Stalking: wat is het, hoe herkent u het en wat kunt u doen?

Gepubliceerd op 14 augustus 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Stalking heet in de wet belaging: iemand maakt stelselmatig en opzettelijk inbreuk op uw persoonlijke levenssfeer om u te dwingen iets te doen of te laten, of om u angst aan te jagen. Het is strafbaar volgens artikel 285b van het Wetboek van Strafrecht (Sr), maar het OM kan de dader alleen vervolgen als u zelf een klacht indient, in de regel binnen drie maanden nadat u van het feit wist (artikel 66 Sr).

Stalking kan offline plaatsvinden, maar ook via telefoon en sociale media, waardoor het slachtoffer zich onveilig voelt. De eerste signalen zijn vaak subtiel, van steeds opduiken op uw werk tot een stroom aan berichten, maar kunnen snel escaleren. Wie de patronen herkent, kan met gerichte praktische en juridische stappen de eigen veiligheid vergroten.

Het dagelijks leven speelt zich steeds meer online af, waardoor een stalker u op elk moment kan bereiken. Toch blijft de drempel om hulp te zoeken vaak hoog, door schaamte of doordat mensen de wet niet kennen. In dit artikel leest u wat de wet onder belaging verstaat, hoe u signalen herkent, welke opties u heeft en waar u hulp vindt.

Wat is stalking (belaging) volgens de wet?

In het Wetboek van Strafrecht heet stalking ‘belaging’. Volgens artikel 285b lid 1 Sr is strafbaar wie wederrechtelijk, stelselmatig en opzettelijk inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer van een ander, met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden, of vrees aan te jagen.

Een paar losse berichten zijn dus meestal nog geen misdrijf, maar een herhaald patroon kan dat wel zijn. Op belaging staat een gevangenisstraf van ten hoogste drie jaar of een geldboete van de vierde categorie (artikel 285b lid 1 Sr). De bedragen van de boetecategorieën worden jaarlijks aangepast en staan in artikel 23 Sr.

Belangrijk: belaging is volgens artikel 285b lid 2 Sr een klachtdelict. Het Openbaar Ministerie kan pas vervolgen als het slachtoffer aangifte doet en daarbij uitdrukkelijk om vervolging vraagt (artikel 164 Wetboek van Strafvordering). De klachttermijn is drie maanden (artikel 66 Sr). Wacht dus niet te lang met de aangifte.

Aan welke voorwaarden moet zijn voldaan?

Voor een veroordeling moet het OM de bestanddelen van artikel 285b Sr bewijzen:

1. Wederrechtelijk: er is geen rechtvaardiging voor het gedrag.
2. Stelselmatig: het gedrag herhaalt zich; de rechter kijkt naar de aard, duur, frequentie en intensiteit.
3. Opzettelijk: de dader handelt bewust.
4. Inbreuk op de persoonlijke levenssfeer: het gedrag dringt door in uw privéleven.
5. Oogmerk: de dader wil u dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden, of u angst aanjagen.

De gevolgen voor u, zoals angst of het aanpassen van uw routines, zijn geen apart wettelijk vereiste. Ze helpen wel om aan te tonen hoe ernstig en stelselmatig het gedrag is.

Hoe beoordeelt de rechter stelselmatigheid in de praktijk?

Twee gepubliceerde uitspraken laten zien waar de grens ligt. De rechtbank Amsterdam veroordeelde op 28 januari 2026 een man voor belaging van zijn ex-partner over ruim elf maanden: tientallen berichten, 179 belpogingen in vier maanden, een bezoek aan haar werk en het achterna reizen naar het buitenland. Voor belaging van zijn zoon en van de moeder volgde vrijspraak, omdat het bewijs voor stelselmatig en ongewenst contact daar tekortschoot. Hij kreeg vier maanden gevangenisstraf (Rechtbank Amsterdam 28 januari 2026, ECLI:NL:RBAMS:2026:967).

De rechtbank Gelderland legde op 5 maart 2019 twaalf maanden gevangenisstraf op, waarvan drie voorwaardelijk, voor belaging, bedreiging en belediging via sms en Facebook. Daarnaast kreeg de dader een contact- en locatieverbod van drie jaar als vrijheidsbeperkende maatregel (artikel 38v Sr), direct uitvoerbaar (Rechtbank Gelderland 5 maart 2019, ECLI:NL:RBGEL:2019:6391). Zo een verbod beschermt u ook na de uitspraak.

Een paar vragen om uw situatie te toetsen:

• Wordt u herhaaldelijk en tegen uw wil benaderd?
• Vermijdt u plaatsen of sociale media om de ander te ontlopen?
• Gaat het gedrag door, ook nadat u duidelijk heeft gezegd dat het moet stoppen?

Beantwoordt u deze vragen met ja, dan kan uw situatie onder belaging vallen. Laat u in dat geval adviseren.

Welke vormen van stalking komen voor?

Stalking kan fysiek, telefonisch of digitaal zijn. Vaak gaat het om een combinatie.

