LHBTIQ+ scheiding: welke regels gelden en waar let u op?

LHBTIQ+ scheiding: wat u moet weten

Gepubliceerd op 7 juli 2026 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Voor een LHBTIQ+ scheiding gelden dezelfde regels als voor elke andere scheiding: dezelfde procedure, dezelfde regels voor alimentatie, verdeling en pensioen, en dezelfde plicht tot een ouderschapsplan. De belangrijkste uitzondering in de praktijk is het juridisch ouderschap. Is een partner nooit juridisch ouder geworden, dan heeft die partner na de scheiding geen gezag of omgangsrecht van rechtswege.

Paren van gelijk geslacht kunnen in Nederland sinds 1 april 2001 trouwen. Voor hun scheiding gelden de gewone regels uit Boek 1 BW en het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (zie ook de Rijksoverheid). Hieronder leest u welke onderwerpen extra aandacht vragen: ouderschap, gezag, internationale erkenning en vermogen.

Gelden dezelfde regels als bij andere scheidingen?

Ja. Een echtscheiding of de ontbinding van een geregistreerd partnerschap verloopt via de rechtbank, met een advocaat. Bent u het eens over de gevolgen, dan dient u een gezamenlijk verzoek in; anders een eenzijdig verzoek, waarna de rechter de geschilpunten beoordeelt. Ook partneralimentatie, de verdeling van het vermogen en pensioenverevening volgen dezelfde regels.

Het verschil zit in de feiten. Bij LHBTIQ+ gezinnen is het ouderschap vaker ontstaan via donorconceptie, adoptie, draagmoederschap of een buitenlands traject. Die routes bepalen wie juridisch ouder is, en daarmee wie gezag heeft en wie onderhoudsplichtig is.

Wie is juridisch ouder na de scheiding?

Dat hangt af van hoe het ouderschap destijds is ontstaan. De tabel geeft de hoofdroutes.

SituatieHoe ontstaat juridisch ouderschap?Wettelijke basis
Twee getrouwde of geregistreerde moeders, kind verwekt met een anonieme donor via de Stichting donorgegevensDe moeder die niet is bevallen, is van rechtswege moederart. 1:198 lid 1 onder b BW
Twee moeders, bekende donor of geen huwelijkDe moeder die niet is bevallen, wordt ouder door erkenning, met toestemming van de bevallen moederart. 1:204 BW
Twee vaders, binnenlands trajectEen van beiden erkent het kind; de ander wordt ouder door adoptieart. 1:204 en 1:227 BW
Buitenlands draagmoederschap of buitenlandse adoptieAfhankelijk van erkenning van de buitenlandse akte of beslissing in Nederlandart. 10:100 en 10:101 BW (naar analogie)

Wie niet onder een van deze routes valt, is geen juridisch ouder, ook niet na jaren van feitelijk ouderschap. Dat verschil is beslissend bij een scheiding.

Wat als uw partner geen juridisch ouder is?

Een partner die geen juridisch ouder is, kan toch gezag hebben. De ouder en zijn partner kunnen samen gezamenlijk gezag vragen (art. 1:253t BW). Dat gezag blijft na het einde van de relatie bestaan, totdat de rechter het wijzigt. Zolang de niet-ouder dat gezag heeft, is hij ook verplicht bij te dragen in de kosten van het kind (art. 1:253w BW).

Heeft de partner geen gezag en geen ouderschap, dan blijft alleen omgang over. Wie in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat, kan de rechter om een omgangsregeling vragen (art. 1:377a BW). Dat is een zwakkere positie dan die van een juridisch ouder: er is geen recht van rechtswege, en de rechter kan het verzoek afwijzen als omgang niet in het belang van het kind is.

Wat legt u vast in het ouderschapsplan?

Zijn beide partners juridisch ouder of hebben zij samen gezag, dan is bij een echtscheiding een ouderschapsplan verplicht (art. 815 lid 2 Rv). Daarin staan de zorgverdeling, de informatie-uitwisseling, de kosten van de kinderen en afspraken over school, vakanties en medische beslissingen. Speelt een bekende donor of een draagmoeder een rol in het leven van het kind, dan kunt u ook over hun contact afspraken maken. Zij hebben juridisch meestal geen positie, maar voor de stabiliteit van het kind kan het wel van belang zijn.

Wat als het ouderschap in het buitenland is ontstaan?

Dan moet eerst vaststaan of Nederland dat ouderschap erkent. Een wettelijke regeling voor buitenlands draagmoederschap ontbreekt nog. De Hoge Raad weigerde op 13 mei 2022 prejudiciële vragen daarover te beantwoorden, omdat de wetgever aan zet is; rechters beslissen per geval en kunnen de erkenningsregels van de artikelen 10:100 en 10:101 BW naar analogie toepassen (ECLI:NL:HR:2022:685).

