Verdeling van pensioen bij echtscheiding: hoe werkt het precies?

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

Bij een echtscheiding of het einde van een geregistreerd partnerschap wordt het ouderdomspensioen dat tijdens de relatie is opgebouwd standaard 50/50 verdeeld. Dat geldt niet als u in huwelijkse voorwaarden of het echtscheidingsconvenant iets anders afspreekt, en niet voor samenwoners en de AOW.

Hoe werkt de verdeling van pensioen bij echtscheiding in het kort?

De verdeling van pensioen bij echtscheiding verloopt standaard via de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wvps): de ex-partner krijgt de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Voor rechtstreekse uitbetaling door de pensioenuitvoerder meldt u de scheiding binnen twee jaar met het daarvoor bestemde formulier (art. 2 Wvps), zie de Rijksoverheid.

Deze regel geldt voor alle scheidingen na 30 april 1995 en staat in de Nederlandse wet.

De verdeling van pensioen bij scheiding is vaak een lastig onderwerp waar veel vragen bij komen kijken. Mensen weten niet altijd dat ze recht hebben op elkaars pensioen, of hoe ze dat moeten regelen.

Soms hebben ze geen idee welke keuzes ze kunnen maken, en wat dat betekent voor hun financiële toekomst.

Wat betekent pensioenverdeling bij echtscheiding?

Pensioenverdeling betekent dat ex-partners hun opgebouwde pensioenrechten delen na een echtscheiding. Zo krijgen beide partijen een eerlijke kans op een stabiele financiële toekomst.

Wat zijn pensioenrechten en ouderdomspensioen?

Pensioenrechten zijn aanspraken die mensen opbouwen tijdens hun werk. Die rechten geven recht op uitkeringen als ze met pensioen gaan.

Ouderdomspensioen bestaat meestal uit drie onderdelen:

• AOW (Algemene Ouderdomswet)
• Werkgeverspensioen via het pensioenfonds
• Eigen pensioensparingen

Bij een scheiding wordt alleen het pensioen via de werkgever volgens de pensioenverdelingswet verdeeld; de AOW bouwt ieder zelf op. Tijdens een huwelijk bouwen partners samen pensioenrechten op. Zelfs als maar één partner werkt, dragen ze samen bij aan het huishouden en de toekomst.

Het werkgeverspensioen vormt vaak het grootste deel van de pensioenopbouw. Werkgevers storten dit bij een pensioenfonds of verzekeraar.

Pensioenrechten zijn waardevol bezit. Ze vertegenwoordigen vaak tienduizenden euro’s aan toekomstige uitkeringen.

Waarom is pensioenverdeling belangrijk na een scheiding?

Pensioenverdeling voorkomt dat één ex-partner financieel benadeeld raakt na de scheiding. Zonder verdeling zou alleen de werkende partner pensioenrechten behouden.

Belangrijke redenen voor pensioenverdeling:

• Bescherming van de financieel zwakkere partner
• Eerlijke verdeling van samen opgebouwde rechten
• Voorkomen van armoede op oude dag
• Gelijke behandeling van beide ex-partners

Partners die minder hebben gewerkt vanwege zorgtaken zouden anders met weinig pensioen achterblijven. Dit ziet u vaak bij vrouwen die parttime werkten of tijdelijk stopten voor de kinderen.

De pensioenverdeling erkent dat beide partners hebben bijgedragen aan het gezin. Ook huishoudelijke taken en kinderopvang tellen gewoon mee.

Wat is het verschil tussen pensioenverevening en conversie?

Pensioenverevening is de officiële term voor het delen van pensioenrechten bij scheiding. De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wvps) regelt dit.

Bij pensioenverevening krijgt de ex-partner een deel van het ouderdomspensioen van de ander. Dat deel wordt pas uitbetaald als de pensioenopbouwer met pensioen gaat.

