Draagkracht en alimentatie: zo werkt de berekening

Gepubliceerd op 7 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Draagkracht is het bedrag dat u per maand kunt missen voor alimentatie, nadat uw eigen noodzakelijke kosten zijn meegeteld. De rechter legt nooit meer alimentatie op dan uw draagkracht toelaat, ook niet als de behoefte van uw kind of ex-partner hoger is.

De wettelijke basis is artikel 1:397 BW: de rechter kijkt naar de behoefte van wie ontvangt en de draagkracht van wie betaalt. Dat geldt voor kinderalimentatie en partneralimentatie, maar de rekenregels verschillen. Rechters rekenen met het rapport van de Expertgroep Alimentatienormen, dat elk jaar per 1 januari wordt bijgewerkt.

Wat is draagkracht bij alimentatie?

Draagkracht is de financiële ruimte die overblijft nadat de noodzakelijke kosten van uw inkomen zijn afgetrokken. Het startpunt is uw netto besteedbaar inkomen (NBI): uw inkomen na loonheffing en premies, met de heffingskortingen en fiscale voordelen die daarbij horen.

Van het NBI gaan de lasten af die de normen toestaan. Dat gebeurt grotendeels met vaste, forfaitaire bedragen in plaats van uw werkelijke uitgaven. Wat overblijft, heet de draagkrachtruimte. Een deel daarvan is beschikbaar voor alimentatie; de rest houdt u zelf, zodat u niet onder uw eigen bestaansminimum zakt.

De alimentatienormen zijn geen wet. Het zijn aanbevelingen die rechters in de praktijk vrijwel altijd volgen. Een rechter mag afwijken als de omstandigheden van uw zaak dat rechtvaardigen, maar moet dat dan motiveren. De oude naam van de normen is Trema-normen.

Hoe berekent de rechter de draagkracht voor kinderalimentatie?

Voor kinderalimentatie gebruikt de rechter een formule of, bij lage inkomens, een tabel. De bedragen hieronder komen uit het Rapport alimentatienormen, versie januari 2026.

Bron: Expertgroep Alimentatienormen, rapport januari 2026 (gepubliceerd 31 december 2025). Voor de tweede helft van 2026 is een aangepaste bijlage verschenen; controleer bij een berekening na 1 juli 2026 de actuele tabellen.

Een rekenvoorbeeld

Een voorbeeld ter illustratie: een ouder onder de AOW-leeftijd heeft een NBI van € 3.000 per maand en geen overige noodzakelijke lasten. Het woonbudget is 0,3 x € 3.000 = € 900. Samen met de gecorrigeerde bijstandsnorm van € 1.365 is dat € 2.265. De draagkrachtruimte is € 3.000 – € 2.265 = € 735. De draagkracht voor kinderalimentatie is 70% daarvan: € 514,50 per maand.

Dat bedrag is de bovengrens, niet automatisch de alimentatie. De rechter stelt eerst de behoefte van het kind vast. Die hangt af van het inkomen dat het gezin had toen de ouders nog samen waren. Daarna verdeelt hij de kosten over beide ouders. Het uitgangspunt is dat kinderen er financieel niet op achteruit gaan door de scheiding.

Hoe worden de kosten tussen de ouders verdeeld?

Beide ouders dragen naar verhouding van hun draagkracht bij aan de kosten van hun kinderen (artikel 1:404 BW). De rechter berekent dus ook de draagkracht van de ouder bij wie de kinderen wonen. Wie meer draagkracht heeft, draagt een groter deel. De ouder die zorgdagen heeft, krijgt een zorgkorting op zijn aandeel.

Hebt u meer kinderen, dan wordt uw draagkracht over al die kinderen verdeeld. Krijgt u een nieuw kind, dan kan er minder overblijven voor de kinderen uit een eerdere relatie. Zijn de draagkrachten samen lager dan de behoefte, dan krijgt het kind minder dan de volledige behoefte. Hoe u de bijdrage zelf narekent, leest u in ons artikel over kinderalimentatie berekenen.

Hoe werkt draagkracht bij partneralimentatie?

Bij partneralimentatie rekent de rechter met meer individuele gegevens dan bij kinderalimentatie. Van de draagkrachtruimte is 60% beschikbaar voor partneralimentatie; de overige 40% is vrije ruimte voor de betaler. Werkelijke lasten, zoals de aflossing van een gezamenlijke schuld, kunnen hier zwaarder meetellen dan bij kinderalimentatie.

De behoefte van uw ex-partner hangt samen met de welstand tijdens het huwelijk. In de praktijk wordt die vaak berekend met de hofnorm of met een lijst van werkelijke kosten. Het eigen inkomen van uw ex-partner, of wat die redelijkerwijs zou kunnen verdienen, gaat daar af. Houdt de ontvanger na de alimentatie meer over dan de betaler, dan verlaagt de rechter het bedrag meestal. Dat heet de draagkrachtvergelijking.

