Verblijfsvergunning bij partner: welke eisen gelden en hoe werkt het?

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Uw buitenlandse partner kan een verblijfsvergunning krijgen om bij u in Nederland te wonen als u getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt of een duurzame en exclusieve relatie kunt aantonen, u allebei 21 jaar of ouder bent en u als referent zelfstandig en duurzaam voldoende inkomen hebt. Voor familieleden van EU-burgers die hun vrij verkeer gebruiken, gelden andere en soepelere regels.

Hieronder leest u wie in aanmerking komt, welke eisen de IND stelt, hoe de procedure verloopt en wat u kunt doen bij een afwijzing, vertraging of het einde van de relatie.

Wie kan een verblijfsvergunning bij de partner krijgen?

De vergunning is voor een buitenlandse partner van 21 jaar of ouder die komt wonen bij een referent van 21 jaar of ouder. De referent is een Nederlander of een vreemdeling met een geschikt verblijfsrecht in Nederland.

De regeling draait om twee personen: de vreemdeling die de vergunning aanvraagt, en de referent bij wie hij of zij komt wonen. Volgens artikel 3.14 van het Vreemdelingenbesluit 2000 krijgt de vreemdeling van 21 jaar of ouder de vergunning als hij met de referent een geldig huwelijk of geregistreerd partnerschap heeft, of een duurzame en exclusieve relatie. Artikel 3.15 bepaalt wie referent kan zijn: een Nederlander van 21 jaar of ouder, of een vreemdeling van 21 jaar of ouder met rechtmatig verblijf op een van de gronden die dat artikel noemt. Een referent die alleen in Nederland mag blijven zolang een procedure loopt, valt daar niet onder.

Voor burgers van de Europese Unie ligt het anders. Zij ontlenen hun verblijfsrecht rechtstreeks aan het Unierecht, en hun familieleden vaak ook. Dat regime is gunstiger: lage kosten, geen inburgeringseisen en een lichtere toets op de middelen. Een aanvraag langs de nationale weg terwijl het Unierecht van toepassing is, kost onnodig geld en tijd. Het verschil tussen de stelsels leest u bij de verschillen tussen tijdelijke, permanente en EU-verblijfsvergunningen.

De nationale regels zijn gebaseerd op de Europese Gezinsherenigingsrichtlijn, Richtlijn 2003/86/EG. Die richtlijn begrenst wat lidstaten mogen eisen. In de zaak Chakroun oordeelde het Hof van Justitie op 4 maart 2010 (C-578/08) dat de richtlijn geen onderscheid toestaat tussen gezinsvorming en gezinshereniging, en dat de toenmalige Nederlandse inkomensnorm boven het minimumloon te ver ging. Sindsdien is de norm aan het minimumloon zelf gekoppeld.

Welke relaties erkent de IND?

De IND erkent een huwelijk of geregistreerd partnerschap dat naar Nederlands recht geldig is, ook als het in het buitenland is gesloten. Ongehuwde partners moeten aantonen dat hun relatie duurzaam en exclusief is.

Een huwelijk in het buitenland wordt erkend als het rechtsgeldig tot stand kwam volgens het recht van het land waar het is gesloten, en niet in strijd is met de Nederlandse openbare orde. Een polygaam huwelijk geeft daarom geen verblijfsrecht aan een tweede echtgenoot. Een geregistreerd partnerschap wordt gelijk behandeld met een huwelijk.

Ongehuwde partners moeten een duurzame en exclusieve relatie aantonen. De IND vraagt daarvoor een relatieverklaring van beiden en ondersteunend bewijs. Denk aan een gezamenlijk huurcontract, een gezamenlijke bankrekening, inschrijving op hetzelfde adres, post op beider naam en bewijs dat u elkaar echt hebt ontmoet, zoals reisdocumenten en foto’s. Alleen online contact is niet genoeg.

De relatie moet exclusief zijn: er mag niet daarnaast een huwelijk of andere relatie bestaan. De IND controleert ook of er geen sprake is van een schijnrelatie. Bij twijfel kan de IND u allebei apart horen over alledaagse details van uw leven samen. Onvolledige of tegenstrijdige antwoorden wegen zwaar, ook als de relatie oprecht is. Bereid dat gesprek daarom goed voor.

