Gepubliceerd op 15 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026
Bent u vrijgesproken of is uw zaak zonder straf geëindigd, dan kunt u de rechter vragen om vergoeding van de schade door voorarrest (artikel 533 Wetboek van Strafvordering) en van uw advocaat- en reiskosten (artikel 530 Sv). Dat gaat niet vanzelf: u moet zelf binnen drie maanden na het einde van de zaak een verzoek indienen, en de rechter kent alleen toe als hij dat billijk vindt (artikel 534 Sv).
Na een vrijspraak is vergoeding in de regel billijk. Bij een sepot of ontslag van alle rechtsvervolging kijkt de rechter meer naar de omstandigheden, zoals de reden waarom de zaak is gestopt.
Inhoudsopgave
Wanneer komt u in aanmerking voor schadevergoeding?
U komt in aanmerking als de strafzaak is geëindigd zonder straf of maatregel. Dat is het geval bij vrijspraak, ontslag van alle rechtsvervolging, niet-ontvankelijkheid van het Openbaar Ministerie en een sepot.
Vrijspraak betekent dat het tenlastegelegde feit niet wettig en overtuigend is bewezen. Het is geen verklaring dat u onschuldig bent, maar de rechter mag bij de beslissing over uw verzoek ook geen twijfel aan uw onschuld laten doorklinken. Dat volgt uit de onschuldpresumptie van artikel 6 lid 2 EVRM.
Vergoeding voor vrijheidsbeneming
Heeft u vastgezeten in inverzekeringstelling, voorlopige hechtenis of klinische observatie, dan kunt u vergoeding vragen voor de materiële en immateriële schade daardoor (artikel 533 Sv). Dat geldt ook voor detentie in het buitenland op Nederlands uitleveringsverzoek.
Voor de tijd van aanhouding en ophouden voor onderzoek, voordat inverzekeringstelling is bevolen, kent de rechter in de regel geen vergoeding toe. Bent u niet vastgehouden, dan kunt u alleen de kosten van artikel 530 Sv vragen.
Vergoeding van kosten
Artikel 530 Sv geeft recht op vergoeding van de kosten van een raadsman, reis- en verblijfkosten en gederfde arbeidstijd door het bijwonen van verhoren en zittingen. De rechter vergoedt advocaatkosten tegen een redelijk uurtarief en voor zover de werkzaamheden nodig waren.
Had u een toevoeging, dan kunt u de eigen bijdrage terugvragen; het deel dat de Raad voor Rechtsbijstand betaalde, wordt niet aan u vergoed.
Welke schade wordt vergoed?
Immateriële schade voor vrijheidsbeneming wordt meestal met een vast bedrag per dag vergoed. Materiële schade krijgt u alleen als u aantoont dat die rechtstreeks door de detentie is ontstaan.
Rechters gaan uit van landelijke uitgangspunten van het LOVS. Voor elke dag in een politiecel geldt een vast standaardbedrag uit die uitgangspunten (zie bijvoorbeeld Rb. Zeeland-West-Brabant 4 mei 2026, ECLI:NL:RBZWB:2026:6428); voor een dag in een huis van bewaring is het standaardbedrag lager. Welk bedrag in uw zaak geldt, hangt af van de versie van de uitgangspunten die de rechter toepast. Bij bijzondere omstandigheden, zoals veel media-aandacht, kan de rechter hoger uitkomen.
Onder materiële schade vallen bijvoorbeeld inkomstenderving tijdens de detentie en kosten die u door de detentie moest maken. Schade die niet uit de detentie zelf voortkomt maar uit iets anders, zoals een ontslag door de verdenking, vergoedt de rechter op deze grond meestal niet (Hof Amsterdam 11 februari 2026, ECLI:NL:GHAMS:2026:398). Voor zulke schade kan soms een civiele procedure tegen de Staat uitkomst bieden, als de vervolging onrechtmatig was.
| Soort schade | Grondslag | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Immateriële schade door detentie | Artikel 533 Sv | Vast dagbedrag per dag vrijheidsbeneming |
| Materiële schade door detentie | Artikel 533 Sv | Gederfd loon tijdens het voorarrest |
| Kosten | Artikel 530 Sv | Advocaatkosten, reiskosten, verzuimde werktijd |
Hoe dient u het verzoek in?
