Gepubliceerd op 25 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Neemt de politie uw spullen in beslag, dan moeten die in beginsel terug zodra het belang van het strafonderzoek zich niet meer tegen teruggave verzet (artikel 116 Wetboek van Strafvordering). De belangrijkste uitzondering: is verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer niet hoogst onwaarschijnlijk, dan mag het beslag blijven. Gaat teruggave te traag of vindt u het beslag onterecht, dan dient u bij de rechtbank een klaagschrift in (artikel 552a Sv), uiterlijk drie maanden nadat de strafzaak is geëindigd.
Inbeslagname beperkt uw eigendomsrecht en mag alleen op een wettelijke grond. Hieronder leest u op welke gronden de politie spullen mag meenemen, wat er daarna gebeurt, hoe de rechter een klaagschrift beoordeelt en hoe u uw spullen terugkrijgt.
Inhoudsopgave
Wat is inbeslagname van goederen?
Inbeslagname betekent dat de politie of een andere opsporingsdienst tijdens een strafrechtelijk onderzoek voorwerpen onder zich neemt. Het is een tijdelijke maatregel. Over de definitieve bestemming beslist later het Openbaar Ministerie of de strafrechter.
De wettelijke basis staat in de artikelen 94 en 94a van het Wetboek van Strafvordering. Er moet een wettelijke grond zijn, het beslag moet in verhouding staan tot het onderzoek (proportionaliteit) en er mag geen minder ingrijpende manier zijn om hetzelfde doel te bereiken (subsidiariteit). De rechter kan ook die twee eisen toetsen als u een klaagschrift indient.
Inbeslagname raakt niet alleen verdachten. Ook voorwerpen van iemand die zelf geen verdachte is, kunnen in beslag worden genomen. Denk aan een auto die door een familielid is gebruikt of een telefoon waarop bewijs staat. De eigenaar kan dan ook teruggave vragen. Wanneer u als verdachte wordt aangemerkt, leest u in ons aparte artikel.
Strafrechtelijk beslag en civiel beslag vergeleken
| Strafrechtelijk beslag | Civiel beslag | |
|---|---|---|
| Doel | Bewijs, verbeurdverklaring, onttrekking of zekerstelling van een latere ontneming, boete of schadevergoeding | Verhaal van een schuld |
| Wie legt het | Politie, opsporingsdienst of officier van justitie | Deurwaarder namens een schuldeiser |
| Wettelijke basis | Art. 94 en 94a Sv | Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering |
| Vooraf toestemming rechter | Bij verhaalsbeslag (94a Sv): machtiging rechter-commissaris | Bij conservatoir beslag: verlof voorzieningenrechter |
| Rechtsmiddel | Klaagschrift bij de rechtbank (art. 552a Sv) | Kort geding tot opheffing |
Bij strafrechtelijk beslag hoeft u niet schuldig te zijn bevonden. Bij civiel conservatoir beslag hoeft de schuld nog niet door een rechter te zijn vastgesteld. Executoriaal civiel beslag volgt pas op een vonnis. De procedures en uw rechtsmiddelen verschillen dus per soort beslag.
Op welke gronden mag de politie goederen in beslag nemen?
Artikel 94 Sv noemt vier doelen: de waarheid aan het licht brengen, wederrechtelijk verkregen voordeel aantonen, latere verbeurdverklaring en latere onttrekking aan het verkeer. Daarnaast maakt artikel 94a Sv beslag mogelijk om later een ontnemingsmaatregel, geldboete of schadevergoedingsmaatregel te kunnen verhalen.
Beslag voor het bewijs
De politie mag voorwerpen meenemen die kunnen helpen om de waarheid aan het licht te brengen. Denk aan computers en telefoons, documenten en administratie, wapens en inbrekersgereedschap. Ook een financiële administratie in een witwasonderzoek kan in beslag worden genomen. Het beslag moet wel in verhouding staan tot het onderzoek. Is een telefoon eenmaal uitgelezen, dan is er vaak geen reden meer om het toestel zelf vast te houden.
