Selectieve distributie en marktafscherming: waar ligt de grens?

Gepubliceerd op 13 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 28 september 2026

Selectieve distributie is toegestaan zolang u wederverkopers kiest op objectieve, kwalitatieve criteria die u voor iedereen gelijk toepast en die passen bij de aard van het product. Het slaat om in verboden marktafscherming zodra u geschikte wederverkopers zonder goede reden weert, minimumprijzen oplegt of internetverkoop feitelijk onmogelijk maakt.

Bedrijven die hun merkproducten via selectieve distributie verkopen, willen hun merk beschermen. Tegelijk moeten zij binnen de mededingingsregels blijven. Die regels staan in artikel 101 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) en, voor de Nederlandse markt, in artikel 6 van de Mededingingswet.

Of een distributiesysteem rechtmatig is, hangt af van vaste juridische criteria uit de rechtspraak van het Hof van Justitie en uit de Europese groepsvrijstelling voor verticale overeenkomsten. In dit artikel leggen wij uit hoe die criteria werken, waar de grens met marktafscherming ligt en wat dat voor leveranciers, wederverkopers en consumenten betekent.

Online verkoop, platforms en prijsvergelijkers maken de vraag extra actueel. Sinds 1 juni 2022 geldt een nieuwe groepsvrijstellingsverordening, Verordening (EU) 2022/720. Die loopt tot en met 31 mei 2034 en heeft een aantal regels voor internetverkoop gewijzigd.

Wie een distributiesysteem opzet of herziet, doet er daarom goed aan de bestaande contracten naast de huidige regels te leggen. Afspraken die vóór juni 2022 zijn gemaakt, sluiten niet altijd meer aan.

Wat is selectieve distributie?

Selectieve distributie is een systeem waarin een leverancier alleen levert aan wederverkopers die hij op basis van vooraf vastgestelde criteria heeft geselecteerd. Die wederverkopers mogen op hun beurt niet doorverkopen aan wederverkopers buiten het netwerk.

Zo ontstaat een gesloten kring van erkende wederverkopers. De leverancier bepaalt wie erin mag en onder welke voorwaarden.

Hoe definieert de wet selectieve distributie?

De groepsvrijstellingsverordening omschrijft selectieve distributie als een systeem waarin de leverancier alleen verkoopt aan distributeurs die op grond van vastgestelde criteria zijn geselecteerd. Die distributeurs verbinden zich om niet te verkopen aan niet-erkende distributeurs in het gebied waar het systeem wordt toegepast.

Selectieve distributie verschilt van intensieve distributie, omdat het aantal verkooppunten beperkt is. Anders dan bij exclusieve distributie krijgen wederverkopers geen eigen gebied. Meerdere erkende wederverkopers kunnen dus in dezelfde stad of regio actief zijn.

U krijgt zo een gesloten netwerk van erkende wederverkopers. Alleen wie aan de eisen voldoet, krijgt toegang tot de producten.

Welke selectiecriteria kunt u stellen?

U mag eisen stellen die samenhangen met de aard van het product en de kwaliteit van de verkoop. Hoe technischer of hoogwaardiger het product, hoe meer ruimte er is voor strenge eisen.

Gangbare selectiecriteria zijn:

• Technische kennis van het verkoop- en servicepersoneel
• Inrichting en presentatie van de winkel of webwinkel
• Service- en onderhoudsmogelijkheden, zoals reparatie en installatie
• Financiële soliditeit van de wederverkoper

Het Hof van Justitie stelt sinds het Metro-arrest (HvJ 25 oktober 1977, zaak 26/76, ECLI:EU:C:1977:167) drie voorwaarden. De eigenschappen van het product moeten selectieve distributie rechtvaardigen. De criteria moeten objectief en kwalitatief zijn en voor iedereen op dezelfde manier worden toegepast. En de criteria mogen niet verder gaan dan nodig is.

Voldoet een systeem aan die drie voorwaarden, dan valt het niet onder het kartelverbod. Voldoet het er niet aan, dan kan het nog steeds zijn vrijgesteld via de groepsvrijstelling. Daarover leest u hieronder meer.

Welke rechten en plichten hebben erkende wederverkopers?

