Financieel misbruik door een narcistische partner: wat kunt u doen?

Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 7 oktober 2026

Controleert uw partner uw geld, maakt hij of zij schulden op uw naam of houdt hij of zij het gezamenlijke vermogen voor u verborgen, dan biedt het Nederlandse recht bescherming via het familierecht, het civiele recht en soms het strafrecht. Let wel: diefstal of verduistering tussen echtgenoten die niet van tafel en bed zijn gescheiden, kan volgens artikel 316 van het Wetboek van Strafrecht niet strafrechtelijk worden vervolgd, zodat de oplossing vaak in de scheiding en de verdeling ligt.

Of uw partner narcistisch is, is voor de rechter niet de vraag. Hij kijkt naar gedrag en naar de gevolgen daarvan: welke bedragen zijn verdwenen, welke schulden zijn aangegaan en wie wist wat. Hieronder leest u hoe u financieel misbruik herkent, welke juridische middelen er zijn en wat u nu al kunt doen.

Wat is financieel misbruik in een relatie?

Financieel misbruik, ook wel economisch geweld genoemd, is het stelselmatig controleren van andermans geld, inkomen of bezittingen om macht uit te oefenen. Het gaat verder dan een meningsverschil over geld: het doel of gevolg is afhankelijkheid.

Veilig Thuis en de hulpverlening beschouwen economisch geweld als een vorm van huiselijk geweld. Het komt vaak samen voor met psychisch geweld, zoals manipulatie en gaslighting. Meer over het herkennen van manipulatief gedrag leest u in ons artikel over narcistische manipulatie.

Voorbeelden van financieel misbruik zijn:

• de volledige controle over bankrekeningen nemen of u de toegang ontzeggen;
• uw salaris opeisen en u alleen een klein bedrag laten uitgeven;
• leningen, abonnementen of koopcontracten op uw naam afsluiten;
• u verhinderen te werken of een opleiding te volgen;
• eigen inkomsten en bezittingen geheimhouden;
• belangrijke papieren, zoals uw paspoort of bankpas, achterhouden.

Hoe herkent u financieel misbruik?

Financieel misbruik begint vaak geleidelijk, soms zelfs als zorg: de partner neemt de geldzaken over omdat dat makkelijker zou zijn. Het wordt misbruik als u geen inzicht of zeggenschap meer hebt en geld wordt ingezet als beloning of straf.

Signalen zijn onder meer dat u elke uitgave moet verantwoorden, dat u niet weet wat er op gezamenlijke rekeningen staat, en dat u post van schuldeisers ontvangt over schulden die u niet kent. Ook dreigen met financiële gevolgen als u iets doet wat de partner niet wil, is een duidelijk teken.

Omdat het geleidelijk gaat, zien veel mensen het pas laat. Dat maakt het bewijs lastiger, maar niet onmogelijk. Bankafschriften en berichten bewaren vaak meer dan u denkt.

Welke gevolgen heeft financieel misbruik na de relatie?

De gevolgen duren vaak langer dan de relatie zelf. Denk aan schulden op uw naam, betalingsachterstanden, een negatieve BKR-registratie en jaren zonder eigen inkomen of pensioenopbouw.

Schulden die op uw naam staan, moet u tegenover de schuldeiser in beginsel zelf betalen, ook als uw partner het geld heeft uitgegeven. Tussen u en uw partner kan de verdeling anders liggen. Dat hangt af van uw huwelijksgoederenregime en van de vraag of de schuld in het belang van de huishouding is aangegaan.

Ook de emotionele impact is groot. Slachtoffers voelen vaak schaamte en zoeken daardoor laat hulp. Dat is begrijpelijk, maar juridisch kan tijd een rol spelen, bijvoorbeeld bij het veiligstellen van bewijs of vermogen.

Welke bescherming biedt het familierecht?

In een scheiding wordt het vermogen verdeeld en wordt alimentatie vastgesteld. Financieel misbruik kan in die verdeling doorwerken, bijvoorbeeld als uw partner vermogen heeft verzwegen of weggemaakt.

Hoe wordt het vermogen verdeeld?

Bent u op of na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt een beperkte gemeenschap van goederen. Wat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt in beginsel gelijk verdeeld. Bent u eerder getrouwd, dan geldt meestal de algehele gemeenschap. Met huwelijkse voorwaarden hangt het af van wat daarin staat, zoals een verrekenbeding.

Verzwijgt of verbergt uw partner opzettelijk een goed uit de gemeenschap, dan kan hij of zij volgens artikel 3:194 lid 2 BW zijn of haar aandeel in dat goed verliezen ten gunste van u. Dat is een sterk middel, maar u moet het opzettelijk verzwijgen wel aannemelijk maken.

Wanneer heeft uw partner uw toestemming nodig?

Voor sommige rechtshandelingen heeft een echtgenoot de toestemming van de ander nodig. Artikel 1:88 BW noemt onder meer het verkopen of verhuren van de echtelijke woning, borgtochten en giften die niet gebruikelijk zijn. Heeft uw partner dat zonder uw toestemming gedaan, dan kunt u de rechtshandeling in bepaalde gevallen vernietigen.