Verhaalsbeslag vanwege crimineel voordeel
Heeft een verdachte mogelijk geld verdiend met strafbare feiten, dan kan het OM beslag leggen om dat voordeel later te kunnen afnemen. Dit heet conservatoir beslag in het strafrecht of verhaalsbeslag (artikel 94a Sv). Omdat het om het verhaal van een bedrag gaat, kan het beslag ook rusten op een huis, auto, bankrekening of cryptovaluta die legaal zijn verkregen. Voor dit beslag is een machtiging van de rechter-commissaris nodig. Wordt het onderzoek gedaan door de FIOD, lees dan ook ons artikel over een FIOD-onderzoek.
Het OM moet in de ontnemingsprocedure aannemelijk maken dat er wederrechtelijk voordeel is. Heeft een verdachte veel vermogen dat hij niet kan verklaren, dan wordt van hem wel verwacht dat hij uitlegt waar het geld vandaan komt. Bewaar daarom stukken die de legale herkomst aantonen, zoals loonstroken, schenkingsakten en bankafschriften.
Verbeurdverklaring en onttrekking aan het verkeer
Sommige voorwerpen worden definitief weggenomen. Verbeurdverklaring is een straf (artikel 33 Wetboek van Strafrecht): de staat wordt eigenaar. Dat kan bijvoorbeeld een auto treffen die is gebruikt om drugs te vervoeren. Onttrekking aan het verkeer is een maatregel (artikel 36b Sr) voor voorwerpen waarvan het bezit in strijd is met de wet of het algemeen belang, zoals drugs, illegale wapens en namaakproducten. Over beide beslist de rechter.
Is het voorwerp van iemand anders dan de verdachte, dan gelden extra eisen. Volgens artikel 33a lid 2 Sr kan de rechter andermans voorwerp alleen verbeurd verklaren als die eigenaar wist of redelijkerwijs kon vermoeden dat het voorwerp met het strafbare feit verband hield. Dat is van groot belang als u eigenaar bent van een auto die een ander heeft gebruikt.
Wat gebeurt er direct na de inbeslagname?
De politie beslist ter plekke of iets in beslag wordt genomen. Daarna is het Openbaar Ministerie verantwoordelijk voor het beslag. Het OM beoordeelt steeds of het beslag nog nodig is en beslist over teruggave, bewaring, verkoop of vernietiging. Uitgangspunt van artikel 116 Sv is dat voorwerpen terug gaan zodra het belang van het onderzoek dat toelaat.
De kennisgeving van inbeslagneming controleren
Na de inbeslagname stelt de politie een kennisgeving van inbeslagneming op, vaak KVI genoemd. U krijgt daarvan een bewijs van ontvangst. Daarop staan onder meer de datum, een beschrijving van elk voorwerp, een registratienummer, het bedrag bij geld en de naam van de beslagene. Controleer het bewijs meteen. Staat een voorwerp er niet of verkeerd op, laat dat dan direct aanpassen of meld het schriftelijk.
Een verklaring van afstand: niet zomaar tekenen
Een opsporingsambtenaar kan u vragen of u afstand wilt doen van een voorwerp. Wie afstand doet, verliest in beginsel het recht op teruggave, ook als het beslag later onterecht blijkt. Twijfelt u, teken dan niet en overleg eerst met een advocaat.
Opslag, verkoop en vernietiging voor het einde van de zaak
In beslag genomen voorwerpen worden opgeslagen door de politie of, bij voertuigen en waardevolle goederen, vaak door Domeinen Roerende Zaken (DRZ). Opslag kost geld en een auto verliest in waarde. Daarom kan het OM voorwerpen al voor het einde van de zaak laten verkopen of vernietigen (artikel 117 Sv). Na verkoop komt de opbrengst in de plaats van het voorwerp. Krijgt u later gelijk, dan ontvangt u die opbrengst. Wordt u vooraf op de hoogte gebracht van zo’n voornemen, laat dan direct beoordelen of u daartegen kunt klagen.