Wat houdt het middelenvereiste in?

De referent moet zelfstandig en duurzaam beschikken over een inkomen op minimaal het normbedrag, dat is afgeleid van het wettelijk minimumloon inclusief vakantiebijslag. Een bijstandsuitkering telt niet mee.

Elk van de drie woorden heeft een eigen betekenis. Zelfstandig betekent dat het inkomen uit werk in loondienst of uit een eigen onderneming komt, en niet uit bijstand. Voldoende betekent dat het inkomen ten minste het normbedrag haalt. Dat bedrag wordt periodiek aangepast; kijk voor het actuele bedrag op de website van de IND.

Duurzaam is in de praktijk het lastigste onderdeel. Met een vast contract is daaraan snel voldaan. Bij een tijdelijk contract kijkt de IND naar de resterende looptijd op het moment van beslissen en naar het arbeidsverleden. Bij een zelfstandige kijkt de IND naar de winst over meerdere jaren. Wisselende inkomsten, uitzendwerk en een net gestart bedrijf leveren daarom vaker discussie op dan de hoogte van het inkomen.

Er zijn uitzonderingen op het middelenvereiste. De belangrijkste zijn blijvende en volledige arbeidsongeschiktheid van de referent en het bereiken van de AOW-leeftijd. Daarnaast kan een beroep op artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens tot een uitzondering leiden, bijvoorbeeld als er jonge kinderen zijn en het gezinsleven redelijkerwijs niet elders kan worden uitgeoefend. Die afweging hangt sterk af van de omstandigheden. U leest er meer over bij de inkomenseis bij gezinshereniging.

Wanneer is een machtiging tot voorlopig verblijf nodig?

Woont uw partner in het buitenland, dan is meestal eerst een machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) nodig. Onderdanen van onder meer de EU, de Verenigde Staten, Canada en Japan zijn daarvan vrijgesteld.

De mvv is een visum voor binnenkomst dat vooruitloopt op de verblijfsvergunning. De aanvraag verloopt via de toegangs- en verblijfsprocedure: de referent dient in Nederland de aanvraag in, en de IND beoordeelt de mvv en de verblijfsvergunning in één keer. U hoeft dus geen twee losse trajecten te doorlopen.

Vrijgesteld van de mvv-plicht zijn onder meer onderdanen van de lidstaten van de Europese Unie en de Europese Economische Ruimte, Zwitserland, de Verenigde Staten, Canada, Japan, Australië, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea. Ook wie al met een geldige verblijfsvergunning in Nederland woont, kan de aanvraag direct indienen zonder eerst uit te reizen.

Heeft uw partner een mvv nodig, dan moet hij of zij in de regel vóór de aanvraag het basisexamen inburgering buitenland halen. Dat examen toetst Nederlandse taal en kennis van de Nederlandse samenleving op basisniveau. Er gelden vrijstellingen, onder meer voor de nationaliteiten die ook van de mvv zijn vrijgesteld. Houd rekening met de voorbereidingstijd.

Is de mvv verleend, dan haalt uw partner die op bij de Nederlandse ambassade of het consulaat en reist daarmee in. De mvv is beperkt geldig; reist uw partner niet op tijd in, dan moet de procedure opnieuw. Na aankomst schrijft uw partner zich in bij de gemeente in de basisregistratie personen en haalt het verblijfsdocument op.

Welke documenten hebt u nodig?

De kern van het dossier bestaat uit identiteitsdocumenten, bewijs van de relatie en bewijs van inkomen. Buitenlandse akten moeten meestal gelegaliseerd of van een apostille voorzien zijn en vertaald door een beëdigd vertaler.

Voor de vreemdeling is een geldig nationaal paspoort nodig. Voor de referent een paspoort of identiteitskaart en een uittreksel uit de basisregistratie personen. Bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap levert u de akte aan, bij een ongehuwde relatie de relatieverklaring met bewijs.

Voor landen die partij zijn bij het Apostilleverdrag volstaat een apostille. Voor andere landen is legalisatie door het consulaat nodig, soms na een voorafgaande controle van de inhoud. Voor sommige landen geldt een zwaarder regime, omdat de betrouwbaarheid van hun burgerlijke stand ter discussie staat. Begin hier vroeg mee: legalisatie is vaak de langste stap in het traject.

