Schuldsanering: wat schuldeisers kunnen doen en wat zij terugzien

Stapel ongeopende enveloppen met een elastiek op een keukentafel

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Schuldsanering betekent voor u als schuldeiser dat u uw vordering niet meer zelf kunt afdwingen en alleen via de bewindvoerder nog een deel terugziet. De wettelijke schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) staat in titel III van de Faillissementswet en duurt sinds 1 juli 2023 in beginsel achttien maanden. Eindigt zij met een schone lei, dan blijft uw restvordering bestaan, maar kunt u nakoming niet meer afdwingen; borgen en hoofdelijk medeschuldenaren blijven wel aansprakelijk.

Schuldeisers bespreken hun positie nadat een debiteur tot de wettelijke schuldsanering is toegelaten.

De termijnen voor schuldeisers op een rij

MomentTermijnBron
Eerste gesprek gemeentelijke schuldhulpBinnen vier weken; bij dreigende ontruiming of afsluiting binnen drie werkdagenWet gemeentelijke schuldhulpverlening
Hoger beroep schuldenaar tegen afwijzing toelatingAcht dagenArtikel 292 Fw
Looptijd Wsnp (stand 30 oktober 2026)In beginsel achttien maanden, sinds 1 juli 2023Titel III Fw
Uw vordering in de regelingBevroren op de stand van de dag van de uitspraakTitel III Fw
Herroeping van de schone leiBinnen de wettelijke termijn na het einde van de regelingArtikel 358a Fw

Wat houdt de wettelijke schuldsanering in?

De Wsnp is een insolventieprocedure voor particulieren en voor ondernemers met een eenmanszaak of vennootschap onder firma. Waar een faillissement gericht is op vereffening van het vermogen, is de Wsnp gericht op een schuldenvrije herstart na een periode van maximale aflossing onder toezicht.

De rechtbank spreekt de regeling uit en benoemt een bewindvoerder en een rechter-commissaris. Vanaf dat moment houdt uw debiteur een bedrag over om van te leven; het meerdere gaat naar de boedel, waaruit aan het eind wordt uitgekeerd. Wat u in een faillissement kunt doen, leest u in ons artikel over een failliete klant en de positie van crediteuren.

De regeling raakt alleen vorderingen die bestonden op de dag van de uitspraak. Levert u daarna opnieuw, dan valt de nieuwe vordering erbuiten en moet de schuldenaar die gewoon betalen. Lever toch liever niet zonder vooruitbetaling: een nieuwe onbetaalde schuld kan voor de schuldenaar een reden zijn voor tussentijdse beëindiging, en dan krijgt u ook die nieuwe vordering moeilijk betaald.

Van minnelijke regeling naar Wsnp: waar staat u?

Aan de wettelijke regeling gaat vrijwel altijd een minnelijk traject vooraf. De gemeente is daarvoor verantwoordelijk op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Een inwoner krijgt binnen vier weken een eerste gesprek, en binnen drie werkdagen als er een ontruiming of afsluiting dreigt.

In dat traject krijgt u een aanbod: een percentage van uw vordering tegen finale kwijting, meestal via een saneringskrediet of een betaling ineens. Reken het aanbod door tegen wat de Wsnp u na aftrek van het salaris van de bewindvoerder en de boedelkosten waarschijnlijk oplevert.

Kan de rechter u dwingen om in te stemmen?

Ja. Weigert u terwijl andere schuldeisers instemmen, dan kan de schuldenaar de rechter vragen u te bevelen alsnog mee te werken: het dwangakkoord van artikel 287a Faillissementswet. Uitgangspunt is dat u volledige betaling mag eisen. De rechter weegt uw belang bij weigering af tegen de belangen van de schuldenaar en de overige schuldeisers, en kijkt of u in redelijkheid tot weigering kon komen.

