Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 september 2026
Wanneer uw kind zakt voor het eindexamen, voelt dat vaak als een flinke klap. Toch is het goed om te weten dat het niet meteen game over is—er zijn echt nog stappen die u kunt zetten.
U hebt meer juridische en praktische mogelijkheden dan u misschien denkt, van bezwaar maken tot herkansen. Begin altijd met rustig kijken wat er precies misging en welke opties er liggen.
U kunt formeel bezwaar maken, kiezen voor een herkansing, het examenjaar opnieuw doen, of een alternatieve route nemen zoals vavo. Snel handelen en de juiste stappen volgen is wel belangrijk.
Inhoudsopgave
Vermeend onterecht gezakt: eerste stappen
Denkt u dat u onterecht bent gezakt? Ga dan gestructureerd aan de slag.
Controleer eerst uw cijfers en beoordelingen, praat met de school en overweeg formeel bezwaar als dat nodig is.
Controleren van uitslagen en beoordelingscriteria
Pak uw examenuitslagen erbij en check alles grondig. Klopt het gemiddelde?
De school hoort alle cijfers duidelijk te laten zien, zowel van schoolexamens als centrale examens.
Belangrijke punten om te checken:
- Cijfers van elk vak
- Hoe het gemiddelde is berekend
- Of de slagingsregels zijn toegepast
- De juiste weging van vakken
U hebt recht op inzage in uw werk. U mag uw examens bekijken en vragen stellen over de beoordeling.
De school moet kunnen uitleggen hoe ze tot die cijfers zijn gekomen. Dit vindt u terug in het onderwijsexamenreglement (OER).
Communicatie met de school en de decaan
Meestal praat u eerst met de decaan of mentor. Die kent uw situatie en kan uitleg geven.
De decaan kan kijken of er fouten zijn gemaakt en waarom u bent gezakt.
Bespreek bijvoorbeeld:
- Hoe eindcijfers zijn berekend
- Of er bijzondere omstandigheden waren
- Mogelijke beoordelingsfouten
- Volgende stappen
Neem gerust uw ouders mee naar het gesprek. Die kunnen u helpen om de juiste vragen te stellen.
De school moet alle info geven die u nodig hebt. Zo kunt u beter bepalen of er echt iets niet klopt.
Bezwaar en beroep bij de examencommissie
Helpt het gesprek niet? Dan kunt u bezwaar maken.
Dat doet u binnen zes weken na de uitslag. U stuurt het bezwaar naar de examencommissie van de school.
Stappen voor bezwaar:
- Schrijf een brief of mail met uw bezwaar
- Leg duidelijk uit wat er misging
- Voeg bewijs toe
- Zorg dat u op tijd bent
De examencommissie bekijkt uw bezwaar en checkt de cijfers en regels.
Wijs de commissie uw bezwaar af, dan kunt u nog naar de rechtbank stappen. Dat is wel echt de allerlaatste optie.
Mogelijkheden na het zakken voor het eindexamen
Bent u gezakt? Dan zijn er nog manieren om alsnog uw diploma te halen.
U kunt herkansen, het examenjaar overdoen, of kiezen voor alternatieve onderwijsroutes.
Herkansing van examens
U mag één vak herkansen in het tweede tijdvak in juni. U kiest zelf welk vak.
Het maakt niet uit welk cijfer u eerst had. U mag zelfs een vak herkansen waar u al een voldoende voor had.
Uw hoogste cijfer telt. Haalt u een lager cijfer bij de herkansing? Dan blijft het oude cijfer gewoon staan.
De herkansing is een paar weken na de eerste examens, dus u hebt nog tijd om te oefenen.
Examenjaar overdoen
Veel leerlingen kiezen ervoor om het hele examenjaar opnieuw te doen op dezelfde school.
U doet dan alle centrale examens opnieuw in het nieuwe schooljaar.
De school kan advies geven over wat handig is voor het nieuwe jaar.
Vaak mag u de cijfers van uw schoolexamens meenemen.
Let op: U kunt niet in hetzelfde schooljaar een lager diploma halen. Dus wie zakt voor vwo, kan niet alsnog havo doen in datzelfde jaar.
Zakt u twee keer? Dan beslist de school wat er gebeurt. Er is geen wet die zegt dat u dan weg moet.
