Gepubliceerd op 15 juni 2020 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Gaat u scheiden met kinderen, dan maakt u eerst samen een ouderschapsplan. Dat is verplicht voor gehuwden en geregistreerd partners (artikel 815 Rv) en voor samenwonende ouders met gezamenlijk gezag (artikel 1:247a BW); alleen als een gezamenlijk plan echt niet lukt, kunt u dat in het verzoekschrift uitleggen.
Zonder ouderschapsplan neemt de rechtbank een echtscheidingsverzoek in beginsel niet in behandeling. In het plan legt u vast hoe u de zorg verdeelt, hoe u elkaar informeert en wat de kinderen kosten. Hieronder leest u wat er in het plan moet staan, hoe de zorgregeling en de kinderalimentatie werken en wat er geldt bij co-ouderschap.
Inhoudsopgave
Wat moet er in het ouderschapsplan staan?
De wet schrijft drie onderwerpen voor: de verdeling van de zorg of de omgang, de manier waarop u elkaar informeert en raadpleegt, en de kosten van de kinderen. Daarnaast vermeldt u hoe u de kinderen bij het opstellen van het plan heeft betrokken.
Het ouderschapsplan is het document waarin u vastlegt hoe u het ouderschap na de scheiding invult. Bij de zorg gaat het om de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken of de omgang. Bij informatie gaat het om de manier waarop u elkaar op de hoogte houdt en raadpleegt over belangrijke zaken. Bij de kosten gaat het om de verzorging en opvoeding van de kinderen.
Verder bent u vrij. Veel conflicten voorkomt u door meer vast te leggen dan het minimum. Spreek bijvoorbeeld af wie welke schoolkosten en contributies betaalt, hoe u vakanties en feestdagen verdeelt en wie beslist bij medische spoed. Leg ook vast hoe u omgaat met een verhuizing, met een nieuwe partner en met contact met de families van beide kanten. En spreek af hoe u onderling communiceert en wanneer u het plan opnieuw bekijkt.
Het ouderschapsplan is geen eeuwig document. Kinderen worden ouder, banen en woonplaatsen veranderen. Spreek daarom een vaste evaluatie af, bijvoorbeeld elke twee jaar. Hoe u een verouderd plan aanpast, beschrijven wij in ons artikel over het ouderschapsplan jaren later aanpassen.
Wat is het verschil tussen een zorgregeling en een omgangsregeling?
Hebben beide ouders gezag, dan verdeelt u de zorg in een zorgregeling. Heeft maar één ouder gezag, dan krijgt de andere ouder een omgangsregeling.
Het gezamenlijk gezag loopt na de scheiding gewoon door (artikel 1:251 BW). U blijft dus samen beslissen over school, medische behandelingen, verhuizing en paspoort. Heeft slechts één ouder het gezag, dan houdt de andere ouder recht op omgang met het kind (artikel 1:377a BW). Die ouder draagt dan niet de verantwoordelijkheid voor de dagelijkse verzorging en opvoeding.
Dat recht op omgang is stevig verankerd. De rechter ontzegt het alleen op een van de gronden die de wet noemt. Bijvoorbeeld als omgang ernstig nadeel oplevert voor de geestelijke of lichamelijke ontwikkeling van het kind, of als omgang op een andere manier in strijd is met zwaarwegende belangen van het kind.
Naast de omgang bestaat een informatie- en consultatieplicht. De ouder met gezag houdt de andere ouder op de hoogte van belangrijke zaken over het kind en raadpleegt hem of haar daarover (artikel 1:377b BW).
Wat doet u als u het samen niet eens wordt?
Dan kan iedere ouder met gezag het geschil aan de rechtbank voorleggen (artikel 1:253a BW). De rechter beslist wat in het belang van het kind is.
De rechter kan bijvoorbeeld de hoofdverblijfplaats bepalen of de zorgregeling vaststellen. Wordt een vastgestelde regeling daarna niet nageleefd, lees dan ons artikel over het niet naleven van de omgangsregeling.
Welke stem heeft uw kind?
Een kind van twaalf jaar of ouder wordt door de rechter gehoord in zaken over gezag, hoofdverblijf, omgang en het ouderschapsplan (artikel 809 Rv). Horen is niet hetzelfde als beslissen: de mening van het kind weegt mee, maar is niet doorslaggevend.