Twee recente uitspraken laten zien hoe dat uitpakt:

  • Het Gerechtshof Amsterdam wees op 25 november 2025 (ECLI:NL:GHAMS:2025:3228) een dwangakkoord af. De schuldenaar bood 2,01% en had niet aannemelijk gemaakt dat dit het uiterste was wat hij kon betalen; hij had alleen in zijn eigen vakgebied gesolliciteerd. Dat de weigerende vordering klein was en de andere schuldeisers instemden, was niet genoeg.
  • De Rechtbank Noord-Nederland wees op 3 november 2025 (ECLI:NL:RBNNE:2025:4867) een dwangakkoord wel toe. Het aanbod was goed voorbereid door een gemeentelijke kredietbank, minstens zo gunstig als de Wsnp en het maximaal haalbare. Volledige aflossing zou minstens zestig maanden duren. Twee weigerende schuldeisers moesten instemmen.

Onderbouw een weigering dus schriftelijk en concreet, bijvoorbeeld met aanwijzingen dat de schuldenaar meer kan verdienen. Daarnaast kan de rechter in het minnelijke traject een moratorium uitspreken, waardoor een ontruiming, afsluiting of opzegging tijdelijk wordt geblokkeerd (artikel 287b Faillissementswet).

Wanneer laat de rechter een schuldenaar toe?

Toelating is geen automatisme. De rechtbank toetst aan artikel 288 Faillissementswet. De kern is goede trouw: de schuldenaar moet aannemelijk maken dat hij te goeder trouw is geweest bij het ontstaan en onbetaald laten van zijn schulden in de jaren voor het verzoek. Fraudeschulden en schulden uit onverantwoorde bestedingen kunnen toelating in de weg staan.

Daarnaast moet aannemelijk zijn dat de schuldenaar zijn verplichtingen zal nakomen en zich zal inspannen om inkomen te verwerven. Na een eerdere schuldsanering geldt een wachttermijn. Bij het verzoekschrift hoort een verklaring dat een buitengerechtelijke regeling niet is gelukt (artikel 285 Faillissementswet).

U kunt als schuldeiser bezwaar maken tegen toelating. Heeft u informatie over verzwegen inkomsten, een recent aangegane lening of een benadelende transactie, stuur die dan schriftelijk aan de rechtbank vóór de zitting. Wijst de rechtbank het verzoek af, dan kan de schuldenaar binnen acht dagen in hoger beroep (artikel 292 Faillissementswet).

Overleg over het indienen van een vordering bij de bewindvoerder in een Wsnp-traject.

Hoe komt u erachter dat uw debiteur in de Wsnp zit?

Uitspraken worden gepubliceerd in het Centraal Insolventieregister van de Rechtspraak. Daarin staan faillissementen, surseances van betaling en schuldsaneringen.

Neem het register op in uw debiteurenbeheer. Een wekelijkse controle van openstaande dossiers voorkomt dat u incassokosten maakt voor een vordering die niet meer verhaalbaar is, of onnodig doorlevert. De bewindvoerder neemt contact op met de schuldeisers op de lijst die de schuldenaar heeft opgegeven. Ontbreekt u op die lijst, dan hoort u het mogelijk pas als het te laat is.

Wat mag u niet meer doen na de uitspraak?

Vanaf de dag van de uitspraak vervalt uw recht om zelf te verhalen. Gelegde beslagen vervallen, lopende executies worden geschorst en nieuwe executiemaatregelen zijn niet meer mogelijk. Ook aanmaningen en telefonisch contact met de schuldenaar zijn niet meer aan de orde: het beheer ligt bij de bewindvoerder. Hoe beslag normaal verloopt, leest u in ons artikel over beslag leggen bij wanbetaling.

Rente die tijdens de regeling oploopt en niet door pand of hypotheek is gedekt, komt niet ten laste van de boedel. Bereken uw vordering daarom tot de dag van de uitspraak en niet verder.

Er zijn uitzonderingen. Pand- en hypotheekhouders kunnen hun zekerheid uitwinnen alsof er geen schuldsanering was; zij zijn separatist. Een geldig eigendomsvoorbehoud (artikel 3:92 BW) geeft u een aanspraak op nog niet betaalde zaken die nog aanwezig zijn. Ook een retentierecht en een verrekeningsbevoegdheid kunnen uw positie sterk verbeteren. Ga dus eerst na welke zekerheden u heeft voordat u zich neerlegt bij een uitkeringspercentage.

