Financieel misbruik door een narcistische partner: uw juridische opties

Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Controleert uw partner uw geld, maakt hij of zij schulden op uw naam of houdt hij of zij vermogen voor u verborgen, dan biedt het Nederlandse recht bescherming via het familierecht, het civiele recht en soms het strafrecht. De belangrijkste uitzondering: diefstal, verduistering en oplichting tussen echtgenoten die niet van tafel en bed of van goederen zijn gescheiden, kunnen volgens artikel 316 van het Wetboek van Strafrecht niet worden vervolgd. De oplossing ligt dan meestal in de scheiding en de verdeling.

Of uw partner narcistisch is, is voor de rechter niet de vraag. De rechter kijkt naar gedrag en gevolgen: welke bedragen zijn verdwenen, welke schulden zijn aangegaan en wie wist wat. Hieronder leest u hoe u financieel misbruik herkent, welke juridische route bij welk probleem past en wat u nu al kunt doen.

Wat is financieel misbruik in een relatie?

Financieel misbruik, ook wel economisch geweld genoemd, is het stelselmatig controleren van andermans geld, inkomen of bezittingen om macht uit te oefenen. Het gaat verder dan een meningsverschil over geld: het doel of gevolg is afhankelijkheid. Er is geen aparte wet voor; de bescherming komt uit Boek 1, 3 en 6 van het Burgerlijk Wetboek en uit het Wetboek van Strafrecht.

Veilig Thuis en de hulpverlening zien economisch geweld als een vorm van huiselijk geweld. Het komt vaak samen voor met psychisch geweld, zoals manipulatie en gaslighting. Meer over het herkennen van manipulatief gedrag leest u in ons artikel over narcistische manipulatie.

Voorbeelden van financieel misbruik zijn:

• de volledige controle over bankrekeningen nemen of u de toegang ontzeggen;
• uw salaris opeisen en u alleen een klein bedrag laten uitgeven;
• leningen, abonnementen of koopcontracten op uw naam afsluiten;
• u verhinderen te werken of een opleiding te volgen;
• eigen inkomsten en bezittingen geheimhouden;
• belangrijke papieren, zoals uw paspoort of bankpas, achterhouden.

Aan welke signalen herkent u financieel misbruik?

Financieel misbruik begint vaak geleidelijk, soms zelfs als zorg: de partner neemt de geldzaken over omdat dat makkelijker zou zijn. Het wordt misbruik als u geen inzicht of zeggenschap meer hebt en geld wordt ingezet als beloning of straf.

Signalen zijn dat u elke uitgave moet verantwoorden, dat u niet weet wat er op gezamenlijke rekeningen staat en dat u post van schuldeisers krijgt over schulden die u niet kent. Ook dreigen met financiële gevolgen als u iets doet wat de partner niet wil, is een duidelijk teken. Een BKR-overzicht laat zien welke kredieten op uw naam lopen.

Omdat het geleidelijk gaat, zien veel mensen het pas laat. Dat maakt het bewijs lastiger, maar niet onmogelijk. Bankafschriften gaan bij de meeste banken jaren terug en berichten bewaren vaak meer dan u denkt.

Welke schulden blijven na de relatie op uw naam staan?

De gevolgen duren vaak langer dan de relatie zelf. Denk aan schulden op uw naam, betalingsachterstanden, een negatieve BKR-registratie en jaren zonder eigen inkomen of pensioenopbouw.

Schulden die op uw naam staan, moet u tegenover de schuldeiser in beginsel zelf betalen, ook als uw partner het geld heeft uitgegeven. Tussen u en uw partner kan de verdeling anders liggen. Dat hangt af van uw huwelijksgoederenregime en van de vraag of de schuld voor de gewone gang van de huishouding is aangegaan (artikel 1:85 BW).

Slachtoffers voelen vaak schaamte en zoeken daardoor laat hulp. Juridisch kan tijd een rol spelen: bewijs raakt zoek en vermogen kan worden weggesluisd voordat de rechter beslag toestaat.

Welke juridische route past bij welk probleem?

Financieel misbruik raakt drie rechtsgebieden tegelijk. De tabel hieronder laat per probleem zien waar de grondslag ligt. De wetsartikelen staan op wetten.overheid.nl (Boek 1 BW), Boek 3 BW en Boek 6 BW.

Wat gebeurt er met verzwegen vermogen bij de scheiding?

In een scheiding wordt het vermogen verdeeld of verrekend en wordt alimentatie vastgesteld. Financieel misbruik werkt in die verdeling door, vooral als uw partner vermogen heeft verzwegen of weggemaakt.

Getrouwd in gemeenschap van goederen

Bent u op of na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt een beperkte gemeenschap van goederen. Wat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt in beginsel gelijk verdeeld. Bent u eerder getrouwd, dan geldt meestal de algehele gemeenschap.

Verzwijgt, verbergt of maakt uw partner opzettelijk een goed uit de gemeenschap zoek, dan verliest hij of zij volgens artikel 3:194 lid 2 BW zijn of haar aandeel in dat goed ten gunste van u. U moet het opzettelijk verzwijgen wel aannemelijk maken.

Getrouwd met huwelijkse voorwaarden en een verrekenbeding

Voor huwelijkse voorwaarden met een verrekenbeding bevat artikel 1:135 lid 3 BW een vergelijkbare sanctie. De Hoge Raad oordeelde op 4 december 2015 dat die sanctie geldt bij opzettelijk verzwijgen van een goed dat tot het te verrekenen vermogen behoort. Volgens de Hoge Raad willen beide bepalingen echtgenoten ertoe brengen elkaar de nodige informatie over hun vermogen te geven (ECLI:NL:HR:2015:3475).

Wanneer heeft uw partner uw toestemming nodig?

Voor sommige rechtshandelingen heeft een echtgenoot de toestemming van de ander nodig. Artikel 1:88 BW noemt onder meer het verkopen of verhuren van de echtelijke woning, borgtochten en giften die niet gebruikelijk zijn. Heeft uw partner dat zonder uw toestemming gedaan, dan kunt u de rechtshandeling in bepaalde gevallen vernietigen (artikel 1:89 BW).

Partneralimentatie als u geen eigen inkomen hebt

Hebt u door het misbruik geen eigen inkomen, dan kan partneralimentatie aan de orde zijn. De rechter kijkt naar uw behoefte en de draagkracht van uw ex-partner. Wordt er niet betaald, dan kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) de alimentatie voor u innen. Voor de kinderen geldt hetzelfde voor kinderalimentatie.

Hoe een scheiding met een manipulatieve partner verloopt, leest u in ons artikel over scheiden van een narcist en in narcisme en familierecht.

Wanneer kunt u schadevergoeding eisen van uw (ex-)partner?

Dat kan als uw partner onrechtmatig heeft gehandeld en u daardoor schade hebt geleden. De grondslag is de onrechtmatige daad van artikel 6:162 BW.

U moet aantonen dat uw partner onrechtmatig handelde, dat u schade hebt en dat die schade door dat handelen is ontstaan. Denk aan geld dat zonder uw toestemming van uw rekening is gehaald, of een lening die op uw naam is afgesloten met een nagemaakte handtekening. Vergoeding van materiële schade, zoals verdwenen bedragen en rente, is het uitgangspunt. Immateriële schade wordt alleen in de gevallen van artikel 6:106 BW vergoed.

Tussen echtgenoten wordt zo’n vordering vaak meegenomen in de verdeling bij de scheiding. Dat is meestal efficiënter dan een aparte procedure. In familiezaken worden de proceskosten meestal gecompenseerd: ieder betaalt dan de eigen kosten.