Conversie betekent dat het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen en het bijzonder partnerpensioen worden omgezet in twee eigen, losse pensioenrechten. De ex-partner ontvangt zijn of haar deel dan op de eigen pensioendatum, los van de ander.

Conversie is niet altijd mogelijk. Dat hangt af van de regels van het pensioenfonds en de hoogte van het pensioen.

De keuze tussen verevening en conversie heeft gevolgen voor de belasting. Pensioenuitkeringen worden belast, en bij conversie soms ook.

Welke wettelijke regels gelden voor pensioenverdeling?

De wet bepaalt hoe pensioen verdeeld wordt bij een scheiding. Voor getrouwde mensen en mensen met een geregistreerd partnerschap is dat de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding.

Welke wet geldt voor uw scheiding?

De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding geldt voor scheidingen vanaf 1 mei 1995 en is nog steeds van kracht. Deze wet zorgt voor een eerlijke verdeling van het pensioen dat partners samen hebben opgebouwd.

De wet zegt: 50-50 verdeling. Beide ex-partners krijgen de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd.

Voor scheidingen tussen 27 november 1981 en 1 mei 1995 gelden andere regels. Die vallen onder het arrest van de Hoge Raad van 27 november 1981.

Er ligt een wetsvoorstel (Wet pensioenverdeling bij scheiding) dat de verdeling automatisch wil laten verlopen; dat is nog niet aangenomen. Tot die tijd meldt u de scheiding zelf bij de pensioenuitvoerder.

Welke rechten en plichten heeft u volgens de wet?

Beide ex-partners hebben recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens hun relatie is opgebouwd. Ook als maar één persoon heeft gewerkt, geldt dat.

Partners mogen andere afspraken maken. Ze kunnen afwijken van de 50-50 verdeling als ze dat samen willen.

Belangrijke plichten zijn:

• Het pensioen moet binnen bepaalde termijnen verdeeld worden
• Beide partners moeten eerlijk zijn over hun pensioenrechten
• De pensioenuitvoerder moet op tijd geïnformeerd worden

Als iemand niet meewerkt, kan dat gevolgen hebben voor de verdeling.

Moet u de pensioenuitvoerder informeren?

Ja, als u wilt dat het pensioenfonds of de verzekeraar uw deel rechtstreeks aan u uitbetaalt. U meldt de scheiding binnen twee jaar met het daarvoor bestemde formulier, ook bij de standaardverdeling; een afwijkende afspraak of conversie geeft u op dezelfde manier door.

Zonder melding binnen twee jaar betaalt de pensioenuitvoerder niet rechtstreeks aan de ex-partner. Die moet zijn of haar deel dan zelf bij de ander innen.

Belangrijke stappen zijn:

• De scheiding, en een eventuele afwijkende afspraak, melden bij alle pensioenuitvoerders
• Formulieren invullen
• Kopieën van het scheidingsbesluit opsturen

Te laat melden? Dan kunt u rechten mislopen, of wordt alles veel ingewikkelder.

Voor wie geldt de pensioenverdeling?

Getrouwde mensen en mensen met een geregistreerd partnerschap vallen onder de pensioenverdelingswet. Zij krijgen automatisch recht op pensioenverdeling.

Samenwonende partners hebben geen automatisch recht op elkaars pensioen. De wet beschermt alleen gehuwden en geregistreerde partners.

Samenwoners kunnen wel afspraken maken in een samenlevingscontract. Zo kunnen ze regelen hoe het pensioen verdeeld wordt bij een breuk.

Huwelijkse voorwaarden en partnerschapsvoorwaarden kunnen andere regels bevatten. Die gaan voor op de standaard wettelijke verdeling, tenzij ze echt onredelijk zijn.

Op welke manieren kunt u het pensioen verdelen?

Ex-partners kunnen kiezen uit verschillende manieren om hun pensioen te verdelen na een scheiding. De standaard pensioenverevening verdeelt de rechten gelijk, maar er zijn ook andere opties zoals conversie, eigen pensioen behouden of afkoop.

