Politieverhoor: zeven fouten die verdachten vaak maken

Gepubliceerd op 24 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

De meest gemaakte fout in een politieverhoor is verklaren voordat u met een advocaat heeft gesproken. U heeft als verdachte zwijgrecht (artikel 29 Wetboek van Strafvordering, Sv), en als u bent aangehouden recht op overleg met een advocaat vóór het eerste verhoor (artikel 28c Sv). Alleen uw identiteit moet u opgeven (artikel 27a Sv).

Hieronder leest u zeven fouten die verdachten vaak maken, wat de Hoge Raad over die situaties heeft beslist en hoe u de fout voorkomt. De voorbeelden zonder vindplaats zijn bedoeld ter illustratie; de uitspraken kunt u nalezen op rechtspraak.nl.

1. Verklaren voordat u een advocaat heeft gesproken

Alles wat u zegt, kan als bewijs worden gebruikt. De drang om uw kant van het verhaal te vertellen is begrijpelijk, maar in een verhoorkamer kan een onschuldig bedoelde opmerking een andere betekenis krijgen. Een verklaring die u eenmaal heeft afgelegd, staat in het proces-verbaal en wordt later naast uw volgende verklaringen gelegd.

Waarom is behulpzaam zijn een valkuil?

Veel verdachten geven kleine, schijnbaar onbelangrijke feiten toe in de hoop sympathie te wekken. Een voorbeeld ter illustratie: een verdachte van diefstal zegt: “Ik was wel in de buurt, maar ik heb niets gestolen.” Daarmee plaatst hij zichzelf op de plaats delict, wat voor de politie precies het ontbrekende puzzelstuk kan zijn.

Wat als de politie u niet op uw recht op een advocaat wijst?

Dan kan uw verklaring van het bewijs worden uitgesloten. De Hoge Raad oordeelde op 20 maart 2018 (ECLI:NL:HR:2018:368) dat ook een niet-aangehouden verdachte vóór het eerste verhoor op zijn recht op rechtsbijstand moet worden gewezen (artikel 27c lid 2 Sv). Gebeurt dat niet en voert de verdediging dat tijdig aan, dan volgt in de regel uitsluiting van de verklaring, tenzij de verdachte niet in zijn verdediging is geschaad. Het hof had niet onderzocht of de mededeling was gedaan; de Hoge Raad vernietigde daarom de uitspraak.

Wat zegt u concreet bij de aanhouding?

• Zeg: “Ik beroep me op mijn zwijgrecht en ik wil eerst mijn advocaat spreken.” Herhaal dat kalm bij elke vraag over de zaak.
• Geef uw naam, geboortedatum en adres; daartoe bent u verplicht. Meer hoeft niet.
• Maak geen uitzonderingen. Ook een praatje met een agent tijdens het wachten kan in een proces-verbaal belanden.
• Besluit pas na het vertrouwelijke overleg met uw advocaat of en wat u verklaart.

2. Liegen in plaats van zwijgen

Een leugen die later wordt ontkracht, werkt tegen u en maakt ook uw ware verklaringen ongeloofwaardig. Zwijgen mag de rechter niet als bewijs gebruiken; een aantoonbaar onware verklaring kan wel in uw nadeel meewegen. Dat verschil is de kern van deze fout.

Waarom is zwijgen juridisch veiliger dan een leugen?

De Hoge Raad oordeelde op 16 september 2014 (ECLI:NL:HR:2014:2764) dat het zwijgen van een verdachte niet als bewijs mag dienen. Het hof had de weigering van de verdachte om te verklaren over de herkomst van een auto meegenomen in het bewijs voor het verhelen van die auto. Dat mocht niet; de Hoge Raad vernietigde de bewezenverklaring. Een verzonnen verhaal geniet die bescherming niet: het kan worden weerlegd met camerabeelden, telefoongegevens of getuigen.

Een voorbeeld ter illustratie: u ontkent in een bepaalde straat te zijn geweest, maar uw telefoon heeft daar verbinding gemaakt met een zendmast. De politie vraagt zich dan af waarom u daarover liegt, en het onderzoek wordt eerder intensiever dan minder intensief.

Wat doet u als u al iets onjuists heeft gezegd?