Uw spullen terugkrijgen in drie stappen
Stap 1: stukken verzamelen
Bewaar het bewijs van ontvangst, de kennisgeving van inbeslagneming, alle correspondentie met het OM en bewijs dat u eigenaar bent, zoals aankoopbonnen, facturen of een kentekenbewijs. Belt u met een instantie, noteer dan datum, tijdstip en naam van de persoon die u sprak.
Stap 2: schriftelijk om teruggave vragen bij het OM
Vraag teruggave eerst schriftelijk aan bij het parket van het OM dat de zaak behandelt, met vermelding van het registratienummer. Leg uit waarom het voorwerp niet meer nodig is voor het onderzoek. Soms volgt teruggave dan zonder procedure. Voor ondernemers kan een advocaat afspraken maken over kopieën van de administratie, zodat het bedrijf door kan.
Stap 3: een klaagschrift bij de rechtbank
Weigert het OM of blijft een beslissing uit, dan vraagt u met een klaagschrift de rechtbank om het beslag op te heffen en teruggave te gelasten (artikel 552a Sv). Het klaagschrift is schriftelijk, gemotiveerd en ondertekend. U dient het in bij de griffie van de rechtbank. De rechtbank behandelt het in raadkamer, dus niet in het openbaar.
De termijn: dien het klaagschrift zo snel mogelijk in, en uiterlijk drie maanden nadat de strafzaak is geëindigd (artikel 552a lid 3 Sv). Een zaak is geëindigd bij een onherroepelijke uitspraak of als het OM definitief niet vervolgt. Komt u te laat, dan verklaart de rechter het klaagschrift niet-ontvankelijk. Tegen de beslissing van de rechtbank staat alleen cassatie bij de Hoge Raad open, voor u en voor het OM. Hoger beroep is niet mogelijk.
Hoe beoordeelt de rechter een klaagschrift?
De Hoge Raad hanteert een vast beoordelingskader. Op 30 mei 2023 zette hij het opnieuw op een rij (ECLI:NL:HR:2023:763). De rechter stelt achtereenvolgens deze vragen.
- Vordert het belang van strafvordering dat het beslag blijft, bijvoorbeeld omdat het voorwerp nog nodig is als bewijs?
- Is het hoogst onwaarschijnlijk dat de strafrechter later verbeurdverklaring of onttrekking aan het verkeer zal bevelen? Alleen dan weegt het belang van strafvordering niet meer tegen teruggave op.
- Is het beslag niet meer nodig, aan wie moet het voorwerp dan terug? In beginsel aan de beslagene, tenzij een ander redelijkerwijs als rechthebbende moet worden aangemerkt.
- Is voortzetting van het beslag nog proportioneel en subsidiair?
In die zaak ging het om een auto van een vader, die in beslag was genomen bij een drugsonderzoek naar zijn zoon. De rechtbank vond dat de auto feitelijk van de zoon was, omdat die hem meermaals gebruikte. De Hoge Raad vond dat onvoldoende gemotiveerd en wees de zaak terug. De les voor eigenaren: met stukken over eigendom en gebruik maakt u het verschil.
Een eerdere beschikking laat de andere kant zien. Op 4 februari 2020 vernietigde de Hoge Raad, op cassatie van het OM, een beslissing over in beslag genomen gegevensdragers (ECLI:NL:HR:2020:179). De rechtbank had zonder motivering geoordeeld dat het belang van de klager na een half jaar zwaarder woog, en had teruggave afhankelijk gemaakt van een latere beslissing van het OM. De Hoge Raad vond dat onbegrijpelijk en stelde vast dat de wet geen voorwaardelijke teruggave kent: de rechter gelast teruggave of verklaart het klaagschrift ongegrond. Tijdsverloop alleen is dus geen garantie voor teruggave.
Welke beslissing volgt aan het einde van de strafzaak?
