Ik wil scheiden, mijn man niet: zo verloopt een eenzijdig echtscheidingsverzoek

Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Wilt u scheiden maar uw man niet, dan heeft u zijn toestemming niet nodig. U kunt de echtscheiding alleen aanvragen (art. 1:150 BW), en de rechter spreekt haar uit als het huwelijk duurzaam is ontwricht. Uw man kan de procedure vertragen met verweer of hoger beroep, maar niet tegenhouden.

U heeft wel een advocaat nodig: een echtscheidingsverzoek kunt u niet zelf indienen. Hieronder leest u hoe een eenzijdig verzoek verloopt, welke termijnen gelden en wat u regelt als uw man blijft tegenwerken.

Waarom de rechter geen toestemming van uw man vraagt

De wet kent twee routes. Bij een gemeenschappelijk verzoek stappen u en uw partner samen naar de rechter. Bij een eenzijdig verzoek doet één van u dat alleen. Beide routes eindigen met een beschikking waarin de rechtbank de echtscheiding uitspreekt. Volgens artikel 1:151 BW is er maar één grond: de duurzame ontwrichting van het huwelijk.

Sinds de herziening van het echtscheidingsrecht in 1971 kent Nederland geen schuldvraag meer. De rechter onderzoekt niet wie de ontwrichting heeft veroorzaakt. Een echtgenoot die aan het huwelijk vasthoudt, kan de rechter niet vragen de ander tot samenleven te dwingen. Wat een tegenwerkende partner wel kan, is tijd winnen: verweer voeren, geen stukken aanleveren of hoger beroep instellen.

Uw advocaat stelt het verzoekschrift op, formuleert de nevenvoorzieningen en treedt op tijdens de zitting. Hoe die rolverdeling werkt, leest u in ons artikel over de advocaat bij een scheiding. Heeft u een laag inkomen, dan komt u mogelijk in aanmerking voor een toevoeging van de Raad voor Rechtsbijstand, met een eigen bijdrage.

Wat betekent duurzame ontwrichting, en moet u die bewijzen?

Het huwelijk is duurzaam ontwricht als samenleven ondraaglijk is geworden en er geen uitzicht is op herstel. De ontwrichting hoeft niet wederzijds te zijn: het is genoeg dat zij voor één van u bestaat. Rechtbanken zijn terughoudend met twijfelen aan de stelling van de echtgenoot die wil scheiden. Juist het feit dat u naar de rechter stapt en daarbij volhardt, laat zien dat het huwelijk niet meer werkt.

U hoeft dus geen dossier op te bouwen met verwijten, ontrouw of ruzies. Dat werkt vaak averechts: het maakt de verhoudingen scherper, terwijl het voor de vraag of de echtscheiding wordt uitgesproken nauwelijks gewicht heeft. Betwist uw man de ontwrichting, dan is een enkele mededeling dat hij het huwelijk wil voortzetten niet genoeg. Bewaar uw energie voor de nevenvoorzieningen: de kinderen, het huis, de verdeling en de alimentatie. Daar wordt de werkelijke uitkomst van uw scheiding bepaald.

De eenzijdige procedure in zes stappen

1. Uw advocaat dient het verzoekschrift in bij de rechtbank, meestal die van de woonplaats van één van u. U vraagt de echtscheiding en de nevenvoorzieningen die u wilt.
2. Een gerechtsdeurwaarder betekent het verzoekschrift aan uw man. Een echtscheiding is een verzoekschriftprocedure; uw man wordt dus niet gedagvaard.
3. Uw man heeft zes weken voor een verweerschrift, of drie maanden als hij in het buitenland woont of zijn adres onbekend is. Zijn advocaat kan uitstel vragen.
4. Voert hij geen verweer, dan kan de rechtbank op de stukken beslissen. Voert hij wel verweer, dan volgt een mondelinge behandeling.
5. De rechtbank geeft een beschikking. Tegen die beschikking staat drie maanden hoger beroep open.
6. De beschikking wordt binnen zes maanden nadat zij onherroepelijk is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar u bent getrouwd.

De Rechtspraak beschrijft het verloop van de echtscheidingsprocedure stap voor stap. Vraagt u een nevenvoorziening niet in deze procedure, dan moet u er later een aparte zaak voor beginnen. In zijn verweerschrift kan uw man ook zelf nevenvoorzieningen vragen, zoals partneralimentatie of het gebruik van de woning. Stilzwijgen is voor hem dus zelden verstandig.

Geen gezamenlijk ouderschapsplan: wat dan?

