Arrestatie en politieverhoor: wat zegt u wel en wat niet?

Gepubliceerd op 8 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Als verdachte bent u nooit verplicht vragen over de zaak te beantwoorden (artikel 29 Wetboek van Strafvordering), maar uw naam, voornamen, geboorteplaats, geboortedatum en adres moet u wel opgeven (artikel 27a Sv). Zwijgen is zelf geen bewijs van schuld, maar als er belastend bewijs ligt dat om uitleg vraagt, mag de rechter wel meewegen dat u die uitleg niet heeft gegeven.

Daarom is het verstandig om vóór het eerste verhoor met een advocaat te overleggen en pas te verklaren als u weet waarvan u wordt verdacht en wat er in het dossier zit. Hieronder leest u wat er na een aanhouding gebeurt, welke rechten u heeft, wat de Hoge Raad over die rechten besliste en waar u tijdens en na het verhoor op let.

Wat gebeurt er na een aanhouding?

Na een aanhouding mag de politie u op het bureau ophouden voor onderzoek, bijvoorbeeld voor verhoor, vingerafdrukken en foto’s. Daarna wordt u heengezonden of in verzekering gesteld. De wettelijke termijnen staan hieronder.

Welke rechten heeft u als verdachte?

U heeft onder meer recht op informatie over de verdenking, op consultatie van een advocaat vóór het verhoor, op bijstand tijdens het verhoor, op een tolk en op het laten informeren van een naaste over uw aanhouding. De politie moet u schriftelijk over uw rechten informeren (artikel 27c Sv).

• Zwijgrecht: vóór het verhoor moet de verhoorder u meedelen dat u niet verplicht bent te antwoorden, de zogenoemde cautie (artikel 29 lid 2 Sv).
• Consultatie: u mag vóór het eerste verhoor met een advocaat spreken (artikel 28c Sv); bent u aangehouden, dan is de piketadvocaat kosteloos.
• Bijstand: sinds 1 maart 2017 mag uw advocaat bij het verhoor aanwezig zijn (artikel 28d Sv).
• Tolk: als u de Nederlandse taal niet of onvoldoende beheerst, heeft u recht op een kosteloze tolk.
• Kennisneming van stukken: u of uw advocaat kan de officier van justitie vragen om inzage in de processtukken (artikel 30 Sv); weigering is alleen mogelijk in het belang van het onderzoek.

Wordt u alleen uitgenodigd voor een verhoor en niet aangehouden, dan heeft u ook recht op consultatie en bijstand, maar zijn de kosten in de regel voor uw rekening. Lees meer over wat u doet bij een uitnodiging voor een politieverhoor en over het moment waarop u officieel verdachte bent.

Wat heeft de Hoge Raad over het recht op een advocaat beslist?

Het consultatierecht is in Nederland ontstaan uit rechtspraak. De Hoge Raad oordeelde op 30 juni 2009, na het Europese Salduz-arrest, dat een aangehouden verdachte vóór het eerste verhoor de gelegenheid moet krijgen een advocaat te raadplegen. Gebeurt dat niet, dan is er in beginsel een vormverzuim dat in de regel leidt tot uitsluiting van de afgelegde verklaringen als bewijs (ECLI:NL:HR:2009:BH3079). Een recht op aanwezigheid van de advocaat bij het verhoor zag de Hoge Raad toen nog niet; dat staat sinds 2017 in artikel 28d Sv.

Voor minderjarigen is de bescherming strenger. Op 9 april 2024 oordeelde de Hoge Raad dat een minderjarige die al om een ander feit vastzat en voor een nieuw feit werd verhoord, in een situatie verkeerde die vergelijkbaar is met een aanhouding. Hij kon daarom geen afstand doen van rechtsbijstand; het hof had ten onrechte geen vormverzuim aangenomen (ECLI:NL:HR:2024:555).

Hoe bereidt u zich voor op het verhoor?

Bespreek vóór het verhoor met uw advocaat waarvan u wordt verdacht en welk bewijs er mogelijk ligt, en beslis samen of u verklaart. De politie hoeft vooraf niet het hele dossier te tonen, maar moet u wel vertellen welk feit u wordt verweten (artikel 27c Sv).

