Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 7 oktober 2026
Wilt u scheiden maar uw man niet, dan hebt u zijn toestemming niet nodig. Volgens artikel 1:150 BW kan één echtgenoot de echtscheiding alleen aanvragen, en de rechter spreekt die uit als het huwelijk duurzaam is ontwricht; uw man kan de procedure wel vertragen, maar niet tegenhouden.
Hieronder leest u hoe een eenzijdig verzoek verloopt, welke termijnen gelden, wat u tijdens de procedure kunt regelen en waar u op moet letten als uw partner blijft tegenwerken.
Inhoudsopgave
Kunt u scheiden als uw man niet wil?
Ja. Het Nederlandse echtscheidingsrecht vraagt geen instemming van de andere echtgenoot.
De wet kent twee routes. Bij een gemeenschappelijk verzoek stappen u en uw partner samen naar de rechter. Bij een eenzijdig verzoek doet één van u dat alleen. Beide routes eindigen op dezelfde manier: met een beschikking waarin de rechtbank de echtscheiding uitspreekt. Het verschil zit in de weg ernaartoe, niet in het eindpunt. Volgens artikel 1:151 BW is er maar één grond: de duurzame ontwrichting van het huwelijk.
Dat is bewust zo geregeld. Sinds de herziening van het echtscheidingsrecht in 1971 kent Nederland geen schuldvraag meer. De rechter onderzoekt niet wie de ontwrichting heeft veroorzaakt, en ook niet of het huwelijk nog te redden is. Een echtgenoot die aan het huwelijk vasthoudt, kan de rechter niet vragen de ander tot samenleven te dwingen. Wat een tegenwerkende partner wel kan, is tijd winnen: verweer voeren, geen stukken aanleveren of hoger beroep instellen. Dat maakt de procedure zwaarder en langer. Daarom is het belangrijk om vanaf het begin te weten welke termijnen gelden.
U moet wel een advocaat inschakelen. Een echtscheidingsverzoek wordt bij de rechtbank ingediend, en daarvoor geldt verplichte procesvertegenwoordiging. U kunt het verzoek dus niet zelf indienen. Uw advocaat stelt het verzoekschrift op, formuleert de nevenvoorzieningen en treedt op tijdens de zitting. Hoe die rolverdeling in de praktijk werkt, leest u in ons artikel over de advocaat bij een scheiding.
Wat betekent duurzame ontwrichting van het huwelijk?
Het huwelijk is duurzaam ontwricht als samenleven ondraaglijk is geworden en er geen uitzicht is op herstel. Houdt u vol dat dit zo is, dan is dat voor de rechter meestal al een sterke aanwijzing.
Duurzame ontwrichting is een open norm die de rechter invult. In de praktijk is de rechtbank terughoudend met twijfelen aan de stelling van de echtgenoot die wil scheiden. Juist het feit dat één van u naar de rechter stapt en daarbij volhardt, laat zien dat het huwelijk niet meer werkt.
U hoeft dus geen dossier op te bouwen met verwijten, ontrouw of ruzies. Dat werkt vaak zelfs averechts. Het maakt de verhoudingen scherper, terwijl het voor de vraag of de echtscheiding wordt uitgesproken nauwelijks gewicht heeft. Bewaar uw energie voor de onderwerpen waarover de rechter wel echt moet beslissen: de kinderen, het huis, de verdeling en de alimentatie. Dat zijn de nevenvoorzieningen, en daar wordt de werkelijke uitkomst van uw scheiding bepaald.
Betwist uw man de ontwrichting uitdrukkelijk, dan toetst de rechter de stelling. Een enkele mededeling dat hij het huwelijk wil voortzetten, is daarvoor niet genoeg. De ontwrichting hoeft ook niet wederzijds te zijn. Het is voldoende dat zij voor één van u bestaat en niet meer te herstellen is.
Hoe verloopt een eenzijdig echtscheidingsverzoek?
Uw advocaat dient een verzoekschrift in, een gerechtsdeurwaarder betekent het aan uw man, hij krijgt tijd voor een verweerschrift en daarna volgen de zitting en de beschikking. Hieronder leest u de stappen één voor één.
Wat staat er in het verzoekschrift?