• fysiek volgen of opwachten bij huis of werk;
• voortdurend bellen, gemiste oproepen en voicemails;
• cyberstalking: berichten, nepaccounts, het volgen van uw locatie of het verspreiden van gegevens;
• stalking via anderen: familie, vrienden of bezorgers inzetten om contact af te dwingen.

De ene vorm sluit de andere niet uit.

Hoe herkent u stalking op tijd?

Let vooral op het patroon: herhaling, toenemende intensiteit en het negeren van uw grenzen. Hoe eerder u het herkent, hoe kleiner de kans op escalatie.

Hoe eerder u hinderlijk gedrag als stalking herkent, hoe beter. Kijk niet alleen naar losse gebeurtenissen, maar naar het geheel: herhaling, toenemende intensiteit en het negeren van uw grenzen. De volgende signalen komen vaak terug.

Welk gedrag komt veel voor?

• ongevraagde cadeaus of bloemen, die na uw nee toch opnieuw worden bezorgd;
• steeds ’toevallig’ in dezelfde bus, sportschool of supermarkt opduiken;
• een stroom aan berichten, e-mails of gemiste oproepen, ook ’s nachts;
• nepaccounts aanmaken om u online te volgen of uw vrienden te benaderen;
• bestellingen op uw naam laten bezorgen om een reactie uit te lokken.

Herkent u meerdere punten die regelmatig terugkomen, wees dan alert.

Wanneer escaleert stalking?

Stalking verloopt vaak geleidelijk:

1. contactpogingen zijn eerst vriendelijk, daarna eisend en uiteindelijk dreigend;
2. de frequentie neemt toe, bijvoorbeeld van één keer per week naar dagelijks;
3. de stalker laat merken te weten waar u bent geweest;
4. er komen verwijzingen naar geweld of wapens.

Ziet u zo’n verschuiving, neem dan direct veiligheidsmaatregelen en leg alles vast. Bij acuut gevaar belt u 112.

Wat drijft stalkers?

Motieven verschillen sterk. In de literatuur wordt vaak een indeling in vijf typen stalkers gebruikt:

• afgewezen ex-partner;
• intimiteitzoeker, die gelooft in een wederzijdse liefde;
• onhandige aanbidder;
• wraakzuchtige persoon;
• roofzuchtige dader, die geweld voorbereidt.

Sommige daders vertonen narcistische of antisociale trekken, maar niet elke stalker heeft een stoornis. De gemene deler is dat zij uw ‘nee’ niet accepteren. Neem elke vorm serieus.

Wat doet stalking met slachtoffers en hun omgeving?

Stalking raakt niet alleen uw gevoel van veiligheid. Het werkt door in uw gezondheid, werk, sociale contacten en dagelijkse routines.

Wat zijn de psychische en lichamelijke gevolgen?

Langdurige stress kan leiden tot:

• aanhoudende angst en voortdurende waakzaamheid;
• slaapproblemen, hartkloppingen en hoofdpijn;
• somberheid of traumaklachten;
• concentratieproblemen.

Herkent u deze klachten, schakel dan tijdig uw huisarts of een psycholoog in.

Wat zijn de gevolgen voor werk, studie en financiën?

Stalking kan leiden tot verzuim, concentratieverlies en het vermijden van afspraken om de stalker te ontlopen. Ook beveiligingsmaatregelen, andere reisroutes of tijdelijk elders verblijven kosten geld.

Wat betekent het voor uw gezin en omgeving?

Ook naasten voelen de druk. Kinderen kunnen slaapproblemen of angst ontwikkelen en partners raken overbelast. Maak duidelijke veiligheidsafspraken, informeer zo nodig de school en zoek hulp als de spanning in het gezin oploopt.

Wat kunt u zelf direct doen bij stalking?

Richt u niet op het overtuigen van de stalker, maar op uw eigen veiligheid. Zet vandaag al praktische stappen en leg zo een basis voor eventuele juridische procedures.

Houd het eenvoudig en systematisch, zodat hulpverleners, politie en advocaat uw situatie snel kunnen begrijpen.

Hoe maakt u een veiligheidsplan?

• varieer uw dagelijkse routes en vertrektijden;
• zet het alarmnummer 112 als snelkeuze op uw telefoon;
• spreek een codewoord af met vrienden of buren voor noodgevallen;
• overweeg een app waarmee u snel een vertrouwd persoon kunt waarschuwen;
• vraag uw werkgever om begeleiding bij het parkeren of de ingang.

Schrijf dit plan uit en pas het aan als uw situatie verandert.

Hoe verzamelt u bewijs?

Leg alles vast. Zonder goed dossier is vervolging moeilijk.

• houd een logboek bij met datum, tijd, locatie en een korte beschrijving;
• maak screenshots van berichten en sociale media;
• bewaar voicemails en andere opnames op een veilige plek;
• vraag getuigen om een korte schriftelijke verklaring;
• ga na of camerabeelden, bijvoorbeeld van een deurbel, bewaard kunnen worden.

Moet u reageren op de stalker?

Maak één keer duidelijk dat het contact moet stoppen, bij voorkeur schriftelijk. Reageer daarna niet meer.