Beslag om wegsluizen te voorkomen

Is er een reëel risico dat uw partner vermogen wegsluist, dan kunt u de voorzieningenrechter om verlof vragen voor conservatoir beslag. Daarmee worden bijvoorbeeld een bankrekening of een woning geblokkeerd tot de rechter over de vordering heeft beslist. U moet daarna binnen de termijn die de rechter stelt een procedure starten; zonder termijn in het verlof is dat volgens artikel 700 lid 3 Rv veertien dagen.

Waarom kunt u uw echtgenoot meestal niet aangeven voor diefstal?

Volgens artikel 316 van het Wetboek van Strafrecht is vervolging uitgesloten als de dader de echtgenoot is die niet van tafel en bed of van goederen is gescheiden. De titels over verduistering en oplichting verklaren dezelfde regel van toepassing. Na zo’n scheiding is vervolging alleen mogelijk als u een klacht indient. Voor geregistreerde partners geldt hetzelfde.

Valsheid in geschrifte (artikel 225 Sr), zoals het namaken van een handtekening om een lening af te sluiten, valt niet onder die uitzondering. Daarvan kunt u ook binnen een huwelijk aangifte doen bij de politie. Meer over oplichting leest u in een apart artikel.

Als slachtoffer van een strafbaar feit hebt u recht op informatie over de zaak en kunt u zich voegen in het strafproces om uw schade te verhalen (artikel 51f Sv). Meer daarover leest u in ons artikel over slachtofferhulp in het strafrecht.

Contactverbod en huisverbod bij intimidatie

Gaat het financiële misbruik samen met intimidatie of bedreiging, dan kunt u in kort geding een contactverbod of straatverbod vragen. U moet aannemelijk maken dat het gedrag van uw partner onrechtmatig is en dat u een spoedeisend belang hebt.

Is er acuut gevaar in huis, dan kan de burgemeester of een hulpofficier van justitie een tijdelijk huisverbod van tien dagen opleggen. De burgemeester kan het verlengen tot maximaal vier weken, zo meldt de Rijksoverheid (geraadpleegd op 29 oktober 2026). Het huisverbod is bedoeld voor dreigend geweld, niet voor alleen financiële conflicten.

Hoe u met een manipulatieve wederpartij in een procedure omgaat, leest u in ons artikel over omgaan met narcisten in rechtszaken.

Wat betekent financieel misbruik voor gezag en omgang?

De rechter beslist over gezag, omgang en kinderalimentatie in het belang van het kind. Financieel misbruik tussen ouders is daarbij een factor, maar leidt niet vanzelf tot beperking van de omgang.

Komt de verzorging van de kinderen in gevaar, bijvoorbeeld omdat er geen geld is voor eten of huur, dan kan Veilig Thuis worden ingeschakeld. In ernstige situaties kan de Raad voor de Kinderbescherming onderzoek doen en de kinderrechter een ondertoezichtstelling vragen (artikel 1:255 BW). Meer leest u in ons artikel over een omgangsregeling met een narcistische ex.

Samenwonend zonder huwelijk: welke bescherming hebt u?

Woont u samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan geldt geen wettelijke verdeling en geen partneralimentatie. U bent aangewezen op het samenlevingscontract, het gewone vermogensrecht en de onrechtmatige daad.

Staat de woning of een rekening op beider naam, dan bent u samen eigenaar en kunt u verdeling vragen, zo nodig bij de rechter (artikel 3:178 BW). Heeft uw partner geld van uw eigen rekening gehaald of een lening op uw naam afgesloten, dan kunt u dat terugvorderen. Omdat artikel 316 Sr voor ongehuwde partners niet geldt, kunt u dan ook aangifte doen van diefstal, verduistering of oplichting.

Hebt u samen kinderen, dan blijft kinderalimentatie verschuldigd. Die wordt berekend op basis van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders.

Wat kunt u nu al doen?

Stel bewijs veilig, bescherm uw eigen inkomen en laat u adviseren voordat u grote stappen zet. Sommige acties, zoals geld van een gezamenlijke rekening halen, kunnen in de verdeling tegen u werken.

