Strafbeschikking: wat het OM oplegt en hoe u verzet doet

Gepubliceerd op 27 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een strafbeschikking is een straf die het Openbaar Ministerie (OM) zelf oplegt, zonder rechter, voor overtredingen en voor misdrijven waarop maximaal zes jaar gevangenisstraf staat. U kunt binnen veertien dagen verzet doen; betaalt u vrijwillig of doet u niets, dan wordt de straf onherroepelijk en krijgt u bij een misdrijf een aantekening in de justitiële documentatie.

De regeling staat in de artikelen 257a tot en met 257h van het Wetboek van Strafvordering (Sv). Hieronder leest u welke straffen het OM zo kan opleggen, wie een strafbeschikking mag uitvaardigen, hoe u verzet doet en wat de gevolgen zijn voor uw strafblad en uw VOG.

Wat is een strafbeschikking en waar staat die in de wet?

Een strafbeschikking is een daad van vervolging waarmee de straf al is opgelegd. U hoeft niets te ondertekenen: wilt u het oordeel niet accepteren, dan moet u zelf verzet doen (artikel 257e Sv).

Dat is het wezenlijke verschil met de vroegere transactie. Bij een transactie kocht u vervolging af door een aanbod te aanvaarden. Bij een strafbeschikking stelt de officier van justitie zelf vast dat u het feit hebt begaan en legt hij de straf op. Het verschil met andere afdoeningen leest u in ons artikel over OM-transactie, strafbeschikking en dagvaarding.

De strafbeschikking is ingevoerd met de Wet OM-afdoening (Staatsblad 2006, 330) en is vanaf 2008 stap voor stap in werking getreden. Het doel was de rechter te ontlasten en veelvoorkomende zaken sneller af te doen. Voor u betekent het dat de zaak zonder zitting wordt afgedaan, tenzij u die zitting zelf afdwingt met verzet.

Verwar de strafbeschikking niet met een bestuurlijke boete. Die legt een bestuursorgaan op, met bezwaar en beroep bij de bestuursrechter. Een strafbeschikking is strafrecht: de rechtsgang loopt via verzet naar de strafrechter. Ook een Mulderboete voor een lichte verkeersovertreding is iets anders. Die valt onder de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften en levert geen strafblad op.

Voor welke feiten mag het OM een strafbeschikking uitvaardigen?

Voor overtredingen en voor misdrijven waarop niet meer dan zes jaar gevangenisstraf staat (artikel 257a Sv). Een gevangenisstraf kan het OM zelf nooit opleggen.

In de praktijk gaat het om feiten als winkeldiefstal, eenvoudige mishandeling, bedreiging, vernieling en rijden onder invloed. Dat de grens bij zes jaar ligt, betekent niet dat het OM zware zaken zo afdoet. Bij een ingewikkeld dossier, een betwiste schuldvraag of een kwetsbare verdachte kiest het OM meestal voor een dagvaarding, zodat de rechter oordeelt.

Vrijheidsbeneming blijft voorbehouden aan de rechter. Vindt het OM een onvoorwaardelijke gevangenisstraf passend, dan hoort de zaak op zitting. Krijgt u een uitnodiging om uw zaak bij het OM toe te lichten, lees dan eerst wat er gebeurt tijdens een OM-zitting over de strafbeschikking.

Welke straffen kan het OM met een strafbeschikking opleggen?

Het OM somt de mogelijke straffen en maatregelen zelf op. De tabel geeft de stand op 29 oktober 2026.

De aanwijzingen gelden gedurende een proeftijd. Houdt u zich er niet aan, dan kan dat gevolgen hebben voor de afdoening van de zaak. Voor een taakstraf gelden dezelfde uitvoeringsregels als voor een taakstraf die de rechter oplegt. Hoe dat verloopt, leest u in ons artikel over het Nederlandse systeem van taakstraffen.

De schadevergoedingsmaatregel komt ten goede aan het slachtoffer, niet aan de Staat. Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) int het bedrag en keert het uit. Bent u het met de hoogte van de schade niet eens, dan is dat een zelfstandige reden om verzet te overwegen in plaats van te betalen.

Wie mag een strafbeschikking opleggen?

In de regel de officier van justitie. Daarnaast mogen aangewezen opsporingsambtenaren en bepaalde bestuursorganen voor eenvoudige feiten een strafbeschikking met een geldboete uitvaardigen.

Artikel 257b Sv geeft aangewezen opsporingsambtenaren, zoals politieagenten en boa’s, die bevoegdheid voor bepaalde eenvoudig vast te stellen feiten. Artikel 257ba Sv regelt de bestuurlijke strafbeschikking. Daarmee kunnen aangewezen organen met een publieke taak, zoals gemeenten, bijvoorbeeld overlastfeiten afdoen.

Ook zo’n strafbeschikking is strafrecht. U doet er dus verzet tegen bij het OM, en maakt geen bezwaar bij het bestuursorgaan. Wie het verkeerde rechtsmiddel kiest, verliest tijd die hij bij een termijn van veertien dagen niet heeft.

Moet het OM u horen voordat het de strafbeschikking uitvaardigt?

Bij een taakstraf, een rijontzegging, een gedragsaanwijzing en bij hogere geldboetes wel. Dat volgt uit artikel 257c Sv, dat ook het grensbedrag voor de geldboete noemt.

Bij die zwaardere straffen moet het OM nagaan of u de sanctie kunt en wilt uitvoeren, en dat vraagt om een gesprek. U mag zich daarbij laten bijstaan door een advocaat, maar dat is niet verplicht. Het horen is ook het moment om de feiten ter discussie te stellen voordat de beschikking er ligt. Bent u niet gehoord terwijl de wet dat wel voorschrijft, dan is dat een zelfstandig argument in het verzet.