Waarom gaat kinderalimentatie voor?

Kinderalimentatie gaat voor partneralimentatie (artikel 1:400 lid 1 BW). De rechter berekent dus eerst de kinderalimentatie en kijkt daarna hoeveel draagkracht er overblijft voor partneralimentatie. Een nieuw kind van de betaler kan daardoor ook de partneralimentatie voor een ex-partner verlagen.

Op de vijfjaarsduur van partneralimentatie bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld bij kinderen onder de 12 jaar en na een huwelijk van meer dan 15 jaar. Meer daarover leest u in ons artikel over partneralimentatie: hoe lang en hoeveel.

Wanneer wordt de draagkracht opnieuw berekend?

Bij elke vaststelling en elke wijziging van alimentatie, door de rechter of in onderlinge afspraken. Een bestaande uitspraak of overeenkomst kunt u laten wijzigen als de omstandigheden zijn gewijzigd (artikel 1:401 BW). Denk aan baanverlies, een promotie, een overstap naar een eigen onderneming of een nieuw kind.

Een wijziging gaat niet vanzelf. U maakt nieuwe afspraken of dient een wijzigingsverzoek in bij de rechtbank. Bij een inkomensdaling door een eigen keuze is de rechter kritisch. Hij kan dan rekenen met het inkomen dat u redelijkerwijs had kunnen behouden, zeker bij kinderalimentatie. Een onderlinge afspraak om tijdelijk minder te betalen verandert niets aan een eerdere beschikking.

Hoe telt inkomen uit een eigen onderneming mee?

Bij ondernemers kijkt de rechter niet alleen naar de winst in één jaar. Ook de winst over meerdere jaren, de kasstroom en de mogelijkheid om geld uit de onderneming te halen spelen mee. Inkomen uit bijbanen, overwerk en vermogen, zoals huur of dividend, kan ook meetellen. Bij fiscale vragen over de structuur van uw inkomen verwijzen wij u naar een fiscalist.

Wie stelt dat hij geen draagkracht heeft, moet dat onderbouwen. Het Gerechtshof Den Haag wees op 6 september 2017 een verzoek tot nihilstelling af, omdat de man zijn financiële situatie niet inzichtelijk maakte. Zijn jaarcijfers waren onderling tegenstrijdig en aanslagen vennootschapsbelasting ontbraken. Het hof ging er daarom van uit dat hij voldoende draagkracht had.

De rechter kan ook rekenen met het inkomen dat u redelijkerwijs kunt verdienen, de verdiencapaciteit. De Rechtbank Oost-Brabant legde op 12 maart 2020 een verdiencapaciteit van € 156.000 bruto per jaar aan de berekening ten grondslag. De man stelde geen inkomen te hebben, maar zijn btw-aanslagen wezen op een hogere omzet en hij had meerdere activiteiten naast een DGA-salaris van nihil.

Wat doet de jaarlijkse indexering?

Los van een herberekening stijgt de alimentatie elk jaar per 1 januari met een percentage dat de minister van Justitie en Veiligheid vaststelt (artikel 1:402a BW). Die indexering geldt automatisch, tenzij u haar samen of via de rechter heeft uitgesloten. Wie jarenlang hetzelfde bedrag blijft betalen, bouwt ongemerkt een achterstand op. Het percentage wordt elk jaar in de Staatscourant gepubliceerd.

Wat doen wij bij een geschil over draagkracht?

• Wij berekenen uw netto besteedbaar inkomen en uw draagkracht volgens het rapport alimentatienormen van het lopende jaar.
• Wij controleren de berekening van de andere partij, ook als het inkomen uit een eigen onderneming komt.
• Wij beoordelen of een wijziging van omstandigheden een wijzigingsverzoek rechtvaardigt (artikel 1:401 BW).
• Wij stellen het verzoekschrift of verweerschrift op en voeren de procedure bij de rechtbank.

Veelgestelde vragen

Telt het inkomen van mijn nieuwe partner mee?

Niet als uw eigen inkomen. Wel kan de rechter ermee rekenen dat u woonlasten deelt, waardoor uw eigen lasten lager zijn. Voor een stiefkind in uw gezin bent u in bepaalde gevallen onderhoudsplichtig zolang het tot uw gezin behoort (artikel 1:395 BW). Dat kan uw draagkracht voor andere kinderen raken.

Moet ik kinderalimentatie betalen als ik weinig verdien?

Ja, in beginsel wel. Bij een NBI plus kindgebonden budget tot en met € 1.950 per maand gaat het rapport van januari 2026 uit van een minimumbijdrage van € 25 per maand voor één kind en € 50 voor twee of meer kinderen. Voor partneralimentatie bestaat zo’n minimum niet: zonder draagkrachtruimte betaalt u geen partneralimentatie. Meer over de positie van de ontvanger leest u in ons artikel heeft uw ex-partner recht op alimentatie?

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.