Heeft u minderjarige kinderen over wie u samen het gezag heeft, dan hoort bij het verzoekschrift een ouderschapsplan (art. 815 lid 2 Rv). Bij een eenzijdig verzoek is dat vaak juist het probleem, want zo’n plan maakt u samen. De wet houdt daar rekening mee. U mag het verzoek indienen zonder gezamenlijk plan, als u uitlegt waarom dat redelijkerwijs niet is gelukt en welke afspraken u zelf voorstelt. De rechter kan dan zelf een zorgregeling vaststellen. Wat er in zo’n plan hoort, leest u in ons artikel over het ouderschapsplan.

Kinderen van 12 jaar en ouder krijgen de gelegenheid hun mening te geven aan de rechter (art. 809 Rv). De rechter richt zich op de zitting meestal niet op de vraag of de echtscheiding wordt uitgesproken, maar op de nevenvoorzieningen. Het komt vaak voor dat de rechter de echtscheiding uitspreekt en over een of meer nevenvoorzieningen later beslist.

Hoeveel tijd kan uw man winnen met verweer en hoger beroep?

Verweer tegen de echtscheiding zelf slaagt zelden; verweer tegen de nevenvoorzieningen wel regelmatig. Het echte debat gaat meestal over de hoogte van de alimentatie, de waarde van de woning, de omvang van de gemeenschap en de zorgverdeling. Bereid u daarop voor met stukken: jaaropgaven, loonstroken, de hypotheekakte, een taxatie, bankafschriften en polissen.

Zolang de beroepstermijn of het hoger beroep loopt, is de beschikking niet onherroepelijk en kan de echtscheiding niet worden ingeschreven. Een partner die alleen wil vertragen, kan zo maanden winnen. Berusten u allebei in de uitspraak met een akte van berusting, dan kan de inschrijving direct. Is de beroepstermijn verstreken zonder hoger beroep, dan is een akte van non-appel nodig.

Wordt de tegenwerking structureel en gaat zij ten koste van de kinderen, dan kan dat een zaak op zich worden. Wanneer de kinderrechter in beeld komt, leest u in ons artikel over de vechtscheiding en de kinderrechter.

Wat u tijdens de procedure al kunt laten regelen

Een echtscheidingsprocedure duurt maanden. In die tijd moet er gewoond, betaald en gezorgd worden. Met voorlopige voorzieningen kan de rechtbank op korte termijn beslissen wie in de echtelijke woning mag blijven, bij wie de kinderen wonen, hoe de omgang verloopt en hoeveel voorlopige kinder- en partneralimentatie wordt betaald. U kunt ook afgifte van persoonlijke spullen vragen. Deze voorzieningen gelden tot de echtscheiding is ingeschreven of de procedure eindigt. Meer leest u in ons artikel over voorlopige voorzieningen bij echtscheiding.

Is er sprake van intimidatie, bedreiging of geweld, dan is de echtscheidingsprocedure niet altijd de snelste weg. Een straat- of contactverbod in kort geding of een tijdelijk huisverbod van de burgemeester kan sneller effect hebben. Vertel dat vroeg aan uw advocaat, want het bepaalt de volgorde van de stappen.

Hoe wordt het vermogen verdeeld als uw man niet meewerkt?

De gemeenschap wordt in beginsel bij helfte verdeeld (art. 1:100 BW), ook als uw man niet meewerkt: de rechter kan de verdeling zelf vaststellen. Bent u vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan geldt een algehele gemeenschap van goederen. Bent u daarna getrouwd, dan geldt de beperkte gemeenschap: wat u vóór het huwelijk had en wat u tijdens het huwelijk erfde of geschonken kreeg, blijft in beginsel privé. Huwelijkse voorwaarden worden volgens hun eigen bepalingen afgewikkeld, inclusief een eventueel verrekenbeding.

Welke goederen en schulden in de verdeling vallen, wordt bepaald op de dag waarop het verzoekschrift is ingediend (art. 1:99 BW). Schulden die uw man na die dag maakt, vallen dus niet meer in de te verdelen gemeenschap. Hoe dat uitwerkt, laat een beschikking van de Rechtbank Den Haag van 30 december 2025 zien. Het ging om een geregistreerd partnerschap, waarvoor dezelfde regels gelden. De rechtbank nam de datum van indiening van het verzoekschrift als peildatum. Schulden die op die datum bestonden, moesten beide partners voor de helft dragen. De vrouw mocht na inschrijving nog zes maanden in de woning blijven.

Weigert uw man inzage in bankrekeningen, polissen of bedrijfsgegevens, dan kan de rechter bevelen dat hij die stukken overlegt en aan weigering gevolgen verbinden. Op verzwijgen staat een zware sanctie. Verzwijgt of verbergt een echtgenoot opzettelijk een goed dat tot de gemeenschap hoort, dan verliest hij zijn aandeel in dat goed aan de ander (art. 3:194 lid 2 BW). Het hele goed komt dan toe aan de benadeelde echtgenoot.