Hoe werkt standaard pensioenverevening?

Bij standaard pensioenverevening krijgt elke ex-partner de helft van het pensioen dat tijdens het huwelijk werd opgebouwd. Dit is de meest gebruikte methode.

De pensioenuitvoerder rekent uit hoeveel pensioen elk persoon heeft opgebouwd tijdens de relatie. De periode loopt van de huwelijksdatum tot de dag van de scheiding.

Voordelen van deze methode:

• Simpel en transparant
• Geen ingewikkelde berekeningen
• Beide partners krijgen gelijke rechten

De pensioenuitvoerder betaalt het deel van de ex-partner uit zodra de pensioenopbouwer met pensioen gaat. De ex-partner ontvangt dat deel dan rechtstreeks van de pensioenuitvoerder.

Wat houdt conversie van pensioenrechten in?

Bij conversie worden het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen en het bijzonder partnerpensioen omgezet in een eigen pensioenrecht voor ieder van u. Daarna bent u voor uw pensioen niet meer van elkaar afhankelijk.

Deze methode is handig als u na de scheiding financieel volledig los van elkaar wilt staan. Overlijdt de ex-partner, dan houdt u uw eigen deel.

Belangrijke punten bij conversie:

• Niet elk pensioenfonds biedt deze optie
• De omrekening kan nadelig uitpakken
• Professioneel advies is aan te raden

De pensioenuitvoerder bepaalt de voorwaarden voor conversie. Partners moeten deze keuze vastleggen in hun scheidingsconvenant.

Kunt u afspreken dat ieder het eigen pensioen houdt?

Partners kunnen afspreken om hun pensioen niet te verdelen. Elke persoon houdt dan zijn eigen opgebouwde pensioenrechten.

Deze optie werkt vooral goed als beide partners ongeveer hetzelfde pensioen hebben opgebouwd. Het kan ook handig zijn als andere bezittingen worden verrekend met het pensioen.

Wanneer is deze keuze zinvol:

• Beide partners hebben vergelijkbare pensioenopbouw
• Andere vermogensbestanddelen worden verrekend
• Partners willen administratieve eenvoud

Partners moeten zo’n afspraak schriftelijk vastleggen in hun echtscheidingsconvenant. Het pensioenfonds wil hierover een mededelingsformulier ontvangen.

Kunt u het pensioen afkopen of verrekenen?

Bij afkoop betaalt een ex-partner een eenmalig bedrag in plaats van latere pensioenuitkeringen.

Pensioenverrekening betekent dat het pensioendeel wordt verrekend met andere bezittingen. De partner die het pensioen opbouwde, kan zijn ex-partner direct uitbetalen.

Dit bedrag is aftrekbaar van de inkomstenbelasting. De ontvanger moet het bedrag opgeven bij de belasting.

Fiscale gevolgen van afkoop:

• Uitbetaler kan het bedrag aftrekken
• Ontvanger moet het bedrag opgeven bij de belasting
• Vaak volgt er een hoge belastingaanslag achteraf

Deze methode vraagt meestal om een actuariële berekening om de juiste waarde te bepalen. Het is slim om professioneel advies in te winnen, want de financiële gevolgen kunnen groot zijn.

Hoe regelt u de pensioenverdeling in de praktijk?

Het verdelen van pensioen bij scheiding vraagt om specifieke stappen en documenten. U legt afspraken vast, vraagt gegevens op bij de pensioenuitvoerder en meldt de scheiding op tijd met het formulier.

Hoe legt u afspraken vast in het echtscheidingsconvenant?

Gescheiden partners mogen zelf bepalen hoe ze hun pensioen verdelen. De standaardverdeling is 50/50, maar andere percentages zijn ook mogelijk.

Mogelijke verdelingen:

• 60% voor de ene partner, 40% voor de andere
• Geen verdeling als beide partners evenveel pensioen hebben
• Volledige afstand van pensioenrechten

Deze afspraken legt u vast in het scheidingsconvenant of echtscheidingsconvenant. U kunt uw keuze ook opnemen in huwelijkse voorwaarden.

