Gepubliceerd op 25 januari 2026 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
U voorkomt een strafblad als het Openbaar Ministerie (OM) uw zaak seponeert of als de rechter u vrijspreekt. Een strafbeschikking of veroordeling leidt wel tot een justitiële aantekening. Let op: ook bij een sepot wordt de verdenking in de justitiële documentatie vastgelegd, behalve als u ten onrechte als verdachte bent aangemerkt. Een beleidssepot kan bovendien meewegen bij een latere aanvraag voor een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG).
De kansen op een sepot of vrijspraak worden vaak al bepaald in de eerste fase, vanaf het eerste contact met de politie. Hieronder leest u hoe de verschillende afdoeningen doorwerken, welke soorten sepot er zijn en welke stappen uw verdediging kan zetten.
Inhoudsopgave
Welke afdoening leidt tot welke registratie?
Een “strafblad” is in de wet de justitiële documentatie (Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens). Niet elke registratie is een aantekening van schuld. Het overzicht hieronder laat zien wat elke afdoening betekent.
| Afdoening | Wie beslist | Staat schuld vast? | Gevolg voor de justitiële documentatie |
|---|---|---|---|
| Technisch sepot | OM | Nee | Verdenking en sepotgrond geregistreerd; telt bij een VOG in de regel niet mee |
| Beleidssepot | OM | Nee | Verdenking en sepotgrond geregistreerd; kan bij een VOG meewegen |
| Sepot “ten onrechte als verdachte aangemerkt” | OM | Nee | Registratie wordt verwijderd |
| Strafbeschikking | OM | Ja, als u geen verzet doet | Aantekening |
| Transactie | OM | Geen rechterlijke schuldvaststelling | Wordt geregistreerd en kan bij een VOG meewegen |
| Vrijspraak | Rechter | Nee | Geen aantekening van schuld |
| Veroordeling | Rechter | Ja | Aantekening |
Een strafbeschikking is een boete of taakstraf die het OM zelf oplegt (artikel 257a Wetboek van Strafvordering). Betaalt u die zonder verzet, dan staat uw schuld vast. Verzet doet u binnen veertien dagen (artikel 257e Sv). De zaak komt dan alsnog bij de rechter.
Wat doet u in de eerste fase?
Vanaf het moment dat u een uitnodiging voor een politieverhoor krijgt of wordt aangehouden, heeft u twee rechten die de rest van de zaak bepalen:
- Het zwijgrecht (artikel 29 Sv). U hoeft geen vragen te beantwoorden. Een overhaaste verklaring is later moeilijk te herstellen.
- Het recht op een advocaat vóór en tijdens het verhoor (artikelen 28 tot en met 28e Sv).
Het gebruik van deze rechten is geen schuldbekentenis. Het geeft u en uw advocaat ruimte om eerst te zien wat er in het dossier staat. Zwijgen is niet altijd de beste keuze: soms leidt een vroege, goed onderbouwde verklaring juist tot een sepot. Dat hangt af van het bewijs.
Welke soorten sepot zijn er?
Het OM mag van vervolging afzien op gronden aan het algemeen belang ontleend (artikel 167 lid 2 Sv). In de brief aan de verdachte staat de sepotgrond, met een code. Die grond bepaalt wat het sepot later voor u betekent.
Technisch sepot
Het OM seponeert technisch als een veroordeling niet haalbaar is. Bijvoorbeeld omdat het bewijs ontbreekt, omdat bewijs onrechtmatig is verkregen (zoals bij een onrechtmatige huiszoeking) of omdat de zaak rust op één getuige zonder steunbewijs. De wet bepaalt dat het bewijs niet alleen mag steunen op de verklaring van één getuige (artikel 342 lid 2 Sv).
Beleidssepot
Bij een beleidssepot is er wel voldoende bewijs, maar vindt het OM vervolging niet opportuun. Redenen kunnen zijn: de geringe ernst van het feit, het ontbreken van eerdere contacten met justitie, persoonlijke omstandigheden zoals ziekte, of een lang tijdsverloop sinds het feit.
Voorwaardelijk sepot
Het OM kan een sepot ook aan voorwaarden verbinden, zoals het betalen van schadevergoeding, een contactverbod of het volgen van een training. U krijgt dan een proeftijd. Houdt u zich aan de voorwaarden, dan volgt geen vervolging. Overtreedt u ze, dan kan het OM alsnog vervolgen. Ook een voorwaardelijk sepot wordt geregistreerd.
Een uitspraak: beleidssepot en de VOG
Dat de sepotgrond ertoe doet, blijkt uit een uitspraak van de Raad van State van 28 september 2022. Een koerier kreeg geen VOG, onder meer op basis van strafbeschikkingen. Eén daarvan was later geseponeerd. De Afdeling stelde vast dat volgens de beleidsregels voor de VOG alleen beleidssepots worden meegewogen, en technische sepots niet. Het sepot maakte de weigering in die zaak niet onrechtmatig; het hoger beroep werd ongegrond verklaard.
Wat kunt u doen na een sepot?
- Sepotgrond laten aanpassen. Is een beleidssepot gekozen terwijl het bewijs ontbrak, dan kunt u de officier van justitie of de hoofdofficier vragen de grond te wijzigen in een technisch sepot. Gezien de uitspraak hierboven is dat meer dan een formaliteit.