De koopwoning is meestal het lastigste onderdeel. Voor overname van de hypotheek is toestemming van de bank nodig, en de bank is niet gebonden aan de uitspraak van de rechter. Lukt overname niet, dan blijft verkoop over. Leg afspraken vast in een echtscheidingsconvenant; dat kan in de beschikking worden opgenomen. Na de echtscheiding kan de rechter één van u nog maximaal zes maanden het gebruik van de woning toekennen (art. 1:165 BW). Voor de fiscale gevolgen van de verdeling schakelt u een fiscalist in.

Hoe lang lopen kinder- en partneralimentatie?

Voor kinderen tot 21 jaar bestaat een onderhoudsplicht (art. 1:395a BW). De hoogte volgt uit de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders. Van 18 tot 21 jaar wordt de bijdrage in de regel rechtstreeks aan het kind betaald. Voor partneralimentatie geldt art. 1:157 BW:

Alimentatie is geen straf en geen beloning; beslissend zijn behoefte en draagkracht. Verandert de situatie wezenlijk, bijvoorbeeld door baanverlies of samenwonen met een nieuwe partner, dan kan de alimentatie later worden gewijzigd.

Wanneer bent u echt gescheiden, en wat met het pensioen?

Niet met de uitspraak van de rechter, maar pas met de inschrijving in de registers van de burgerlijke stand. Wordt de inschrijving niet binnen zes maanden gevraagd nadat de beschikking onherroepelijk is, dan verliest de beschikking haar kracht (art. 1:163 BW). U bent dan nog getrouwd en moet opnieuw beginnen. Uw advocaat regelt de inschrijving meestal, maar houd het zelf ook in de gaten.

Het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt in beginsel bij helfte verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Meld de scheiding binnen twee jaar met het wettelijke formulier bij elke pensioenuitvoerder. Dan betaalt het fonds uw deel later rechtstreeks aan u. Bent u te laat, dan vervalt uw recht niet, maar moet u het bij uw ex-partner opeisen (art. 2 lid 6 Wvps). Juist die afhankelijkheid wilt u na een eenzijdige scheiding vermijden.

Wat doet u als uw man blijft tegenwerken?

Begin met een heldere, schriftelijke mededeling dat u een procedure start. Onduidelijkheid houdt hoop in stand, en hoop houdt tegenwerking in stand. Stel daarna mediation voor, zonder de procedure uit te stellen. Mediation is vrijwillig; er is geen wettelijke plicht om te mediaten voordat u naar de rechter gaat. Wat mediation precies inhoudt, leest u in een apart artikel.

Verzamel vroeg de financiële stukken die u nog kunt krijgen: jaaropgaven, aangiften, hypotheekgegevens, pensioenoverzichten en saldi rond de datum waarop het verzoek wordt ingediend. Werkt uw man niet mee aan het aanleveren van stukken, laat dat dan vastleggen. De rechter kan daar gevolgen aan verbinden.

Houd de kinderen buiten het conflict. De rechter weegt mee welke ouder bijdraagt aan een goede band met de andere ouder. Ook als uw partner blijft tegenwerken, hoeft het niet in een vechtscheiding te eindigen.

Wat Law & More doet bij een eenzijdige echtscheiding

Als scheidingsadvocaat voeren wij de procedure voor u, ook als uw man niet meewerkt.

• Wij stellen het eenzijdige verzoekschrift op, met de nevenvoorzieningen die u nodig heeft.
• Wij lichten toe waarom er geen gezamenlijk ouderschapsplan is en stellen een zorgregeling voor.
• Wij vragen zo nodig voorlopige voorzieningen aan voor de woning, de kinderen en alimentatie.
• Wij brengen het vermogen in kaart en vragen overlegging van stukken als uw man die achterhoudt.
• Wij bewaken de termijnen voor hoger beroep, inschrijving en pensioenmelding.

Eenzijdig scheiden in vijf punten

• De enige grond is duurzame ontwrichting; die hoeft alleen voor u te bestaan (art. 1:151 BW).
• Zonder gezamenlijk ouderschapsplan kunt u toch indienen, met uitleg en een eigen voorstel.
• De dag van indiening bepaalt welke goederen en schulden worden verdeeld (art. 1:99 BW).
• Hoger beroep vertraagt de inschrijving, maar houdt de scheiding niet tegen.
• Laat binnen zes maanden na onherroepelijkheid inschrijven en meld de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds.