeer heeft gebracht, bijvoorbeeld omdat het uit zijn magazijn is gestolen;
• het gebrek waarschijnlijk nog niet bestond toen hij het product in het verkeer bracht;
• het product niet is gemaakt voor verkoop of een andere verspreiding met een economisch doel;
• het gebrek het gevolg is van dwingende overheidsvoorschriften;
• het gebrek volgens de stand van wetenschap en techniek op dat moment niet te ontdekken was (het ontwikkelingsrisico);
• hij alleen een onderdeel of grondstof maakte en het gebrek te wijten is aan het ontwerp van het eindproduct of de instructies van de fabrikant daarvan.

Het tweede verweer speelt vaak bij producten die lang in gebruik zijn. In de zaak over de dakbedekking voerde de producent aan dat het product in 2012 was geleverd en de klachten pas in 2022 kwamen. Het ontwikkelingsrisico speelt vooral bij nieuwe technieken en geneesmiddelen. De producent moet dit verweer zelf bewijzen, en het gaat om de objectief beschikbare kennis, niet om wat deze producent wist.

Eigen schuld en uitsluiting in de voorwaarden

Heeft u zelf bijgedragen aan de schade, bijvoorbeeld door duidelijke waarschuwingen te negeren, dan kan de vergoeding volgens artikel 6:185 lid 2 BW worden verminderd of vervallen. Een bijdrage van een derde vermindert de aansprakelijkheid van de producent niet (artikel 6:185 lid 3 BW). Volgens artikel 6:192 BW kan de producent zijn aansprakelijkheid tegenover de benadeelde niet uitsluiten of beperken. Een beding in algemene voorwaarden dat dit toch probeert, is nietig. Bedrijven in de keten kunnen onderling wel afspraken maken over wie de schade uiteindelijk draagt.

Nieuwe Europese richtlijn: wat verandert er vanaf 9 december 2026?

Richtlijn (EU) 2024/2853 vervangt de richtlijn uit 1985. Lidstaten moeten haar uiterlijk 9 december 2026 hebben omgezet, en zij geldt voor producten die vanaf die datum in de handel worden gebracht. Voor oudere producten blijven de huidige regels gelden.

Stand per 29 oktober 2026: het Nederlandse wetsvoorstel is de Implementatiewet richtlijn herziening productaansprakelijkheid (Kamerstukken 36906). De memorie van toelichting is gepubliceerd op 3 maart 2026. De datum van inwerkingtreding wordt bij koninklijk besluit bepaald.

Een producent kan onder de nieuwe regels ook aansprakelijk zijn voor een gebrek door een software-update, of door het ontbreken van een noodzakelijke beveiligingsupdate. Verlies of beschadiging van gegevens die niet voor beroepsdoeleinden worden gebruikt, wordt vergoedbare schade, net als medisch erkende schade aan de psychische gezondheid. Wie een product ingrijpend wijzigt buiten de controle van de fabrikant, kan als producent gelden.

Ook het bewijs wordt eenvoudiger. De rechter kan de producent bevelen relevant bewijs te verstrekken. Bij technisch complexe producten kan de rechter onder voorwaarden vermoeden dat het product gebrekkig is of dat het gebrek de schade heeft veroorzaakt.

Risico beperken als producent, importeur of verkoper

Tegenover de consument kunt u de aansprakelijkheid niet uitsluiten (artikel 6:192 BW). U kunt het risico wel beheersen met verzekering, afspraken in de keten en een werkend recallproces.

• Controleer in uw aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven (AVB) het verzekerd bedrag, de uitsluitingen en de dekking voor export buiten de EU. Schade door het niet nakomen van een contract of garantie valt meestal buiten de dekking.
• Leg in uw contracten met leveranciers vast wie welke kwaliteitscontrole doet en wie de schade uiteindelijk draagt (regres, artikel 6:189 BW).
• Noem als leverancier binnen een redelijke termijn de producent of uw eigen leverancier als een benadeelde daarom vraagt; anders geldt u zelf als producent.
• Bewaar leveringsgegevens, testresultaten en certificaten. Daarmee onderbouwt u het verweer dat het gebrek bij levering nog niet bestond.
• Software in uw product: richt een proces in voor beveiligingsupdates voordat de nieuwe regels gelden.

Ontdekt u een gevaarlijk gebrek, dan kan een terugroepactie verplicht zijn. Een snelle recall voorkomt nieuwe slachtoffers. Aansprakelijkheid voor schade die al is ontstaan, neemt zij niet weg.

Onze rol bij een claim over een gebrekkig product

• Wij beoordelen of het product gebrekkig is in de zin van artikel 6:186 BW en wie u aanspreekt: producent, importeur of leverancier.
• Wij stellen de aansprakelijkstelling op en bewaken de termijnen van artikel 6:191 BW.
• Wij maken met de verzekeraar afspraken over het onderzoek van het product.
• Wij beoordelen voor producenten en verkopers de ketencontracten en het regres op andere partijen.
• Wij voeren de procedure bij de kantonrechter of de rechtbank.

Voor letselschade verwijzen wij door naar een specialist.

Productaansprakelijkheid in vijf punten

• Het bewijs van het gebrek beslist veel zaken; een onderzoek aan een monster met onduidelijke herkomst overtuigt de rechter niet.
• Is de producent onbekend, dan wordt de winkelier als producent behandeld totdat hij een naam noemt.
• Schade aan het gekochte product zelf blijft voor rekening van de verkoper, ook als een onderdeel van een ander gebrekkig was (HR 26 november 2021).
• De tienjaarstermijn loopt vanaf het moment dat het product in een verkoopproces is opgenomen en wordt alleen met een procedure tegengehouden.
• Voor producten vanaf 9 december 2026 vervalt de franchise van 500 euro en valt software uitdrukkelijk onder de regels.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.