Overstappen naar vavo
Het volwassenenonderwijs (vavo) is er voor wie gezakt is en wat meer vrijheid wil.
U kunt alleen de vakken doen die u nog niet gehaald hebt.
Voordeel: Resultaten van de middelbare school neemt u mee. U hoeft dus niet alles opnieuw te doen.
Het vavo geeft advies over welke vakken u het beste opnieuw kunt doen.
Soms is het slim om een vak met een voldoende toch opnieuw te doen als u op het centrale examen een onvoldoende had.
De slagingseisen zijn hetzelfde als op de middelbare school. Uw gemiddelde voor de centrale examens moet minimaal een 5,5 zijn.
Staatsexamen afleggen
Het staatsexamen is er voor iedereen vanaf 18 jaar.
U mag behaalde resultaten meenemen, net als bij vavo.
U kiest zelf welke vakken u opnieuw doet via het staatsexamen. Dat geeft veel vrijheid.
Belangrijk: De eisen zijn hetzelfde als bij het gewone examen. U moet aan alle diploma-eisen voldoen.
Het staatsexamen is er meerdere keren per jaar. Dat geeft meer keuzemogelijkheden qua timing.
Herkansing: recht en procedure
Iedere leerling mag één herkansing doen bij het centraal examen.
De herkansingen zijn in het tweede tijdvak. Scholen helpen meestal met extra begeleiding.
Welke examens mag u herkansen
Centraal examen
U mag één vak herkansen in het tweede tijdvak. Het maakt niet uit welk cijfer u eerder haalde.
U kiest zelf welk vak u doet—of dat nou is om een onvoldoende op te halen of uw cijfer te verbeteren.
Schoolexamens
Voor schoolexamens zijn de regels anders. De school bepaalt of en wanneer u mag herkansen.
Beste cijfer geldt
Het hoogste cijfer telt. Haalt u bij de herkansing een lager cijfer, dan blijft het eerste cijfer gewoon staan.
Termijnen en planning van de herkansing
Tweede tijdvak
Herkansingen zijn in juni, meestal tussen half en eind juni.
Soms kan een herexamen in het derde tijdvak, maar dat gebeurt alleen bij bijzondere gevallen.
Aanmelding
Meldt u op tijd aan voor de herkansing. De school laat weten wanneer en hoe dat moet.
Planning
U hebt een paar weken tussen het eerste examen en de herkansing. Gebruik die tijd om goed te leren.
Begeleiding bij herkansingen
Rol van de decaan
De decaan helpt u bij het kiezen van het juiste vak voor de herkansing.
Vakdocenten
Vakdocenten geven extra uitleg als u ergens op vastloopt. Ze kijken samen met u waar u kunt verbeteren.
Studieplanning
Vaak helpt de school bij het maken van een planning voor de herkansing. Dat maakt studeren een stuk overzichtelijker.
Extra lesuren
Veel scholen bieden extra lessen of bijlessen aan tussen het eerste examen en de herkansing. Die richten zich op veelgemaakte fouten.
Het examenjaar opnieuw doen
Bent u gezakt? Dan kunt u het hele examenjaar opnieuw doen op uw huidige school.
De school stelt daar wel voorwaarden aan en de decaan begeleidt u bij het proces.
Voorwaarden op de middelbare school
Het examenjaar overdoen kan als u bent gezakt na het eerste tijdvak en ook bij de herkansing in het tweede tijdvak. De school beslist uiteindelijk of u het jaar mag herhalen.
Belangrijke voorwaarden zijn:
- U moet het hele centrale examen opnieuw maken.
- Alle vakken worden opnieuw geëxamineerd in het nieuwe schooljaar.
- U kunt eerdere cijfers niet meenemen.
- De school mag eisen stellen aan uw motivatie en inzet.
Als u twee keer zakt voor hetzelfde examen, geeft de school meestal geen toestemming meer. Ze kijken dan per persoon naar verdere begeleiding.
Sommige scholen raden dan andere routes aan, zoals volwassenenonderwijs.
De rol van de decaan in het begeleidingstraject
De decaan speelt een grote rol als u uw examenjaar opnieuw wilt doen. Hij of zij begeleidt u van aanmelding tot het einde van het nieuwe examenjaar.
