Gepubliceerd op 7 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 28 september 2026
Draagkracht is het bedrag dat u maandelijks kunt missen voor alimentatie, nadat uw eigen noodzakelijke kosten zijn meegeteld. De rechter kent nooit meer alimentatie toe dan uw draagkracht toelaat, ook niet als de behoefte van uw kind of ex-partner hoger is.
Volgens artikel 1:397 BW kijkt de rechter altijd naar twee dingen: de behoefte van degene die alimentatie ontvangt en de draagkracht van degene die betaalt.
Dat geldt voor alimentatie voor kinderen en voor ex-partners, maar de rekenregels verschillen per soort alimentatie.
De berekening van draagkracht volgt de alimentatienormen van de Expertgroep Alimentatienormen. Die normen worden elk jaar per 1 januari bijgewerkt.
De rechter vertrekt vanuit uw netto besteedbaar inkomen. Voor woonlasten en andere vaste kosten rekent hij grotendeels met vaste, forfaitaire bedragen.
Van de ruimte die overblijft, is 70% beschikbaar voor kinderalimentatie en 60% voor partneralimentatie.
Uw draagkracht ligt niet voor altijd vast. Een ander inkomen, een nieuw gezin of hogere vaste lasten kunnen aanleiding zijn om de alimentatie te laten herzien.
Zo’n herziening kan voor beide partijen flinke financiële gevolgen hebben. Wie de rekenregels kent, kan realistische afspraken maken en onnodige conflicten voorkomen.
Inhoudsopgave
Wat is draagkracht bij alimentatie?
Draagkracht is het deel van uw inkomen dat u kunt besteden aan alimentatie zonder zelf in financiële problemen te komen. Samen met de behoefte van de ontvanger bepaalt het de hoogte van elke alimentatie.
Wat valt onder draagkracht?
Draagkracht is de financiële ruimte die overblijft nadat de noodzakelijke kosten van uw inkomen zijn afgetrokken.
Het gaat dus om het bedrag dat werkelijk beschikbaar is om alimentatie te betalen.
Bij de berekening houdt de rechter rekening met vaste kosten, zoals:
- Woonlasten
- Kosten van de zorgverzekering
- Basiskosten van levensonderhoud
De Expertgroep Alimentatienormen van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak stelt hiervoor het rapport alimentatienormen op, met tabellen en rekenregels.
Die tabellen werken met forfaitaire bedragen: vaste bedragen per kostenpost in plaats van uw werkelijke uitgaven.
Het netto besteedbaar inkomen is het startpunt van elke berekening.
Daarvan gaan de noodzakelijke lasten af. Wat overblijft, is de basis voor uw draagkracht.
Voor kinderalimentatie geldt in 2026 vanaf een netto besteedbaar inkomen van € 2.200 per maand een vaste formule. Die staat verderop in dit artikel.
Bij lagere inkomens leest de rechter de draagkracht af uit een tabel met vaste bedragen.
Welke rol speelt draagkracht in een alimentatiezaak?
Draagkracht is bij kinderalimentatie en partneralimentatie de bovengrens. Zonder draagkracht legt de rechter geen of slechts een minimale alimentatie op.
Bij kinderalimentatie berekent de rechter de draagkracht van beide ouders.
Daarna bepaalt hij welk deel van de kosten van de kinderen elke ouder draagt.
Die verdeling volgt de verhouding tussen de draagkracht van de ouders.
De ouder met meer draagkracht draagt dus een groter deel van de kosten van de kinderen.
Voor partneralimentatie werkt het vergelijkbaar.
De rechter zet de behoefte van uw ex-partner af tegen de draagkracht van degene die moet betalen.
Uw draagkracht kan veranderen door wijzigingen in inkomen of vaste lasten.
Dan kan de rechter de alimentatie op verzoek aanpassen. Volgens artikel 1:401 BW moet er dan sprake zijn van een wijziging van omstandigheden.
