Concurrentiebeding en relatiebeding: het verschil en wanneer ze gelden

Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een concurrentiebeding verbiedt u na uw vertrek om bij een concurrent te werken of een concurrerend bedrijf te beginnen. Een relatiebeding verbiedt alleen zakendoen met klanten of andere relaties van uw oude werkgever: bij een concurrent werken mag dan wel. Voor beide bedingen gelden dezelfde eisen van artikel 7:653 BW: schriftelijk, met een meerderjarige werknemer, en in een tijdelijk contract alleen met een schriftelijke motivering van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen.

Ook een geldig beding kan de kantonrechter geheel of gedeeltelijk vernietigen als u er onbillijk door wordt benadeeld. Hieronder leest u wat elk beding verbiedt, wanneer het geldig is, wat overtreding kost en wat er verandert met het wetsvoorstel modernisering concurrentiebeding.

Wat verbiedt een concurrentiebeding en wat een relatiebeding?

Een concurrentiebeding bepaalt waar u niet mag werken. Een relatiebeding bepaalt met wie u geen zaken mag doen. Het relatiebeding is lichter, maar valt ook onder artikel 7:653 BW, omdat het u beperkt om na het einde van de arbeidsovereenkomst op zekere wijze werkzaam te zijn.

Een relatiebeding is meestal beperkt tot relaties met wie u in een bepaalde periode zakelijk contact had, bijvoorbeeld de laatste twaalf maanden. Een anti-wervingsbeding verbiedt iets anders: collega’s meenemen naar een nieuwe werkgever. Volgens veel rechters valt dat niet onder artikel 7:653 BW. Zie ons artikel over het anti-wervingsbeding bij een collectieve overstap.

Een geheimhoudingsbeding valt evenmin onder artikel 7:653 BW. Het beperkt niet het werken zelf, maar alleen het gebruik van vertrouwelijke informatie. Het blijft na het einde van het dienstverband gelden.

Welke eisen stelt artikel 7:653 BW aan beide bedingen?

• Schriftelijk: het beding staat in een stuk dat u zelf hebt getekend, of in een reglement waarnaar dat stuk ondubbelzinnig verwijst en dat u hebt ontvangen. Een losse verwijzing naar een personeelshandboek is vaak niet genoeg.
• Meerderjarig: was u bij het aangaan jonger dan 18 jaar, dan is het beding nietig.
• Tijdelijk contract: de werkgever motiveert bij het beding schriftelijk waarom het nodig is vanwege zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen (artikel 7:653 lid 2 BW). Dat geldt ook voor een relatiebeding.

De motiveringseis bij tijdelijke contracten geldt sinds 1 januari 2015, toen de Wet werk en zekerheid in werking trad. Een algemene zin als ter bescherming van de bedrijfsbelangen is niet genoeg. De werkgever moet uitleggen waarom juist deze functie bescherming nodig heeft. Meer leest u in onze artikelen over het concurrentiebeding in een tijdelijk contract en over wanneer een concurrentiebeding geldig is. De wettekst staat op wetten.overheid.nl (Burgerlijk Wetboek Boek 7).

Een beding dat in een tijdelijk contract nietig was door een ontbrekende motivering, wordt niet vanzelf geldig als u later een vast contract krijgt. De werkgever moet het beding dan opnieuw schriftelijk met u afspreken.

Een geldig relatiebeding dat toch werd beperkt

Een geldig beding is nog niet altijd afdwingbaar. De kantonrechter van de Rechtbank Gelderland oordeelde op 25 juni 2025 in kort geding over een relatiebeding in een tijdelijk contract. Het beding was voldoende gemotiveerd en dus geldig. Toch benadeelde handhaving de werknemer onbillijk, omdat het beding te ruim was geformuleerd. De rechter schorste het beding gedeeltelijk: het gold alleen nog voor zeven relaties die de werknemer zelf had bediend. Nakoming en een voorschot op de boete wees hij af (ECLI:NL:RBGEL:2025:5269).

Wanneer kiest een werkgever voor een relatiebeding?

Als het belang van de werkgever vooral in zijn klantenbestand zit. Een relatiebeding beschermt die klanten even goed, terwijl de werknemer in de branche kan blijven werken. Daardoor houdt het eerder stand bij de rechter.

Een volledig concurrentiebeding past beter bij functies met toegang tot strategie, prijsopbouw, productontwikkeling of bedrijfsgeheimen die ook zonder klantcontact schade kunnen doen. De rechter toetst dan of een relatie- of geheimhoudingsbeding niet al voldoende zou zijn. Een werkgever die beide opneemt, moet kunnen uitleggen waarom het zwaardere beding daarnaast nodig is.

Wanneer vernietigt of beperkt de rechter een beding?

De kantonrechter kan het beding geheel of gedeeltelijk vernietigen als u er, in verhouding tot het te beschermen belang van de werkgever, onbillijk door wordt benadeeld (artikel 7:653 lid 3 BW). Hij kan het beperken in duur, gebied, soort werk of kring van relaties. Dat gebeurt vaak eerst in een kort geding, waarin u schorsing vraagt.

De wet noemt op dit moment geen maximale duur. Een jaar is gebruikelijk. De rechter weegt onder meer mee:

• uw functie en de toegang die u had tot klanten, prijzen of bedrijfsgeheimen;
• de duur en het gebied in verhouding tot het werkgebied van de werkgever;
• hoe nauwkeurig het verboden werk of de kring van relaties is omschreven;
• uw kansen op ander passend werk en de gevolgen voor uw inkomen.

Bij een relatiebeding is de omschrijving van de relatiekring vaak het zwakke punt. Een verbod op contact met alle relaties van een werkgever met veel vestigingen, zonder lijst of periode, beperkt de rechter regelmatig tot de klanten met wie u zelf contact had.

Belemmert het beding u in belangrijke mate om elders te werken, dan kan de rechter bepalen dat de werkgever u een vergoeding betaalt zolang de beperking duurt (artikel 7:653 lid 5 BW). Eindigt de arbeidsovereenkomst door ernstig verwijtbaar handelen of nalaten van de werkgever, dan kan hij aan geen van beide bedingen rechten ontlenen (artikel 7:653 lid 4 BW).

Wat gebeurt er met het beding als uw functie verandert of het bedrijf wordt overgenomen?

Volgens vaste rechtspraak verliest een beding zijn werking als uw functie zo ingrijpend is gewijzigd dat het beding daardoor aanmerkelijk zwaarder is gaan drukken, en het niet opnieuw schriftelijk is afgesproken. Bij een relatiebeding gebeurt dat bijvoorbeeld als u van een regionale klantenkring naar landelijke accounts gaat.

Een functieverbreding is niet genoeg. De kantonrechter van de Rechtbank Noord-Nederland oordeelde op 3 april 2026 over een verkoper buitendienst die er extra taken bij had gekregen. Zijn functiebenaming bleef gelijk en het nieuwe werk was een beperkt deel van zijn functie. Dat was voorlopig geen ingrijpende wijziging, en het concurrentiebeding bleef van kracht (ECLI:NL:RBNNE:2026:1052).

Een reorganisatie of ontslag om bedrijfseconomische redenen laat het beding op zichzelf bestaan. Wel weegt het ontslag mee in de belangenafweging. Een nieuw of zwaarder beding mag de werkgever niet eenzijdig opleggen: daarvoor is uw schriftelijke instemming nodig.

Bij een overgang van onderneming gaan de rechten en plichten uit uw arbeidsovereenkomst over op de nieuwe werkgever (artikel 7:663 BW), dus ook het beding. Controleer wel of de omschrijving van concurrenten of relaties nog past. Een werkgever die na een overname in andere markten actief is, kan het beding niet zomaar ruimer uitleggen.

Wat kost het overtreden van een concurrentie- of relatiebeding?

Overtreding kost u meestal een contractuele boete per overtreding, vaak met een bedrag per dag dat de overtreding voortduurt. De hoogte staat in uw contract. Daarnaast kan de werkgever in kort geding een verbod vorderen, op straffe van een dwangsom. Hij moet de overtreding aannemelijk maken, bijvoorbeeld met e-mails, offertes of opdrachtbevestigingen.

Voor de boete hoeft de werkgever geen schade te bewijzen. Een boete komt in beginsel in de plaats van schadevergoeding, tenzij het beding uitdrukkelijk bepaalt dat hij beide kan vorderen (artikel 6:92 lid 2 BW). De rechter kan een boete matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (artikel 6:94 BW), maar doet dat terughoudend. Meer leest u in onze artikelen over het boetebeding in de arbeidsovereenkomst en over het boetebeding in contracten.