Hoe doet u verzet en welke termijn geldt?

U doet verzet binnen veertien dagen nadat de strafbeschikking in persoon aan u is uitgereikt, of nadat blijkt dat u ermee bekend bent (artikel 257e Sv). Voor een overtreding die per post is afgedaan met een geldboete van niet meer dan € 340, wordt de beschikking pas zes weken na toezending onherroepelijk. Voorwaarde is dat zij binnen vier maanden na het feit is verstuurd naar uw adres in de Basisregistratie Personen of het adres dat u zelf hebt opgegeven.

U dient het verzet in bij het parket dat in de strafbeschikking staat, niet bij de rechtbank of het CJIB. Dat kan schriftelijk met een ondertekende brief, persoonlijk op het parket of digitaal via de voorziening die het OM daarvoor heeft aangewezen. Leg uit waarom u het niet eens bent met de beschikking en onderbouw dat zo mogelijk met stukken.

Waarom u niet moet betalen als u verzet overweegt

Wie vrijwillig aan de strafbeschikking voldoet, doet volgens artikel 257e lid 1 Sv afstand van het recht om verzet te doen. De Hoge Raad oordeelde op 19 november 2024 dat uit betaling in het algemeen mag worden afgeleid dat die vrijwillig was (ECLI:NL:HR:2024:1677). Stelt de verdediging gemotiveerd dat de betaling niet vrijwillig was, dan moet de rechter dat wel onderzoeken. In die zaak stond de verdachte onder bewind en had de bewindvoerder betaald; het hof had dat ten onrechte niet onderzocht.

Betaal dus niet zolang u verzet overweegt, ook niet om verhogingen te voorkomen. Twijfelt u over de afweging, lees dan ons artikel over het wel of niet accepteren van een strafbeschikking.

Wat gebeurt er nadat u verzet hebt gedaan?

De officier van justitie trekt de strafbeschikking in, wijzigt haar, of brengt de zaak voor de strafrechter (artikel 257e Sv). In dat laatste geval ontvangt u een dagvaarding met een zittingsdatum.

Op de zitting wordt de zaak volledig opnieuw beoordeeld. De rechter is niet gebonden aan het oordeel van de officier. Hij kan vrijspreken of een lagere straf opleggen, maar ook een hogere. Dat risico moet u meewegen. Verzet alleen omdat u de boete hoog vindt, zonder argument over de feiten, het bewijs of de evenredigheid, is zelden verstandig. Verzet op grond van een aantoonbaar onjuiste omschrijving van het feit, een geschonden hoorplicht of ontbrekend bewijs is dat wel.

Wat betekent een strafbeschikking voor uw strafblad en uw VOG?

Een strafbeschikking voor een misdrijf leidt tot een aantekening in de justitiële documentatie. Volgens de Rijksoverheid krijgt u bij een misdrijf altijd een strafblad als u op het moment van het feit twaalf jaar of ouder was. Bij overtredingen hangt dat af van het soort feit en de opgelegde straf. Wat er precies wordt vastgelegd en hoe lang, leest u in ons artikel over strafblad en justitiële documentatie.

Die aantekening kan een rol spelen bij de aanvraag van een verklaring omtrent het gedrag (VOG). Justis beoordeelt of het feit relevant is voor de functie waarvoor u de verklaring nodig hebt. Een vermogensdelict weegt zwaar bij een functie met financiële verantwoordelijkheid, een geweldsdelict bij werken met kinderen. Een strafbeschikking van enkele honderden euro’s kan daardoor een veel groter probleem zijn dan het bedrag doet vermoeden. Meer daarover leest u in ons artikel over een strafblad bij werk en sollicitatie.

Wat gebeurt er als u niet betaalt en geen verzet doet?

Dan wordt de strafbeschikking onherroepelijk en gaat het CJIB over tot inning. Eerst volgen aanmaningen, waarbij het bedrag wordt verhoogd. Daarna kan het CJIB verhaal nemen op uw inkomen, bankrekening of bezittingen. Uiteindelijk kan de officier van justitie de rechter om een machtiging tot gijzeling vragen. Gijzeling is geen straf maar een drukmiddel: de schuld blijft daarna gewoon openstaan. Wat er stap voor stap gebeurt, leest u in ons artikel over het niet betalen van een strafbeschikking.

Kunt u het bedrag niet in één keer betalen, vraag dan tijdig een betalingsregeling aan bij het CJIB. Geldgebrek is geen grond voor verzet, maar wel een reden om met het CJIB in gesprek te gaan over de inning.

Strafbeschikking ontvangen: de eerste vier stappen

1. Noteer de uiterste datum voor verzet: veertien dagen na uitreiking of bekendheid, of zes weken bij een kleine boete voor een overtreding per post.
2. Controleer de omschrijving van het feit, de datum, de plaats en de sanctie, en vergelijk die met wat er volgens u is gebeurd.
3. Vraag de processtukken op bij het parket, zodat u weet waarop de beschikking berust.
4. Weeg het risico van een zwaardere straf door de rechter af tegen het belang van een schone justitiële documentatie, bijvoorbeeld als u voor uw werk een VOG nodig hebt.

Onze rol bij een strafbeschikking

Binnen onze praktijk strafrecht beoordelen wij of verzet in uw geval zinvol is.

• Wij stellen vast of de verzettermijn van artikel 257e Sv al loopt en wanneer die eindigt.
• Wij vragen de processtukken op bij het parket en toetsen het bewijs en de omschrijving van het feit.
• Wij gaan na of het OM u op grond van artikel 257c Sv had moeten horen.
• Wij stellen het verzetschrift op en dienen het in bij het juiste parket.
• Wij staan u bij op de zitting bij de strafrechter na verzet.