Waarom is de draagkrachtberekening zo belangrijk?
De draagkrachtberekening zorgt ervoor dat alimentatie betaalbaar blijft. Tegelijk zorgt zij ervoor dat de kosten van de kinderen eerlijk worden verdeeld.
Zo beschermt de berekening de alimentatieplichtige tegen een bedrag dat hij of zij niet kan opbrengen.
Wanneer wordt draagkracht berekend?
Draagkracht wordt berekend bij elke vaststelling of wijziging van alimentatie. Dat geldt bij de rechter, maar ook als u samen afspraken maakt.
Dit speelt bij een scheiding en bij het uit elkaar gaan van ongehuwde ouders.
Ook bij een latere wijziging van het inkomen wordt opnieuw gerekend.
Denk aan het verlies van een baan, een promotie of een overstap naar een eigen onderneming.
Rechters gebruiken de berekening om een passend en uitlegbaar bedrag vast te stellen.
Zonder die berekening zou de alimentatie al snel te hoog of te laag uitvallen.
De wet schrijft voor dat de rechter rekening houdt met draagkracht. Dat staat in artikel 1:397 BW.
Het is dus geen keuze, maar een wettelijke maatstaf.
Ook bij herziening van een bestaande alimentatie berekent de rechter de draagkracht opnieuw.
Omstandigheden veranderen, en de alimentatie moet daar redelijkerwijs bij passen.
Wat moet de rechter volgens de wet toetsen?
De rechter toetst de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler. Beide maatstaven komen uit artikel 1:397 BW.
Bij kinderalimentatie gaat het om de behoefte van het kind en de draagkracht van elke ouder.
Beide wegen even zwaar.
De draagkrachtberekening voorkomt dat iemand meer alimentatie moet betalen dan hij of zij kan dragen.
Zo voorkomt de berekening dat de betaler zelf in financiële problemen raakt.
De berekening werkt met vaste regels en tabellen.
Daardoor krijgen mensen in vergelijkbare situaties vergelijkbare uitkomsten.
De alimentatienormen zijn geen wet. Het zijn aanbevelingen van de Expertgroep, die rechters in de praktijk vrijwel altijd volgen.
Een rechter mag daarvan afwijken als de omstandigheden van uw zaak dat rechtvaardigen. Hij moet die afwijking dan wel motiveren.
Hoe beschermt het bestaansminimum de betaler?
De berekening houdt altijd rekening met uw eigen bestaansminimum. Alimentatie mag u niet onder het niveau brengen dat u nodig heeft om zelf rond te komen.
Het bestaansminimum speelt daarom een grote rol in de berekening.
Niemand hoeft door alimentatie onder dat minimum te leven.
De normen houden rekening met basiskosten zoals wonen, eten en kleding.
Die kosten gaan er altijd eerst af, voordat er ruimte voor alimentatie ontstaat.
Het uitgangspunt is dat iemand genoeg overhoudt om zichzelf te onderhouden.
Dat is een vast principe in het alimentatierecht.
Bij lage inkomens is er vaak weinig of geen draagkracht.
Voor kinderalimentatie gaat de tabel bij de laagste inkomens uit van een kleine minimumbijdrage per maand. Ouders blijven zo toch betrokken bij de kosten van hun kind.
De draagkrachttabel 2026 laat per inkomen zien welk bedrag beschikbaar is. Dat maakt de berekening transparant en voorspelbaar.
Hoe wordt draagkracht berekend?
De rechter berekent draagkracht met vaste tabellen en formules uit het rapport alimentatienormen. Het netto besteedbaar inkomen is het vertrekpunt, en daarop worden vaste normen en percentages toegepast.
Welke tabellen en formules gebruikt de rechter?
De rechter gebruikt de tabellen uit het rapport alimentatienormen, die elk jaar per 1 januari worden bijgewerkt.
De draagkrachttabel voor kinderalimentatie bevat inkomensschijven met een bijbehorend bedrag.