• Kies zwijgen boven een leugen: “Ik beroep me op mijn zwijgrecht.”
• Ontken geen feiten waarvoor duidelijk bewijs is zonder dat eerst met uw advocaat te bespreken.
• Heeft u toch iets gezegd wat niet klopt, bespreek dat direct met uw advocaat. Een tijdige correctie in een volgend verhoor schaadt uw geloofwaardigheid minder dan vasthouden aan een onjuiste verklaring.

3. Anderen beschuldigen om uzelf vrij te pleiten

Wie anderen beschuldigt, geeft vaak ongemerkt eigen betrokkenheid toe. Een opzettelijk valse beschuldiging kan bovendien zelf strafbaar zijn, bijvoorbeeld als lasterlijke aanklacht (artikel 268 Wetboek van Strafrecht).

Levert informatie over anderen u een deal op?

Niet vanzelf. Een voorbeeld ter illustratie: een verdachte in een drugsonderzoek zegt: “Ik was maar een kleine speler, maar ik weet wie de leverancier is.” Daarmee bekent hij zijn eigen rol, zonder enige garantie op strafvermindering. Afspraken in ruil voor een getuigenverklaring kan alleen de officier van justitie maken, volgens een wettelijke regeling met toetsing door de rechter-commissaris (artikelen 226g en 226h Sv). Een toezegging van een verhoorder in de verhoorkamer bindt niemand.

• Bespreek eerst vertrouwelijk met uw advocaat of het delen van informatie u iets oplevert en onder welke voorwaarden.
• Beschuldig nooit iemand van iets waarvan u niet zeker bent.
• Laat eventuele afspraken via uw advocaat met de officier van justitie lopen, nooit op basis van een informele belofte.
• Denk aan uw veiligheid en die van uw naasten; ook dat is een punt voor het overleg met uw advocaat.

4. Gokken op wat de politie al weet

Bij het eerste verhoor weet u meestal niet welk bewijs er ligt. De verhoorder hoeft niet al zijn kaarten op tafel te leggen en kan informatie achterhouden om uw verklaring te toetsen. Een ontkenning die later wordt weerlegd, maakt een wankele zaak sterker.

Een voorbeeld ter illustratie: een verdachte van mishandeling ontkent stellig ter plaatse te zijn geweest, terwijl zijn DNA daar al is veiliggesteld. Vanaf dat moment wordt zijn hele verklaring met argwaan gelezen.

• Verklaar pas inhoudelijk nadat uw advocaat de processtukken heeft kunnen inzien (artikel 30 Sv); in een vroeg stadium kan het OM inzage nog beperken.
• Geef geen ongevraagde details. Daarmee vult u soms gaten in het onderzoek.
• Besluit u te verklaren, doe dat dan op basis van wat uw advocaat over het dossier weet.

5. Verhoortactieken niet herkennen

De politie gebruikt technieken om u aan het praten te krijgen. Dat mag, maar de verhoorder moet zich onthouden van alles wat erop gericht is een verklaring te verkrijgen die niet in vrijheid is afgelegd (artikel 29 lid 1 Sv). Vraag bij twijfel om een pauze of om overleg met uw advocaat.

Welke vormen van druk komen voor?

• De mededeling dat een medeverdachte “alles al heeft verteld” of dat er sluitend bewijs is. U kunt niet controleren of dat klopt.
• De suggestie dat meewerken tot een lagere straf leidt. Alleen de rechter beslist over de straf.
• Een afwisseling van een strenge en een begripvolle verhoorder, of lange verhoren met weinig pauzes.
• Een gesprek buiten het formele verhoor, bijvoorbeeld in de cel of tijdens een pauze.

Ook buiten het verhoor geldt uw verklaringsvrijheid

Op 22 juni 2021 (ECLI:NL:HR:2021:947) oordeelde de Hoge Raad over een kwetsbare verdachte die in het verhoor steeds had gezwegen. Direct na het verhoor werd zij tijdens de pauze op de luchtplaats bevraagd door een undercoveragent, zonder advocaat, opname of recherchepsycholoog. Het hof had geen schending van artikel 29 Sv aangenomen. Volgens de Hoge Raad was dat oordeel niet begrijpelijk, omdat het hof de persoon van de verdachte en de druk van het optreden onvoldoende had meegewogen. De zaak ging terug naar het hof.

