Gepubliceerd op 10 april 2020 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
De inverzekeringstelling is de tweede fase van het voorarrest: de officier van justitie of een hulpofficier beveelt dat u langer op het politiebureau blijft in het belang van het onderzoek (artikel 57 Sv). Het bevel duurt ten hoogste drie dagen en kan bij dringende noodzakelijkheid eenmaal met drie dagen worden verlengd (artikel 58 Sv). Het kan alleen bij feiten waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 67 Sv).
Inhoudsopgave
Wat gebeurt er direct na uw aanhouding?
Wordt u aangehouden op verdenking van een strafbaar feit, dan brengt de politie u doorgaans over naar het politiebureau om te onderzoeken wat er is gebeurd en welke rol u daarbij had. Die eerste fase heet ophouden voor onderzoek. Bij feiten waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten mag dat maximaal negen uur duren; bij lichtere feiten is de termijn zes uur. De uren tussen middernacht en negen uur in de ochtend tellen niet mee (artikel 56a Sv). U bevindt zich dan in de eerste fase van het voorarrest.
In die uren stelt de politie uw identiteit vast, worden mogelijk uw kleding en telefoon onderzocht en volgt meestal een eerste verhoor. Blijkt de zaak daarmee rond, dan gaat u naar huis, eventueel met een dagvaarding of een uitnodiging voor een latere zitting. Is er meer tijd nodig, dan komt de inverzekeringstelling in beeld. Hoe de zaak zich daarna ontwikkelt, leest u in ons overzicht van aanhouding tot vrijspraak.
Wanneer mag de officier van justitie inverzekeringstelling bevelen?
Een bevel tot inverzekeringstelling kan niet zomaar worden gegeven. Er moet een belang van het onderzoek zijn dat langer vasthouden rechtvaardigt. In de praktijk gaat het om vrees dat u zich aan de vervolging onttrekt, om de wens getuigen te horen of te confronteren zonder dat u hen kunt beïnvloeden, of om de vrees dat u bewijsmateriaal laat verdwijnen. Ook nader technisch onderzoek, bijvoorbeeld aan een telefoon of aan sporen, kan de grond vormen.
Daarnaast is een harde wettelijke eis dat u wordt verdacht van een feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. Als hoofdregel gaat het om misdrijven waarop een gevangenisstraf van vier jaar of meer staat, aangevuld met een reeks in artikel 67 Sv met name genoemde delicten. Diefstal, oplichting, mishandeling met zwaarder gevolg en drugsdelicten vallen daaronder; een eenvoudige overtreding niet.
Hoe lang mag de inverzekeringstelling duren?
Het bevel is ten hoogste drie dagen geldig, deze keer inclusief de nachtelijke uren. Blijkt dat te kort, dan kan de officier van justitie bij dringende noodzakelijkheid eenmaal met ten hoogste drie dagen verlengen. In totaal komt u daarmee op maximaal zes dagen op het politiebureau. Bij die verlenging weegt de officier het onderzoeksbelang af tegen uw persoonlijke belang: de zorg voor een partner of kind, het behoud van uw baan of een begrafenis of bruiloft kunnen daarbij meewegen.
Tegen de inverzekeringstelling zelf staat geen bezwaar of beroep open. Dat betekent niet dat er geen rechterlijke toets is; die verloopt via de rechter-commissaris.
Wanneer komt u voor de rechter-commissaris?
U moet binnen drie dagen en vijftien uur na de aanhouding voor de rechter-commissaris worden geleid (artikel 59a Sv). Die toetst of het bevel tot inverzekeringstelling rechtmatig is gegeven en of het voortduren ervan gerechtvaardigd is. Uw advocaat kan daar aanvoeren dat de aanhouding onrechtmatig was, dat er geen redelijk vermoeden van schuld bestond, dat het feit geen voorlopige hechtenis toelaat of dat het onderzoeksbelang ontbreekt.
Acht de rechter-commissaris de inverzekeringstelling onrechtmatig, dan beveelt hij uw onmiddellijke invrijheidstelling. Constateert hij een vormfout die niet tot invrijheidstelling leidt, dan kan die later in de strafzaak alsnog gevolgen hebben voor het bewijs of de straftoemeting. Het loont daarom om zulke punten meteen vast te laten leggen.
Uw recht op een advocaat: piket of eigen keuze
Als verdachte hebt u recht op bijstand van een advocaat (artikel 28 Sv). Vóór het eerste inhoudelijke verhoor hebt u recht op overleg met een raadsman, en tijdens het verhoor mag een advocaat aanwezig zijn. Geeft u de naam van uw eigen advocaat op, dan benadert de politie die. Doet u dat niet, dan wordt de dienstdoende piketadvocaat ingeschakeld. Voor verdachten die in verzekering worden gesteld, is die eerste bijstand kosteloos.
Uw advocaat controleert of de aanhouding en de inverzekeringstelling rechtmatig zijn verlopen, bereidt u voor op het verhoor en legt uit welke gevolgen uw proceshouding kan hebben. Waarom u dat niet zelf moet willen doen, leggen wij uit in ons artikel over verhoor zonder advocaat.
Zwijgrecht en cautie tijdens het verhoor
U bent niet verplicht om vragen over het strafbare feit te beantwoorden. De politie moet u daarop wijzen voordat het verhoor begint; die mededeling heet de cautie (artikel 29 Sv). Gebeurt dat niet, dan kan de verklaring later worden uitgesloten van het bewijs.