Uw advocaat dient het verzoekschrift in bij de bevoegde rechtbank, meestal die van de woonplaats van één van u beiden. Daarin vraagt u de echtscheiding uit te spreken omdat het huwelijk duurzaam is ontwricht. U vraagt daarnaast de nevenvoorzieningen die u wilt: het gezag en de zorgregeling voor de kinderen, kinderalimentatie, partneralimentatie, het voortgezet gebruik van de echtelijke woning en de verdeling van de gemeenschap of de afwikkeling van de huwelijkse voorwaarden. Vraagt u die nevenvoorzieningen niet in deze procedure, dan moet u er later een aparte zaak voor beginnen.
Hebt u minderjarige kinderen over wie u samen het gezag hebt, dan hoort bij het verzoekschrift een ouderschapsplan. Bij een eenzijdig verzoek is dat vaak juist het probleem, want zo’n plan maakt u samen. De wet houdt daar rekening mee. U mag het verzoek dan indienen zonder ouderschapsplan, als u uitlegt waarom het redelijkerwijs niet is gelukt en welke afspraken u wel voorstelt. Wat er in zo’n plan hoort, leest u in ons artikel over het ouderschapsplan.
Hoeveel tijd heeft uw man voor verweer?
Uw man heeft zes weken na de betekening om een verweerschrift in te dienen, of drie maanden als hij in het buitenland woont of zijn adres onbekend is.
Uw man wordt niet gedagvaard. Een echtscheiding is een verzoekschriftprocedure. Een gerechtsdeurwaarder betekent het verzoekschrift aan hem, zodat vaststaat dat en wanneer hij het heeft ontvangen.
Vanaf dat moment heeft hij zes weken om een verweerschrift in te dienen. Woont hij in het buitenland of is zijn adres onbekend, dan is dat drie maanden. De Rechtspraak beschrijft het verloop van de echtscheidingsprocedure stap voor stap.
Voert hij geen verweer, dan kan de rechtbank de echtscheiding op de stukken uitspreken en gaat het meestal vrij snel. Voert hij wel verweer, dan volgt een mondelinge behandeling. In zijn verweerschrift kan hij ook zelf nevenvoorzieningen vragen, zoals partneralimentatie of het gebruik van de woning. Stilzwijgen is voor hem dus zelden verstandig. Een partner die eerst weigert mee te werken, gaat na de betekening daarom meestal toch reageren.
Wat gebeurt er op de zitting en daarna?
Op de zitting hoort de rechter u beiden en uw advocaten. Volgens de wet krijgen kinderen van 12 jaar en ouder de gelegenheid om hun mening te geven (artikel 809 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). In de praktijk nodigen rechtbanken kinderen vanaf 8 jaar uit voor een kindgesprek; bij zaken die alleen over alimentatie gaan, is dat vanaf 16 jaar. De rechter richt zich meestal niet op de vraag of de echtscheiding wordt uitgesproken, maar op de nevenvoorzieningen. Waar mogelijk probeert de rechter alsnog afspraken tussen u te bereiken.
Na de zitting volgt de beschikking. De rechtbank laat weten wanneer die ongeveer komt. Dat hangt af van hoe ingewikkeld de zaak is en of er nog stukken moeten komen. Hebt u kinderen, een koopwoning en een geschil over alimentatie, verwacht dan niet dat alles in één keer wordt beslist. Het komt vaak voor dat de rechter de echtscheiding uitspreekt en over één of meer nevenvoorzieningen later beslist.
Wat als uw partner verweer voert of hoger beroep instelt?
Verweer tegen de echtscheiding zelf slaagt zelden; verweer tegen de nevenvoorzieningen wel regelmatig. Hoger beroep moet binnen drie maanden en houdt de inschrijving van de echtscheiding zolang tegen.
Het echte debat gaat meestal over de hoogte van de alimentatie, de waarde van de woning, de omvang van de gemeenschap en de zorgverdeling. Bereid u daarop voor met stukken in plaats van met argumenten: jaaropgaven, loonstroken, de hypotheekakte, een taxatie, bankafschriften en polissen.
Tegen de beschikking staat hoger beroep open bij het gerechtshof, binnen drie maanden na de beschikking. Zolang die termijn loopt of het hoger beroep loopt, is de beschikking niet onherroepelijk. De echtscheiding kan dan nog niet worden ingeschreven. Een partner die alleen wil vertragen, kan zo maanden winnen. Berusten u beiden uitdrukkelijk in de uitspraak met een akte van berusting, dan staat de beschikking meteen vast en kan de inschrijving direct plaatsvinden.