Ook uw nieuwe werkgever loopt risico. Wie weet van het beding en bewust profiteert van de overtreding, kan onrechtmatig handelen (artikel 6:162 BW).

Hoe komt u van een beding af?

Vraag uw werkgever eerst schriftelijk om gehele of gedeeltelijke ontheffing, voordat u bij een nieuwe werkgever tekent. Weigert hij, dan kunt u de kantonrechter vragen het beding te vernietigen of te beperken, of in kort geding om schorsing vragen. Vaak gebeurt dat als tegenvordering op een vordering van de werkgever.

Eindigt het dienstverband met wederzijds goedvinden, dan kunt u in de vaststellingsovereenkomst vastleggen dat het concurrentiebeding vervalt en alleen een beperkt relatiebeding blijft gelden. Een algemene finale kwijting laat het beding vaak in stand. Noem het beding dus uitdrukkelijk.

Wat verandert er met het wetsvoorstel modernisering concurrentiebeding?

Op 26 juni 2026 heeft het kabinet het wetsvoorstel modernisering concurrentiebeding voor advies naar de Raad van State gestuurd. Het streven is het voorstel eind 2026 bij de Tweede Kamer in te dienen. Het is dus (stand 28 oktober 2026) geen wet. Tot de inwerkingtreding geldt artikel 7:653 BW zoals het nu luidt.

Volgens het nieuwsbericht van de rijksoverheid van 26 juni 2026 mag het beding straks maximaal een jaar gelden, moet het gebied in het beding staan en moet de werkgever een vergoeding betalen als hij zich op het beding beroept. Het relatiebeding valt uitdrukkelijk onder de nieuwe regels.

Wat controleert u als werknemer voordat u bij een nieuwe werkgever tekent?

• Gaat het om een concurrentiebeding of alleen om een relatiebeding?
• Hebt u het beding zelf schriftelijk ondertekend?
• Staat er bij een tijdelijk contract een concrete motivering bij het beding?
• Valt uw nieuwe functie binnen de duur, het gebied en de omschrijving van het beding?
• Is uw functie sinds de ondertekening ingrijpend veranderd?
• Hoe hoog is de boete, en loopt die per dag door?

Wat regelt u als werkgever bij het opstellen van het beding?

• Kies een relatiebeding als bescherming van klanten volstaat.
• Laat het beding tekenen voordat de werknemer begint, en opnieuw bij een vast contract of een wezenlijk zwaardere functie.
• Motiveer bij een tijdelijk contract concreet waarom deze functie het beding nodig maakt.
• Omschrijf duur, gebied en verboden werk of relaties nauwkeurig, bij voorkeur met een periode.
• Reageer snel op een overtreding: wie maanden wacht, maakt het spoedeisend belang in kort geding lastiger.

Wat doen wij bij een concurrentie- of relatiebeding?

Onze advocaten arbeidsrecht staan werknemers en werkgevers bij.

• Wij toetsen of het beding geldig is volgens artikel 7:653 BW en hoe ver het reikt.
• Wij vragen namens u ontheffing of beperking van het beding.
• Wij voeren een kort geding om het beding te laten schorsen, of juist om naleving af te dwingen.
• Wij stellen bedingen op die passen bij de functie en het soort contract.

In het kort

• Ook een relatiebeding in een tijdelijk contract heeft een schriftelijke motivering nodig.
• Een geldig beding kan de rechter toch beperken tot de relaties die u zelf bediende.
• Alleen een ingrijpende functiewijziging die het beding zwaarder laat drukken, laat het vervallen; een overname niet.
• Het wetsvoorstel met maximaal een jaar en een vergoedingsplicht is nog geen wet.

Veelgestelde vragen

Mag ik klanten bedienen die zelf naar mij toekomen?

Dat hangt af van de tekst van het beding. Verbiedt het alleen het benaderen van klanten, dan is werken voor een klant die zelf contact zoekt soms toegestaan. Verbiedt het elk zakelijk contact, dan niet.

Kan de rechter een concurrentiebeding omzetten in een relatiebeding?

Niet letterlijk, maar hij kan het beding gedeeltelijk vernietigen of schorsen (artikel 7:653 lid 3 BW), bijvoorbeeld door het te beperken tot de klanten met wie u werkte. In de praktijk komt dat op hetzelfde neer.