Erkende wederverkopers mogen verkopen aan eindgebruikers en aan andere erkende wederverkopers in het netwerk. De leverancier mag hun verbieden om te verkopen aan niet-erkende wederverkopers in het gebied waar het systeem geldt.

Via dat doorverkoopverbod houdt de leverancier kwaliteitscontrole over de keten. Producten komen dan alleen terecht bij partijen die aan de eisen voldoen.

Daar staat tegenover dat erkende wederverkopers moeten investeren in personeel, presentatie en service. Het systeem beschermt die investeringen tegen partijen die alleen meeliften, zoals niet-erkende aanbieders die via ongecontroleerde internetverkoop goedkoper verkopen zonder dezelfde service te bieden.

Een erkende wederverkoper mag de leverancier wel aan zijn eigen criteria houden. Wordt hij zonder objectieve reden anders behandeld dan vergelijkbare wederverkopers, dan kan dat een aanwijzing zijn voor een ongeoorloofde beperking.

Wat is het verschil tussen selectieve distributie en marktafscherming?

Selectieve distributie beperkt het aantal wederverkopers om de kwaliteit van de verkoop te bewaken. Marktafscherming sluit concurrenten of wederverkopers uit om de concurrentie zelf te beperken. Dat onderscheid bepaalt of een afspraak binnen het mededingingsrecht blijft.

Wat is marktafscherming en welke risico’s loopt u?

Van marktafscherming is sprake als afspraken of gedragingen concurrenten de toegang tot de markt ontnemen of flink bemoeilijken. Consumenten houden dan minder keuze over en betalen vaak meer.

Voorbeelden van gedrag dat tot marktafscherming kan leiden:

• Exclusieve leveringsafspraken die concurrenten de toegang tot afnemers ontnemen
• Prijsafspraken, zoals het opleggen van minimumverkoopprijzen
• Afspraken over gebieden of klanten die markten verdelen
• Collectieve boycots van onafhankelijke wederverkopers

Het kartelverbod geldt voor afspraken die de concurrentie beperken naar hun strekking of naar hun gevolg. Het gaat dus niet alleen om wat partijen bedoelden. Ook een afspraak met een goede bedoeling kan verboden zijn als het effect op de markt te groot is.

De boetes zijn fors. De Europese Commissie kan een boete opleggen van maximaal 10% van de wereldwijde jaaromzet (artikel 23 Verordening 1/2003). De Autoriteit Consument & Markt (ACM) kan volgens artikel 57 van de Mededingingswet een boete opleggen van ten hoogste € 900.000 of, als dat meer is, 10% van de omzet.

Toezichthouders kijken naar het marktaandeel van de betrokken partijen, naar het gedrag en naar het effect op de concurrentie. Een leverancier met een klein marktaandeel loopt doorgaans minder risico dan een marktleider.

Hoe herkent u het verschil in de praktijk?

Een rechtmatig selectief systeem werkt met criteria die u kunt uitleggen en voor iedereen gelijk toepast. Marktafscherming herkent u aan willekeur of aan eisen die niets met de kwaliteit van de verkoop te maken hebben.

Een rechtmatig selectief systeem herkent u aan:

• Selectiecriteria die vooraf vastliggen en op te vragen zijn
• Gelijke behandeling van alle kandidaten
• Eisen die verband houden met de kwaliteit van product en service
• Beperkingen die niet verder gaan dan nodig

Bij marktafscherming worden wederverkopers uitgesloten om de concurrentie te beperken. De criteria zijn dan vaag, worden wisselend toegepast of dienen alleen om prijsvechters buiten de deur te houden.

Signalen die op marktafscherming wijzen, zijn onder meer: een weigering zonder concrete reden, verschillende voorwaarden voor vergelijkbare wederverkopers en eisen zonder verband met de kwaliteit van het product.

Merken van luxe- en prestigeproducten gebruiken selectieve distributie vaak om hun merkimago te beschermen. Het Hof van Justitie erkent dat het luxe-imago zo’n systeem kan rechtvaardigen, mits de selectie objectief en evenredig blijft.

Hoe houdt u de balans tussen merkbescherming en markttoegang?

Door selectie te baseren op kwaliteit en niet op het uitsluiten van concurrenten. Hoe groter uw marktaandeel, hoe strenger een toezichthouder naar de gevolgen kijkt.