Hoe dient u uw vordering in en wat krijgt u uitgekeerd?

Dien uw vordering schriftelijk in bij de bewindvoerder, met een specificatie van hoofdsom, rente en kosten tot de dag van de uitspraak en met de onderliggende stukken: overeenkomst, facturen, aanmaningen en een eventueel vonnis. Vermeld uitdrukkelijk of u voorrang of een zekerheidsrecht claimt. Over een betwiste vordering kan uiteindelijk de rechter oordelen. Meer over de vordering en uw rechten leest u elders op onze site.

De uitkering komt uit de boedel: wat de schuldenaar boven het vrij te laten bedrag heeft afgedragen, min het salaris van de bewindvoerder en de overige boedelkosten. Preferente schuldeisers, zoals de Belastingdienst, gaan voor op concurrente schuldeisers. In veel dossiers blijft er voor concurrente schuldeisers weinig over, soms niets.

Volg de tussentijdse verslagen van de bewindvoerder; daarin staan het boedelsaldo en de afdrachten. Bent u het niet eens met een handeling van de bewindvoerder, dan kunt u zich wenden tot de rechter-commissaris, die toezicht houdt.

Welke vorderingen vallen buiten de regeling?

Buiten de regeling vallen alle vorderingen die pas na de uitspraak ontstaan. Die zijn gewoon opeisbaar bij de schuldenaar zelf. Dat geldt ook voor termijnen van kinderalimentatie die tijdens de regeling vervallen; alleen de achterstand van vóór de uitspraak valt eronder.

Vorderingen uit een strafrechtelijke veroordeling, zoals een geldboete of een schadevergoedingsmaatregel voor een slachtoffer, vallen niet onder de schone lei (artikel 358 Faillissementswet).

De regeling raakt ook uw rechten tegenover derden niet. Een borg, een hoofdelijk medeschuldenaar en een derde die zekerheid heeft gesteld, blijven aansprakelijk (artikel 358 Faillissementswet). Voor leveranciers is dat vaak de enige route naar volledige betaling.

Beoordeling van zekerheden en verhaalsmogelijkheden na de schone lei in de schuldsanering.

Wat als de schuldenaar zich niet aan de regels houdt?

De schuldenaar heeft tijdens de regeling zware plichten: hij moet de bewindvoerder informeren, zich inspannen om inkomen te verwerven, geen nieuwe bovenmatige schulden maken en baten afdragen. Ziet u dat hij een auto op naam van een ander zet, zwart werkt of een erfenis niet meldt, dan is dat relevant.

Meld zulke signalen onderbouwd bij de bewindvoerder en zo nodig bij de rechter-commissaris. De bewindvoerder kan de rechtbank vragen de regeling tussentijds te beëindigen (artikel 350 Faillissementswet). Dan komt er geen schone lei en herleven uw verhaalsmogelijkheden. Soms volgt een faillissement; lees daarover ons artikel over faillissement en doorstart.

Wat betekent de schone lei voor uw vordering?

Aan het einde van de looptijd beoordeelt de rechtbank of de schuldenaar zijn verplichtingen naar behoren is nagekomen (artikel 354 Faillissementswet). Is dat zo, dan volgt de schone lei: het onbetaalde deel van uw vordering wordt een natuurlijke verbintenis. De vordering bestaat nog, maar u kunt nakoming niet meer afdwingen. Betaalt de schuldenaar later uit eigen beweging, dan mag hij dat niet terugvorderen.

De schone lei is niet onaantastbaar. Blijkt achteraf dat de schuldenaar baten heeft verzwegen, dan kan een belanghebbende de rechter binnen de wettelijke termijn vragen de gevolgen van de schone lei te laten vervallen (artikel 358a Faillissementswet). Verzamel eerst concreet bewijs; een vermoeden is niet genoeg.