Voor netto besteedbare inkomens onder € 2.200 per maand geldt in 2026 een vast tabelbedrag.
Zo ontstaan er geen grote verschillen tussen inkomens die dicht bij elkaar liggen.
Vanaf een netto besteedbaar inkomen van € 2.200 per maand geldt in 2026 deze formule voor ouders onder de AOW-leeftijd:
- Draagkracht = 70% van [NBI – (0,3 x NBI + € 1.365)]
Voor ouders die de AOW-leeftijd hebben bereikt, geldt een eigen formule met een hoger vast bedrag (€ 1.525) en een grens van € 2.430.
In de formule staat 0,3 x NBI voor een forfaitair woonbudget. Het vaste bedrag staat voor de overige noodzakelijke lasten, zoals andere financiële verplichtingen.
Bijzondere omstandigheden kunnen een reden zijn om van de standaardberekening af te wijken, bijvoorbeeld zeer hoge omgangskosten.
Wat is het netto besteedbaar inkomen (NBI)?
Het netto besteedbaar inkomen is uw inkomen na aftrek van belastingen en premies. Het is het vertrekpunt van elke draagkrachtberekening.
Op dit bedrag bouwen alle verdere berekeningen voort.
Het NBI is dus niet uw inkomen na aftrek van vaste lasten. Die lasten verwerkt de formule zelf, grotendeels via vaste bedragen.
Bij het NBI tellen onder meer loonheffing, premies en bepaalde heffingskortingen en fiscale voordelen mee.
Uit het NBI volgt vervolgens hoeveel ruimte er is voor alimentatie.
De tabel en de formule laten per inkomen zien welk bedrag beschikbaar is.
Lagere inkomens hebben minder draagkracht dan hogere inkomens.
Dat verschil is in de tabel goed te zien.
Wat zijn de Tremanormen?
De Tremanormen is de oude naam voor de alimentatienormen. Rechters gebruiken ze in heel Nederland om alimentatie op een vergelijkbare manier te berekenen.
Het rapport alimentatienormen bevat de officiële tabellen en rekenregels. De Expertgroep past de bedragen elk jaar aan de economische ontwikkelingen aan.
De alimentatienormen geven onder meer bedragen en regels voor:
- Het forfaitaire woonbudget
- De noodzakelijke lasten
- Het draagkrachtloos inkomen
- Het percentage van de draagkrachtruimte dat voor alimentatie beschikbaar is
Zo zorgen de normen voor consistente berekeningen in alle alimentatiezaken. Alleen in bijzondere gevallen wijkt de rechter ervan af.
Hoe werkt draagkracht bij kinderalimentatie?
Bij kinderalimentatie rekent de rechter vooral met vaste bedragen, en niet met uw werkelijke kosten. Hij kijkt daarbij naar de draagkracht van beide ouders.
Welke regels gelden voor kinderalimentatie?
Voor kinderalimentatie gebruikt de rechter de draagkrachttabel en de draagkrachtformule uit het rapport alimentatienormen. De Expertgroep, bestaande uit familierechters, stelt die normen vast.
De berekening werkt met forfaitaire bedragen. De rechter rekent dus met vaste bedragen voor onder meer:
- Woonlasten
- Kosten van de zorgverzekering
- Boodschappen
- Persoonlijke verzorging
Uw werkelijke lasten tellen in beginsel niet mee. De rechter kijkt naar uw netto besteedbaar inkomen en past daarop de tabel of formule toe.
Belangrijke regel: kinderalimentatie is nooit hoger dan de berekende draagkracht. Dat beschermt de betalende ouder tegen een bedrag dat hij of zij niet kan opbrengen.
Hoe wordt de draagkracht tussen ouders verdeeld?
Beide ouders dragen bij aan de kosten van hun kinderen, naar verhouding van hun draagkracht. Wie meer draagkracht heeft, draagt een groter deel.
Een ouder met een hoger inkomen heeft meestal meer draagkracht. Die ouder draagt dus meer bij.