De groepsvrijstelling voor verticale overeenkomsten geeft ruimte zolang het marktaandeel van de leverancier en van de afnemer elk niet hoger is dan 30% (artikel 3 Verordening 2022/720). Het systeem mag dan ook geen hardcorebeperkingen bevatten.

Leveranciers houden hun netwerk op orde door:

• Kwalitatieve selectiecriteria vast te leggen en te hanteren
• Gelijke toegang te bieden aan iedereen die aan de criteria voldoet
• Wederverkopers regelmatig en op dezelfde manier te beoordelen

Leg vast waarom u een wederverkoper toelaat of weigert. Zo kunt u uw keuzes onderbouwen als de toezichthouder of een afgewezen partij vragen stelt.

Nieuwe wederverkopers die aan de criteria voldoen, verdienen een eerlijke kans. Weigert u zo’n partij zonder objectieve reden, dan loopt u het risico dat de weigering als marktafscherming wordt gezien.

Welke distributiesystemen zijn er en wat is hun effect op de markt?

Er zijn drie hoofdvormen: intensieve, exclusieve en selectieve distributie. Elke vorm heeft eigen gevolgen voor de markttoegang en de concurrentie.

De groothandel speelt in alle drie de systemen vaak een rol als schakel tussen fabrikant en detailhandel.

Hoe verhouden intensieve, exclusieve en selectieve distributie zich?

Intensieve distributie is gericht op een zo groot mogelijke dekking. Het product ligt bij zoveel mogelijk verkooppunten.

Dit systeem past bij dagelijkse producten zoals voedingsmiddelen en drogisterijartikelen. De eindgebruiker kan ze overal kopen.

De concurrentie tussen winkeliers blijft groot, omdat iedereen mag verkopen. Mededingingsrechtelijk levert deze vorm zelden problemen op.

Exclusieve distributie betekent dat de leverancier een gebied of klantengroep toewijst aan één of een beperkt aantal distributeurs. Sinds 2022 mag de leverancier onder de groepsvrijstelling een gebied aan maximaal vijf distributeurs samen toewijzen.

De leverancier mag andere distributeurs dan verbieden om actief te verkopen in dat gebied. Passieve verkoop, dus op eigen initiatief van de klant, moet in beginsel mogelijk blijven.

Voor de consument betekent dit minder verkooppunten in een gebied. Voor de distributeur staat er bescherming van zijn investeringen in de markt tegenover.

Selectieve distributie zit tussen beide vormen in. De leverancier kiest wederverkopers op basis van criteria, maar deelt geen gebieden uit.

U ziet dit vaak bij technische producten, cosmetica, luxegoederen en auto’s. Het systeem zoekt een evenwicht tussen bereik en controle.

Welke rol speelt de groothandel?

De groothandel koopt in bij de fabrikant en verdeelt de producten over kleinere verkooppunten. Binnen een selectief systeem moet ook de groothandel aan de criteria voldoen.

Bij exclusieve distributie krijgt een groothandel soms een eigen gebied toegewezen. Dat geeft hem een sterkere positie in de onderhandelingen met de fabrikant.

In selectieve systemen stelt de fabrikant vaak eisen aan opslag, transport en service. Niet elke groothandel kan dus zomaar meedoen.

De positie van de groothandel werkt door in de prijsvorming. Bij intensieve distributie concurreren groothandels vaak scherp op prijs. Bij exclusieve systemen is die prijsdruk kleiner.

De keuze voor een distributiesysteem bepaalt welke groothandels toegang krijgen tot de producten. Dat heeft gevolgen voor de prijs en de beschikbaarheid voor de eindgebruiker.

De groothandel mag onder de groepsvrijstelling worden verboden om rechtstreeks aan eindgebruikers te verkopen. Zo blijven de rollen in de keten gescheiden.

Welke regels gelden voor selectieve distributie?

De basis is het kartelverbod van artikel 101 VWEU en artikel 6 Mededingingswet. Verordening (EU) 2022/720 stelt veel distributieafspraken daarvan vrij, zolang de marktaandelen onder 30% blijven en er geen hardcorebeperkingen in de afspraak staan.

Wat hoort in een distributieovereenkomst?

Een distributieovereenkomst vormt de contractuele basis tussen leverancier en wederverkoper. Het contract bepaalt welke producten de wederverkoper mag verkopen en onder welke voorwaarden.