De decaan helpt met:
- Kijken of herhalen de beste optie is.
- Bespreken van alternatieven zoals vavo of staatsexamen.
- Samen een studieplan maken voor het nieuwe jaar.
- Uw voortgang in de gaten houden tijdens het herhalingsjaar.
De decaan praat met u en uw ouders over verwachtingen. Ook geeft hij advies over studievaardigheden en omgaan met examenstress.
Bij twee keer zakken bespreekt de decaan mogelijke overstap naar andere vormen van onderwijs.
Voortgezet algemeen volwassenenonderwijs (vavo) als alternatief
Het vavo geeft gezakte studenten een tweede kans om hun diploma te halen. U kunt hier losse vakken herkansen of een heel diploma halen op vmbo-tl, havo of vwo.
Specifieke vakken herkansen op het vavo
Als u bent gezakt voor uw eindexamen, kunt u op het vavo losse vakken opnieuw doen. Dit is fijn als u maar voor een paar vakken bent gezakt.
Vavo werkt met deelcertificaten. Voor elk vak dat u haalt, krijgt u een certificaat.
Deze certificaten kunt u later combineren tot een volledig diploma.
Voordelen van vakgerichte herkansing:
- U hoeft alleen de vakken opnieuw te doen waarvoor u bent gezakt.
- U kunt het tempo aanpassen aan uw eigen situatie.
- Er is meer persoonlijke begeleiding dan op een gewone middelbare school.
De inschrijving bij vavo is vaak flexibel. U kunt soms tussentijds beginnen en hoeft niet te wachten tot een nieuw schooljaar.
Voor- en nadelen van vavo
Voordelen:
- Flexibiliteit: U kunt parttime studeren en werken combineren met school.
- Eigen tempo: Elk vak kunt u op uw eigen tempo afronden.
- Volwassener sfeer: De omgeving is meer zelfstandig en volwassen.
- Geen onnodige vertraging: U hoeft niet per se een heel jaar opnieuw te doen.
Nadelen:
- Kosten: U betaalt lesgeld voor de cursussen.
- Minder sociale contacten: De groepen zijn kleiner dan op een gewone school.
- Zelfdiscipline nodig: U moet zelfstandig kunnen werken.
Het vavo is vooral geschikt voor gemotiveerde studenten die hun diploma willen halen, maar geen zin hebben om een heel jaar opnieuw te doen.
Staatsexamen: zelfstandig naar het diploma
Het staatsexamen biedt een alternatief als regulier onderwijs niet lukt. Het examen bestaat uit twee delen en heeft eigen regels en kosten.
Werkwijze en kosten van het staatsexamen
Het staatsexamen bestaat uit twee verplichte onderdelen.
Het centraal examen is schriftelijk en wordt afgenomen in mei en juni. Dit examen is hetzelfde als op reguliere scholen.
Het college-examen vervangt de schoolexamens. Dit bestaat meestal uit een schriftelijk deel en altijd uit een mondeling deel.
Voor sommige vakken moet u vóór 1 april een werkstuk of literatuurlijst inleveren. Bent u te laat, dan mag u niet meedoen aan het mondeling examen.
U kunt per jaar examen doen in één of meer vakken. U hebt maximaal 10 jaar om uw diploma te halen.
Aanmeldingsprocedure:
- U moet uzelf aanmelden voor het staatsexamen.
- U kiest zelf de locatie voor uw examen.
- VSO-scholen regelen de aanmelding voor hun eigen leerlingen.
Praktisch examen en specifieke aandachtspunten
Voor het staatsexamen gelden praktische voorschriften die u moet volgen.
Een geldig legitimatiebewijs is verplicht bij elk examen. Zonder legitimatie kunt u niet deelnemen.
Het praktisch examen verschilt per vak. Soms zijn er praktische opdrachten of vaardigheidstesten.
Voorbereiding en ondersteuning:
- Oude examens kunt u oefenen.
- Per vak is informatie beschikbaar.
- U vindt online welke vakken u nodig hebt.
Als u nog op een gewone school zit, mag u alleen staatsexamen doen in vakken die uw school niet aanbiedt.
Hebt u vragen? Bel Examendiensten (050-599 89 33) of stuur een mail.