De afspraken in het convenant zijn bindend. Ze bepalen hoe de pensioenuitvoerder later het pensioen uitbetaalt aan beide ex-partners.

Zonder duidelijke afspraken geldt automatisch de wettelijke verdeling van de helft voor elke partner.

Welke informatie geeft de pensioenuitvoerder?

De pensioenuitvoerder vertelt u hoeveel pensioen tijdens het huwelijk is opgebouwd en welke formulieren u nodig heeft. Vraag die gegevens op bij uw pensioenuitvoerder. Dit kan een pensioenfonds of verzekeringsmaatschappij zijn.

De pensioenuitvoerder geeft informatie over:

• De hoogte van het opgebouwde pensioen
• Welke formulieren u nodig hebt
• Specifieke procedures van het fonds

Veel pensioenuitvoerders hebben eigen regels en formulieren. Soms vragen fondsen extra documenten of gelden er andere eisen dan het wettelijke minimum.

Vraag de gegevens vroeg in het scheidingsproces op. Dat voorkomt problemen achteraf.

De pensioenuitvoerder kan ook adviseren over de gevolgen van verschillende verdelingen voor de financiële planning van beide partners.

Wanneer dient u een mededelingsformulier in?

Een mededelingsformulier is nodig als u wilt dat het pensioenfonds uw deel rechtstreeks aan u uitbetaalt, ook bij de standaardverdeling. Met dit formulier meldt u de scheiding en een eventuele afwijkende afspraak of conversie aan het pensioenfonds.

Het formulier bevat:

• Datum van de scheiding
• Gekozen verdeling van het pensioen
• Contactgegevens van beide ex-partners
• Kopie van het scheidingsconvenant

Bij de standaardverdeling kan één van beiden het formulier indienen; bij een afwijkende afspraak of conversie tekenen beide partners. De pensioenuitvoerder gebruikt deze informatie om het pensioen later correct uit te betalen.

Zonder dit formulier weet het pensioenfonds niets van de scheiding of uw afspraak en betaalt het niet rechtstreeks aan de ex-partner.

Binnen welke termijn moet u melden?

De belangrijkste deadline is twee jaar na de scheiding. U moet het mededelingsformulier binnen deze termijn bij de pensioenuitvoerder indienen.

Gevolgen van te late indiening:

• De pensioenuitvoerder betaalt het deel van de ex-partner niet rechtstreeks uit
• Partners moeten zelf het pensioen verdelen
• De partner die pensioen ontvangt, moet zelf uitbetalen aan de ex-partner

De termijn geldt voor de standaardverdeling en ook voor een afwijkende afspraak of conversie. Er ligt een wetsvoorstel (Wet pensioenverdeling bij scheiding) dat de verdeling automatisch wil laten verlopen; dat is nog niet aangenomen.

Het is verstandig om het formulier veel eerder in te dienen. Zo blijft er tijd over voor eventuele correcties.

Partners die de deadline missen, kunnen nog steeds aanspraak maken op pensioen. Ze moeten dan onderling afspraken maken over uitbetaling en belastingen.

Hoe zit het met nabestaandenpensioen na een scheiding?

Het nabestaandenpensioen blijft meestal bestaan na een scheiding. De hoogte en voorwaarden kunnen wel veranderen.

Ex-partners kunnen afwijkende afspraken maken over dit pensioen in hun scheidingsovereenkomst.

Wat gebeurt er met het nabestaandenpensioen?

Na een scheiding blijft het recht op nabestaandenpensioen meestal bestaan. Dit heet dan bijzonder nabestaandenpensioen.

De hoogte is het partnerpensioen dat tot de scheiding is opgebouwd (art. 57 Pensioenwet). Het pensioenfonds berekent dit bedrag.