Belangrijke onderdelen van het contract:

• De selectiecriteria en de kwaliteitseisen voor wederverkopers
• De verplichtingen en rechten van beide partijen
• Afspraken over verkoop buiten het netwerk en over online verkoop
• Het prijsbeleid, beperkt tot adviesprijzen of maximumprijzen

Leg in het contract uit waarom selectiviteit nodig is. Denk aan het behoud van kwaliteit, het merkimago of technische ondersteuning bij verkoop en gebruik.

Een contract met een hardcorebeperking valt in zijn geheel buiten de groepsvrijstelling. De verboden bepaling is volgens artikel 101 lid 2 VWEU en artikel 6 lid 2 Mededingingswet nietig. Of de rest van de overeenkomst blijft bestaan, hangt af van het nationale recht en van de vraag of de bepaling los te zien is van de rest.

Stel de criteria voor wederverkopers vooraf vast. U mag een kandidaat die aan die criteria voldoet niet zonder goede reden weigeren.

Welke Europese en Nederlandse regels zijn van toepassing?

Het kartelverbod uit artikel 101 VWEU is de basis voor alle distributieregels. Selectieve distributie beperkt het aantal wederverkopers en kan daardoor de concurrentie raken.

Artikel 6 van de Mededingingswet bevat hetzelfde verbod voor de Nederlandse markt. Volgens artikel 13 van de Mededingingswet werken de Europese groepsvrijstellingen ook door voor afspraken die alleen de Nederlandse markt raken.

De groepsvrijstellingsverordening verticale overeenkomsten (Verordening 2022/720) geldt zolang het marktaandeel van de leverancier en dat van de afnemer elk niet hoger is dan 30%.

Hardcorebeperkingen uit artikel 4 van de verordening zijn onder meer:

• Het opleggen van een vaste of minimumverkoopprijs
• Het beperken van het gebied of de klanten waaraan mag worden verkocht, behalve in de uitzonderingen die de verordening noemt
• Het beperken van actieve of passieve verkoop aan eindgebruikers door erkende wederverkopers in de detailhandel
• Het beperken van leveringen tussen erkende wederverkopers onderling
• Het verhinderen van daadwerkelijk gebruik van internet voor de verkoop

Sinds 1 juni 2022 gelden nieuwe regels voor online verkoop. Een volledig verbod op het gebruik van prijsvergelijkingswebsites geldt volgens de Richtsnoeren inzake verticale beperkingen van de Europese Commissie als hardcorebeperking.

Leveranciers mogen sinds 2022 wel verschillende groothandelsprijzen hanteren voor online en offline verkoop. Dat heet duale prijsstelling. Het verschil moet redelijkerwijs verband houden met de kosten per kanaal en mag niet bedoeld zijn om internetverkoop te verhinderen.

Afspraken tussen kleine ondernemingen kunnen buiten het Nederlandse kartelverbod vallen. Volgens artikel 7 van de Mededingingswet geldt dat voor afspraken tussen maximaal acht ondernemingen met een gezamenlijke omzet van ten hoogste € 5.500.000 bij levering van goederen. Een hardcorebeperking zoals prijsbinding blijft ook dan riskant, omdat de Europese regels kunnen gelden als de handel tussen lidstaten wordt geraakt.

Aan welke eisen moet een selectief distributiecontract voldoen?

Buiten de groepsvrijstelling moet een selectief systeem aan de drie Metro-voorwaarden voldoen. Binnen de groepsvrijstelling is de ruimte groter, maar ook dan mag het contract geen hardcorebeperkingen bevatten.

De drie Metro-voorwaarden zijn:

1. Het product rechtvaardigt selectie: de eigenschappen van het product vragen om een bepaalde manier van verkopen
2. Objectieve en kwalitatieve criteria: de selectie berust op eisen die vastliggen en te controleren zijn
3. Gelijke toepassing en evenredigheid: de criteria gelden voor iedereen gelijk en gaan niet verder dan nodig

Veelvoorkomende valkuilen:

• Beperkingen die online verkoop feitelijk onmogelijk maken
• Criteria die wisselend of met voorkeur worden toegepast
• Selectiecriteria die niet vastliggen of niet op te vragen zijn
• Kwaliteitseisen die niet te onderbouwen zijn vanuit het product

Een contract mag erkende wederverkopers verbieden om te verkopen aan niet-erkende wederverkopers in het gebied waar het systeem wordt toegepast. Dat verbod mag zowel actieve als passieve verkoop omvatten.