- Vergoeding vragen. Eindigt de zaak zonder straf of maatregel, dan kunt u de rechtbank vragen om vergoeding van de kosten van uw advocaat (artikel 530 Sv) en van schade door verzekering of voorlopige hechtenis (artikel 533 Sv). Het verzoek moet binnen drie maanden na het einde van de zaak worden ingediend.
- Rekening houden met heropening. Het OM kan een geseponeerde zaak in beginsel alleen heropenen als er nieuwe feiten of omstandigheden bekend worden. Een slachtoffer of andere rechtstreeks belanghebbende kan bij het gerechtshof beklag doen over het sepot (artikel 12 Sv). Het hof kan dan alsnog vervolging bevelen.
Wanneer spreekt de rechter u vrij?
Seponeert het OM niet, dan beslist de rechter. Die spreekt vrij als niet wettig en overtuigend bewezen is dat u het feit heeft gepleegd (artikelen 338 en 352 Sv). De bewijslast ligt bij het OM. U hoeft uw onschuld niet te bewijzen.
Een verdediging richt zich daarom op de zwakke plekken in het dossier:
- Eén getuige, geen steunbewijs. Een bewezenverklaring mag niet alleen op één getuigenverklaring rusten (artikel 342 lid 2 Sv).
- Tegenstrijdige of onbetrouwbare verklaringen. Getuigen die elkaar of zichzelf tegenspreken, of een motief hebben om te liegen.
- Ontbrekend technisch bewijs waar u dat wel zou verwachten, zoals camerabeelden, DNA of digitale sporen.
- Onrechtmatig verkregen bewijs. Bij een vormverzuim kan de rechter bewijs uitsluiten, strafvermindering toepassen of het verzuim alleen vaststellen (artikel 359a Sv).
- Een alternatief scenario. Is er een aannemelijke andere lezing van de feiten die het dossier niet uitsluit, dan kan de rechter niet tot een overtuigende bewezenverklaring komen.
Stappenplan: van verhoor tot zitting
- Eerste contact. Overleg met een advocaat voordat u een verklaring aflegt, en bepaal samen of u verklaart of zwijgt.
- Dossier opvragen. Uw advocaat vraagt kennisneming van de processtukken (artikel 30 Sv) en zoekt naar procedurefouten, tegenstrijdigheden en gaten in het bewijs.
- Onderzoekswensen. Vraag om het horen van ontlastende getuigen, het opvragen van camerabeelden of telefoongegevens, of een contra-expertise bij technisch bewijs.
- Gesprek met de officier van justitie. Met de analyse in de hand kan uw advocaat bepleiten dat vervolging niet haalbaar is (technisch sepot) of niet in het algemeen belang (beleidssepot).
- Strafbeschikking? Verzet binnen veertien dagen. Zo komt de zaak bij een onafhankelijke rechter.
- Zitting voorbereiden. Neem de verwachte vragen door, de punten van het pleidooi en uw eigen verklaring, als u die wilt afleggen.
Een voorbeeld ter illustratie: iemand wordt verdacht van winkeldiefstal op basis van alleen een summiere verklaring van een beveiliger. Uit de volledige camerabeelden blijkt dat hij het product bij een zelfscankassa heeft afgerekend. Met die beelden kan de advocaat de officier van justitie vragen de zaak te seponeren wegens gebrek aan bewijs.
Voor jongeren gelden eigen routes. Bij lichte feiten kan het OM een jongere naar Halt verwijzen; na goede afronding volgt geen strafblad.
Hoe helpen wij u een strafblad te voorkomen?
Onze strafrechtadvocaten doen onder meer het volgende:
- Wij bereiden u voor op het politieverhoor en staan u daarbij bij.
- Wij vragen het dossier op en toetsen het bewijs en de rechtmatigheid van het onderzoek.
- Wij dienen onderzoekswensen in, zoals het horen van getuigen of het opvragen van camerabeelden.
- Wij bepleiten bij de officier van justitie een sepot of een juiste sepotgrond.
- Wij doen verzet tegen een strafbeschikking en verdedigen u op de zitting.
- Wij dienen na afloop een verzoek om vergoeding in (artikel 530 Sv).
Veelgestelde vragen
Leidt een ingetrokken aangifte automatisch tot een sepot?
Nee. Behalve bij klachtdelicten, zoals belaging of belediging, beslist het OM zelf of het vervolgt. Bij ernstige feiten, zoals huiselijk geweld, zet het OM de zaak soms door. Wel wordt het bewijs vaak zwakker als de belangrijkste getuige niet meer wil verklaren. Dat vergroot de kans op een technisch sepot.
Hoe lang duurt het voordat het OM beslist?
Er is geen vaste termijn. Bij een eenvoudige zaak kan een beslissing binnen enkele weken of maanden volgen. Loopt er nog forensisch onderzoek of moeten getuigen worden gehoord, dan kan het langer dan een jaar duren. Wel moet de zaak binnen een redelijke termijn worden afgerond (artikel 6 EVRM).
Kan ik zien wat er over mij is geregistreerd?
Ja. U kunt bij Justis een overzicht van uw eigen justitiële gegevens opvragen. Zo ziet u welke zaken en sepotgronden zijn vastgelegd voordat u een VOG aanvraagt.