Heeft u meerdere kinderen, dan wordt uw draagkracht over al die kinderen verdeeld. Krijgt u een nieuw kind, dan kan er minder overblijven voor uw andere kinderen.
De rechter berekent het aandeel van elke ouder op basis van de financiële mogelijkheden. Meestal betaalt de ouder bij wie de kinderen niet hoofdzakelijk wonen alimentatie aan de andere ouder.
Hoe verhoudt draagkracht zich tot de behoefte van het kind?
Het uitgangspunt is dat kinderen er financieel niet op achteruit gaan door de scheiding. De rechter stelt daarom eerst de behoefte van het kind vast.
Die behoefte hangt af van het inkomen dat het gezin had toen de ouders nog samen waren.
Daarna bepaalt de draagkracht hoeveel elke ouder maximaal kan bijdragen. Soms is de draagkracht van beide ouders samen lager dan de behoefte van het kind.
In dat geval ontvangt het kind minder dan de volledige behoefte. De rechter kan geen bijdrage opleggen die een ouder niet kan dragen.
Leidt de alimentatie toch tot een onaanvaardbare situatie? Dan kan de betalende ouder dat aan de rechter voorleggen. Bijvoorbeeld als hij of zij niet meer in de noodzakelijke kosten van levensonderhoud kan voorzien.
De rechter weegt dan de behoefte van het kind af tegen de financiële mogelijkheden van de ouder.
Hoe werkt draagkracht bij partneralimentatie?
Bij partneralimentatie rekent de rechter met meer individuele gegevens dan bij kinderalimentatie. De behoefte van uw ex-partner en uw financiële mogelijkheden bepalen samen het bedrag.
Wat is het verschil met kinderalimentatie?
Kinderalimentatie gaat voor partneralimentatie. Dat volgt uit artikel 1:400 lid 1 BW. De rechter berekent dus eerst de kinderalimentatie en kijkt daarna hoeveel draagkracht er overblijft voor partneralimentatie.
De berekening verschilt per soort alimentatie. Bij kinderalimentatie staat het belang van het kind voorop.
Bij partneralimentatie kijkt de rechter meer naar wat redelijk is tussen ex-partners. Van de draagkrachtruimte is 60% beschikbaar voor partneralimentatie.
Partneralimentatie is tijdelijk. Volgens artikel 1:157 BW geldt sinds 1 januari 2020 in de meeste gevallen een maximale duur van vijf jaar, met uitzonderingen bij jonge kinderen en lange huwelijken.
Kinderalimentatie loopt tot het kind 21 jaar is (artikel 1:395a BW). Vanaf 18 jaar betaalt u in de regel rechtstreeks aan uw kind.
Verliest de betaler buiten zijn schuld zijn baan, dan kan de draagkracht voor partneralimentatie opnieuw worden berekend. Dat gebeurt niet automatisch: er is een nieuwe afspraak of een wijzigingsverzoek nodig.
Voor kinderalimentatie stelt de rechter hogere eisen. Ouders moeten zich extra inspannen om voor hun kinderen te blijven betalen, ook bij een lager inkomen.
Hoe bepalen behoefte en draagkracht de partneralimentatie?
De hoogte van partneralimentatie hangt af van twee factoren: de behoefte van uw ex-partner en de draagkracht van degene die betaalt.
De behoefte hangt samen met de welstand tijdens het huwelijk. In de praktijk wordt die vaak berekend met de zogenoemde hofnorm, of aan de hand van een lijst met werkelijke kosten.
Het eigen inkomen van uw ex-partner, of wat hij of zij zou kunnen verdienen, gaat van die behoefte af. De draagkracht hangt af van uw netto besteedbaar inkomen minus de lasten die de normen toestaan.
Ook vermogen kan meetellen. Denk aan inkomsten uit spaargeld of beleggingen, maar ook aan schulden die u aflost.