Leveranciers kunnen verschillende distributievormen naast elkaar gebruiken, bijvoorbeeld per productlijn of per land. Een combinatie van selectieve en exclusieve distributie in hetzelfde gebied vraagt wel om extra zorg, omdat de verordening daar specifieke grenzen aan stelt.

Wat mag er bij online verkoop in een selectief systeem?

Een leverancier mag eisen stellen aan de manier waarop online wordt verkocht, maar mag internetverkoop niet feitelijk onmogelijk maken. Het Hof van Justitie heeft in twee arresten aangegeven waar de grens ligt.

Mag een leverancier internetverkoop verbieden?

Nee. Een algeheel verbod op online verkoop in een selectief systeem is een beperking van de concurrentie naar strekking. Dat oordeelde het Hof van Justitie in het arrest Pierre Fabre (HvJ 13 oktober 2011, C-439/09, ECLI:EU:C:2011:649).

Erkende wederverkopers moeten dus via hun eigen website kunnen verkopen. De leverancier mag dat recht niet uitsluiten in distributiecontracten.

Volgens artikel 4 onder e van Verordening 2022/720 is het verhinderen van daadwerkelijk internetgebruik voor de verkoop een hardcorebeperking. De leverancier mag wel bepaalde vormen van online reclame beperken, zolang internetverkoop als geheel mogelijk blijft.

Leveranciers mogen wel kwaliteitseisen stellen aan online verkoop. Die eisen moeten:

• Objectief zijn
• Evenredig zijn
• Voor iedereen gelijk gelden
• Verband houden met de aard van het product

Sinds 2022 hoeven de eisen voor online verkoop niet meer gelijkwaardig te zijn aan die voor fysieke winkels. Een leverancier mag dus andere eisen stellen aan webwinkels dan aan winkels, zolang die eisen internetverkoop niet feitelijk onmogelijk maken.

Mag een leverancier verkoop via online marktplaatsen verbieden?

Ja, onder voorwaarden. In het Coty-arrest (HvJ 6 december 2017, C-230/16, ECLI:EU:C:2017:941) oordeelde het Hof dat een leverancier van luxeproducten zijn erkende wederverkopers mag verbieden om zichtbaar via externe platforms te verkopen.

Het Hof stelde daarbij als voorwaarde dat het verbod bedoeld is om het luxe-imago te beschermen, voor iedereen gelijk geldt en niet verder gaat dan nodig. De wederverkopers bleven vrij om via hun eigen webwinkel te verkopen.

Onder Verordening 2022/720 is een marktplaatsverbod in beginsel geen hardcorebeperking meer, ongeacht of het om een luxeproduct gaat. Volgens de Richtsnoeren inzake verticale beperkingen valt zo’n verbod onder de groepsvrijstelling als de marktaandelen onder 30% blijven. Te denken valt aan een verbod om te verkopen via platforms zoals Amazon, eBay, Bol.com of AliExpress.

Boven de marktaandeeldrempel van 30% moet het verbod per geval worden beoordeeld. Dan kijkt de toezichthouder naar de rechtvaardiging en naar het effect op de markt.

Een leverancier met een groot marktaandeel moet daarom extra zorgvuldig zijn. Zijn beperkingen worden strenger getoetst door de mededingingsautoriteiten.

Hoe werken gesloten systemen voor erkende partners?

Veel merkhouders beheren hun netwerk via een besloten portaal of platform. Alleen erkende partners krijgen toegang tot bestellingen, productinformatie en marketingmateriaal.

Zo’n systeem helpt bij de controle over de merkpresentatie en bij het volgen van de verkoop. Het maakt de communicatie met wederverkopers ook eenvoudiger.

Voordelen van een gesloten systeem:

• Betere controle over de merkpresentatie
• Inzicht in de verkoopactiviteiten
• Directe communicatie met wederverkopers

De voorwaarden voor toegang moeten wel duidelijk en op te vragen zijn. Een leverancier moet kunnen uitleggen waarom een wederverkoper geen toegang krijgt.