Wordt u verdacht van een misdrijf waarop twaalf jaar gevangenisstraf of meer staat, of bent u een kwetsbare verdachte, dan kunt u pas afstand doen van consultatie nadat een advocaat u over dat recht heeft ingelicht (artikel 28c lid 2 Sv). Een advocaat kan beoordelen welke juridische elementen het OM moet bewijzen en welke vragen u kunt verwachten. Bespreek de zaak niet met anderen dan uw advocaat: uw gesprekken met de advocaat zijn vertrouwelijk, gesprekken met anderen niet.

Wat zegt u tijdens het verhoor wel en wat niet?

Uw identiteitsgegevens geeft u altijd (artikel 27a Sv); over de zaak zelf kiest u per vraag of u antwoordt. U mag een deel van de vragen beantwoorden en bij andere vragen een beroep doen op uw zwijgrecht.

Wanneer is zwijgen verstandig?

Zwijgen is meestal verstandig zolang u niet weet waar de verdenking precies over gaat, u nog geen advocaat heeft gesproken of u moe, ziek of in de war bent. Een eenmaal afgelegde verklaring blijft in het dossier staan, ook als u die later wijzigt; een eerdere verklaring kan op grond van artikel 344 Sv als bewijs dienen.

Zwijgen heeft ook een keerzijde. Ligt er bewijs dat om een verklaring vraagt, zoals uw vingerafdruk op een plaats delict, dan mag de rechter meewegen dat u daarvoor geen uitleg heeft gegeven. Een verklaring die u pas op de zitting geeft, kan bovendien minder geloofwaardig overkomen dan een verklaring die vroeg is afgelegd en kon worden gecontroleerd.

Als u wel verklaart: hoe voorkomt u dat het tegen u werkt?

Vertel alleen wat u zeker weet en zeg het als u iets niet weet of zich niet herinnert. Een verdachte is niet strafbaar als hij liegt over de zaak, maar een leugen die later uitkomt, kan wel als bewijs tegen u worden gebruikt; een valse naam opgeven is wel strafbaar (artikel 435 Wetboek van Strafrecht).

Tegenstrijdige verklaringen tasten uw geloofwaardigheid aan. Blijf daarom consequent of zwijg. Verklaar niet over anderen als u daarmee uw eigen positie niet kunt overzien; ook zo’n verklaring komt in het proces-verbaal (artikel 29a Sv).

Welke druk mag de politie uitoefenen?

De verhoorder moet zich onthouden van alles wat erop gericht is een verklaring te verkrijgen waarvan niet kan worden gezegd dat die in vrijheid is afgelegd (artikel 29 lid 1 Sv). Confronteren met bewijs en indringend doorvragen mag; dreigen, beloften doen of ontoelaatbare misleiding niet.

Is een verklaring onder ontoelaatbare druk afgelegd, dan kan de rechter haar uitsluiten van het bewijs (artikel 359a Sv). Laat u daarom niet overtuigen door uitspraken als “het is maar een kleinigheid” of “anderen hebben al verklaard”: de politie kan geen strafkorting toezeggen. Meer valkuilen leest u in ons artikel over veelgemaakte fouten tijdens een politieverhoor.

Wat mag uw advocaat tijdens het verhoor doen?

Volgens het Besluit inrichting en orde politieverhoor mag uw advocaat aan het begin en het einde van het verhoor opmerkingen maken en vragen stellen. Tijdens het verhoor kan hij om verduidelijking vragen en ingrijpen als u onder ontoelaatbare druk wordt gezet of een vraag niet begrijpt.

U of uw advocaat kan ook om een onderbreking vragen voor vertrouwelijk overleg. De verhoorder mag dat alleen weigeren als herhaalde verzoeken de orde of de voortgang van het verhoor verstoren; de weigering en de gronden daarvoor worden in het proces-verbaal vermeld (artikel 28d leden 1 tot en met 3 Sv).

Wat doet u met het proces-verbaal van uw verklaring?

Lees het proces-verbaal zorgvuldig door of laat het voorlezen, en laat fouten en ontbrekende context corrigeren voordat het wordt afgesloten. Uw verklaring moet zoveel mogelijk in uw eigen woorden worden opgeschreven (artikel 29a Sv).