Er zijn twee soorten nabestaandenpensioenen:

• Opbouwbasis: Ex-partners behouden altijd hun recht op het pensioen
• Risicobasis: Het recht op pensioen stopt bij de scheiding

Bij een opbouwbasis krijgt de ex-partner altijd een uitkering bij overlijden. Bij een risicobasis vervalt dit recht direct na de scheiding.

Het pensioenfonds laat beide partners weten welk type pensioen van toepassing is. U vindt deze informatie ook in de pensioenovereenkomst.

Kunt u afwijkende afspraken maken over nabestaandenpensioen?

Ex-partners mogen andere afspraken maken over het nabestaandenpensioen. Ze leggen deze afspraken vast in verschillende documenten.

Mogelijke documenten:

• Echtscheidingsconvenant
• Huwelijkse voorwaarden
• Partnerschapsvoorwaarden

Ze kunnen bijvoorbeeld afspreken dat er geen bijzonder nabestaandenpensioen wordt uitgekeerd. Of ze passen de hoogte van het pensioen aan.

Een samenlevingscontract is belangrijk voor ongetrouwde partners. Daarin regelt u of er recht is op nabestaandenpensioen na het beëindigen van de relatie.

Het pensioenfonds moet deze afspraken goedkeuren. Niet alle afwijkende regelingen passen binnen de pensioenregeling.

Wat gebeurt er als uw ex-partner overlijdt?

Als een ex-partner overlijdt, meldt de gemeente dit automatisch bij het pensioenfonds. Het fonds stuurt daarna een brief naar de nabestaande ex-partner.

Deze brief bevat informatie over:

• Het recht op bijzonder nabestaandenpensioen
• De hoogte van de uitkering
• Wanneer de uitkeringen beginnen

De nabestaande hoeft geen aanvraag in te dienen. Het proces loopt automatisch via de gemeentelijke melding.

Het pensioen wordt meestal maandelijks uitbetaald. De eerste uitkering kan een paar maanden op zich laten wachten door administratieve verwerking.

Welke bijzondere situaties zijn er?

Sommige situaties vragen om extra aandacht bij nabestaandenpensioenen. Hertrouwen beïnvloedt bijvoorbeeld het recht op pensioen.

Bijzondere situaties:

• Hertrouwen van de nabestaande
• Meerdere ex-partners met pensioenrechten
• Internationale pensioenen
• Overlijden kort na de scheiding

Bij hertrouwen kan het bijzondere nabestaandenpensioen stoppen. Dit hangt af van de regels van het specifieke pensioenfonds.

Als er meerdere ex-partners zijn, verdeelt het fonds het pensioen. Iedere ex-partner krijgt een deel op basis van de duur van het huwelijk.

Internationale pensioenen hebben vaak andere regels. Soms gelden buitenlandse wetten voor de verdeling van nabestaandenpensioenen.

Wat zijn de financiële gevolgen van de verdeling?

De verdeling van pensioen bij scheiding heeft flinke gevolgen voor uw inkomen later. Uw pensioenuitkering wordt anders dan u misschien dacht, en u moet mogelijk extra geld opzij zetten.

Wat betekent de verdeling voor uw inkomen later?

De pensioenverdeling zorgt meestal voor een lager inkomen na de pensioendatum. Veel mensen onderschatten deze impact.

De pensioenuitkering wordt vaak de helft van wat iemand verwachtte. Dit geldt vooral voor de partner die het meeste pensioen opbouwde tijdens het huwelijk.

Partners die minder werkten krijgen juist meer pensioen dan ze zelf opbouwden. Dat helpt, maar dekt vaak niet alle kosten van het leven alleen.

Belangrijke veranderingen:

• Pensioeninkomen wordt anders verdeeld
• Kosten per persoon stijgen na scheiding
• Twee huishoudens zijn duurder dan één

De timing van de scheiding maakt uit. Scheiden vlak voor de pensioendatum laat weinig tijd om het inkomen aan te vullen.

Jonge gescheiden mensen hebben meer tijd om extra pensioen op te bouwen. Oudere mensen moeten sneller schakelen om hun inkomen te beschermen.

Hoe kunt u uw pensioen aanvullen?

Na de pensioenverdeling kunt u uw pensioen op verschillende manieren aanvullen. Financiële planning speelt daarbij echt een grote rol.

Opties voor extra pensioen:

• Lijfrente afsluiten
• Meer werken of langer doorwerken
• Beleggen in pensioenfondsen
• Sparen via een bankspaarrekening

Een lijfrente is vooral aantrekkelijk als u een wat hoger inkomen hebt. U profiteert van belastingvoordeel en bouwt gegarandeerd pensioen op.

Langer doorwerken helpt ook. Elk extra jaar werken levert meer pensioen op, en u hebt het minder lang nodig.

Sommige werkgevers hebben aanvullende pensioenregelingen. Maak daar vooral gebruik van als het kan.

Aandachtspunten bij aanvullen:

• Begin zo snel mogelijk na de scheiding
• Schakel een financieel adviseur in
• Kijk goed naar uw totale financiële plaatje

Wat zijn de fiscale gevolgen?

De verdeling van pensioen heeft direct invloed op de belasting die u moet betalen.

Wie pensioen uitbetaalt aan een ex-partner mag dat bedrag aftrekken bij de inkomstenbelasting. Dat kan behoorlijk schelen.

Ontvangt u pensioen van uw ex? Dan moet u dit opgeven als inkomen. U betaalt dus belasting over dat bedrag.

Belastingregels:

• Uitbetaald pensioen is aftrekbaar
• Ontvangen pensioen telt als belastbaar inkomen
• Vaak krijgt u geen voorlopige aanslag over ontvangen pensioen

Het ontvangen van pensioen van uw ex kan zorgen voor een flinke belastingaanslag achteraf. Veel mensen krijgen geen voorlopige aanslag en moeten ineens veel betalen.

Zet dus geld apart voor deze belasting. Anders kan de aanslag echt tegenvallen.

Een fiscaal adviseur kan u helpen om deze kosten goed in te schatten.

Wat kunnen wij voor u doen bij de verdeling van pensioen?

Bij een scheiding is het pensioen vaak een van de grootste posten. Onze familierechtadvocaten pakken dat zo aan:

• Wij brengen alle pensioenen van u en uw ex-partner in kaart, via mijnpensioenoverzicht.nl en de pensioenuitvoerders.
• Wij stellen vast welke regels voor uw scheiding gelden en welke pensioenen onder de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding vallen.
• Wij zetten verevening, conversie en een afwijkende verdeelsleutel voor u naast elkaar, inclusief de gevolgen voor het bijzonder partnerpensioen (art. 57 Pensioenwet).
• Wij leggen de pensioenafspraken vast in het echtscheidingsconvenant of in huwelijkse voorwaarden.
• Wij bewaken de termijn van twee jaar om de scheiding, met een eventuele afwijkende afspraak, bij elke pensioenuitvoerder te melden (art. 2 Wvps).

Samengevat

• Het ouderdomspensioen dat tijdens huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd, wordt standaard 50/50 verdeeld; de AOW en samenwoners vallen erbuiten.
• De verdeling volgt uit de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding; voor rechtstreekse uitbetaling meldt u de scheiding binnen twee jaar met het formulier van de pensioenuitvoerder.
• Er ligt een wetsvoorstel (Wet pensioenverdeling bij scheiding) dat de verdeling automatisch wil laten verlopen; dat is nog niet aangenomen.
• Een afwijkende verdeling of conversie legt u vast in convenant of huwelijkse voorwaarden en meldt u binnen twee jaar.
• De ex-partner krijgt bij een partnerpensioen op opbouwbasis een bijzonder partnerpensioen (art. 57 Pensioenwet).
• Bij conversie krijgt ieder een eigen pensioenrecht en bent u niet meer van elkaar afhankelijk.

Veelgestelde vragen