U dient een schriftelijk verzoekschrift in bij het gerecht dat de zaak het laatst heeft behandeld, of bij een sepot bij de rechtbank van het arrondissement waar de zaak liep. Een advocaat is niet verplicht.
Onderbouw in het verzoekschrift welke vergoeding u vraagt en voeg bewijs toe:
- de einduitspraak of de kennisgeving van het sepot;
- een overzicht van de dagen in politiecel en huis van bewaring;
- gespecificeerde declaraties van uw advocaat;
- loonstroken of jaaropgaven als u inkomstenderving vraagt.
Meestal volgt een behandeling in raadkamer. Het OM geeft vooraf een schriftelijk standpunt. De beslissing heet een beschikking; het toegekende bedrag betaalt de Staat.
Binnen welke termijn?
Het verzoek moet binnen drie maanden na het einde van de zaak bij het gerecht binnen zijn. Bij een uitspraak begint de termijn als die onherroepelijk is; bij een sepot op de dag dat u de kennisgeving van het sepot heeft ontvangen.
Een te laat verzoek verklaart de rechter niet-ontvankelijk, tenzij de overschrijding verschoonbaar is. Wacht daarom niet tot het einde van de termijn; de kosten van het verzoek zelf kunt u ook laten vergoeden.
Wanneer wijst de rechter het verzoek af?
De rechter wijst af of matigt als vergoeding niet billijk is (artikel 534 Sv). Dat kan bijvoorbeeld als u de verdenking of de duur van de detentie zelf in de hand heeft gewerkt.
Voorbeelden zijn het afleggen van een valse verklaring of het weigeren mee te werken terwijl u daarmee de verdenking had kunnen wegnemen. Het enkele gebruik van uw zwijgrecht is geen reden om af te wijzen. Ook advocaatkosten die niet nodig waren voor de verdediging, vergoedt de rechter niet of slechts deels.
Kunt u in beroep tegen de beslissing?
Ja, tegen een beschikking van de rechtbank staat beroep open bij het gerechtshof. U heeft daarvoor een maand na betekening van de beschikking; het OM heeft veertien dagen na de beschikking.
Een bezwaarprocedure bestaat hier niet. Heeft het gerechtshof zelf op uw verzoek beslist, dan is er geen gewoon rechtsmiddel meer.
Wat kunnen wij voor u doen bij schadevergoeding na vrijspraak?
- Beoordelen of en voor welk bedrag een verzoek kans maakt.
- De termijn van drie maanden bewaken vanaf de einduitspraak of het sepot.
- Het verzoekschrift opstellen met een onderbouwde kostenopgave.
- Het verzoek bepleiten in raadkamer en zo nodig in beroep gaan, als onderdeel van onze dienstverlening strafrecht.
- Beoordelen of een civiele vordering tegen de Staat mogelijk is voor schade buiten de detentie.
Samengevat
- Na vrijspraak, ontslag of sepot kunt u vergoeding vragen voor voorarrest (artikel 533 Sv) en kosten (artikel 530 Sv).
- U moet het verzoek zelf indienen, binnen drie maanden na het einde van de zaak.
- De rechter beslist naar billijkheid (artikel 534 Sv) en hanteert voor elke dag vrijheidsbeneming een vast standaardbedrag.
- Schade die niet uit de detentie zelf voortkomt, valt in de regel buiten deze regeling.
Veelgestelde vragen
Krijg ik automatisch schadevergoeding na vrijspraak?
Nee. U moet binnen drie maanden een verzoekschrift indienen bij het gerecht dat de zaak het laatst behandelde.
Kan ik ook vergoeding krijgen na een sepot?
Ja, ook een sepot is een einde van de zaak zonder straf. De termijn van drie maanden loopt vanaf de ontvangst van de kennisgeving van het sepot.
Worden mijn advocaatkosten volledig vergoed?
Niet altijd. De rechter vergoedt redelijke en noodzakelijke kosten, en kan het uurtarief of het aantal uren matigen.
Wat als ik geen voorarrest heb gehad?
Dan kunt u geen detentievergoeding vragen, maar wel de kosten van artikel 530 Sv, zoals advocaat- en reiskosten.
Lees ook: hoger beroep in strafzaken en schadevergoeding in de strafprocedure.