Wordt de tegenwerking structureel en gaat zij ten koste van de kinderen, dan kan dat een zaak op zich worden. Wanneer een conflict tussen ouders zo hoog oploopt dat de kinderrechter in beeld komt, leest u in ons artikel over de vechtscheiding en de kinderrechter.
Welke voorlopige voorzieningen kunt u tijdens de procedure vragen?
U kunt de rechtbank vragen om op korte termijn te beslissen over de woning, de kinderen en voorlopige alimentatie. Die voorlopige voorzieningen gelden tot de echtscheiding is ingeschreven of de procedure eindigt.
Een echtscheidingsprocedure duurt maanden. In die tijd moet er gewoon gewoond, betaald en gezorgd worden. De rechtbank kan voorlopig beslissen wie in de echtelijke woning mag blijven, bij wie de minderjarige kinderen wonen, hoe de omgang wordt geregeld en hoeveel voorlopige kinder- en partneralimentatie moet worden betaald. U kunt ook vragen om afgifte van persoonlijke spullen.
Deze voorzieningen staan los van de hoofdprocedure en worden met voorrang behandeld. Daardoor zijn ze vooral geschikt als de verhoudingen zijn geëscaleerd of als uw partner de rekeningen niet meer betaalt. Wij schreven een apart artikel over voorlopige voorzieningen bij echtscheiding, met aandacht voor het beste moment om ze te vragen.
Is er sprake van intimidatie, bedreiging of geweld, dan is de echtscheidingsprocedure niet altijd de snelste weg. Een straat- of contactverbod in kort geding of een tijdelijk huisverbod van de burgemeester kan sneller effect hebben. Vertel dat vroeg aan uw advocaat, want het bepaalt de volgorde van de stappen.
Hoe wordt het vermogen verdeeld als uw partner niet meewerkt?
De gemeenschap wordt in beginsel bij helfte verdeeld, ook als uw partner niet meewerkt: de rechter kan de verdeling zelf vaststellen. Wie vermogen verzwijgt, verliest zijn aandeel daarin.
Bent u vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan geldt een algehele gemeenschap van goederen. Bent u daarna getrouwd, dan geldt de beperkte gemeenschap. Wat u vóór het huwelijk had en wat u tijdens het huwelijk erfde of geschonken kreeg, blijft dan in beginsel privé. In beide gevallen wordt de gemeenschap bij helfte verdeeld, volgens artikel 1:100 BW. Hebt u huwelijkse voorwaarden, dan worden die volgens hun eigen bepalingen afgewikkeld, inclusief een eventueel verrekenbeding.
Werkt uw partner niet mee aan de verdeling, dan kunt u die in dezelfde procedure aan de rechter voorleggen. Weigert hij inzage in bankrekeningen, polissen of bedrijfsgegevens? Dan kan de rechter bevelen dat hij die stukken overlegt, en aan weigering gevolgen verbinden.
Op verzwijgen staat een zware sanctie. Verzwijgt of verbergt een echtgenoot opzettelijk een goed dat tot de gemeenschap hoort, dan verliest hij volgens artikel 3:194 lid 2 BW zijn aandeel in dat goed aan de ander. Het hele goed komt dan toe aan de benadeelde echtgenoot, niet de helft. Neem vermoedens van verzwegen vermogen daarom serieus en laat ze onderzoeken.
De koopwoning is meestal het lastigste onderdeel. Voor overname is toestemming van de bank nodig, en de bank is niet gebonden aan de uitspraak van de rechter. Lukt overname niet, dan blijft verkoop over. Leg de afspraken vast in een echtscheidingsconvenant. Dat kan in de beschikking worden opgenomen en is dan afdwingbaar. Voor de fiscale gevolgen van de verdeling, bijvoorbeeld rond de eigenwoningregeling, schakelt u een fiscalist in.
Wat geldt voor partneralimentatie en kinderalimentatie?
Kinderalimentatie loopt tot het kind 21 jaar wordt. Partneralimentatie duurt sinds 1 januari 2020 in de regel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar.
Tot het kind 21 jaar is, bestaat een onderhoudsplicht die niet afhangt van studie of samenwonen (artikel 1:395a BW). De hoogte volgt uit de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders, volgens de normen die rechtbanken gebruiken. Van 18 tot 21 jaar wordt de bijdrage rechtstreeks aan het kind betaald.