Heeft u recht op alimentatie?

Hebt u door het misbruik geen eigen inkomen, dan kan partneralimentatie aan de orde zijn. De rechter kijkt naar uw behoefte en de draagkracht van uw ex-partner. Wordt er niet betaald, dan kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) de alimentatie voor u innen. Voor de kinderen geldt hetzelfde voor kinderalimentatie.

Hoe een scheiding met een manipulatieve partner verloopt, leest u in ons artikel over scheiden van een narcist en in narcisme en familierecht.

Kunt u via de civiele rechter schadevergoeding eisen?

Ja, als uw partner onrechtmatig heeft gehandeld en u daardoor schade hebt geleden. De grondslag is de onrechtmatige daad van artikel 6:162 BW.

U moet dan aantonen dat uw partner onrechtmatig handelde, dat u schade hebt en dat die schade door dat handelen is ontstaan. Denk aan geld dat zonder uw toestemming van uw rekening is gehaald, of een lening die op uw naam is afgesloten door uw handtekening na te maken. Vergoeding van materiële schade, zoals verdwenen bedragen en rente, is het uitgangspunt. Immateriële schade wordt alleen in beperkte gevallen vergoed.

Tussen echtgenoten wordt zo’n vordering vaak meegenomen in de verdeling bij de scheiding. Dat is meestal efficiënter dan een aparte procedure. Houd er rekening mee dat de proceskosten in familiezaken meestal worden gecompenseerd: ieder betaalt dan de eigen kosten.

Kunt u beslag laten leggen?

Ja. Is er een reëel risico dat uw partner vermogen wegsluist, dan kunt u de voorzieningenrechter om verlof vragen voor conservatoir beslag. Daarmee worden bijvoorbeeld een bankrekening of een woning geblokkeerd tot de rechter over de vordering heeft beslist. U moet daarna binnen de termijn die de rechter stelt een procedure starten.

Wanneer is financieel misbruik strafbaar?

Valsheid in geschrifte, zoals het namaken van een handtekening, is ook binnen een relatie strafbaar. Voor diefstal, verduistering en oplichting tussen echtgenoten geldt wel een belangrijke uitzondering.

Volgens artikel 316 van het Wetboek van Strafrecht kan een echtgenoot die niet van tafel en bed of van goederen is gescheiden, niet worden vervolgd voor diefstal van de ander. Dezelfde regel geldt voor verduistering en oplichting. Na zo’n scheiding is vervolging alleen mogelijk als u een klacht indient. Voor geregistreerde partners geldt hetzelfde.

Voor ongehuwde partners geldt die uitzondering niet. Heeft uw partner uw handtekening vervalst om een lening af te sluiten, dan kan dat valsheid in geschrifte zijn, ook binnen een huwelijk. U kunt daarvan aangifte doen bij de politie. Meer over oplichting leest u in een apart artikel.

Als slachtoffer van een strafbaar feit hebt u onder meer recht op informatie over de zaak en kunt u zich voegen in het strafproces om uw schade te verhalen. Meer daarover leest u in ons artikel over slachtofferhulp in het strafrecht.

Kunt u een contactverbod krijgen?

Gaat het financiële misbruik samen met intimidatie of bedreiging, dan kunt u in kort geding een contactverbod of straatverbod vragen. Daarvoor moet u aannemelijk maken dat het gedrag van uw partner onrechtmatig is en dat u een spoedeisend belang hebt.

Is er acuut gevaar in huis, dan kan de burgemeester op grond van de Wet tijdelijk huisverbod een huisverbod van tien dagen opleggen. Dat is bedoeld voor situaties van dreigend geweld, niet voor alleen financiële conflicten. In een strafzaak kan de rechter ook een contactverbod opleggen als voorwaarde of maatregel.

Hoe u met een manipulatieve wederpartij in een procedure omgaat, leest u in ons artikel over omgaan met narcisten in rechtszaken.

Wat betekent dit voor de kinderen?

De rechter beslist over gezag, omgang en kinderalimentatie in het belang van het kind. Financieel misbruik tussen ouders is daarbij een factor, maar leidt niet vanzelf tot beperking van de omgang.

Komt de verzorging van de kinderen in gevaar, bijvoorbeeld omdat er geen geld is voor eten of huur, dan kan Veilig Thuis worden ingeschakeld. In ernstige situaties kan de Raad voor de Kinderbescherming onderzoek doen en de rechter een kinderbeschermingsmaatregel vragen, zoals een ondertoezichtstelling. Meer over omgang in deze situaties leest u in ons artikel over een omgangsregeling met een narcistische ex.

Wat als u niet getrouwd bent?

Woont u samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap, dan geldt geen wettelijke verdeling en geen partneralimentatie. U bent aangewezen op het samenlevingscontract, op het gewone vermogensrecht en op de onrechtmatige daad.