Technische drempels mogen niet dienen om concurrenten buiten te sluiten. Het systeem moet openstaan voor iedere wederverkoper die aan de objectieve criteria voldoet.

Wat betekent selectieve distributie voor wederverkopers en consumenten?

Erkende wederverkopers krijgen toegang tot het merk, maar moeten investeren in kwaliteit en service. Niet-erkende wederverkopers en consumenten hebben te maken met minder verkooppunten, maar vaak wel met betere service.

Wat is het effect op erkende en niet-erkende wederverkopers?

Erkende wederverkopers mogen de producten rechtstreeks bij de leverancier inkopen. Zij moeten wel voldoen aan de kwaliteitseisen van het systeem.

Dat vraagt investeringen in personeel, winkelinrichting, webwinkel en service. In ruil daarvoor worden zij beschermd tegen partijen die zonder die investeringen met dezelfde producten concurreren.

Erkende wederverkopers hoeven daardoor minder te concurreren met aanbieders die alleen online verkopen zonder fysieke service. Onderling blijven zij wel vrij om te concurreren, ook op prijs.

Niet-erkende wederverkopers kunnen de producten niet rechtstreeks bij de leverancier inkopen. Zij vallen buiten het systeem.

Soms kopen zij toch in via andere kanalen, bijvoorbeeld via parallelhandel uit landen waar het systeem niet geldt. Of dat rechtmatig is, hangt af van de omstandigheden. Ook het merkenrecht kan daarbij een rol spelen.

Online marktplaatsen hebben vaak geen rechtstreekse toegang tot de producten. Een erkende wederverkoper mag er alleen via verkopen als de leverancier dat toestaat.

Wat merkt de consument ervan?

De consument vindt de producten bij minder verkooppunten. Soms moet u verder reizen naar een erkende dealer of een specifieke webwinkel kiezen.

Ook online is de keuze kleiner, bijvoorbeeld als het product niet op grote marktplaatsen te koop is.

Service en kwaliteit zijn vaak wel beter geregeld. Erkende wederverkopers hebben productkennis en kunnen advies geven of het product laten zien.

De eindgebruiker krijgt daardoor meestal meer begeleiding bij de aankoop.

De prijzen kunnen hoger liggen, omdat er minder aanbieders zijn. U heeft minder mogelijkheden om te vergelijken.

Uw wettelijke rechten als consument blijven gelijk. Volgens artikel 7:17 BW moet een product aan de overeenkomst beantwoorden, ongeacht waar u het koopt. Een erkende dealer kan wel makkelijker toegang geven tot de fabrieksgarantie en tot reparatie.

Hoe zit het met vergoedingen en prijzen?

Leveranciers mogen erkende wederverkopers belonen voor de extra inspanningen die het systeem vraagt. Denk aan bonussen voor training, presentatie en klantenservice.

Een leverancier mag geen minimumverkoopprijs opleggen. Dat is een hardcorebeperking volgens artikel 4 onder a van Verordening 2022/720.

Adviesprijzen en maximumprijzen zijn wel toegestaan. Voorwaarde is dat zij niet via druk of prikkels feitelijk als vaste of minimumprijs werken.

Prijsafspraken via een omweg zijn dus ook verboden. Denk aan het inhouden van bonussen of het stoppen van leveringen als een wederverkoper onder de adviesprijs verkoopt.

De vergoedingsstructuur kan wel bonussen bevatten voor het naleven van merkstandaarden, zoals displaymateriaal of opleiding van personeel.

Erkende wederverkopers kunnen soms hogere prijzen vragen, omdat er minder aanbieders zijn. Zij bepalen hun verkoopprijs zelf en moeten daarin vrij blijven.

Samengevat

• Selectieve distributie is toegestaan als de selectie berust op objectieve, kwalitatieve criteria die voor iedereen gelijk gelden en passen bij het product.
• Onder Verordening 2022/720 zijn veel afspraken vrijgesteld zolang de marktaandelen van leverancier en afnemer elk niet hoger zijn dan 30%.
• Minimumprijzen, een verbod op internetverkoop en een volledig verbod op prijsvergelijkers zijn hardcorebeperkingen.
• Een verbod op verkoop via online marktplaatsen is onder de groepsvrijstelling in beginsel toegestaan.
• Overtreding kan leiden tot nietigheid van de afspraak, boetes van de ACM of de Europese Commissie en schadeclaims.