Kinderen zijn vaak loyaal aan beide ouders. Daardoor zeggen zij niet altijd wat zij werkelijk voelen. Toch telt hun stem juridisch mee. Alleen als het om een kennelijk ondergeschikt belang gaat, kan de rechter afzien van het horen. Dat gebeurt in een apart kindgesprek, zonder de ouders erbij. Ook jongere kinderen kan de rechter horen als hij dat nodig vindt.
De verantwoordelijkheid blijft bij de ouders en uiteindelijk bij de rechter. Leg uw kind dat ook zo uit: het mag zeggen wat het vindt, maar het hoeft niet te kiezen. Wat de wens van het kind precies betekent, werken wij uit in ons artikel over de wensen van het kind bij omgangsregelingen.
Wie betaalt de kinderalimentatie?
Beide ouders betalen naar draagkracht mee aan de kosten van hun minderjarige kinderen (artikel 1:404 BW). Woont het kind vooral bij de andere ouder, dan betaalt u een bijdrage: de kinderalimentatie.
De onderhoudsplicht staat los van het huwelijk en van het gezag. Of u getrouwd was, geregistreerd partner of samenwonend, maakt voor deze plicht niet uit.
Hoe wordt de kinderalimentatie berekend?
De berekening verloopt in twee stappen. Eerst wordt de behoefte van het kind vastgesteld aan de hand van het gezinsinkomen toen u nog samen was. Daarna wordt gekeken welke draagkracht elke ouder heeft. De behoefte wordt vervolgens naar verhouding van die draagkracht over beide ouders verdeeld.
Rechters gebruiken hiervoor het rapport van de Expertgroep Alimentatienormen, in de praktijk de Tremanormen genoemd. Dat rapport is geen wet, maar rechters volgen het vrijwel altijd. Het wordt elk jaar bijgewerkt; de versie van januari 2026 geldt vanaf 1 januari 2026.
Is er een maximum of een minimum?
Er is geen wettelijk maximum, maar de bijdrage is nooit hoger dan de behoefte van het kind. Wel is er een ondergrens: de minimumdraagkracht.
Volgens het rapport van 2026 geldt het volgende. Is uw netto besteedbaar inkomen plus kindgebonden budget € 1.950 per maand of minder, dan wordt uitgegaan van een minimumdraagkracht van € 25 voor één kind en € 50 voor twee of meer kinderen samen. Dat is dus geen bedrag per kind. Hoe zo’n berekening in uw situatie uitpakt, leest u in ons artikel over kinderalimentatie berekenen.
Wat is de zorgkorting?
Zorgt u zelf ook een deel van de tijd voor de kinderen, dan betaalt u die kosten al rechtstreeks. Daarom komt een zorgkorting in mindering op de bijdrage die u betaalt.
Het rapport koppelt het percentage aan het gemiddelde aantal dagen zorg per week:
- 5% bij minder dan 1 dag per week;
- 15% bij gemiddeld 1 dag per week;
- 25% bij gemiddeld 2 dagen per week;
- 35% bij gemiddeld 3 dagen per week.
Hoe meer zorg u zelf draagt, hoe lager de bijdrage die u betaalt. Het rapport maakt bij de zorgkorting geen onderscheid tussen een ruime zorgregeling en co-ouderschap.
Gaat de alimentatie elk jaar omhoog?
Ja. De alimentatie wordt elk jaar per 1 januari automatisch verhoogd met het indexeringspercentage dat de minister vaststelt (artikel 1:402a BW).
U hoeft daarvoor niets te doen en er is geen beslissing van de rechter voor nodig. De betalende ouder moet de verhoging zelf toepassen. Gebeurt dat niet, dan kunt u het verschil vorderen. Houd wel rekening met de verjaringstermijn van vijf jaar voor alimentatietermijnen (artikel 3:308 BW).
Blijft betaling helemaal uit, dan kunt u de inning kosteloos overdragen aan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO). Het LBIO heeft verdergaande bevoegdheden dan u zelf.
Hoe lang loopt de alimentatie na het achttiende jaar?
Tot het kind eenentwintig jaar is. Ouders betalen tot die leeftijd mee aan de kosten van levensonderhoud en studie (artikel 1:395a BW).