Voor partneralimentatie geldt artikel 1:157 BW. De hoofdregel is de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Daarop bestaan drie uitzonderingen. Hebt u samen kinderen, dan loopt de alimentatie door tot het jongste kind 12 jaar is. Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en bereikt de ontvangende partner binnen tien jaar de AOW-leeftijd, dan loopt de alimentatie tot de AOW ingaat. Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en is de ontvangende partner geboren vóór 1 januari 1970, dan geldt volgens het overgangsrecht een duur van tien jaar. Vallen meer uitzonderingen samen, dan geldt de langste termijn.
Alimentatie is geen straf en geen beloning. Wangedrag speelt alleen in zeer uitzonderlijke gevallen een rol; beslissend zijn behoefte en draagkracht. Verandert de situatie wezenlijk, bijvoorbeeld door baanverlies of samenwonen met een nieuwe partner, dan kan de alimentatie later worden gewijzigd. Ook als uw partner blijft tegenwerken, hoeft dat niet in een vechtscheiding te eindigen.
Wanneer is de scheiding definitief?
Niet met de uitspraak van de rechter, maar pas als de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden.
De inschrijving gebeurt in de gemeente waar u bent getrouwd. De beschikking moet dan onherroepelijk zijn: de beroepstermijn is verstreken, of u hebt allebei berust.
Let goed op de termijn. Wordt de inschrijving niet binnen zes maanden gevraagd nadat de beschikking in kracht van gewijsde is gegaan, dan verliest de beschikking haar kracht (artikel 1:163 BW). U bent dan nog steeds getrouwd en moet opnieuw beginnen. Uw advocaat regelt de inschrijving meestal, maar dit is een van de weinige punten waarop een gemiste termijn de hele procedure waardeloos maakt. Houd het daarom zelf ook in de gaten.
Tot de inschrijving blijft u getrouwd, met de gevolgen van dien. De gemeenschap van goederen wordt volgens artikel 1:99 BW echter al ontbonden op het moment dat het verzoekschrift wordt ingediend. Dat is gunstig: schulden die uw partner na die datum maakt, vallen niet meer in de te verdelen gemeenschap.
Wat gebeurt er met het pensioen?
Het ouderdomspensioen dat u tijdens het huwelijk hebt opgebouwd, wordt in beginsel bij helfte verdeeld. Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder, anders moet u uw deel later bij uw ex-partner opeisen.
De verdeling volgt niet uit het huwelijksvermogensrecht, maar uit een aparte wet: de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Die geldt voor scheidingen na 30 april 1995. Verevening gaat alleen over de opbouw tijdens het huwelijk; wat daarvoor of daarna is opgebouwd, blijft buiten beschouwing. In huwelijkse voorwaarden of in het convenant kunt u een andere verdeling afspreken of verevening uitsluiten.
Meldt u de scheiding binnen twee jaar met het daarvoor bestemde formulier, dan betaalt de pensioenuitvoerder uw deel later rechtstreeks aan u uit. Bent u te laat, dan vervalt uw recht niet, maar moet u het bij uw ex-partner opeisen zodra het pensioen ingaat. Juist die afhankelijkheid wilt u na een eenzijdige scheiding vermijden. Zet de melding daarom op uw lijst zodra de inschrijving rond is.
Het nabestaandenpensioen volgt een eigen regime en wordt niet verevend. In veel regelingen geldt daarvoor een bijzonder partnerpensioen voor de ex-partner. Vraag uw pensioenuitvoerder om een overzicht van beide onderdelen voordat u afspraken vastlegt.
Wat doet u als uw partner blijft tegenwerken?
Laat schriftelijk en duidelijk weten dat uw besluit vaststaat, stel eventueel mediation voor en verzamel intussen de financiële stukken. Houd de kinderen buiten het conflict.
Begin met een heldere, schriftelijke mededeling dat u een procedure start. Onduidelijkheid houdt hoop in stand, en hoop houdt tegenwerking in stand. Stel daarna mediation voor, zonder de procedure uit te stellen. Mediation is vrijwillig: in Nederland bestaat geen wettelijke plicht om te mediaten voordat u naar de rechter gaat. Wat mediation precies inhoudt en wanneer het zin heeft, leest u in een apart artikel.
Werkt uw partner niet mee aan het aanleveren van financiële stukken, laat dat dan vastleggen. De rechter kan daar gevolgen aan verbinden en in het uiterste geval uitgaan van de gegevens die u wel hebt aangeleverd. Verzamel daarom vroeg wat u nog kunt krijgen: jaaropgaven, aangiften, hypotheekgegevens, pensioenoverzichten en saldi op de peildatum. Wie pas na het indienen van het verzoek begint met verzamelen, loopt achter.
