Lading kwijt of gestolen: wie de schade betaalt in het transportrecht

Gepubliceerd op 14 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Raakt lading kwijt of wordt die gestolen tijdens het vervoer, dan is in beginsel de vervoerder aansprakelijk. Bij internationaal wegvervoer volgt dat uit artikel 17 van het CMR-verdrag. De belangrijkste uitzondering zit in het bedrag: de vergoeding is beperkt tot 8,33 rekeneenheden (SDR) per kilogram brutogewicht (artikel 23 lid 3 CMR), tenzij de vervoerder met opzet of bewust roekeloos handelde (artikel 29 CMR).

Hoeveel u terugkrijgt, hangt dus af van het soort vervoer, het gewicht op de vrachtbrief en de vraag of de limiet kan worden doorbroken. Dat laatste lukt in de praktijk zelden, zoals de rechtspraak hieronder laat zien.

Welk regime geldt voor uw transport?

Eerst bepaalt u welke regels van toepassing zijn. Het CMR-verdrag geldt voor wegvervoer tegen betaling als de plaats van inontvangstneming en de plaats van aflevering in twee verschillende landen liggen, waarvan ten minste één verdragsland is (artikel 1 CMR). Voor vervoer binnen Nederland geldt Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek (BW), vaak aangevuld met de Algemene Vervoerscondities (AVC).

Een SDR is een rekeneenheid van het Internationaal Monetair Fonds. De waarde in euro wisselt dagelijks. Voor de berekening telt de koers op de dag van het vonnis of de dag die partijen afspreken (artikel 23 lid 7 CMR). Bij vervoer over de grens spelen ook vragen over toepasselijk recht en de bevoegde rechter.

Waarom is de vervoerder aansprakelijk bij diefstal?

De vervoerder is aansprakelijk voor verlies en beschadiging tussen de inontvangstneming en de aflevering (artikel 17 lid 1 CMR). Hij staat ook in voor zijn personeel en voor ondervervoerders die hij inschakelt (artikel 3 CMR). Diefstal valt dus in beginsel onder zijn risico.

De vervoerder ontkomt alleen aan aansprakelijkheid als hij bewijst dat het verlies is ontstaan door omstandigheden die hij niet kon vermijden en waarvan hij de gevolgen niet kon verhinderen (artikel 17 lid 2 en artikel 18 lid 1 CMR). Bij ladingdiefstal is dat een zware toets. Een vervoerder die onbewaakt parkeert of de route niet beveiligt, slaagt daar meestal niet in.

Lading geldt als verloren als zij niet binnen 30 dagen na de afgesproken termijn is afgeleverd. Is er geen termijn afgesproken, dan na 60 dagen na de inontvangstneming (artikel 20 lid 1 CMR). U hoeft dan niet langer af te wachten of de zending alsnog opduikt.

Hoeveel krijgt u vergoed?

De vergoeding wordt berekend naar de waarde van de goederen op de plaats en het tijdstip van inontvangstneming (artikel 23 lid 1 CMR). Dat is meestal de factuurwaarde of de marktprijs. Daarna wordt die waarde begrensd door de limiet per kilogram.

Daarnaast vergoedt de vervoerder bij volledig verlies de vrachtprijs, douanerechten en andere kosten van het vervoer (artikel 23 lid 4 CMR). Gevolgschade, zoals gemiste verkopen of stilstand van een productielijn, valt in beginsel niet onder de CMR-vergoeding.

Een voorbeeld ter illustratie. Een pallet elektronica van 500 kilo met een factuurwaarde van € 60.000 wordt gestolen. De limiet is 500 × 8,33 SDR = 4.165 SDR. Omgerekend is dat een fractie van de factuurwaarde. Het verschil draagt de verlader, tenzij hij verzekerd is of de limiet heeft verhoogd.

Kunt u de limiet vooraf verhogen?