Andere vervolgopties na zakken
Als u zakt voor uw eindexamen, zijn er verschillende manieren om toch een diploma te halen. U kunt naar het mbo of certificaten en vrijstellingen gebruiken.
Instromen in een mbo-opleiding
Bent u gezakt op de middelbare school? U kunt direct beginnen aan een mbo-opleiding.
Niveau 2 opleidingen zijn toegankelijk zonder diploma van de middelbare school. Deze opleidingen duren meestal 1 tot 2 jaar.
Voor niveau 3 en 4 opleidingen gelden andere eisen:
- Deelkwalificaties van uw vorige opleiding.
- Werkervaring in het vakgebied.
- Toelatingstest van de school.
Veel mbo-scholen bieden schakelcursussen aan. Zo kunt u het juiste niveau halen voor de opleiding die u wilt.
U kunt ook kiezen voor een bbl-traject (beroepsbegeleidende leerweg). Hierbij werkt u vier dagen en gaat u één dag naar school.
Combineren van certificaten en vrijstellingen
U kunt eerder behaalde vakken combineren met nieuwe certificaten. Zo behaalt u sneller een volledig diploma.
Deelcertificaten blijven geldig. Scholen erkennen deze vaak voor nieuwe opleidingen.
U kunt zich aanmelden voor:
- Staatsexamens voor de vakken die u nog mist.
- Modulaire trajecten bij particuliere instituten.
- Avondonderwijs voor specifieke certificaten.
Vrijstellingen zijn mogelijk op basis van:
- Eerder behaalde vakken.
- Werkervaring.
- Cursussen van erkende instituten.
Deze route vraagt wat meer planning, maar biedt veel flexibiliteit. U bepaalt zelf het tempo en kunt werken naast uw studie.
Veelgestelde vragen
Studenten die onterecht gezakt zijn voor hun examen hebben bepaalde rechten en opties. Er gelden vaste procedures en termijnen voor het indienen van bezwaar.
Hoe kan ik bezwaar maken tegen mijn examenuitslag?
U kunt bezwaar maken door een schriftelijke klacht in te dienen bij de examencommissie van uw school. In uw brief moet u duidelijk aangeven waarom u het niet eens bent met het resultaat.
De school heeft een officiële bezwaarprocedure. Die vindt u meestal in de studentenhandleiding of het examenreglement.
Welke procedure moet ik volgen als ik denk onterecht gezakt te zijn?
Neem eerst contact op met uw vakdocent om de beoordeling te bespreken. Komt u er niet uit, dan kunt u praten met de examencommissie.
Levert dat niks op, dan kunt u een formeel bezwaar indienen. Als laatste stap kunt u naar de geschillencommissie.
Binnen welke termijn moet ik reageren als ik het niet eens ben met mijn examenresultaat?
Meestal hebt u zes weken na de uitslag om bezwaar te maken. Die termijn kan verschillen per school.
Wacht niet te lang. Dient u bezwaar te laat in, dan behandelt de school het vaak niet meer.
Wat zijn mijn rechten bij een vermoeden van onjuiste beoordeling van mijn examen?
U hebt recht op inzage in uw examendossier en beoordelingen. U mag uitleg vragen over uw cijfers en feedback.
Twijfel u aan de beoordeling? U mag een tweede corrector vragen. U hebt recht op een eerlijke en transparante behandeling van uw bezwaar.
Wie kan ik benaderen voor advies wanneer ik twijfels heb over de uitslag van mijn examen?
De studentenraad of studentenbegeleider kan u adviseren over de procedures. Ook kunt u terecht bij het Juridisch Loket voor hulp.
Voor mbo-studenten is het Kennispunt MBO Onderwijs en Examinering handig. Uw ouders of verzorgers kunnen u ook helpen bij het doorlopen van de stappen.
Welke bewijzen moet ik aanleveren om mijn zaak te ondersteunen bij een bezwaar tegen examenresultaten?
U wilt kopieën van uw examens en cijferlijsten verzamelen. Pak ook alle relevante e-mails of andere correspondentie erbij.
Feedback van docenten helpt vaak, net als beoordelingsformulieren. Vergeet die dus niet toe te voegen.
Soms zijn getuigenverklaringen van medestudenten handig. Voeg alles toe wat de onjuiste beoordeling kan aantonen aan uw bezwaarschrift.