Voor het inkomen levert de referent een arbeidsovereenkomst, recente loonstroken en een werkgeversverklaring aan, of bij een onderneming de jaarrekeningen en belastingaangiften. Ontbreekt een stuk, dan geeft de IND een termijn om het dossier aan te vullen. Reageer altijd binnen die termijn, ook als u nog niet alles compleet hebt. Een aanvraag die buiten behandeling wordt gesteld, kost leges en tijd.

Hoe verloopt de procedure en welke termijnen gelden?

De referent dient de aanvraag in en betaalt de leges; daarna heeft de IND in beginsel 90 dagen om te beslissen. Die termijn kan worden verlengd of opgeschort als de IND op stukken wacht.

De hoogte van de leges verschilt per verblijfsdoel en wordt periodiek aangepast. Kijk het actuele bedrag na bij de IND voordat u betaalt. Leges worden niet terugbetaald bij een afwijzing of intrekking van de aanvraag. Dat is nog een reden om het dossier vooraf compleet te maken.

Na indiening bevestigt de IND de ontvangst en kijkt eerst of de aanvraag volledig is. Vraagt de IND om een extra gehoor of om nader onderzoek naar documenten, dan duurt de procedure in de praktijk langer.

Wordt de aanvraag ingewilligd, dan krijgt uw partner een verblijfsdocument. De vergunning geldt voor een bepaalde periode en moet daarna worden verlengd. Bij verlenging toetst de IND opnieuw of de relatie voortduurt, of u samenwoont en of nog aan het middelenvereiste wordt voldaan. Dien de verlengingsaanvraag ruim voor de vervaldatum in. Een gat in het verblijfsrecht heeft gevolgen voor de opbouw naar permanent verblijf.

Wat doet u bij een afwijzing of vertraging?

Tegen een afwijzing maakt u binnen vier weken bezwaar bij de IND (artikel 69 Vreemdelingenwet 2000). Beslist de IND te laat, dan stelt u de IND in gebreke en gaat u daarna in beroep; een dwangsom van de IND krijgt u sinds 15 april 2025 niet meer.

In het bezwaarschrift bestrijdt u de reden van afwijzing met argumenten en vult u het dossier aan. In bezwaar vindt een volledige heroverweging plaats, dus u mag nieuwe stukken inbrengen. Wordt het bezwaar ongegrond verklaard, dan kunt u in beroep bij de rechtbank.

Let goed op of uw bezwaar schorsende werking heeft. In het vreemdelingenrecht is dat lang niet altijd zo. Uw partner kan dan ondanks een lopende procedure worden geacht Nederland te verlaten. Vraag in dat geval daarnaast een voorlopige voorziening aan bij de voorzieningenrechter. Hoe die procedures op elkaar aansluiten, leest u bij het bezwaar- en beroepsproces bij de IND.

Beslist de IND niet op tijd, dan is de route sinds 15 april 2025 veranderd. De dwangsom die de IND zelf verschuldigd werd bij te late beslissingen, is in alle vreemdelingenzaken afgeschaft. Wachten levert dus geen geld meer op. U stelt de IND schriftelijk in gebreke en gaat daarna in beroep wegens niet tijdig beslissen. De rechtbank kan de IND dan een termijn geven om alsnog te beslissen en daar zelf een dwangsom aan verbinden. Die rechterlijke dwangsom bestaat nog wel.

Wat gebeurt er als de relatie eindigt?

Het verblijfsrecht bij een partner hangt af van de relatie. Eindigt die of woont u niet meer samen, dan moet u dat melden en kan de IND de vergunning intrekken; er bestaan wel routes naar voortgezet verblijf.

Het verblijfsrecht bestaat zolang de relatie bestaat en u samenwoont. Verbreekt u de relatie of gaat u uit elkaar wonen, dan moet dat aan de IND worden gemeld. De IND kan de vergunning dan intrekken, ook als die nog niet is verlopen. Verzwijgen heeft geen zin: de IND vergelijkt gegevens met de basisregistratie personen.