Mag u de levering stopzetten?

Een schuldsanering beëindigt uw overeenkomst niet vanzelf. Heeft de schuldenaar uit dezelfde overeenkomst niet betaald, dan kunt u uw eigen prestatie opschorten (artikel 6:262 BW). Een duurovereenkomst kunt u opzeggen volgens de afgesproken regeling; ontbreekt die, dan gelden de eisen van redelijkheid en billijkheid.

Bent u verhuurder of leverancier van energie, water of zorgverzekering, houd er dan rekening mee dat de schuldenaar een moratorium kan vragen en dat u dan tijdelijk moet doorleveren (artikel 287b Faillissementswet). Termijnen die na de uitspraak vervallen, zijn gewoon opeisbaar bij de schuldenaar; vraag daarom om vooruitbetaling of automatische incasso.

Wanneer mag u nog verrekenen?

Met verrekening krijgt u feitelijk volledige betaling in plaats van een uitkeringspercentage. Verrekening is in de schuldsanering mogelijk als zowel uw vordering als uw schuld aan de schuldenaar is ontstaan vóór de uitspraak, of voortvloeit uit handelingen die vóór die datum zijn verricht. U moet de vordering te goeder trouw hebben verkregen; het opkopen van vorderingen om te verrekenen werkt niet.

Controleer dus of u zelf nog iets aan de schuldenaar verschuldigd bent: een creditnota, een waarborgsom of een te veel ontvangen bedrag. Roep de verrekening uitdrukkelijk en schriftelijk in bij de bewindvoerder, met beide posten en de data waarop zij ontstonden.

Hoe beperkt u het risico vooraf?

De beste bescherming ligt vóór de insolventie. Neem in uw algemene voorwaarden een eigendomsvoorbehoud, een verrekeningsbeding en een incassokostenbeding op, en zorg dat u die aantoonbaar vóór of bij het sluiten van de overeenkomst heeft gegeven. Beding bij grotere opdrachten een borgtocht of bankgarantie.

Factureer direct, hanteer korte betaaltermijnen en laat een openstaande post niet maandenlang liggen. Bewaak ook de verjaring van uw vordering. Vermoedt u dat een debiteur richting schuldsanering of faillissement gaat, laat uw positie dan vroeg beoordelen door een advocaat insolventierecht; vóór de uitspraak is de ruimte om nog iets te regelen het grootst.

Wat wij doen als uw debiteur in de schuldsanering komt

Wij staan schuldeisers bij in minnelijke trajecten en in de Wsnp, vanuit onze praktijk als civiel recht advocaat.

  • Wij beoordelen uw zekerheden, zoals eigendomsvoorbehoud, pandrecht, borgtocht en verrekening, voordat u een uitkeringspercentage accepteert.
  • Wij rekenen een minnelijk aanbod door en voeren verweer in een procedure over een dwangakkoord (artikel 287a Faillissementswet).
  • Wij brengen informatie die de goede trouw van de schuldenaar ondergraaft vóór de zitting onder de aandacht van de rechtbank.
  • Wij dienen uw vordering met specificatie in bij de bewindvoerder en roepen een verrekening schriftelijk in.

In het kort

  • De Wsnp duurt sinds 1 juli 2023 in beginsel achttien maanden.
  • Vanaf de uitspraak kunt u niet meer zelf verhalen; pand- en hypotheekhouders kunnen hun zekerheid wel uitwinnen.
  • Bij een dwangakkoord is volledige betaling het uitgangspunt; de schuldenaar moet aantonen dat zijn aanbod het maximaal haalbare is.
  • Vorderingen die na de uitspraak ontstaan, vallen buiten de regeling.
  • Na een schone lei wordt het restant een natuurlijke verbintenis; borgen en hoofdelijk medeschuldenaren blijven aansprakelijk (artikel 358 Faillissementswet).

Een geschil of een vordering?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat civiel recht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Een geschil of een vordering?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een advocaat civiel recht uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.