Bewijs verzamelen

Bewaar bankafschriften, overzichten van gezamenlijke rekeningen, leningen en contracten op uw naam. Maak screenshots van berichten en e-mails over geld, met datum en afzender zichtbaar. Vraag bij het BKR een overzicht op van de kredieten die op uw naam lopen.

Houd een logboek bij van voorvallen: wat er gebeurde, wanneer en wie erbij was. Verklaringen van familie of vrienden kunnen uw verhaal ondersteunen. Verzamel alleen stukken waar u zelf rechtmatig toegang toe hebt; stiekem inloggen op accounts van uw partner kan strafbaar zijn (artikel 138ab Sr) en tegen u werken.

Uw eigen financiën afschermen

Open een eigen bankrekening bij een andere bank en laat uw inkomen daarop storten. Wijzig wachtwoorden en pincodes van uw eigen accounts. Controleer automatische incasso’s en zeg abonnementen op uw naam op die u niet zelf hebt afgesloten.

Bewaar belangrijke documenten, zoals uw paspoort, op een veilige plek, bijvoorbeeld bij familie. Wilt u de bevoegdheid van uw partner op een gezamenlijke rekening beperken, bespreek dan eerst met een advocaat hoe u dat doet. Eenzijdig een gezamenlijke rekening leeghalen kan in de verdeling tegen u werken.

Schuldhulp en beschermingsbewind

Hebt u schulden die u niet kunt betalen, dan kunt u bij uw gemeente terecht. Gemeenten zijn daartoe verplicht op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Kunt u uw financiën tijdelijk niet zelf regelen, dan kan de kantonrechter op grond van artikel 1:431 BW beschermingsbewind instellen. Een bewindvoerder beheert dan uw geld.

Waar vindt u hulp naast een advocaat?

Voor advies bij huiselijk geweld, waaronder economisch geweld, kunt u dag en nacht terecht bij Veilig Thuis via 0800-2000. In acute noodsituaties belt u 112.

Slachtofferhulp Nederland biedt praktische en emotionele ondersteuning, ook zonder aangifte. Het Juridisch Loket geeft gratis eerste juridische informatie. Is thuis geen veilige plek meer, dan kan de vrouwenopvang of een andere opvangvoorziening tijdelijk onderdak bieden. Voor de verdeling, alimentatie of beslag beoordeelt een scheidingsadvocaat welke middelen in uw situatie passen.

Onze rol bij financieel misbruik in een scheiding

• Wij brengen vermogen en schulden in kaart en zoeken uit welke bedragen of goederen mogelijk zijn verzwegen.
• Wij beroepen ons in de verdeling of verrekening op artikel 3:194 lid 2 of 1:135 lid 3 BW.
• Wij beoordelen of rechtshandelingen zonder uw toestemming vernietigd kunnen worden (artikelen 1:88 en 1:89 BW).
• Wij vragen verlof voor conservatoir beslag als vermogen dreigt te worden weggesluisd.
• Wij vragen in kort geding een contactverbod als het misbruik samengaat met intimidatie.

Financieel misbruik in vijf punten

• Er is geen aparte wet; de bescherming komt uit het BW en het Wetboek van Strafrecht.
• Diefstal, verduistering en oplichting tussen niet gescheiden echtgenoten zijn niet vervolgbaar (artikel 316 Sr); valsheid in geschrifte wel.
• Wie opzettelijk vermogen verzwijgt, verliest zijn aandeel in dat goed ten gunste van de ander (artikel 3:194 lid 2 BW en, bij een verrekenbeding, artikel 1:135 lid 3 BW).
• Bij een risico op wegsluizen is conservatoir beslag mogelijk.
• Ongehuwde partners missen de wettelijke verdeling, maar kunnen wel aangifte doen.

Meer over onze aanpak in familiezaken leest u op de pagina over familierecht.