U bent niet verplicht het proces-verbaal te ondertekenen. Weigert de politie een correctie, dan vermeldt u dat en laat uw advocaat er later op terugkomen. Het proces-verbaal wordt onderdeel van het strafdossier en kan op de zitting als bewijs dienen (artikel 344 Sv).

Welke regels gelden voor getuigen en minderjarigen?

Een getuige is bij de politie niet verplicht te verschijnen of te verklaren; bij de rechter-commissaris en de rechter wel, onder ede, behalve als hij zichzelf of een naaste familielid daarmee zou belasten (artikelen 217 tot en met 219 Sv). Wordt een getuige tijdens het verhoor verdachte, dan moet de politie dat zeggen en de cautie geven.

Een aangehouden minderjarige verdachte kan geen afstand doen van het recht op consultatie en krijgt bijstand van een advocaat bij het verhoor; zie de uitspraak van de Hoge Raad van 9 april 2024 hierboven. De politie informeert de ouders zo snel mogelijk, en een vertrouwenspersoon kan bij het verhoor aanwezig zijn. Meer hierover leest u in ons artikel over jeugdstrafrecht en over het verschil tussen verdachte en getuige.

Vijf punten voor uw verhoor als verdachte

• Vraag direct om een advocaat, vóór het eerste verhoor (artikel 28c Sv).
• Geef uw identiteitsgegevens en verder alleen wat u met uw advocaat heeft afgesproken.
• Vraag welk feit u precies wordt verweten.
• Laat het proces-verbaal voorlezen en corrigeer fouten.
• Teken niet als de weergave niet klopt.

Gehoord als getuige: vier aandachtspunten

• Vraag aan het begin of u als getuige of als verdachte wordt gehoord.
• Weet dat u bij de politie niet hoeft te verklaren.
• Stop het gesprek als de vragen over uw eigen rol gaan en vraag om een advocaat.
• Controleer het verslag van uw verklaring voordat u tekent.

Wat gebeurt er na het verhoor?

Na het verhoor beslist het OM of de zaak wordt geseponeerd, afgedaan met een strafbeschikking of transactie, of voor de rechter wordt gebracht. De verschillen leest u in ons artikel over transactie, strafbeschikking of dagvaarding.

Tegen een strafbeschikking kunt u binnen veertien dagen verzet doen (artikel 257e Sv). Ook een betaalde transactie of strafbeschikking kan een vermelding in de justitiële documentatie opleveren; zie ons artikel over het strafblad.

Hoe helpen wij bij een aanhouding of politieverhoor?

• U vóór het verhoor adviseren over verklaren of zwijgen.
• U bijstaan tijdens het politieverhoor en toezien op de regels van artikel 29 Sv.
• Kennisneming van de processtukken vragen bij de officier van justitie.
• U bijstaan bij de voorgeleiding aan de rechter-commissaris en bij een verzoek tot opheffing van de voorlopige hechtenis.
• Uw verdediging voeren bij het OM en de rechter, vanuit onze praktijk als strafrechtadvocaat.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn identiteitsbewijs laten zien?

Ja, vanaf 14 jaar moet u op verzoek van de politie een geldig identiteitsbewijs tonen; weigeren is strafbaar (artikel 447e Wetboek van Strafrecht). Daarnaast moet u als verdachte uw identiteitsgegevens opgeven.

Kan ik later alsnog verklaren als ik eerst heb gezwegen?

Ja, u kunt op elk moment alsnog een verklaring afleggen, ook bij de rechter-commissaris of op de zitting. Bespreek met uw advocaat wanneer dat het meest zinvol is.

Wordt het verhoor opgenomen?

Bij ernstige zaken en bij kwetsbare verdachten wordt het verhoor vaak auditief of audiovisueel opgenomen. U of uw advocaat kan om een opname vragen als u twijfelt aan de juistheid van het proces-verbaal.

Wat als de politie de zaak niet verder vervolgt?

Dan volgt een sepot. Of en wanneer de zaak daarna nog kan worden heropend, leest u in ons artikel over wanneer de politie of het OM niet verder gaat met uw zaak.