Digitale stalking: welke bescherming biedt het strafrecht?

Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Digitale stalking is in Nederland strafbaar als belaging op grond van artikel 285b van het Wetboek van Strafrecht (Sr). Er is geen apart artikel voor stalken via internet: bepalend is of iemand wederrechtelijk, stelselmatig en opzettelijk inbreuk maakt op uw persoonlijke levenssfeer, met het oogmerk u ergens toe te dwingen of u vrees aan te jagen. Belaging is een klachtdelict: zonder uw uitdrukkelijke klacht wordt in beginsel niet vervolgd.

Wat valt juridisch onder digitale stalking?

Digitale stalking is een verzamelnaam, geen wettelijk begrip. In de praktijk gaat het om aanhoudend ongewenst contact en het volgen van iemand via digitale kanalen: berichten en oproepen die blijven komen nadat u heeft gezegd geen contact te willen, nepaccounts die steeds opnieuw worden aangemaakt, ongevraagde reacties onder uw berichten, het benaderen van uw familie, werkgever of klanten, en het volgen van uw locatie of apparaat.

Wat deze gedragingen juridisch bindt, is niet het middel maar het patroon. Eén onaangenaam bericht is geen belaging. Een reeks handelingen die samen een aanhoudende inbreuk op uw privéleven vormen, is dat wel, ook als elke handeling op zichzelf onschuldig lijkt.

Houd het onderscheid met verwante delicten scherp. Bedreiging (artikel 285 Sr) vereist geen patroon; één ernstige bedreiging is al strafbaar. Beledigende of onware uitlatingen vallen onder belediging, smaad of laster. Die feiten kunnen naast belaging voorkomen. Wij bespreken die grens in ons artikel over wanneer bedreiging strafbaar is en in onze bijdrage over belediging, smaad en laster.

Belaging: wat eist artikel 285b Sr?

Voor een veroordeling moeten alle bestanddelen zijn vervuld:

• Wederrechtelijk: er is geen rechtvaardiging voor het gedrag.
• Stelselmatig: een patroon; de rechter let op aard, duur, frequentie en intensiteit van de handelingen en de omstandigheden.
• Opzettelijk: de dader was zich bewust van zijn handelen.
• Inbreuk op de persoonlijke levenssfeer: het gedrag dringt door in het privéleven van het slachtoffer.
• Oogmerk: het handelen was gericht op dwang of op het aanjagen van vrees.

Op belaging staat een gevangenisstraf van ten hoogste drie jaar of een geldboete van de vierde categorie. In de praktijk volgen vaak een (deels) voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden, zoals een contactverbod en een behandelverplichting, en een vrijheidsbeperkende maatregel.

Twee uitspraken: waar ligt de grens?

Niet elk digitaal patroon is belaging. De Rechtbank Zeeland-West-Brabant sprak op 8 december 2023 een verdachte vrij van belaging voor tweets en video’s over de aangevers (ECLI:NL:RBZWB:2023:8593). De berichten waren niet aan de aangevers gericht of naar hen gestuurd, zij volgden het account niet, en het doel was vooral anderen te bereiken. De inbreuk op hun privéleven was daarom te gering. Wel werd de verdachte veroordeeld voor onder meer smaad en opruiing, met een taakstraf, een voorwaardelijke gevangenisstraf en een contactverbod als bijzondere voorwaarde.

Daartegenover staat een vonnis van de Rechtbank Gelderland van 11 juni 2026 (ECLI:NL:RBGEL:2026:4669). Een man stuurde zijn ex-partner acht maanden lang intimiderende WhatsApp-berichten, plaatste een GPS-tracker onder haar auto, hing camera’s rond haar woning en stopte een voicerecorder in de tas van hun zoontje. De rechtbank achtte belaging bewezen. Hij kreeg 151 dagen gevangenisstraf, waarvan 90 voorwaardelijk, en 80 uur taakstraf, en daarnaast een contact- en gebiedsverbod van drie jaar (artikel 38v Sr). Voor de belaging van het zoontje was het OM niet-ontvankelijk: daarvoor lag geen klacht.

Het verschil zit in de gerichtheid: berichten die het slachtoffer zelf bereiken of zijn bewegingen volgen, wegen veel zwaarder dan publicaties waar het slachtoffer zelf naar moet zoeken.

Welke andere strafbare feiten spelen vaak mee?

Digitale stalking komt zelden alleen. Meld de feiten hieronder uitdrukkelijk bij uw aangifte: ze zijn geen klachtdelict en kunnen zelfstandig worden vervolgd.