Vanaf achttien jaar heet het kind een jongmeerderjarige. Dan verandert er iets belangrijks: de bijdrage is verschuldigd aan het kind zelf. Het kind kan de bijdrage ook zelfstandig bij de rechter vragen; de andere ouder staat daar juridisch buiten.
Stopt het kind met school, dan eindigt de verplichting niet vanzelf. Voor jongmeerderjarigen geldt de onderhoudsplicht in beginsel ongeacht behoeftigheid. Heeft het kind eigen inkomsten of is de opleiding afgebroken, dan kan dat wel een reden zijn om de bijdrage te laten wijzigen of te beëindigen. Stop niet op eigen houtje met betalen: dan bouwt u een achterstand op die alsnog kan worden geïnd.
Wanneer kunt u de alimentatie laten wijzigen?
Als de bijdrage door gewijzigde omstandigheden niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoet (artikel 1:401 BW). Ook een afspraak die vanaf het begin op onjuiste of onvolledige gegevens berustte, kan worden herzien.
Denk aan het verlies van werk, een veel hoger of lager inkomen, de geboorte van een kind in een nieuw gezin, een andere zorgverdeling of een verhuizing waardoor de reiskosten sterk veranderen.
Een wijziging werkt niet vanzelf. Zolang de oude beschikking of overeenkomst geldt, blijft u het oude bedrag verschuldigd. Laat daarom eerst een nieuwe berekening maken. Leg de nieuwe afspraak schriftelijk vast, of dien een verzoek tot wijziging in bij de rechtbank. Voor die verzoekschriftprocedure heeft u een advocaat nodig.
Lukt overleg wel, dan is mediation vaak sneller en goedkoper. U kunt de nieuwe afspraken door de rechter laten vastleggen. Zo houdt u een executoriale titel, waarmee de afspraak zo nodig kan worden afgedwongen.
Hoe werkt co-ouderschap?
Bij co-ouderschap verdeelt u de zorg- en opvoedingstaken ongeveer gelijk en woont het kind afwisselend bij beide ouders. Een precies gelijke verdeling is niet vereist.
Het begrip staat niet in de wet. Het is een praktijkterm voor een zorgregeling met een ongeveer gelijke verdeling. Drie dagen bij de ene ouder en vier bij de andere geldt in de praktijk als co-ouderschap.
Co-ouderschap vraagt veel van ouders. U moet regelmatig en zakelijk kunnen overleggen. De woningen moeten praktisch bereikbaar zijn vanaf school en de sportclub.
Maak vooraf afspraken over de kosten. Gebruikelijk is een onderscheid tussen eigen kosten en te verdelen kosten. Eigen kosten draagt elk huishouden zelf, zoals wonen, boodschappen en dagelijkse uitgaven. Te verdelen kosten maakt één ouder voor het kind, zoals verzekeringen, abonnementen, contributies en schoolkosten. Een gezamenlijke kinderrekening waarop beide ouders naar verhouding storten, samen met de kinderbijslag, voorkomt veel discussie.
Betaalt u bij co-ouderschap geen alimentatie?
Dat is een hardnekkig misverstand. Verdient de ene ouder duidelijk meer dan de andere, dan blijft er na verrekening van de zorgkorting vaak toch een bijdrage over.
Ook bij co-ouderschap is het uitgangspunt dat ouders naar verhouding van hun draagkracht bijdragen. Hoe die berekening bij een gelijke zorgverdeling uitpakt, leest u in ons artikel over kinderalimentatie en co-ouderschap.
Wat doet u als de communicatie met uw ex-partner stroef loopt?
Houd de communicatie zakelijk en beperkt tot het kind. Loopt het vast, dan is mediation vaak sneller en goedkoper dan een procedure.
Afspraken sneuvelen vaak niet op hun inhoud, maar op de manier waarop erover wordt gesproken. Stuur korte berichten over praktische zaken, gebruik één kanaal en voer geen discussies over het verleden via de app. Een mediator kan de gemaakte afspraken vastleggen in een aanvulling op het ouderschapsplan, die u door de rechter kunt laten vastleggen.
Blijft overleg onmogelijk, dan is parallel ouderschap een reële tussenoplossing. Beide ouders voeren hun eigen huishouden zonder afstemming over de dagelijkse gang van zaken. Er zijn alleen vaste overdrachtsmomenten en u wisselt informatie schriftelijk uit. Dat is geen ideaal, maar het beschermt het kind tegen de conflicten die uit voortdurend overleg voortkomen.