Tijdens het onderzoek beslist het OM. Aan het einde van de strafzaak beslist de rechter in het vonnis over het beslag (artikel 353 Sv). Welke beslissing volgt, hangt af van de zaak en het soort voorwerp.
| Beslissing | Wat het betekent | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Teruggave | Het voorwerp gaat terug naar de beslagene, of naar de rechthebbende als dat een ander is (bijvoorbeeld de eigenaar van een gestolen fiets) | Art. 116 en 353 Sv |
| Bewaring ten behoeve van de rechthebbende | Het voorwerp blijft bewaard totdat duidelijk is wie de rechthebbende is | Art. 353 Sv |
| Verbeurdverklaring | De staat wordt eigenaar; vaak bij voorwerpen waarmee het feit is gepleegd of die eruit zijn verkregen | Art. 33 en 33a Sr |
| Onttrekking aan het verkeer | Gevaarlijke of verboden voorwerpen worden vernietigd of uit de omloop gehaald | Art. 36b Sr |
Krijgt u voorwerpen terug, dan ontvangt u meestal een brief met instructies over waar en wanneer u ze kunt ophalen. Neem uw legitimatie en het registratienummer mee. Wordt u vrijgesproken of wordt de zaak geseponeerd, dan krijgt u de voorwerpen in beginsel terug, tenzij ze verboden zijn of aan een ander toebehoren. Geld of goederen die uit strafbare feiten afkomstig zijn, krijgt u niet terug.
Is een voorwerp beschadigd of in waarde gedaald door het beslag, dan kunt u onder omstandigheden schadevergoeding vragen. Na een vrijspraak of sepot kunt u ook vergoeding van advocaatkosten vragen, uiterlijk drie maanden na het einde van de zaak (artikel 591a Sv).
Wanneer is snel handelen extra belangrijk?
Drie momenten vragen om directe actie: het ontvangen van de kennisgeving, een aangekondigde verkoop, vernietiging of teruggave aan een ander, en een weigering van het OM. Voor ondernemers telt elke week als bedrijfsadministratie, voertuigen of computers zijn meegenomen. Gaat het beslag samen met een uitnodiging voor verhoor, lees dan ook ons artikel over een uitnodiging voor een politieverhoor. Hoe een strafzaak in het geheel verloopt, leest u in ons artikel van aanhouding tot vrijspraak.
Wat wij doen bij inbeslagname van goederen
- Wij controleren de kennisgeving van inbeslagneming en beoordelen of het beslag een grondslag heeft in artikel 94 of 94a Sv.
- Wij vragen het OM schriftelijk om teruggave en maken zo nodig afspraken over kopieën van uw administratie.
- Wij stellen het klaagschrift op, dienen het in binnen de termijn van artikel 552a Sv en voeren het woord in raadkamer.
- Wij vragen na vrijspraak of sepot vergoeding van de advocaatkosten aan (artikel 591a Sv).
Meer over onze werkwijze in strafzaken leest u op de pagina strafrecht.
In het kort
- Teruggave is het uitgangspunt zodra het onderzoek dat toelaat (artikel 116 Sv).
- Bij beslag met het oog op verbeurdverklaring krijgt u alleen gelijk als die verbeurdverklaring hoogst onwaarschijnlijk is.
- Bent u eigenaar maar geen verdachte, onderbouw dan met stukken dat het voorwerp van u is.
- Het klaagschrift moet uiterlijk drie maanden na het einde van de zaak binnen zijn; daarna staat alleen cassatie open tegen de beslissing.
Veelgestelde vragen
Welke rechten hebt u tijdens een doorzoeking waarbij spullen worden meegenomen?
De politie moet u een bewijs van ontvangst geven van alles wat wordt meegenomen. Controleer of elk voorwerp daar duidelijk op staat.
U mag vragen op welke grond voorwerpen worden meegenomen. Teken geen verklaring van afstand als u twijfelt. U hebt ook het recht om een advocaat in te schakelen, die u kan adviseren over wat u wel en niet doet.
Hoe blijft u op de hoogte van de status van uw in beslag genomen eigendommen?
Het registratienummer op het bewijs van ontvangst hebt u nodig bij elke vraag.
Met vragen over de status kunt u terecht bij het parket van het OM dat de zaak behandelt. Een advocaat kan ook namens u informatie opvragen en afspraken maken over teruggave of het maken van kopieën.