Het oude artikel 139h Sr wordt voor wraakporno niet meer gebruikt; oudere teksten op internet verwijzen daar nog wel naar. Een breder overzicht geven wij in ons artikel over wanneer online gedrag strafbaar is. Over de grens tussen scherpe kritiek en onrechtmatig handelen schreven wij in online schelden, shamen en cancelen.

Waarom is de klacht zo belangrijk?

Belaging is een klachtdelict. Het Openbaar Ministerie mag pas vervolgen als het slachtoffer daar uitdrukkelijk om verzoekt. Een aangifte is de mededeling dat een strafbaar feit is gepleegd; een klacht is de verklaring dat u wilt dat de dader wordt vervolgd. De klacht moet binnen drie maanden worden gedaan nadat u van het feit kennis kreeg (artikel 66 Sr). Intrekken kan binnen acht dagen na indiening (artikel 67 Sr).

Dat het misgaat zonder klacht, laat de zaak van de Rechtbank Gelderland zien: voor het zoontje was geen klacht gedaan, en het OM kon voor dat deel niet vervolgen. Zeg daarom bij de politie uitdrukkelijk dat u een klacht wilt indienen, controleer of dat in het proces-verbaal staat en vraag een afschrift. Gaat het om meerdere slachtoffers, dan moet voor ieder van hen een klacht worden gedaan; voor minderjarigen doet de wettelijke vertegenwoordiger dat.

Besluit het OM ondanks uw klacht niet te vervolgen, dan kunt u beklag doen bij het gerechtshof (artikel 12 Wetboek van Strafvordering), dat de vervolging alsnog kan bevelen.

Hoe bouwt u een dossier op?

Omdat stelselmatigheid het kernbestanddeel is, wint of verliest een stalkingszaak op de documentatie. Leg een chronologisch logboek aan en noteer per incident:

• datum en tijdstip;
• het kanaal of account dat werd gebruikt, met gebruikersnaam en profieladres;
• wat er precies gebeurde of werd gezegd;
• eventuele getuigen;
• welk gevolg het voor u had, bijvoorbeeld angst, een gewijzigde route of ziekteverzuim.

Dat laatste is geen bijzaak: het onderbouwt de inbreuk op uw privéleven en een latere schadevordering. Bewaar naast schermafbeeldingen ook de oorspronkelijke gegevens. Een schermafbeelding zonder afzender, tijdstip en omringende berichten is moeilijk bruikbaar. Exporteer gesprekken in hun geheel, bewaar e-mails met de volledige koptekst en verwijder zelf niets.

Blokkeren mag, maar pas nadat u de inhoud heeft veiliggesteld: na blokkering is een gesprek vaak niet meer op te vragen. Vermoedt u volgsoftware of een tracker, zoals in de Gelderse zaak, laat het apparaat of de auto dan onderzoeken in plaats van zelf op te schonen; wie zelf wist, wist ook het bewijs. Wijzig wel direct uw wachtwoorden vanaf een ander, veilig apparaat en zet tweestapsverificatie aan.

Aangifte doen: hoe verloopt dat?

Aangifte van belaging doet u op afspraak op het bureau, omdat het gesprek zelf een deel van het bewijs vormt. Neem uw logboek en bewijsmateriaal mee, geordend op datum en met een korte samenvatting. Hoe een aangifte verloopt, beschrijven wij in ons artikel over aangifte doen bij de politie.

Bent u bang voor represailles, dan kunt u anoniem informatie delen via Meld Misdaad Anoniem. Een anonieme melding is geen aangifte en geen klacht, en leidt op zichzelf dus niet tot vervolging. Voor ongewenst seksueel beeldmateriaal kunt u terecht bij Helpwanted. Slachtofferhulp Nederland begeleidt u kosteloos bij de aangifte en de schadevordering. Bij acuut gevaar belt u het alarmnummer. Meld bij een dreigende situatie of het om een ex-partner gaat; dat weegt mee bij de inschatting van het risico.

Contactverbod en gebiedsverbod: welke routes zijn er?

U hoeft niet te wachten op een veroordeling. Er zijn drie routes, die naast elkaar kunnen lopen.

In de Gelderse zaak liet de rechtbank het geschorste bevel tot voorlopige hechtenis doorlopen, zodat de schorsingsvoorwaarden bleven gelden naast het contact- en gebiedsverbod van drie jaar. Zo kunnen strafrechtelijke instrumenten elkaar aanvullen.