Houdt uw ex-partner na ontvangst van de alimentatie meer over dan u? Dan verlaagt de rechter het bedrag meestal. Dit heet de draagkrachtvergelijking.
Veranderen de omstandigheden, dan kan een nieuwe berekening volgen. Denk aan een nieuwe baan, andere woonlasten of een verandering in vermogen.
Welke invloed hebben rechtspraak en nieuwe normen?
Rechtspraak en de jaarlijkse bijstelling van de normen bepalen hoe draagkracht in de praktijk wordt berekend. Wat vorig jaar gold, kan dit jaar net anders uitpakken.
Wat betekent rechtspraak voor uw zaak?
De Hoge Raad en de gerechtshoven geven regelmatig uitspraken over alimentatie. Zij bepalen mede hoe rechtbanken de normen toepassen.
Worden de normen of de rechtspraak aangepast tijdens lopende procedures, dan kan dat gevolgen hebben voor de uitkomst. Het is daarom verstandig om de actuele normen te laten meenemen in uw berekening.
Waar u op kunt letten:
- Welke versie van de normen is gebruikt bij uw berekening
- Of uw inkomen of lasten sindsdien zijn veranderd
- Of er in een bestaande procedure nieuwe stukken moeten worden ingediend
Rechtbanken en hoven stemmen hun werkwijze af op de normen van de Expertgroep. Dat heeft direct invloed op de draagkrachtberekening in uw zaak.
Dit speelt vooral bij inkomens boven de tabelgrens, waar de formule wordt toegepast. Daar kan een kleine wijziging in de normen al een merkbaar verschil geven.
Hoe worden de normen aangepast?
De alimentatienormen worden elk jaar per 1 januari bijgesteld. De bedragen gaan mee met de ontwikkeling van lonen, prijzen en belastingen.
Belangrijke punten:
- Jaarlijkse herziening van het rapport alimentatienormen
- Aanpassing van de vaste bedragen aan economische ontwikkelingen
- Aparte aandacht voor het inkomen van ondernemers
Bij ondernemers kijkt de rechter niet alleen naar de winst in één jaar. Ook de winst over meerdere jaren, de kasstroom en de mogelijkheid om geld uit de onderneming te halen spelen een rol.
In samengestelde gezinnen kan de berekening ingewikkeld worden. Denk aan kinderen uit verschillende relaties, of een nieuwe partner die bijdraagt in de kosten.
De wet bepaalt dat ouders naar draagkracht bijdragen aan de kosten van hun kinderen. De jaarlijkse bijstelling van de normen zorgt ervoor dat die berekening actueel blijft.
Samengevat
- Draagkracht is de bovengrens van elke alimentatie: de rechter houdt volgens artikel 1:397 BW rekening met behoefte en draagkracht.
- Het netto besteedbaar inkomen is het vertrekpunt; vaste lasten worden grotendeels forfaitair verwerkt.
- Van de draagkrachtruimte is 70% beschikbaar voor kinderalimentatie en 60% voor partneralimentatie.
- Kinderalimentatie gaat voor partneralimentatie (artikel 1:400 lid 1 BW).
- Verandert uw inkomen of gezinssituatie, dan kan de alimentatie opnieuw worden berekend.
Veelgestelde vragen
Bij de draagkrachtberekening kijkt de rechter naar uw netto besteedbaar inkomen en de lasten die de normen toestaan. Veranderingen in inkomen of uitgaven kunnen leiden tot aanpassing van de alimentatie.
Ook nieuwe kinderen en de levensstandaard tijdens het huwelijk spelen een rol.
Hoe wordt draagkracht berekend bij het vaststellen van alimentatie?
De rechter bepaalt eerst het netto besteedbaar inkomen van de alimentatieplichtige. Daarna trekt hij de lasten af volgens de normen, zoals een forfaitair woonbudget en vaste bedragen voor levensonderhoud.
Wat overblijft, is de draagkrachtruimte. Daaruit volgen eerst de kinderalimentatie en daarna eventuele partneralimentatie.