Staat de woning of een rekening op beider naam, dan bent u samen eigenaar en kunt u verdeling vragen, zo nodig bij de rechter. Heeft uw partner geld van uw eigen rekening gehaald of een lening op uw naam afgesloten, dan kunt u dat terugvorderen. Omdat artikel 316 Sr voor ongehuwde partners niet geldt, kunt u in dat geval ook aangifte doen van diefstal, verduistering of oplichting.

Hebt u samen kinderen, dan blijft kinderalimentatie gewoon verschuldigd. Die wordt berekend op basis van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders.

Wat kunt u nu al doen?

Stel bewijs veilig, bescherm uw eigen inkomen en laat u adviseren voordat u grote stappen zet. Sommige acties, zoals geld van een gezamenlijke rekening halen, kunnen in een scheiding tegen u werken.

Hoe verzamelt u bewijs?

Bewaar bankafschriften, overzichten van gezamenlijke rekeningen, leningen en contracten op uw naam. Maak screenshots van berichten en e-mails over geld, met datum en afzender zichtbaar. Vraag een overzicht van uw registraties op bij het BKR om te zien welke kredieten op uw naam lopen.

Houd een logboek bij van voorvallen: wat er gebeurde, wanneer en wie erbij was. Verklaringen van familie of vrienden die iets hebben gezien, kunnen uw verhaal ondersteunen. Verzamel alleen stukken waar u zelf rechtmatig toegang toe hebt; stiekem inloggen op accounts van uw partner kan tegen u werken.

Hoe beschermt u uw financiën?

Open een eigen bankrekening bij een andere bank en laat uw inkomen daarop storten. Wijzig wachtwoorden en pincodes van uw eigen accounts. Controleer automatische incasso’s en zeg abonnementen op uw naam op die u niet zelf hebt afgesloten.

Bewaar belangrijke documenten, zoals uw paspoort, op een veilige plek, bijvoorbeeld bij familie. Wilt u de bevoegdheid van uw partner op een gezamenlijke rekening beperken, bespreek dan eerst met een advocaat hoe u dat doet. Eenzijdig een gezamenlijke rekening leeghalen kan in de verdeling tegen u werken.

Waar krijgt u hulp bij schulden?

Hebt u schulden die u niet kunt betalen, dan kunt u bij uw gemeente terecht voor schuldhulpverlening. Gemeenten zijn daartoe verplicht op grond van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Kunt u uw financiën tijdelijk niet zelf regelen, dan kan de kantonrechter op grond van artikel 1:431 BW beschermingsbewind instellen. Een bewindvoerder beheert dan uw geld en helpt u uit de schulden.

Waar vindt u hulp?

Voor advies bij huiselijk geweld, waaronder economisch geweld, kunt u dag en nacht terecht bij Veilig Thuis via 0800-2000. In acute noodsituaties belt u 112.

Slachtofferhulp Nederland biedt praktische en emotionele ondersteuning, ook als u geen aangifte hebt gedaan. Het Juridisch Loket geeft gratis eerste juridische informatie. Is thuis geen veilige plek meer, dan kan de vrouwenopvang of een andere opvangvoorziening tijdelijk onderdak bieden.

Voor de juridische kant, zoals de verdeling, alimentatie of beslag, schakelt u een advocaat in. Een scheidingsadvocaat kan beoordelen welke middelen in uw situatie passen en wat u als eerste moet doen.

Wat kunnen wij voor u doen bij financieel misbruik door uw partner?

Wij staan u bij in de scheiding en in procedures tegen uw (ex-)partner.

• Wij brengen het vermogen en de schulden in kaart en zoeken uit welke bedragen of goederen uw partner mogelijk heeft verzwegen.
• Wij beroepen ons in de verdeling op artikel 3:194 lid 2 BW als uw partner opzettelijk vermogen heeft verzwegen of verborgen.
• Wij beoordelen of u rechtshandelingen die zonder uw toestemming zijn verricht, kunt vernietigen (artikelen 1:88 en 1:89 BW).
• Wij vragen de voorzieningenrechter verlof voor conservatoir beslag als uw partner vermogen dreigt weg te sluizen.
• Wij berekenen partner- en kinderalimentatie en dienen het verzoek bij de rechtbank in.
• Wij vragen in kort geding een contactverbod als het misbruik samengaat met intimidatie of bedreiging.

Samengevat

• Financieel misbruik is het stelselmatig controleren van andermans geld om macht uit te oefenen; hulpverleners zien het als economisch geweld.
• Diefstal, verduistering en oplichting tussen niet gescheiden echtgenoten zijn niet vervolgbaar (artikel 316 Sr); valsheid in geschrifte wel.
• Verzwijgt uw partner vermogen, dan kan hij of zij volgens artikel 3:194 lid 2 BW zijn of haar aandeel daarin verliezen.
• Schade kunt u verhalen via de onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW), vaak als onderdeel van de verdeling bij scheiding.
• Stel bewijs veilig, open een eigen rekening en laat u adviseren voordat u grote stappen zet.

Veelgestelde vragen

Law & More staat cliënten bij in scheidingen waarin financieel misbruik speelt, van het veiligstellen van vermogen tot de verdeling en alimentatie. Meer over onze aanpak leest u op de pagina over familierecht.