Verhoren beginnen vaak met vragen over uw persoonlijke situatie: werk, opleiding, telefoonnummer, sociale media. Die vragen ogen onschuldig, maar de antwoorden kunnen in het onderzoek tegen u worden gebruikt. Zwijgen is bovendien niet zonder risico: een rechter mag een consequent zwijgende verdachte niet veroordelen op grond van dat zwijgen alleen, maar mag het wel betrekken bij de waardering van het overige bewijs. Wat in uw geval verstandig is, hangt af van wat er in het dossier zit. Ons artikel over het zwijgrecht gaat daar dieper op in.
Wat gebeurt er na de inverzekeringstelling?
Loopt de termijn af, dan zijn er twee mogelijkheden. Vindt de officier van justitie verder vasthouden niet meer nodig, dan wordt u heengezonden; het onderzoek kan dan gewoon doorlopen en een dagvaarding kan later alsnog volgen. Vindt de officier dat u vast moet blijven, dan vordert hij bij de rechter-commissaris uw inbewaringstelling. Die bewaring duurt maximaal veertien dagen en is de eerste fase van de eigenlijke voorlopige hechtenis, waarna de raadkamer op vordering van de officier de gevangenhouding kan bevelen.
Vanaf dat moment verschuift het debat naar de gronden en de ernstige bezwaren, en naar de vraag of schorsing onder voorwaarden mogelijk is. Wat daarbij komt kijken, beschrijven wij in onze artikelen over de duur van voorlopige hechtenis en over de voorwaarden voor schorsing van de voorlopige hechtenis.
Kunt u een vergoeding krijgen als het voorarrest onterecht was?
Eindigt uw strafzaak zonder oplegging van straf of maatregel, bijvoorbeeld door een sepot of een vrijspraak, dan kunt u de rechtbank verzoeken om een vergoeding voor de dagen die u in verzekering of in voorlopige hechtenis hebt doorgebracht, en om vergoeding van de kosten van uw advocaat. Zo een verzoek is aan een termijn gebonden en wordt naar billijkheid beoordeeld: de rechter houdt rekening met de omstandigheden van het geval. Uw advocaat kan het verzoek voor u indienen zodra de zaak definitief is geëindigd.
Belangrijk om te weten is dat het nieuwe Wetboek van Strafvordering weliswaar in het Staatsblad staat, maar per boek bij koninklijk besluit in werking treedt. De hierboven genoemde artikelnummers zijn dus nog steeds de geldende.
Wat mag de politie in die dagen onderzoeken?
De inverzekeringstelling is bedoeld om onderzoek mogelijk te maken, niet om druk uit te oefenen. In die periode kan de politie u opnieuw horen, getuigen en aangevers horen, een confrontatie organiseren, uw woning doorzoeken met machtiging van de rechter-commissaris, gegevens uit uw telefoon uitlezen en sporen laten onderzoeken. Voor de zwaardere bevoegdheden is steeds een afzonderlijke wettelijke grondslag en vaak een machtiging nodig; uw advocaat kan achteraf controleren of die er was.
U bent verplicht mee te werken aan het vaststellen van uw identiteit en aan onderzoek aan lichaam en kleding, maar u hoeft niet actief mee te werken aan uw eigen veroordeling. Het verschil tussen dulden en meewerken is in de praktijk lastig, en juist daar is advies ter plekke waardevol. De Rechtspraak geeft een korte uitleg van het begrip inverzekeringstelling en van de rol van de betrokken functionarissen.
Houd er verder rekening mee dat een inverzekeringstelling zichtbaar kan worden in politiesystemen en gevolgen kan hebben voor een latere aanvraag van een verklaring omtrent het gedrag, ook als de zaak uiteindelijk niet tot een veroordeling leidt. Ook daarom is het van belang dat vormfouten meteen worden vastgelegd.
Veelgestelde vragen
Mag ik iemand bellen als ik ben aangehouden?
U hebt geen onbeperkt recht om zelf te bellen, maar wel recht op contact met een advocaat en op het informeren van een naaste. Vraag daar uitdrukkelijk om en noteer wanneer u het hebt gevraagd.
Wordt de inverzekeringstelling door het UWV of een andere instantie getoetst?
Nee. De toets gebeurt uitsluitend door de rechter-commissaris, bij wie u binnen drie dagen en vijftien uur na de aanhouding wordt voorgeleid. Klachten over onrechtmatigheden brengt uw advocaat daar naar voren.
Telt de tijd in verzekering mee als ik later straf krijg?
Ja. De tijd die u in verzekering en in voorlopige hechtenis hebt doorgebracht, wordt in mindering gebracht op een later opgelegde vrijheidsstraf.
Kan ik mijn eigen advocaat kiezen?
Ja. Geef bij de politie meteen de naam en het kantoor van uw advocaat door, dan wordt die benaderd. Doet u dat niet, dan krijgt u de piketadvocaat die op dat moment dienst heeft.
Bijstand tijdens het voorarrest
Een aanhouding en de dagen daarna zijn ingrijpend, en de beslissingen die in die periode worden genomen bepalen vaak het verloop van de hele zaak. De strafrechtadvocaten van Law & More staan verdachten bij vanaf het eerste verhoor: zij toetsen de rechtmatigheid van de aanhouding en de inverzekeringstelling, voeren het woord bij de rechter-commissaris en bewaken uw rechten gedurende het voorarrest.