Er zijn routes naar voortgezet verblijf. Na vijf jaar verblijf bij de partner kan onder voorwaarden een zelfstandige vergunning worden verleend. Daarnaast bestaan humanitaire gronden, onder meer bij huiselijk of eergerelateerd geweld en bij achterlating in het buitenland. Ook een overstap naar een ander verblijfsdoel kan mogelijk zijn, bijvoorbeeld werk of verblijf bij een kind dat in Nederland woont. Bij een scheiding met internationale aspecten spelen ook gezags- en vermogensvragen, zoals wij beschrijven bij scheiden als expat in Nederland.

Tijdig handelen is hier beslissend. Een aanvraag voor voortgezet verblijf die u indient terwijl de vergunning nog loopt, staat sterker dan een aanvraag na intrekking. Laat bij een dreigende breuk daarom eerst uw verblijfspositie beoordelen, voordat u feitelijke stappen zet.

Hoe komt u van tijdelijk naar permanent verblijf of naturalisatie?

Na vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf kunt u in beginsel een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd aanvragen of, als u aan de voorwaarden voldoet, naturalisatie. Bent u getrouwd met of woont u samen met een Nederlander, dan kan naturalisatie in bepaalde gevallen al na drie jaar.

Beide routes vragen in de regel dat u het inburgeringsexamen hebt gehaald en geen relevante strafrechtelijke antecedenten hebt. Een vergunning voor onbepaalde tijd geeft verblijfszekerheid met behoud van uw eigen nationaliteit. Het blijft wel een verblijfsrecht dat onder omstandigheden kan worden ingetrokken, bijvoorbeeld bij langdurig verblijf buiten Nederland. Naturalisatie geeft de sterkste positie, maar vraagt in beginsel afstand van uw oorspronkelijke nationaliteit. Daarop bestaan belangrijke uitzonderingen, onder meer voor wie getrouwd is met een Nederlander. Welke keuze past, hangt af van uw plannen en van het nationaliteitsrecht van uw land van herkomst. Die afweging maken wij bij naturalisatie of een vergunning voor onbepaalde tijd.

Houd de opbouw van uw verblijfsjaren goed bij. Onderbrekingen door een te late verlengingsaanvraag of door een lang verblijf in het buitenland kunnen de teller terugzetten. Bewaar daarom de data van elke vergunning. Het bredere kader leest u in ons overzicht van gezinshereniging in Nederland.

Wat kunnen wij voor u doen bij een verblijfsvergunning bij uw partner?

Onze advocaten gezinshereniging begeleiden de aanvraag van begin tot eind. Concreet doen wij het volgende.

• Wij toetsen vooraf of u en uw partner voldoen aan de eisen van de artikelen 3.14 en 3.15 Vreemdelingenbesluit 2000, en of het gunstigere Unierecht van toepassing is.
• Wij beoordelen of het inkomen van de referent zelfstandig en duurzaam genoeg is, ook bij een tijdelijk contract of een eigen onderneming.
• Wij stellen het dossier samen, met gelegaliseerde of van een apostille voorziene akten en bewijs van de relatie, en dienen de aanvraag in.
• Wij maken binnen vier weken bezwaar tegen een afwijzing en vragen zo nodig een voorlopige voorziening aan.
• Wij stellen de IND in gebreke bij een te late beslissing en stellen daarna beroep in wegens niet tijdig beslissen.
• Wij beoordelen bij het einde van de relatie of voortgezet verblijf of een ander verblijfsdoel mogelijk is.

Samengevat

• Uw partner kan bij u komen wonen als u getrouwd bent, een geregistreerd partnerschap hebt of een duurzame en exclusieve relatie aantoont, en u allebei 21 jaar of ouder bent.
• U moet als referent zelfstandig en duurzaam een inkomen hebben op minimumloonniveau; bijstand telt niet mee.
• Woont uw partner in het buitenland, dan zijn meestal een mvv en het basisexamen inburgering buitenland nodig, tenzij uw partner is vrijgesteld.
• De IND beslist in beginsel binnen 90 dagen; bezwaar maakt u binnen vier weken. Een dwangsom bij te late beslissing van de IND bestaat sinds 15 april 2025 niet meer.
• Eindigt de relatie, meld dat dan en laat direct beoordelen of voortgezet verblijf mogelijk is.

Veelgestelde vragen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina immigratie advocaat.