Stuur bijvoorbeeld één zakelijke, aangetekende brief. Negeer daarna telefoontjes, blokkeer accounts en ga niet in discussie; elke reactie kan als aanmoediging werken of de dreiging vergroten. Bij acute dreiging belt u direct 112.

Welke hulp en juridische stappen zijn er?

U kunt terecht bij hulpinstanties, de politie en de rechter. Met een klacht bij de politie kan het OM de dader strafrechtelijk vervolgen; via de civiele rechter kunt u een contact- of straatverbod vragen.

Blijft de stalker doorgaan, schakel dan professionals in. Zij bieden emotionele steun, helpen uw dossier op orde te brengen en kunnen druk zetten op de dader.

Welke hulpinstanties kunnen helpen?

• Slachtofferhulp Nederland biedt kosteloos emotionele steun en praktische hulp, bijvoorbeeld bij het doen van aangifte.
• Veilig Thuis kan helpen als er ook sprake is van huiselijk geweld.
• Een psycholoog of traumatherapeut kan helpen bij slaapproblemen, angst en traumaklachten.

Hoe werkt een melding of aangifte bij de politie?

1. Bel 0900-8844 voor een afspraak; bij direct gevaar belt u 112.
2. Neem uw logboek, screenshots en eventuele getuigenverklaringen mee.
3. Geef bij de aangifte uitdrukkelijk aan dat u vervolging wilt; zonder die klacht kan het OM belaging niet vervolgen.
4. De officier van justitie kan de verdachte volgens artikel 509hh Sv een gedragsaanwijzing geven, zoals een contactverbod of gebiedsverbod. Bij huiselijk geweld kan de burgemeester een tijdelijk huisverbod opleggen.
5. Is er voldoende bewijs, dan kan het OM overgaan tot strafvervolging.

Welke civiele maatregelen kan de rechter nemen?

• In een kort geding kunt u een contact- of straatverbod vorderen, versterkt met een dwangsom.
• Schade, zoals therapiekosten, kunt u verhalen in een civiele procedure of door u als benadeelde partij te voegen in de strafzaak.

Wat doet een advocaat?

Een advocaat bewaakt de termijnen, beoordeelt het bewijs en staat u bij in het strafproces en in civiele procedures. Zo staat u er niet alleen voor als snel handelen nodig is.

Hoe versterkt u uw digitale veiligheid?

Belaging verschuift steeds vaker naar het scherm. Met een paar eenvoudige maatregelen maakt u het een stalker moeilijker en verzamelt u sneller bewijs.

Hoe stelt u uw privacy en accounts goed in?

• gebruik sterke, unieke wachtwoorden en een wachtwoordmanager;
• zet tweestapsverificatie aan, vooral voor e-mail en sociale media;
• beperk wie u kan taggen of uw berichten kan zien, en verwijder contacten die u niet vertrouwt;
• deel uw live-locatie niet in apps.

Hoe herkent u volg- en spionagesoftware?

Een batterij die opvallend snel leegloopt, onverwachte pop-ups of onbekende apps kunnen signalen zijn. Scan uw apparaat met betrouwbare beveiligingssoftware, installeer updates en zet uw telefoon zo nodig terug naar de fabrieksinstellingen. Laat verdachte apparatuur professioneel onderzoeken, en bewaar eerst bewijs voordat u iets verwijdert.

Hoe meldt u digitale stalking?

Maak direct screenshots van digitaal bewijs. Doe aangifte bij de politie; voor belaging is een klacht nodig, dus bespreek dit met de politie. Wilt u anoniem informatie geven over een strafbaar feit, dan kunt u terecht bij Meld Misdaad Anoniem.

Wat kunnen wij voor u doen bij stalking?

Wij staan slachtoffers van belaging bij in het strafproces en in civiele procedures.

• Wij beoordelen of het gedrag voldoet aan de bestanddelen van belaging (artikel 285b Sr) en welk bewijs nog ontbreekt.
• Wij helpen u bij het opstellen van een stopbrief en bij het ordenen van uw logboek en screenshots.
• Wij bereiden de aangifte met u voor, zodat de klacht en het verzoek om vervolging goed worden vastgelegd.
• Wij vorderen in kort geding een contact- of straatverbod, versterkt met een dwangsom.
• Wij dienen een klacht in bij het gerechtshof (artikel 12 Sv) als het OM besluit niet te vervolgen.

Belaging in vijf punten

• Stalking heet in de wet belaging (artikel 285b Sr): stelselmatige, opzettelijke inbreuk op uw privéleven om u te dwingen of angst aan te jagen.
• Het maximum is drie jaar gevangenisstraf; het OM vervolgt alleen op uw klacht.
• Maak één keer duidelijk dat het moet stoppen, reageer daarna niet meer en houd een logboek bij.
• De officier van justitie kan een contact- of gebiedsverbod opleggen (artikel 509hh Sv); via een kort geding kunt u ook zelf een verbod vorderen.
• Slachtofferhulp Nederland en Veilig Thuis bieden steun; bij acuut gevaar belt u 112.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.