Veelgestelde vragen

Bedrijven stellen ons regelmatig vragen over de toepassing in de praktijk van de regels voor selectieve distributie. Hieronder vindt u de meest gestelde vragen.

Welke criteria gelden in de EU?

Selectieve distributie valt buiten het kartelverbod als wederverkopers worden gekozen op basis van objectieve criteria van kwalitatieve aard, die voor iedereen gelijk gelden en niet verder gaan dan nodig. Het product moet een selectief systeem ook rechtvaardigen.

Voldoet een systeem daar niet aan, dan kan het nog steeds vrijgesteld zijn. Dat is het geval als de marktaandelen onder 30% blijven en het contract geen hardcorebeperkingen bevat. Daarboven moet u per geval beoordelen of het systeem rechtmatig is.

Waar ligt de grens met marktafscherming?

De grens ligt waar de beperkingen verder gaan dan nodig is om de kwaliteit van product en verkoop te bewaken. Dat is het geval als concurrenten of geschikte wederverkopers zonder objectieve reden worden buitengesloten.

Evenredigheid is daarbij het sleutelbegrip. Beperkingen moeten passen bij het product en mogen niet verder gaan dan strikt noodzakelijk.

Welke rol speelt het mededingingsrecht?

Het kartelverbod van artikel 101 VWEU en artikel 6 Mededingingswet verbiedt afspraken die de concurrentie beperken. Selectieve distributie valt daaronder, omdat het het aantal wederverkopers beperkt.

De groepsvrijstelling beschermt veel selectieve systemen, maar alleen binnen de marktaandeeldrempel en zonder hardcorebeperkingen.

Nationale mededingingsautoriteiten, zoals de ACM, passen de Europese regels ook zelf toe. Volgens artikel 3 van Verordening 1/2003 mogen zij afspraken die onder het Europese recht zijn toegestaan niet alsnog verbieden op grond van strenger nationaal recht.

Wat gebeurt er als u de grens overschrijdt?

De ACM of de Europese Commissie kan een boete opleggen. Bij de Commissie is die maximaal 10% van de wereldwijde jaaromzet. Bij de ACM is die ten hoogste € 900.000 of, als dat meer is, 10% van de omzet.

Verboden bepalingen in de distributieovereenkomst zijn nietig en niet afdwingbaar. Dat kan leiden tot juridische geschillen met wederverkopers over de rest van het contract.

Partijen die schade lijden, zoals uitgesloten wederverkopers of afnemers die te veel betaalden, kunnen een schadevergoeding vorderen bij de rechter. De regels daarvoor staan in afdeling 6.3.4A BW (artikel 6:193k en verder).

Hoe kan een kleinere wederverkoper zich beschermen?

Vraag de selectiecriteria schriftelijk op en laat toetsen of u eraan voldoet. Wordt u zonder objectieve reden geweigerd, dan kunt u de leverancier daarop aanspreken en zo nodig naar de rechter stappen.

Kleinere partijen kunnen soms samen inkopen via een inkoopcombinatie. Daarbij moet u wel letten op de regels voor samenwerking tussen concurrenten.

U kunt een vermoedelijke overtreding ook melden bij de ACM. De ACM beslist zelf of zij een onderzoek start. Een melding kan ook anoniem.

Wat draagt transparantie bij?

Duidelijke en op te vragen selectiecriteria voorkomen willekeur. Wederverkopers kunnen dan zelf nagaan of zij in aanmerking komen.

Transparante regels maken het ook makkelijker om ongelijke behandeling te herkennen en aan te kaarten.

Als een leverancier zijn distributiebeleid helder uitlegt, groeit het vertrouwen bij wederverkopers en toezichthouders.

Dat leidt vaak tot minder geschillen en geeft wederverkopers een eerlijke kans.

Beoordeel de selectiecriteria regelmatig opnieuw. Zo blijven ze in verhouding tot de markt en tot de actuele regels.

Duidelijke procedures maken het ook makkelijker om in te spelen op veranderingen, zoals nieuwe verkoopkanalen, zonder dat het systeem onoverzichtelijk wordt.

Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.