In de praktijk lukt erkenning vaak wel als het buitenlandse traject waarborgen kende. De rechtbank Den Haag erkende op 18 oktober 2022 Amerikaanse beslissingen waarbij twee getrouwde mannen ouder werden van twee kinderen. Daardoor waren beiden juridisch ouder (ECLI:NL:RBDHA:2022:10741). Is zo’n erkenning nooit gevraagd, dan kan bij een scheiding blijken dat in Nederland maar een van beiden ouder is. Laat dat vóór de scheiding uitzoeken; het bepaalt gezag, omgang en kinderalimentatie.

Over draagmoederschap en het wetsvoorstel dat dit wil regelen, leest u meer in ons artikel over draagmoederschap in Nederland.

Wat als uw huwelijk een internationaal element heeft?

Niet ieder land erkent een huwelijk of geregistreerd partnerschap van partners van gelijk geslacht. Dat speelt als een van u een andere nationaliteit heeft, als het huwelijk in het buitenland is gesloten of als u vermogen in het buitenland heeft. Dan moet worden nagegaan welke rechter bevoegd is, welk recht geldt en of de scheiding in het andere land wordt erkend. Binnen de EU bepaalt de Brussel II ter-verordening welke rechter over de scheiding beslist, meestal die van het land waar u woont. Meer leest u in ons artikel over internationaal familierecht.

Erkent het andere land uw huwelijk niet, dan erkent het mogelijk ook uw Nederlandse scheiding niet. Dat kan gevolgen hebben voor eigendom, erfrecht of pensioen daar. Laat dat per land beoordelen voordat u afspraken over de verdeling maakt.

Wat speelt er bij vermogen, woning en alimentatie?

De gewone regels gelden. Bent u na 1 januari 2018 getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen; daarvoor gold de algehele gemeenschap. Discussie ontstaat vaak over uitgaven die niet zijn vastgelegd, zoals de kosten van een fertiliteits-, donor- of draagmoedertraject die door één van beiden zijn betaald. Of daar een vergoedingsrecht tegenover staat, hangt af van de vraag uit welk vermogen is betaald en wat u heeft afgesproken.

Voor kinderalimentatie is de juridische positie beslissend. Een juridisch ouder is onderhoudsplichtig; een niet-ouder alleen als hij gezag heeft gehad (art. 1:253w BW) of als u daarover iets heeft afgesproken.

Wat brengt u als eerste in kaart?

  • wie juridisch ouder is van elk kind, aan de hand van de geboorteakte en eventuele erkennings- of adoptiestukken;
  • of er gezamenlijk gezag is, en zo ja op welke grond; dat kunt u nagaan in het gezagsregister;
  • of buitenlandse aktes of beslissingen in Nederland zijn erkend;
  • welk huwelijksvermogensregime geldt, en welke bezittingen en schulden er in Nederland en in het buitenland zijn;
  • of erkenning van de scheiding in een ander land van belang is.

Hoe begeleiden wij een LHBTIQ+ scheiding?

Wij begeleiden LHBTIQ+ stellen bij hun scheiding vanuit ons werk als scheidingsadvocaat:

  • vaststellen wie juridisch ouder is en wie gezag heeft;
  • het ouderschapsplan opstellen (art. 815 lid 2 Rv);
  • zo nodig een omgangsregeling vragen voor een partner die geen juridisch ouder is (art. 1:377a BW);
  • onderzoeken of buitenlandse aktes, adopties of draagmoederschapsbeslissingen in Nederland worden erkend;
  • kinder- en partneralimentatie berekenen en het vermogen verdelen, ook als er bezittingen in het buitenland zijn.

Veelgestelde vragen

Kan een donor bij onze scheiding een rol opeisen?

Een donor is in de regel geen juridisch ouder. Heeft hij een nauwe persoonlijke betrekking met het kind, dan kan hij wel om een omgangsregeling vragen (art. 1:377a BW). Of die betrekking bestaat, beoordeelt de rechter aan de hand van het feitelijke contact.

Kan ik na de scheiding het kind van mijn ex-partner nog adopteren?

Nee, in de regel niet zonder medewerking van de juridisch ouder. Adoptie door een partner vereist onder meer een samenleving van ten minste drie jaar en een jaar verzorging en opvoeding (art. 1:227 en 1:228 BW). Na de scheiding bestaat die samenleving niet meer. Regel het ouderschap daarom tijdens de relatie.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.

Een vraag over scheiding of familierecht?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een familierechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Een vraag over scheiding of familierecht?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een familierechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.