Houd de kinderen buiten het conflict. Dat is niet alleen beter voor hen. De rechter weegt ook mee welke ouder het meest bijdraagt aan een goede band met de andere ouder. Een ouder die de ander stelselmatig buitensluit, verzwakt daarmee zijn of haar eigen positie bij de zorgregeling.
Wat kunnen wij voor u doen bij een eenzijdige echtscheiding?
Als scheidingsadvocaat voeren wij de procedure voor u, ook als uw man niet meewerkt.
- Wij stellen het eenzijdige verzoekschrift op, met de nevenvoorzieningen die u nodig hebt, en dienen het in bij de rechtbank.
- Wij lichten toe waarom er geen gezamenlijk ouderschapsplan is en stellen zelf een zorgregeling voor.
- Wij vragen zo nodig voorlopige voorzieningen aan voor de woning, de kinderen en voorlopige alimentatie.
- Wij brengen het vermogen in kaart en vragen de rechter om overlegging van stukken als uw man die achterhoudt.
- Wij bewaken de beroepstermijn van drie maanden en zorgen dat de beschikking binnen zes maanden na onherroepelijkheid wordt ingeschreven (artikel 1:163 BW).
Samengevat
- U kunt scheiden zonder toestemming van uw man; de enige grond is duurzame ontwrichting van het huwelijk (artikel 1:151 BW).
- U hebt een advocaat nodig. Uw man heeft na betekening zes weken voor verweer, of drie maanden als hij in het buitenland woont.
- Tijdens de procedure kunt u voorlopige voorzieningen vragen voor de woning, de kinderen en alimentatie.
- Hoger beroep kan binnen drie maanden en vertraagt de inschrijving, maar houdt de scheiding niet tegen.
- Laat de beschikking binnen zes maanden na onherroepelijkheid inschrijven en meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.
Veelgestelde vragen
Kan uw man de scheiding tegenhouden?
Nee. Hij kan de procedure vertragen door verweer te voeren of hoger beroep in te stellen, maar de rechter spreekt de echtscheiding uit als het huwelijk duurzaam is ontwricht. Zijn toestemming is niet nodig.
Hoelang heeft uw partner om te reageren?
Zes weken na betekening van het verzoekschrift, of drie maanden als hij in het buitenland woont of zijn adres onbekend is. Reageert hij niet, dan kan de rechtbank de zaak op de stukken afdoen.
Hebt u een advocaat nodig voor een eenzijdig verzoek?
Ja. Voor een echtscheidingsverzoek bij de rechtbank geldt verplichte procesvertegenwoordiging. Hebt u een laag inkomen, dan komt u via de Raad voor Rechtsbijstand mogelijk in aanmerking voor een toevoeging. U betaalt dan een eigen bijdrage.
Wat als u minderjarige kinderen hebt en geen ouderschapsplan kunt maken?
Dan dient u het verzoek in zonder ouderschapsplan en legt u uit waarom het niet is gelukt en welke afspraken u voorstelt. De rechter beoordeelt dat en kan zelf een zorgregeling vaststellen. Kinderen worden in de regel vanaf 8 jaar uitgenodigd voor een kindgesprek.
Wanneer bent u officieel gescheiden?
Pas na inschrijving van de onherroepelijke beschikking in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden; daarna verliest de beschikking haar kracht.
Wat als uw partner vermogen verzwijgt?
Wie opzettelijk een goed uit de gemeenschap verzwijgt of verbergt, verliest zijn aandeel daarin aan de andere echtgenoot. Het hele goed komt dan aan u toe. Meld vermoedens vroeg, zodat er nog onderzoek kan worden gedaan.
Kunt u tijdens de procedure in de woning blijven?
De rechter kan met een voorlopige voorziening bepalen wie de echtelijke woning voorlopig alleen mag gebruiken, ongeacht op wiens naam die staat. Na de echtscheiding kan de rechter dat gebruik nog voor maximaal zes maanden toewijzen (artikel 1:165 BW), zodat u tijd hebt om andere woonruimte te vinden. Wie uiteindelijk eigenaar of huurder blijft, wordt bij de nevenvoorzieningen beslist.
De familierechtadvocaten van Law & More stellen het verzoekschrift op, voeren de procedure bij de rechtbank en bewaken de termijnen voor beroep en inschrijving.