Kinderalimentatie gaat altijd voor partneralimentatie. Ook de draagkracht van de ouder bij wie de kinderen wonen, telt mee.
Beide inkomens bepalen samen hoe de kosten van de kinderen worden verdeeld.
Wat als uw financiële situatie verandert?
Een hoger inkomen betekent vaak meer draagkracht en daarmee een hogere alimentatie.
Een lager inkomen leidt meestal tot minder draagkracht en een lagere alimentatie. Bij een vrijwillige inkomensdaling is de rechter wel kritisch.
Krijgt u nieuwe, onvermijdelijke lasten, zoals de aflossing van een studieschuld? Dan kan de rechter die meewegen, vooral bij partneralimentatie.
Wilt u de alimentatie laten aanpassen, dan maakt u nieuwe afspraken of dient u een wijzigingsverzoek in bij de rechter.
Los daarvan stijgt de alimentatie elk jaar met een percentage dat de minister van Justitie en Veiligheid vaststelt (artikel 1:402a BW).
Per 1 januari 2026 is dat percentage 4,6 procent. De indexering geldt automatisch, tenzij u deze samen of via de rechter heeft uitgesloten.
Welke factoren wegen mee bij de draagkracht?
Inkomen uit werk, uitkeringen en een eigen onderneming telt mee.
Ook inkomsten uit vermogen, zoals huurinkomsten of dividend, kunnen worden meegenomen in de draagkrachtberekening.
Krijgt u een nieuw kind? Dan neemt uw draagkracht voor andere kinderen af, omdat u ook voor dat kind moet zorgen.
Dat kan betekenen dat de alimentatie voor een ex-partner of voor eerdere kinderen omlaag gaat.
Ook veranderingen in woonlasten of andere lasten kunnen invloed hebben, vooral bij partneralimentatie.
Een flinke verandering kan aanleiding zijn om alles opnieuw te laten berekenen.
Wat is de minimale draagkracht?
Voor kinderalimentatie gaat de draagkrachttabel bij de laagste inkomens uit van een kleine minimumbijdrage per maand.
Ouders dragen dus altijd bij aan de kosten van hun kinderen, ook als zij weinig verdienen.
Voor partneralimentatie is er geen vast minimumbedrag. Heeft u na aftrek van het draagkrachtloos inkomen geen ruimte over, dan hoeft u geen partneralimentatie te betalen.
De bedragen in de tabellen worden elk jaar aangepast.
Bij een zeer laag inkomen kan de rechter dus besluiten dat u geen draagkracht heeft voor partneralimentatie.
Hoe telt uw inkomen mee?
Het inkomen uit werk is de basis voor de berekening van uw draagkracht.
Belastingen en premies gaan eraf. Zo ontstaat uw netto besteedbaar inkomen.
Bent u ondernemer? Dan kijkt de rechter naar uw winst na aftrek van bedrijfskosten.
Daarbij houdt hij vaak rekening met schommelingen in uw inkomen over meerdere jaren.
Inkomen uit bijbanen, overwerk of freelanceopdrachten telt in de regel ook mee.
De rechter kijkt dus naar uw totale inkomen uit alle bronnen.
Welke rol speelt de levensstandaard?
De levensstandaard tijdens het huwelijk is het uitgangspunt voor de behoefte bij partneralimentatie. Uw ex-partner mag verwachten dat hij of zij na de scheiding redelijkerwijs in de buurt van dat niveau kan blijven leven, voor zover uw draagkracht dat toelaat.
Voor kinderen ligt het iets anders. Zij moeten kunnen profiteren van het inkomen van beide ouders.
Heeft een van de ouders een flink hoger inkomen, dan kan dat leiden tot een hogere behoefte van de kinderen.
De rechter weegt af wat redelijk is en kijkt naar wat beide partijen werkelijk kunnen betalen. Een zeer hoge levensstandaard neemt de rechter meestal niet volledig mee in de berekening.
Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.