Escaleert het verder en wordt het contact met een van de ouders geblokkeerd, dan komt de rechter in beeld. Zie hierover ons artikel over ouderverstoting en loyaliteitsconflicten.
Waar vindt u de regels?
De wettelijke kaders staan in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en in het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. De rekenregels staan in het rapport van de Expertgroep Alimentatienormen. Een breder overzicht van gezag, omgang en ouderschapsplan geven wij in ons artikel over kinderen en scheiden.
Wat kunnen wij voor u doen bij scheiden met kinderen?
Wij begeleiden ouders bij de afspraken over de kinderen, in overleg en zo nodig bij de rechter.
- Wij stellen het ouderschapsplan met u op en controleren of het de verplichte onderdelen bevat (artikel 815 Rv).
- Wij berekenen de kinderalimentatie volgens de Tremanormen, inclusief de zorgkorting.
- Wij leggen een geschil over de zorgregeling of het hoofdverblijf aan de rechtbank voor (artikel 1:253a BW).
- Wij beoordelen of een bestaande bijdrage door gewijzigde omstandigheden kan worden aangepast (artikel 1:401 BW).
- Wij adviseren over een voorgenomen verhuizing met de kinderen en procederen daarover als overleg niet lukt.
Samengevat
- Een ouderschapsplan is verplicht bij scheiding van gehuwden en geregistreerd partners, en bij samenwonende ouders met gezamenlijk gezag.
- Het gezamenlijk gezag blijft na de scheiding bestaan; kinderen van twaalf jaar en ouder worden door de rechter gehoord.
- Kinderalimentatie wordt berekend met de Tremanormen: eerst de behoefte, dan de draagkracht, met een zorgkorting van 5% tot 35%.
- De bijdrage loopt tot eenentwintig jaar en wordt elk jaar per 1 januari geïndexeerd.
- Ook bij co-ouderschap kan alimentatie verschuldigd zijn als de inkomens verschillen.
Veelgestelde vragen
Kan ik scheiden zonder ouderschapsplan?
Alleen bij uitzondering. Zonder ouderschapsplan verklaart de rechtbank het verzoek in beginsel niet-ontvankelijk (artikel 815 Rv). Kunt u door omstandigheden geen gezamenlijk plan opstellen, dan onderbouwt u dat in het verzoekschrift en geeft u aan hoe u de kinderen wilt betrekken. De rechter kan dan zelf een regeling vaststellen.
Verandert het gezag door de scheiding?
Nee. Ouders die samen het gezag hadden, houden dat na de echtscheiding (artikel 1:251 BW). Alleen in uitzonderlijke gevallen kent de rechter het gezag aan één ouder toe. Dat gebeurt als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem raakt tussen de ouders, of als dat om een andere reden in het belang van het kind nodig is.
Mag mijn ex met de kinderen verhuizen?
Niet zonder uw toestemming als u samen het gezag heeft. Een verhuizing die de zorgregeling raakt, is een beslissing die beide gezagsouders aangaat. Wordt u het niet eens, dan legt een van u het geschil voor aan de rechter (artikel 1:253a BW). De rechter weegt alle belangen af, waaronder de noodzaak van de verhuizing en de gevolgen voor het contact met de andere ouder.
Telt de kinderbijslag mee bij de alimentatie?
Ja, op twee manieren. Met de kinderbijslag is rekening gehouden in de tabel waarmee het eigen aandeel in de kosten wordt bepaald. Het kindgebonden budget dat een ouder na de scheiding ontvangt, telt mee bij diens draagkracht. De kinderbijslag gaat in de regel naar de ouder bij wie het kind zijn hoofdverblijf heeft; bij co-ouderschap kunt u afspreken deze op een gezamenlijke kinderrekening te storten.
Is kinderalimentatie iets anders dan partneralimentatie?
Ja. Kinderalimentatie loopt tot eenentwintig jaar (artikel 1:395a BW) en gaat vóór partneralimentatie. Partneralimentatie duurt sinds 1 januari 2020 in beginsel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar en enkele uitzonderingen (artikel 1:157 BW).
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.