Ja. U kunt in de vrachtbrief een hogere waarde aangeven tegen een toeslag (artikel 24 CMR). U kunt ook een bijzonder belang bij aflevering opgeven (artikel 26 CMR). Beide moeten in de vrachtbrief staan. Een goederentransportverzekering is het gebruikelijke alternatief: de verzekeraar betaalt de werkelijke waarde en verhaalt daarna op de vervoerder.

Wanneer vervalt de limiet?

De limiet vervalt als de schade is veroorzaakt door opzet van de vervoerder, of door schuld die volgens het recht van de rechter met opzet gelijkstaat (artikel 29 lid 1 CMR). Hetzelfde geldt als zijn ondergeschikten of ingeschakelde personen zo handelden bij de uitoefening van hun werkzaamheden (artikel 29 lid 2 CMR).

Naar Nederlands recht staat met opzet gelijk: bewuste roekeloosheid. De Hoge Raad stelde de maatstaf op 5 januari 2001 vast in een zaak over een container kleding die in het weekend werd gestolen van een onbewaakt industrieterrein (ECLI:NL:HR:2001:AA9308). De vervoerder moet het gevaar kennen, zich bewust zijn dat de kans op schade aanzienlijk groter is dan de kans dat die uitblijft, en zich daar toch niet door laten weerhouden. Dat de chauffeur had moeten begrijpen dat de kans op diefstal groot was, is niet genoeg.

Hoe streng die maatstaf is, blijkt uit een zaak over een gestolen lading in Antwerpen. Het hof vond de overnachtingsplaats van de chauffeur vreemd en de route onlogisch, maar zag daarin geen bewuste roekeloosheid. De procureur-generaal beschreef dat oordeel in zijn conclusie van 6 maart 2015 (ECLI:NL:PHR:2015:190). De Hoge Raad verwierp het cassatieberoep op 1 mei 2015 zonder nadere motivering (ECLI:NL:HR:2015:1189).

Wat als een werknemer van de vervoerder meedoet aan de diefstal?

Dan kan artikel 29 lid 2 CMR de limiet doorbreken, maar alleen als de werknemer handelde bij de uitoefening van zijn werkzaamheden voor het vervoer. In een zaak over een overval met medewerking van een werknemer had de rechtbank geoordeeld dat die werknemer niet bij het vervoer was ingezet. De Hoge Raad oordeelde op 22 april 2022 dat het hof daar niet van mocht afwijken, omdat daartegen geen kenbare grief was gericht (ECLI:NL:HR:2022:594). De vervoerder kon zich dus op de limiet beroepen. Het punt laat zien hoe belangrijk het is om in de procedure alle stellingen tijdig en volledig in te nemen.

Wat moet u als ontvanger of verlader direct doen?

De termijnen in het CMR-verdrag zijn kort. Wie ze mist, staat zwakker in het bewijs of verliest zijn vordering.

• Bij aflevering: noteer zichtbaar verlies of zichtbare schade direct op de vrachtbrief, samen met de chauffeur (artikel 30 lid 1 CMR).
• Niet-zichtbare schade: meld die schriftelijk binnen zeven dagen na aflevering, zon- en feestdagen niet meegerekend (artikel 30 lid 1 CMR).
• Vertraging: meld die schriftelijk binnen 21 dagen nadat de goederen ter beschikking zijn gesteld (artikel 30 lid 3 CMR).
• Diefstal: doe aangifte bij de politie en bewaar het proces-verbaal.
• Stel de vervoerder schriftelijk aansprakelijk en let op de verjaringstermijn van één jaar (artikel 32 CMR). Een schriftelijke reclamatie schorst de verjaring tot de vervoerder de vordering schriftelijk afwijst (artikel 32 lid 2 CMR).

Verzamel daarnaast de vrachtbrief, de transportopdracht, de factuur van de goederen, foto’s en eventuele trackinggegevens. Een onafhankelijk schade-expert kan de omvang van de schade vastleggen.

Wanneer draagt de afzender zelf de schade?