De civiele weg staat los van het strafrecht. Stelselmatig ongewenst contact is een onrechtmatige daad. In kort geding kunt u een contact- en straatverbod vorderen, versterkt met een dwangsom (artikel 611a van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). Formuleer de vordering nauwkeurig: benoem de kanalen waarop het contactverbod ziet, het gebied van het straatverbod en de duur. Een te vaag verbod wordt afgewezen of blijkt later niet uitvoerbaar. Wordt het verbod overtreden, dan verbeurt de veroordeelde de dwangsom; u laat die via de deurwaarder innen. Bewaar dus ook na de uitspraak ieder incident.

Hoe vordert u schadevergoeding?

Als slachtoffer kunt u zich als benadeelde partij voegen in het strafproces (artikel 51f Sv). Dat is eenvoudiger en goedkoper dan een aparte civiele procedure. Materiële schade omvat bijvoorbeeld kosten van hulpverlening, beveiliging, een nieuw telefoonnummer of gederfde inkomsten; immateriële schade ziet op het aangedane leed. In de Gelderse zaak kreeg de ex-partner € 3.736,13 toegewezen.

Legt de rechter daarbij de schadevergoedingsmaatregel op (artikel 36f Sr), dan int het Centraal Justitieel Incassobureau het bedrag; u hoeft de veroordeelde niet zelf achterna te zitten. Is uw vordering te ingewikkeld voor de strafzaak, dan verklaart de rechter haar niet-ontvankelijk en kunt u naar de civiele rechter. Zie ons artikel over voegen in het strafproces. Onderbouw uw vordering met facturen, afspraakbevestigingen en een verklaring van uw huisarts of behandelaar; een vordering zonder stukken wordt vaak sterk gematigd.

Wat kunt u van platforms en zoekmachines eisen?

Een derde spoor is het laten verwijderen van de inhoud. Hostingdiensten, waaronder sociale netwerken, moeten op grond van artikel 16 van de digitaledienstenverordening, Verordening (EU) 2022/2065, een toegankelijk meldmechanisme aanbieden en hun beslissing op een melding motiveren. Dien uw melding schriftelijk in en bewaar bevestiging en reactie.

Gaat het om uw persoonsgegevens, dan kunt u op grond van artikel 17 AVG om verwijdering vragen, bij het platform en bij een zoekmachine. Reageert de verwerkingsverantwoordelijke niet of wijst hij af, dan kunt u klagen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of naar de rechter. Verwijdering neemt de inhoud weg, maar niet het gedrag, en een verwijderd bericht is later geen bewijs meer. Stel uw bewijs dus eerst veilig.

Actueel: nieuw Wetboek van Strafvordering

Het nieuwe Wetboek van Strafvordering is aangenomen, maar treedt pas in werking bij koninklijk besluit; de streefdatum is 2029. Tot die tijd gelden de huidige artikelnummers die in dit artikel worden genoemd, zoals 12, 51f en 509hh Sv (stand 29 oktober 2026).

Wat doen wij bij digitale stalking?

Een zaak over digitale stalking valt of staat bij een dossier dat het patroon zichtbaar maakt en een tijdige klacht. Het loont om de strafrechtelijke en civiele route naast elkaar te bekijken. Over de bredere aanpak schreven wij in ons overzicht stalking en belaging: wanneer is het strafbaar.

• Wij helpen u een dossier op te bouwen dat de stelselmatigheid van artikel 285b Sr aantoont.
• Wij zorgen dat u bij de aangifte uitdrukkelijk een klacht indient, voor ieder slachtoffer.
• Wij vragen de officier van justitie om een gedragsaanwijzing of vorderen in kort geding een contact- en straatverbod met dwangsom.
• Wij stellen uw vordering als benadeelde partij op en onderbouwen de schade.
• Wij dienen beklag in bij het gerechtshof als het OM niet vervolgt (artikel 12 Sv).

Digitale stalking in vijf punten

• Digitale stalking is belaging (artikel 285b Sr): maximaal drie jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie.
• Berichten die het slachtoffer zelf bereiken of volgen, wegen zwaarder dan publicaties waar het naar moet zoeken (Rb. Zeeland-West-Brabant 2023, Rb. Gelderland 2026).
• Zonder klacht binnen drie maanden geen vervolging; doe die voor ieder slachtoffer.
• Doxing (artikel 285d Sr), computervredebreuk en het verspreiden van beeldmateriaal worden zonder klacht vervolgd.
• Een contactverbod kan via de officier, de strafrechter of een kort geding.

Veelgestelde vragen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.