De les: praat ook in de cel, op de luchtplaats of met een medegedetineerde niet over de zaak. Wat daar wordt gezegd, kan in een proces-verbaal terechtkomen.

6. Uw rechten niet kennen of niet gebruiken

Veel mensen gaan een verhoor in met een beeld uit films of series. Dat komt zelden overeen met de Nederlandse regels. Wie zijn rechten niet kent, geeft ze soms onbewust op.

Maakt zwijgen u verdacht?

Zwijgen is een recht en mag op zichzelf niet als bewijs worden gebruikt (HR 16 september 2014, hiervoor besproken). Wel kan de rechter, als het overige bewijs een verklaring van de verdachte vraagt, meewegen dat zo’n verklaring uitblijft. Of zwijgen in uw zaak verstandig is, hangt dus af van het dossier; dat bespreekt u met uw advocaat. U kunt ook een verhoor waarin u al bent begonnen te verklaren onderbreken en alsnog om overleg vragen.

• Vraag om uitleg als de cautie of uw rechten niet duidelijk zijn.
• Spreekt u onvoldoende Nederlands, dan heeft u recht op een tolk.
• Zeg duidelijk dat u pas verklaart na overleg met uw advocaat, en wacht dat overleg af.
• Lees het proces-verbaal van uw verhoor na voordat u het ondertekent, en laat onjuistheden corrigeren.

7. Uw zelfbeheersing verliezen

Een verhoor is stressvol, en angst of boosheid is menselijk. Maar emoties maken u kwetsbaar voor ondoordachte uitspraken. Een voorbeeld ter illustratie: een verdachte van mishandeling roept geëmotioneerd: “Ik was zo boos, ik had mezelf niet meer onder controle!” Bedoeld als spijt, maar het kan worden gelezen als steun voor het opzet.

• Vraag om een pauze zodra u voelt dat emoties de overhand krijgen.
• Herhaal uw vaste zin: “Ik beroep me op mijn zwijgrecht en wacht op mijn advocaat.”
• Bespreek met uw advocaat vooraf hoe u omgaat met druk, zodat hij of zij tijdens het verhoor kan ingrijpen.

Hoe bereidt u zich voor op een uitnodiging voor verhoor?

Krijgt u een uitnodiging om als verdachte te worden gehoord, dan heeft u tijd om u voor te bereiden. Gebruik die tijd. De rode draad in alle fouten hierboven is de gedachte dat u de situatie zelf kunt oplossen door de politie te overtuigen. Dat lukt zelden in het eerste verhoor.

1. Neem vóór het verhoor contact op met een advocaat. Als u niet bent aangehouden, regelt u die bijstand zelf; de politie moet u wel vooraf op dat recht wijzen (artikel 27c Sv).
2. Vraag via uw advocaat waarvan u precies wordt verdacht. Dat moet u vóór het verhoor worden meegedeeld.
3. Bepaal samen of u verklaart, gedeeltelijk verklaart of zwijgt, en waarom.
4. Laat uw advocaat het verhoor bijwonen (artikel 28d Sv).
5. Controleer na afloop het proces-verbaal en laat fouten herstellen voordat u tekent.

Wat doen wij rond een politieverhoor?

Als strafrechtadvocaat doen wij rond een verhoor het volgende:

• Wij voeren vóór het eerste verhoor het vertrouwelijke overleg met u (artikel 28c Sv) en bespreken of u verklaart of zwijgt.
• Wij zijn bij het verhoor aanwezig (artikel 28d Sv) en grijpen in bij suggestieve vragen of ongeoorloofde druk.
• Wij vragen de processtukken op en beoordelen het bewijs voordat u inhoudelijk verklaart.
• Wij controleren het proces-verbaal en voeren later zo nodig verweer tegen het gebruik van een verklaring die onrechtmatig is verkregen.

De zeven fouten in het kort

• Is u niet op uw recht op rechtsbijstand gewezen, dan kan uw verklaring van het bewijs worden uitgesloten (HR 20 maart 2018).
• Zwijgen mag niet als bewijs dienen (HR 16 september 2014); een weerlegde leugen kan wel tegen u werken.
• Toezeggingen in ruil voor informatie kan alleen de officier van justitie doen, langs de wettelijke weg.
• Uw verklaringsvrijheid geldt ook in de pauze of de cel (HR 22 juni 2021); praat daar niet over de zaak.