De vervoerder is niet aansprakelijk als het verlies voortkomt uit een gebrekkige verpakking door de afzender (artikel 17 lid 4 onder b CMR), en de vervoerder dat aannemelijk maakt. Ook voor onjuiste of onvolledige gegevens in de vrachtbrief is de afzender aansprakelijk tegenover de vervoerder (artikel 7 CMR). Zie ook ons artikel over aansprakelijkheid in de keten.

Voor de vervoerder is het daarom belangrijk om bij inontvangstneming voorbehouden te maken als het aantal colli, de merken of de uiterlijke staat niet kloppen (artikel 8 CMR). Zonder voorbehoud wordt vermoed dat de goederen in goede staat en overeenkomstig de vrachtbrief zijn ontvangen (artikel 9 lid 2 CMR).

Wat geldt bij binnenlands vervoer?

Bij vervoer binnen Nederland gelden de artikelen 8:1090 en verder BW. De vervoerder moet de zaken afleveren in de staat waarin hij ze ontving (artikel 8:1095 BW). Zijn aansprakelijkheid is beperkt tot een bedrag per kilogram dat bij algemene maatregel van bestuur is vastgesteld (artikel 8:1105 BW). Bij opzet of bewuste roekeloosheid van de vervoerder zelf vervalt die beperking (artikel 8:1108 BW).

In de praktijk verwijzen veel binnenlandse opdrachten naar de AVC, en expediteurs naar de Nederlandse Expeditievoorwaarden (FENEX). Controleer altijd welke voorwaarden op uw opdracht van toepassing zijn, want zij kunnen termijnen en bedragen anders regelen.

Wat wij doen bij verlies of diefstal van lading

Onze advocaten civiel recht staan verladers, ontvangers, vervoerders en hun verzekeraars bij. Wij kunnen:

• vaststellen welk regime geldt: CMR-verdrag, Boek 8 BW, Haag-Visby Regels of CIM;
• de vervoerder tijdig schriftelijk aansprakelijk stellen en de verjaring stuiten of schorsen;
• beoordelen of de limiet kan worden doorbroken op grond van artikel 29 CMR;
• regres nemen op ondervervoerders, of als vervoerder verweer voeren tegen claims boven de limiet.

Is er een strafrechtelijk onderzoek naar de diefstal, dan kan onze praktijk strafrecht de stukken uit dat dossier beoordelen.

Ladingverlies in vijf punten

• De vervoerder is aansprakelijk voor verlies tussen inontvangstneming en aflevering (artikel 17 CMR).
• De vergoeding is bij internationaal wegvervoer beperkt tot 8,33 SDR per kilogram brutogewicht (artikel 23 CMR).
• De limiet vervalt alleen bij opzet of bewuste roekeloosheid; de maatstaf is streng (HR 5 januari 2001).
• Meld niet-zichtbare schade binnen zeven dagen en stel uw vordering binnen een jaar in (artikelen 30 en 32 CMR).
• Een hogere waarde-aangifte of een transportverzekering is de enige zekere manier om de volle waarde te dekken.

Veelgestelde vragen

Is de vervoerder ook aansprakelijk zonder vrachtbrief?

Ja. Het ontbreken of verloren gaan van de vrachtbrief doet niets af aan het bestaan of de geldigheid van de vervoerovereenkomst (artikel 4 CMR). U moet dan wel op een andere manier bewijzen wat er is meegegeven, bijvoorbeeld met facturen en pakbonnen.

Is een elektronische vrachtbrief geldig?

Ja, als het land van vertrek en het land van bestemming beide partij zijn bij het e-CMR-protocol. Lees meer over digitale handtekeningen.

Kan ik de vervoerder ook buiten het CMR-verdrag om aansprakelijk stellen?

Nee. Ook een vordering op grond van onrechtmatige daad valt onder de limieten en uitsluitingen van het verdrag (artikel 28 CMR).

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.